![]() |
|
Sri Guru Garnth Sahib`s 400 Anniversary of Revelation. sRI gurU gRMQ sfihb jI dy 400 sflf pRkfsL idvs sbMDI ivsLysL afrtIkl
|
|
sRI gurU gRMQ sfihb df jLKmI srUp aqy iswK dI kfrgujLfrI sRI gurU gRMQ sfihb jI dy 400 sflf pRkfsL idvs dIaF gurU nfnk nfm lyvf aqy smuwcI lokfeI nMU lwK lwK vDfeI hovy. sRI gurU gRMQ sfihb jI igafn dy Auh smuMdr hY ijsdf koeI iknfrf nhIN hY. ies smuMdr ivwc afpxI iksLqI Tylx vflf hr mlfh ieh jfxdf hY ik ieh smuMdr hr kuwdx vfly nMU afpxy afp ivwc smyt lYNdf hY pr ies smuMdr dI god ivwc ismt jfx vflf muV kdy zuwbdf nhIN. dunIaF dy lok iswK kOm nMU sRI gurU gRMQ sfihb jI df 400 sflf mnfAuNidaF vyK ky sLfied ieh ivsLvfsL kr lYx ik iswK bVI KusLhflI vflI ijLMdgI bqIq kr rhy hn. pr ieh scfeI nhIN hY ikAuNik ijs gurU df idhfVf iswK mnf rhy hn Ausdf iewk srUp ipCly 20 sflF qoN qosLyKfny ivwc jLKmI hflq ivwc ipaf hY, ijs df ienHF jsLnF dOrfn iksy ny ijLkr qwk nhIN kIqf. ieh iswKF dI ieqhfsk glqI khI jf skdI hY. gYrqmMd iswKF dy mnF ivwc sRI drbfr sfihb aMdr pfT kr rhy Aus gRMQI isMG dI qsvIr vI GuMm rhI hY jo 1984 ivwc pfT krdf sLhId kr idwqf igaf sI. ijs drbfr sfihb dI cihl pihl dunIaF Br dIaF vYbsfeItF, aKbfrF aqy tYlIvIjLnF Aupr ies idn vyK rhI hY Aus drbfr sfihb dI iemfrq qy anykF golIaF dy insLfn vI gYrqmMd iswKF dy sIinaF Aupr Aukry hoey hn. Bfxy ivwc rihxf iswK nMU ivrsy ivwc imlI Auh jugq hY ijs sdky Auh jLflmF df duwK Jldf vI muskrfAux dI ihMmq rwKdf hY pr iesdf hrigjL ieh mqlb nhIN smJxf cfhIdf ik iswK afpxy hwkF pRqI iksy pwKoN avyslHf hY ikAuNik iswK leI ies dunIaF ivwc sB awCf nhIN hY. 1984 ivwc Bfrq srkfr vloN kIqy POjI hmly dOrfn hoey sRI gurU gRMQ sfihb jI dy jLKmI srUp df 400 sflf pRkfsL idvs mOky ivsLysL ijLkr kIqf jfxf cfhIdf sI. idwlI drbfrIaF nMU isropy dyx dy nfl nfl Aus srUp dy drsLn vI krvfAuxy cfhIdy sn qF ik Auh afpxI kIqI qy pCqfvf kr skdy. sRI gurU gRMQ sfihb dI bfxI dunIaF dy lokF nMU axK, svYmfx aqy srb sFJIvflqf df sbk isKfAuNdI hY pr awj dy rfjnIqkF df ieh PlsPf iksy kImq qy vI drusq nhIN hY ik kuwJ rfjnIqk grjF sdkf sRI gurU gRMQ sfihb sbMDI Auh qwQ dbf ky rwK ley jfx ijMnHF df gurU sfihb jI nfl iswDf sbMD hY. inrsMdyh sRI gurU gRMQ sfihb jI nMU afpxf iesLt mMnx vfly smUh lokF dy mn ienHF idnHF ivwc gurU-ipafr, gurU-sLrDf aqy gurU df idn mnfAux dy cfvF mlfrF nfl gVuwc hoey pey hn qy AunHF nMU ieh vI nhIN suwJ irhf ik ijs nMU asIN hfjLr nfjLr, ijAuNdf jfgdf gurU mMndy hF aqy dunIaF dy iewk kony qoN dUsry kony ivwc iljfx leI bkfiedf spYsLl Auzfx df pRbMD krky iksy ijAuNdy jfgdy pRfxI vFg iewk sIt qy iewk gurU sfihb df srUp susoLiBwq krdy hF Ausy gurU df iewk srUp 1984 dy POjI hmly dOrfn idwlI dI POjL dIaF golIaF nfl jLKmI vI ho igaf sI ijs nMU suixaf hY ik qosLy Kfny ivwc rwiKaf igaf sI. kuwJ idn pihlF iewk guriswK qoN ivcfr suxy ik jdoN koeI isMG gurU goibMd isMG nMU pfT suxf irhf sI qF Auh koloN bfxI Aucfrn ivwc glqI ho geI. gurU sfihb ny AusnMU bulf ky ikhf ik isMG jI jdoN qusIN gurbfxI df Aucfrx shI nhIN krdyN aqy glq pVdy ho qF sfzy aMg tuwtdy hn. Bfv gurbfxI dy sLbd gurU sfihbfnF dI jfgq joq hn. agr aYsf mMn leIey qF dusLmx dI golI nfl jKmI hoey srUp bfry gurU dI axKIlf kOm df kI pRqIkrm hoxf cfhIdf hY, ies qoN asIN iblkul axjfx nhIN hF. DMn DMn sRI gurU gRMQ sfihb dI sMpfdnf hI pMcm pfqsLfh jI dI sLhIdI df kfrx mMnI jFdI hY. bfdsLfh jhFgIr sRI gurU gRMQ sfihb jI (Aus vyly poQI ikhf jFdf sI) ivwc muhMmd sfihb dy klfm drj krvfAuxy cfhuMdf sI pr gurU sfihb jI sRI gurU gRMQ sfihb ivwc “Dur kI bfxI afeI iqMn sglI icMq imtfeI” , “eyk ipqf eyks ky hm bfirk” jF ihMdU aMnf qurkU kfxf ] duhF qy igafnI isafxf ] ihMdU pUjY dyhurf muslmfxu msIiq ] nfmy soeI syivaf jh dyhurf n msIiq ] dI ksvwtI Aupr Auqrn vflI bfxI nMU hI sRI gurU gRMQ sfihb ivwc drj krnf cfhuMdy sn. gurU arjn sfihb jI dy ies PYsly qoN KPf hoey bfdsLfh jhFgIr ny gurU sfihb nMU qwqI qvI qy ibTf ky sLhId krn df hukm dy idwqf sI. sRI gurU gRMQ sfihb jI dI ienklfbI aqy smfj suDfrk Dun nMU brkrfr rwKidaF pMcm pfqsLfh gurU arjn sfihb jI ny qwqI qvI Aupr bYT ky vI afpxy iswK nMU sLFq rihx df AupdysL idMidaF akfl purK df sLukrfnf kIqf. qyrf kIaf mITf lfgY ] hir nfmu pdfrQu nfnku mFgY.. sRI gurU gRMQ sfihb ivwc 31 rfgF ivwc Cy gurU sfihbfnF aqy 15 BgqF aqy 11 BwtF dI bfxI drj hY. ies dy 1430 pMny hn ijs ivwc sB qoN vwD bfxI gurU arjn sfihb jI dI hY. gurU arjn dyv jI ny gurU nfnk dyv jI dI ivcfrDfrf �eyk ipqf eyks ky hm bfirk” nUM amlI rUp dyx aqy mnuwKqF dy kilafx leI vwK vwK DrmF dy sMqF, BgqF, sUPI PkIrF dI bfxI nUM sRI gurU gRMQ sfihb dy rUp ivc sMpfdn krky Aus df pRkfsL krvfieaf aqy AunFH dIaF iswiKafvF awgy sLrDflUaF nUM nmsqk hox df sMdysL idwqf. dunIaF dy vwK vwK DrmF nUM BfvyN mfnqf hfsl hY pr jo mfx qy siqkfr iswK Drm vwlo ies srb sFJy Drm gRMQ nUM gurU dy rUp �c idwqf hY, Aus dI imsfl dunIaF ivc ikqy nhIN imldI. pMcm pfqsLfh gurU arjn sfihb jI ny dunIaF dy lokF Aupr sRI gurU gRMQ sfihb jI dI sMpfdnf krky iewk aYsf prAupkfr kr idwqf hY ik dunIaF dy lok kdy AunHF dI dyx nhIN dy skdy. ies gRMQ ivwc dunIaF dy lokF leI iewk aYsf sFJf sMdysL hY jo iksy hor Drm gRMQ ivwcoN nhIN imldf. sRI gurU gRMQ sfihb jI iewk aYsf sMivDfn hY ijs Aupr aml krky sMsfr dy lok amn sLFqI nfl rih skdy hn. gurU sfihb ny iBMnqf dy sumyl nMU ies qrHF pRoieaf hY ik ies dI KumfrI dy asr hyT koeI iksy nfloN vwK hox bfry soc vI nhIN skdf. sRI gurU gRMQ sfihb jI dy 400 sflf jsLnF nMU ivcfr gosLtIaF nfl joV ky awj dy iswK nMU icMquq huMidaF ieh XkInI bxfAuxf cfhIdf hY ik koeI vI hkUmq sRI gurU gRMQ sfihb jI dy Aupr jLflmfnf vfr nf kr sky. iswK nMU ies sMsfr ivwc ivcridaF ieh vI XkInI bxfAux dI loV hY ik gurU sfihb dI bfxI dy shfry cwl rhy gurUzMm iks qrHF smfpq kIqy jfx. awj dy iswK nMU pfKMzIaF, dMBIaF aqy bUbny sfDF vloN kIqI jf rhI gurU sLbd dI Gor byadbI pRqI icMqf krn dI loV hY. tUxy tfmx krn vfly pfKMzIaF, hwQ vyKx vfly lutyiraF aqy icmitaF vfly sfDF qoN bcky sRI akfl qKq sfihb nMU smripq huMidaF gurU dI bfxI nfl mnH joVn dI loV hY. afE gurU sfihb jI dy pihly pRkfsL dI KusLI ivwc hI ieh pRx kr leiey ik asIN gurU sfihb jI nMU rumiflaF ivwc plyt ky mihjL mwQy tykx jokry hI nhIN rwK lYxy. asIN ies ivwc drj gurU bfxI qy ivcfr kridaF gurUmiq hfsl krnI hY. pRbMDkF nMU cfhIdf hY ik Auh sRI gurU gRMQ sfihb jI dy isDFq qy vwD qoN vwD sYmInfr, isMpojLIam jF kfnPrMsF krvfAux. ieh gwl TIk hY ik iksy gYr iswK nMU iswKI bfry jfxkfrI hfsl krdy nMU vyK ky asIN bVy KusL huMdy hF pr Kud ieh ielfhI jfxkfrI qoN swKxy huMdy jf rhy hF. sKq loV hY Kud aqy afpxy bwicaF nUM gurU sfihb jI dI bfxI nfl joVn dI. sRI gurU gRMQ sfihb jI df pihlf pRkfsL -hrbIr isMG BMvr-
dsLmysL ipqf sRI gurU goibMd isMG jI mhfrfj ny sRI gurU gRMQ sfihb nUM gurgwdI bKLsL ky iswK kOm nUM hI nhIN, sgoN smuwcI mfnvqf ‘sLbd gurU’ lV lgfieaF hY. pMjvyN nfnk, sRI gurU arjn dyv jI ny pihly gurU sfihbfn qy afpxy smkflI BgqF dI bfxI iekwqr krky afid gRMQ ivc drj krky Kud sMpfdnf kIqI. pRiswD iswK ivdvfn BfeI kfhn isMG nfBf ricq mhfn kosL anusfr “sfry Drm gRMQF df svfmI, iswK Drm df mhfmfnX pusqk, sRI gurU arjn dyv jI ny pihly siqgurF dI bfxI iekwqr krky sMmq 1660 ivc, ieh rfmsr dy iknfry (aMimRqsr) BfeI gurdfs jI qoN ieh pfvn gMRQ ilKfAuxf afrMiBaf, afpxI rcnf aqy BgqF afidk dI bfxI sLfiml krky sMmq 1661 ivc smfpq kIqf, iesy sfl BfdoN sudI iek nUM swcKMz hirmMdr sfihb ivc gurmiq dy pRcfr leI asQfpn krky bfbf buwZf jI nUM gRMQI Qfipaf.” sRI drbfr sfihb dY sfbkf hYz gRMQI qy sRI akfl qKq sfihb dy sfbkf jQydfr igafnI ikRpfl isMG ny afpxI pusqk “sRI hirmMdr sifhb df sunihrI ieiqhfs” ivc iliKaf hY ik sRI hirmMdr sfihb dy aMdr pihlI vfrI sRI gurU gRMQ sfihb jI df pRkfs krky bfbf buwZf jI nUM pRmuwK gRMQI dI pwdvI qy sQfpq krky sRI gurU arjn dyvI jI ny gRMQI dI pRQf afrMB kIqI. Auh ilKdy hn, “1661 ib: (1604 eIsvI) BfdroN sudI 1 nUM nrisMiGaF qy vfijaF gfijaF dI GnGor ivc sMgqF df BfrI jlUs cwilaf. sRI gurU gRMQ sfihb jI df srUp bfbf jI dy sIs AuWpr sI qy gurU arjn dyv jI sfry rfh cOr krdy gey. sRI hirmMdr sfihb puwj ky siqgurF ny bfbf jI nUM sRI gurU gRMQ sfihb jI df pRkfsL krn df hukm kIqf jd bfbf jI ny siqkfr sihq pRkfsL kr ilaf qF siqgurF ny sMgqF nUM hukmnfmf suxfAux leI afiKaf. bfbf jI ny pihly pRkfsL qoN bfad hukmnfmf ilaf qF ieh mhFvfk afieaf-” sUhI mhlf 5 ] sMqf ky kfrij afip Kloieaf hir kMmu krfvix afieaf rfm [[[[[[[[] (sRI gurU gRMQ sfihb, pMnf 783) ies dy bfad jpu jI sfihb jI df pfT kIqf aqy sMgq ny bfbf jI dI Ausqiq kIqI. ijMnF smF mhFvfk huMdf irhf AunHF smF gurU arjn dyv jI KVHy ho ky cOr krdy rhy. Aus smyN qoN ies pfvn idvs nUM rfmsr sfihb qoN sRI gurU gRMQ sfihb dy pfvn srUp nUM sMgqF bVI sLrDf qy siqkfr nfl ngr kIrqn dy rUp ivc ilaf ky swcKMz sRI hirmMdr sfihb lY ky afAudIaF hn. ieh pRQf awj vI jfrI hY. pRkfsL krn dI pRQf:- gurU sfihb dy smyN qoN hI hr rojL aMimRq vyly swcKMz sRI hirmMdr sfihb ivKy sRI gurU gRMQ sfihb df pRkfsL krn qy rfqIN suK afsx krn dI pRQf clI af rhI hY. sRI drbfr sfihb dI drsLnI idAuZI dy kvfV grmIaF ivc jyT qy hfVH dy do mhIny aMimRq vyly do vjy, ivsfK qy sfvx dy do mhIny 2:15 vjy, cyq qy BfdroN dy do mhIny 2:30 vjy, awsU qy Pwgx dy do mhIny 2:45 vjy, kwqk, mwGr, poh qy mfG dy cfr mhIny iqMn vjy KuwlHdy hn. ikvfV Kuwlx dy smyN qoN hI pRymI mfeI BfeI sMgqF rl iml ky pRym sihq drsLnI idAuZI dy awgy iek pfT suKmnI sfihb df krdIaF hn. AuprMq sRI hirmMdr sfihb jI dy aMdrly drsLnF leI ibhbl hoeIaF sMgqF drsLnI izAuZI dy bfhr vfr KVHIaF ieh sLbd bVy vYrfg ivc pRym sihq gfAuNdIaF hn:
drmfdy TfZy drbfir ] quJ ibnu suriq krY ko myrI drsnu dIjY Koil ikvfr ] (sRI gurU gRMQ sfihb, pMnf 856) smyN isr ikvfV KulHdy hn qy sMgqF drsLnF dI KusLI ivc pul dy Aupr dI sfiqnfmu vfihgurU df jfp krdIaF swcKMz sRI hirmMdr sfihb dy aMdr puwjdIaF hn qy mwQf tyk ky afpxI mn-psMd QF Aupr bYT jFdIaF hn. gurbfxI df kIrqn afrMB ho jFdf hY. igafnI ikrpfl isMG anusfr purqfn smyN ikvfV KulHx qoN iek GMtf bfad sRI afsf jI dI vfr df kIrqn afrMB huMdf sI, pr syvf-pMQI sMprdfie dy mhFpurK sMq bfbf sLfm isMG jI zyrf aftf mMzI vfly afsf jI dI vfr qoN pihlF iek GMtf qMqIsfjL sfrMdy nfl pRym sihq kIrqn krdy sn. ies df ievjLfnf vI koeI nhIN lYNdy sn. ijs kfrn sMgqF ies cONkI nUM “pRym cONkI” kihx lwg peIaF sn. hux ies nUM iqMn pihrf cONkI kihMdy hn. bfbf sLfm isMG 70 sfl kIrqn dI syvf krdy rhy. sRI afsf jI dI vfr df kIrqn afrMB hox qoN iek GMtf qy ikvfV KuwlHx qoN do GMty bfad sRI akfl qKLq sfihb qoN koTf sfihb ivcoN sRI gurU gRMQ sfihb jI dI svfrI cldI hY. sRI hirmMdr sfihb dy gRMQI isMG dy phuMcx qoN pihlF hI koTf sfihb dy sfhmxy pRymI sMgqF juV ky suKmnI sfihb df jotIaF ivc pfT krdIaF hn. ies mOky bhuq sfry pRymIaF vwloN gulfb afid KusLbUdfr PuwlF dy buwk Br Br ky sMgqF ivc vrqfey jFdy hn. aMimRq vyly TMzf, imwTF, iekFq qy suhfvxf smF huMdf hY ijvyN ik gurU sfihb df Purmfn hY- iBMnI rYnVIaY cfmkin qfry ] jfgih sMq jnf myry rfm ipafry ] (sRI gurU gRMQ sfihb, pMnf 459) smyN isr sRI akfl qKLq sfihb AWpr pey ngfry qy cot vwjdI hY. gRMQI isMG koTf sfihb dy aMdr clf jFdf hY. purfqn smyN `c kuMjI-brdfr qy ajklH PrfsL dI ingrfnI ivc pRymI isMG sunihrI pflkI suMdr mKLmlI gwdy, rumfly, plkF qy pVidaF qy PuwlF dy syhiraF nfl sjf ky ilaFAuNdy hn. sfrI sMgq KVHI ho ky- pMQ inhfry kfmnI, locn BrI ly Ausfsf] Auir n BIjy pgu n iKsY hir drsLn kI afsf] dI avwsQf nUM pRfpq hoeI huMdI hY. koTf sfihb dy aMdroN sRI akfl qKLq sfihb df gRMQI jF hYz gRMQI isMG sRI gurU gRMQ sfihb jI dy srUp dI iqafrI kr ky cOr kr rhy huMdy hn. sRI hirmMdr sfihb dy gRMQI jF hYz gRMQI sMKyp ardfs kr ky sRI gurU gRMQ sfihb dy srUp nUM isMG sfihb dy sIs Aupr rKvfAuNdy hn qy cOr sRI hirmMdr sfihb dy cOr-brdfr nUM pkVf idMdy hn. koTf sfihb qoN sRI akfl qKLq sfihb dy bfhr hyT pflkI sfihb qwk isMG sfihb sIs qy sRI gurU gRMQ sfihb df srUp lY ky cldy hn. isMG sfihb dy awgy awgy do cobdfr cFdI dIaF do cobF lY ky cldy hn qy cOr-brdfr cOr krdf afAuNdf hY. pflkI kol af ky cOr-brdfr pflkI ivc swjy hwQ srhfxy Aupr cOr rwK ky isMG sfihb dy sIs qoN afpxy dovyN hwQ pf ky sRI gurU gRMQ sfihb dy srUp nUM luhfAuNdf hY. Aus smyN sfhmxy pfisEN Ausy qrHF PrfsL dy afpxy dovyN hwQ gurU mhfrfj dy srUp nUM pfey huMdy hn. siqkfr nfl sihjy sihjy srUp nUM Auqfr ky pflkI ivc sjf idMdy hn. pflkI ivc pey ishry gurU mhfrfj Aupr sjf dyNdy hn qy isMG sfihb cOr krdy cldy hn. cOr-brdfr isMG sfihb dy swjy pfsy aqy PrfsL sfhmxy pRymIaF qoN syhry lY ky mhfrfj dy srUp Aupr sjfAuNdy hn qy AuproN lfh ky pRymIaF nUM pRsLfd rUp ivc dyNdy hoey pflkI dy nfl nfl cldy jFdy hn. sMgq gurbfxI df gfiex krdI hoeI cldI hY. pRymI vfrI vfrI awgy qoN ipCy pflkI hyT moZf dy ky afpxy afp nUM vwzBfgI smJdy hn. cldy smyN sRI akfl qKLq sfihb qoN ngfrf vwjdf rihMdf hY. jd pflkI drsLnI izAuZI `c dfKl huMdI hY qF ngfrf bMd ho jFdf hY. pul dy Aupr cldI hoeI pflkI sRI hirmMdr sfihb kol af ky ruk jFdI hY. isMG sfihb qoN cOr-brdfr cOr pkV ky pflkI ivc swjy hwQ srhfxy Aupr rwK ky isMG sfihb dy sIs Aupr siqkfr sfihq rKvf idMdy hn. isMG sfihb swcKMz hirmMdr sfihb aMdr nUM cldy hn qy cOr-brdfr cOr krdf rihMdf hY. Aus smyN aMdr df kIrqn bMd ho jFdf hY aqy aMdr bYTI sMgq siqkfr vjoN AuT ky KVHI ho jFdI hY. sMgqF iekwiTaF hI “siqnfmu sRI vfihgurU” dI Duin lfAuNdIaF hn. isMG sfihb bVy siqkfr nfl pfvn srUp df pRkfsL krn lgdy hn. sMgq afpxI afpxI QF bYT jFdI hY. svwXy pVHn vfly pRymIaF ivcoN iek pRymI BwtF dy svwXy pVHn lg jFdf hY. isMG sfihb sRI gurU gRMQ sfihb df pRkfsL krky hukmnfmf (mhFvfk) lYNdy hn. afsf jI dI vfr dy Bog qy ardfs AuprMq iPr ieho hI mhFvfk suxfieaF jFdf hY, pr rfq nUM suK afsx krn qoN pihlF nvF mhFvfk suxfieaf jFdf hY. suK afsx:- rfq (dyr sLfm) nUM kIrqn sohly dI cONkI qoN bfad smfpqI dy mhFvfk lYx qoN kuJ smF pihlF PrfsL qy iek isafxf syvfdfr, pRkfsL krn smyN vFg dohIN pfsIN sRI gurU gRMQ sfihb jI dI mMjI sfihb qoN QoVf ijhf agyry ho ky bYTdy hn. cOkVIaF mfr ky afpo afpxy goizaF Aupr prny lY lYNdy hn, iPr gRMQI isMG dI mwdd nfl sRI gurU gRMQ sfihb AuproN iek iek kr ky sihjy sihjy rumfly Auqfrdy qy qihaF mfr ky rmfilaF vflI pytI ivc rwKI jFdy hn. Auqlf rumflf Auqfr ky JfV ky iPr sfhmxy sjf idMdy hn. kIrqn bMd ho jFdf hY. gRMQI isMG mhFvfk srvx krvfAuNdf hY qy bfad ivc sRI gurU gRMQ sfihb jI dy srUp df suKfsx krfAuNdf hY, ijs ivc PrfsL qy syvfdfr pfisEN rumfly PVfAux dI mdd krdy hn. suKfsx krdy smyN soihly df pfT gRMQI isMG krdf hY. soihly qoN pihlF – “isr msqk rKF pfrbRhm” slok qy “qfqI vfE n lgeI” sLbd df pfT krdf hY. soihly df pfT pUrf ho jfx bfad rfgI isMG smfpqI dI pAuVI lfAuNdy hn. AuprMq smfpqI dy clx df ardfsf kIqf jFdf hY qy sRI gurU gRMQ sfihb dI svfrI koTf sfihb nUM cl pYNdI hY. sMgqF ijvyN svyry aMimRq vyly sunihrI pflkI ivc pfvn srUp nUM sRI hirmMdr sfihb ilafAuNdIaF hn, AuvyN hI rfq nUM svfrI koTf sfihb phuMcfAuNdIaF hn. drsLnI izAuZI qoN svfrI sfihb bfhr af jfx sfr sRI akfl qKLq sfihb Aupr ngfrf vwjxf sLurU ho jFdf hY, jo svfrI dy koTf sfihb puwjx qwk vwjdf rihMdf hY. gRMQI isMG pflkI coN svfrI afpxy sIs qy koTf sfihb lY ky phuMcdy hn. sRI gurU gRMQ sfihb plMG qy sjf ky sMKyp jyhI ardfs kr ky mwQf tyk ky koTf sfihb qoN gRMQI isMG vfips af jFdf hY. mIzIaf slfhkfr, sLoRmxI gurduafrf pRbMDk kmytI, sRI aMimRqsr. gurU gRMQ sfihb jI dy 400 sflf prkfsL Auqsv dI sfry sMsfr nUM lwK lwK vDfeI hovy "bfxIgurU-gurU hY bfxI" "vfho vfho bfxI inrMkfr hY" "vfho vfho bfxI inrMkfr hY iqs jyvz avir nf koie" guru gRMQ jI mfinE pgRt gurF kI dyh" "afigaf BeI akflu kI qbY clfieE pMQ, sB isKnu ko hukm hY guru mfinE gRMQ"
‘gur goivMd pRB rfiKLaf hir goiMbd nvf nroaf" sIqlf qy rfiKLaf ibhfrI {akfl-purKL} dI apfr ikrpf hoeI aqy gurU hirgoibMd sfihb TIk ho gey BFvyN ik isKLF ny gurU arjn dyv jI nUM bhuq ikhf ik sIqlf dyvI dy mMidr ivc iljf ky pMzq qoN JfVf krvf lYxf cfhIdf hY lyikn gurU sfihb jI ny isKLF nUM akfl purKL qy Brosf rKLxf isKLfieaf aqy iPr 4-5 sfl isKI dy prcfr krn qoN bfd vfps aMmRqsr sfihb af ky gurU nfnk dyv jI dvfrf iekTI kIqI aqy 19 rfgF ivc rcI hoeI aqy ipqf gur Urfmdfs jI dvfrf ilKI aqy sMgRih kIqI hoeI bfxI aqy akfl purKL dI ikrpf dvfrf afpxI rcI bfxI nUM sMn 1601 qNo 1604 qk BfeI gurdfs, bfbf buWZf jI aqy hor inktvrqI isKLF koloN gurdvfrf rfmsr ivKy"afid bIV"ilKvf ky ijsdy 974 pky pqry sn iqafr krky afp cOr Jldy hoey aqy bfbf buZf jI dy isr qy cukvf ky aqy sfrI sMgq kIrqn krdI hoeI aqy ngr kIrqn krdI hoeI drbfr sfihb aMimRqsr phUMcI aqy gurU gRMQ sfihb jI df pihlf prkfsL BfdroN sudI 9 sMmq 1661 sMn 1604 nUM kIqf igaf aqy bfbf bWuZf jI nUM isKL Drm df pYhlf gRMQI Qfipaf aqy prkfsL krn smy mhFvfk afieaf sI; "sMqF dy kfrij afip Kloieaf hir kMm krfvix afieaf rfm". sRI gurU gRMQ sfihb ivc 31 rfgF ivcoN 30 rfgF ivc gurU arjn dyv jI ny, 19 gurU nfnk dyv jI aqy gurU Urfmdfs jI dIy bfxI ilKI ijsdy ivc pYhly cfr gurUaF dI bfxI, BgqF dI bfxI aqy BtF dy svieey aqy apxI rcI bfxI sI. 31vyN rfg jYjYvMqI ivc gurU qyg bhfdr sfihb jI ny bfxI rcI sI. gurU arjn dyv jI ny sRI gurU gRMQ sfihb jI nUM "poQI prmysLr" df Qfn iliKaf sI. Xfin ijQy poQI {afdI bIV} gRMQ sfihb jI df prkfsL hovy Eh prmysLr df Qfn {gurUdvfrf} aKLvfeygf ijs nUM pYhly simaF ivc Drmsfl vI ikhf jFdF sI aqy isKL nUM sLbd gurU nfl juVx dI pryRnf idqI aqy ikhf gurU mUUrq gur sLbd hY df rsqf disaf (gur kI mUrq mn mY iDafn gur kf sLbd mMqR min mfn) gurU arjn dyv jI prkfsL krn qoN bfd plMG qy kdI nhIN suqy aqy sfrI-sfrI rfq cOr dI syvf krdy rYhMdy. ipCl rfq {ZfeI vjy} AuTky Aus akfl purKL nfl ilvlIn ho jFdy aqy iPr aMmRq vyly qoN BtF koloN kIrqn suxdy aqy sfrI sMgq vI anMd mfxdI. iek vfrI BtF ny kIrqn krn qoN nF kr idqI ik sfnUM jy gurU arjn iek idn dI pUrI golk dyvy qF asIN kIrqn krFgy. gurU sfihb jI ny vfrI vfrI sfry inktvrqI isKLF nUM Byijaf BtF nUM bulfx vfsqy lyikn Eh nhIN afey iPr gurU arjn dyv jI afp bulfx gey qF BtF ny afpxI sLrq rKL idqI ik sfzI lVkI dI sLfdI hY qy sfnUM jy qusIN iek idn dI pUrI golk dyEgy qF hI asIN aFvFgy qF gurU sfihb jI ny ikhf BfeI eyh mfieaf sMgqF dI amfnq hY gurU dI golk, lyikn qUsI eyh sLrq ikEN lgf rhy ho quhfnUM jo cfhIdf hY iml jfeygf lyikn aj mYN svyr qoN kIrqn nhIN suixaf qy clo jldI drbfr ivc kIrqn suxfE qF BtF ny agoN jvfb idqf ik jy asIN kIrqn nf krIey qF quhfnUM kOx puCy aqy jy sfzf hI sfQI gvieaf BfeI mrdfnf gurU nfnk nfl nf huMdf qy nfnk nUM iksny jfxnf sI qF gurU arjn dyv jI nUM eyh suxky bhuq guwsf afieaf qy shj suBf hI muhoN inkl igaf ik jfE koiVE quhfzI jubfn bMd ho jfvy ijnF ny myry gurU nfnk bfry ies qrF dy ap sLbd muhoN kZy ny aqy ieqnf kYhky afp drbfr ivc af gey aqy isrMdf lYky afp vI aqy sfrI sMgq nUM vI ikhf ik sfD-sMgq jI aj qoN sfry imlky kIrqn kiraf krFgy qF sMgq ny ikhf gurU jI, sfnUM qF kIrqn nhIN krnf aFEdf qF gurU jI ny ikhf ik vfihgurU afp hI soJI bKLsLygf qy Aus idn qoN sMgq nUM kIrqn krn dI dfq gurU Gr qoN prfpq hoeI. isKLF ny gurU sfihb nUM puiCaf ik gurU jI eyh afid bIV dI gurUbfxI afp jI dI rcI hoeI hY qF gurU sfihb ny ikhf isKo eyh bfxI myrI nhIN rcI hoeI eyh qF afp krqf purKL muMhoN kZFdF hY (eyh bfxI mhFpurKL kI hir krqfpurKL afp muhoN kZfey) . akfl purKL ny ikrpf krky afp muhoN kZfeI hY mYN iks kfbl hF. bfxI ivc afieaf ik (mYN murKL kI kyqk bfq hY, kot aprfDI qiraf ry) gurU nfnk dI pMjvIN joq ivc ieqnI inmrqf ik kYhx lgy isKo "sLbd" hI gurU hY ijs qrF ik PYslf dy idqf ik "bfxI gurU gurU hY bfxI ivc bfxI aMimRq sfry, gurUbfxI khY syvk jnu mfnY pRqwKL gurU-insqfry" XfnI bfxI hI gurU hY qy gurU hI bfxI hY jo sLbd dvfrf pRqWKL rUp ivc liBaf jf skdf hY isrP lBxf afENdf hovy ikAuNik bfxI qF hr afdmI {isWK} pVdf hY lyikn bfxI nUM mn lgfky koeI ivrlf hI pVdf hY kyvl krm-kFz hr iensfn kr irhf hY. ijs qrF gurU goibMd isMG jI qvpRsLfd svieaF ivc kYhMdy ny "khF- BE jo doAu locn mUMdkY bYT rhE bkw iDafn lgfieao" qIrQF df drsLn krn nfl prmfqmf nhIN imldf. so loV hY bfxI nUM iDafn nfl pVWn aqy pVky afpxy aMdr vsfEx dI isrP rojL gutkf lYky bYT jfx nfl Xf lMgr krvfEx XF aKMzpfT krvfEx nfl soicey ik asI gurU nUM KLusL kr ilaf hY kyvl qy kyvl krm-kFz krn nfl prmfqmf nhIN rIJdf XF iPr asI hor sOKf qrIkf lB ilaf ik iksy zyry dy sMq-sfD nUM Gr bulf ilaf qy duinafvI idKfvf krky krm-kFz krky XF iPr iksy zmI gurU dy zyry jfky mQf iGsf afey qy smJ ilaf ik asI prmfqmf nUM pUj afey hF XF mhIny bfd sMgrFd, pUrnmfsI, misaF mnfx vrigaF ienF glF {krm-kFzF} nfl jmF dI mfr qoN Cutkfrf nhIN hoxf "sqgur nUM sB ko vyKLdf jyqf jgq sMsfr iziTaF- mukq nf hoveI ijcr sLbd nf kry ivcfr". gurU gRMQ sfihb nUM kyvl mQf tykx nfl Cutkfrf nhIN hoxf "ijs jlinD kfrx qum jig afey". kuJ lok kYh idNdy ny ik gurdvfry-mMdr ivc kI ipaf hY jI afpxf mn sfP hoxf cfhIdf hY agr qusIN afpxy bicaF nUM shI qrIky nfl pflx-posLx kr rhy ho qF Gr ivc hI prmfqmf dI pUjf hY. kyvl bcy jmMx-pflx XF eYsLo afrfm vfsqy hI iensfn duinaf ivc nhIN pYdf hMudf blik 9 mhIny mfqf dy grB ivc puTf ltk ky prmfqmf nfl vfadf krdf hY ik prmfqmf mYnUM ies kuMBI jTrfgnI ivcoN bfhr kwZ. bfhr afky mYN qyrf Bjn krFgf lyikn bfhr aFdy sfr hI prmfqmf nUM Bulky duinafvI mfieaf ivc KLcq ho jFdf hY. ijs qrF bfxI ivc iensfn dIaF avsQfvF nUM cfr pYhiraF ivc ibaFn kIqf igaf hY bcpn, jvfnI, gRhsQI qy buZfpf. bcpn mF-bfp dy lfz-ipafr ivc aqy pyt dI Audr pUrqI ivc aqy BYxF-BrFvF irsLqydfiraF dy hQF ivc bIq jFdF hY qy jvfnI aYsL krn ivc bIq jFdI hY qy gRhsQI Bog-iblfs ivc bIq jFdI hY qy buZypf ibmfiraF aqy mjbUrIaF ivc bIq jFdf hY qy ijnHF bicaF aqy jnfnI leI sfrI ijMdgI corIaF-TwgIaF kridaF bIq jFdI hY qy apxy ruqby qy Dn-dOlq dy ahMkfr lokF nUM nIvF idKfx ivc ibqf dyNdf hY qy prmfqmf AusnUM ivsr jFdf qy iPr jdoN koeI musIbq af jfey aqy duinafvI afsry sB bykfr qy nkfry ho jfx iPr aMq ivc AucI-AucI roNdf hY qy jgfH-jgfH mQy rgVdf hY. jy iensfn nUM eyh smJ af jfey ik gurU hI bfxI hY qy bfxI hI gurU hY aqy jd qk ieh ivsLvfsL jfgq-joq pqRWKL gurU gurU gRMQ sfihb qy nhIN aFdf qd qk gurdvfry jfxf, aKMz pfT krvfxy, lMgr krvfxy, gutky lYky GMitaF bDI bYTy rYhxf Xf mflf {ismrnf} lYky lokF nUM idKfExf ik mY bhuq BgqI kr irhf hF XF gurU nUM pfEx df sOKLf qrIkf lB ilXf hY kyvl krm-kFz XF pKMz qoN ielfvf kuJ vI nhI ijs qrF ik bfxI ivc sfP-sfP PYslf idqf igaf hY ik"krm Drm pfKMz jo dIsY iqn jmu jfgfqI lUtYN, inrbfx kIrqn gfvho krqy inmK- ismrq ijqu CUtY" XfnI krm kFzF nfl iensfn jmF dI mfr qoN nhIN bc skdf jd qwk {inrbfx kIrqn} scy mn nfl inhkpt qrIky nfl Xfd nhI krdf qy jy ikDry scy mn nfl inmKL mfqR vI juV jfey qF ijs qrF {gju ijE hoey shfey} bfxI ivc AuDfrx idqI hY ik hfQI ny qMdUey dy agy pysL nf cldI dyKLky prmfqmf agy icMGfVky ardfs kIqI qF prmfqmf ny inmKL mfqR ivc afky hfQI nUM bcf ilXf aqy BrI sBf ivc ijs qrF"pMcflI ko rfj sBf mYN rfm-nfm suiD afeI"pMjF piqaF dy huMidaF jdoN koeI shfeI nf hoieaf qF Ausny prmfqmf agy ihrdy qoN juVky scy mn nfl ardfs kIqI qF prmfqmf ny AusdI BrI sBf ivc iejLq bcfeI ijs bfry gurbfxI ivc vI iliKaf imldf hY. ies qrF jy iensfn nUM ihrdy {aMqr-afqmy qoN} scI ardfs krnI af jfey {jIa kI ibrQf hoey so gur pY ardfs kir} jo ihrdy qoN kIqI hovy qF avsL pUrI hovygI iksy ardfisey dI jLrUrq nhIN ik ibnf ardfs Bytf idqy quhfzI ardfs mnjLUr nhIN hovygI. iensfn imzlmYn ikAuN ZMUZdf hY jdoN Eh afp kuJ nf kr skdf hovy.ies leI asI duinaF dy kmF dI qrF hI prmfqmf koloN vI mMgx leI ardfisaf (gRMQI, pMzq, imzIeytr) lBdy hF jdik bfxI kYhNdI hY ik "jyhf bIjy so luxy krmF sMdVf Kyqu" ijs qrF dy iensfn krm krdf hY AusnUM Asdf Pl vI Asy qrF Bogxf pYNdf hY ikXoNik ikkr bIjky aMbF dI afs krnI mUrKLqf hI hovygI. ho skdf hY koeI iensfn bury krm (corI krky, iksy df hWk mfrky gurU dI golk df pYsf Kfky} vI koeI vzf ahuydfr, prDfn, dOlqmMd, iejLqdfr aKLvFdf hovy, gurdvfiraF dIaF jmInF (iblzMgF) vycky vI KLf jfey iPr vI iejLqdfr aKLvfey lyikn aMq ivc jdoN jmF dI PfhI pYxI hY iksy ny shfieqf nhIN krnI nf iksy DI-puqWr, nf iksy irsLqydfr ny nF jnfnI ny. "eyh jgu mIq nf dyiKao koeI""gur kY igRih syvk jo rhY gurU kI afigaf mn mY shY" "afps ko kir kCu nf jnfvY" dy hukm dI pflxf krn vflf gurU df scf isWKL ho skdf hY aqy isWKL bfry bfxI sfP PYslf dy rhI hY ik "soeI isWKL-sKLf bMDp hY BfeI ij gur kY BfxY ivc afvY, afpxy Bfxy jo clY BfeI ivCVu cotF KfvY" XfnI jo koeI vI gurU dy hukm anusfr nhIN cldf Eh sMsfr ivc hmysLF lokF ivc iek idn byiejLq huMdf hY cfhy Eh koeI vI hovy (rfgI, gRMQI, pRcfrk, pRbMDk) GVWm cODrI XF gVgWj igafnI XF koeI srkfrI aEdy df mflk. gurU nMU kyvl EhI prvfn hY jo gurU dy hukm anusfr cldf hY qy gurU nfnk, gurU goibMd isMG df hukm hY bfxI qy bfxy df DfrnI "sfbq sUrq dsqfr isrf" dsF gurUaF dI joq gurU gRMQ sfihb nUM mMnx vflf agr pqWq {klInsLyv} hY qF Eh gurU df isWK {isMG} nhIN ho skdf. so dfs dI bynqI hY ik swcy isWK gurU nfnk, gurU goibMd isMG dy qF hI aKvf skdy ho jy isKI srUp bfxI qy bfxy dy DfrnI hovo vrnf piqwq pMjfbI {aKOqI-isWK} nf isWK irhf nf ihMdu qy nf muslmfn kyvl "ingurf" bhu bfqF jfxY XfnI piqwq hoky vI afpxy afp nUM isKI df Tykydfr (pRbMDk) aKLvfEx vflf gurU df gunfhgfr hY aqy kuJ lokF nUM isKI srUp ivc gLlq kMm kridaF nUM dyKky kYh dyxf ik eyho jhy isWK hox nfloN qF asIN piqwq cMgy hF iblkul gLlq hY hryk ny afpxy afpxy krmF df lyKf-joKf drgfh ivc dyxf hY drgfh ivc koeI iksy df sLrIk nhIN bx skdf. so gurU ipafirE sRI gurU gRMQ sfihb jI nUM pqRKL gurU smJky scy mn nfl mwQf tykogy qF hI gurU ky isWK aKvf skdy ho ikAuNik gurU goibMd isMG jI ny jdoN 1708 ivc sRI gurU gRMQ sfihb jI nUM gurgWdI idqI qF ikhf sI ik "afigaf BeI akflu kI qbY clfieE pMQ, sB isWKn ko hukmu hY gurU mfinE gRMQ". aMq ivc sfry gurU nfnk nfm lyvf sRI gurU gRMQ sfihb nUM mMnx vfilaF nUM dfs vloN bynqI hY ik scy isWK bxo, syvfdfr bxo, pRbMDk nf bxo, kwpt dI nIqI qy ahMkfr nUM CWzky hI gurU dI mWq/gurmiq Dfrn kIqI jf skdI hY ikAuNik gurU Gr ivwc isWK syvfdfr bxky hI gurU dI KusLI pRfpq kr skdf hY cODrI {pRbMDk} bxky nhIN. "Dur kI bfxI afeI- iqn sglI icMq imtfeI". dfs vloN sfry isWK jgq nUM gurU gRMQ sfihb jI dy 400 sflf prkfsL Auqsv dI lwKL-lwLKL vDfeI hovy jI. ig[mnjIq isMG 905[451[5578 brYmtn ajIq isMG bfgVIaF BfsLf mnuwKI BfvF aqy ivcfrF dy pRgtfa df vsIlf hY. BfsLf dy do hI aMg hn sLbd aqy arQ. sLbd aqy arQ dohF df afpxf ieiqhfs hY. guru gRMQ sfihb ivc byaMq iksm dy alMkfr, Audfhrx aqy muhfvry vrqy gey hn. pihlF AunHF dI vrqoN dy asUl smJ ky asI gwl nUM smJ skFgy. gRMQ sihb mwDkflIn pMjfbI BfsLf df sroq hY. ieh lfsfnI Dfrimk gRMQ hox dy nfl nfl sfihqk pKo vI BrpUr hY. gurU gRMQ sfihb dunIaf df iek aijhf gRMQ hY ijs nUM gurUu dI pdvI hfsl hY siqgurF dy smy igafn gRMQf dI koeI Gft nhIN sI. ihMdU Dfrimk gRMQf df coKf bolbflf sI. BgqI ijhI srl pRikiraf Auqy BI gUVH BfsLf ivc gRMQ ilKy jf rhy sn. ivdvfn acfiraf ienHF gRMQf dy tIky aqy ivafiKafn rc ky afpxI ivdvqf dy jOhr idKf rhy sn. gurU nfnk dyv jI ny iksy gRMQ df ‘BfsL’ nhIN ricaf. iksy mjLhb jF Drm dI isiKaf kbUl nhIN kIqI. jLmfnf, afpxy igafn nUM iksy pRisD gRMQ Auqy inrBr krky Ausdy arQ aqy ivafiKaf rfhI afpxy ivcfr pRgtfAux dIaF rIqF df sI. gurU sfihb ny eynHF sBnF rcnfvF bfry ikhf: -isimRiq byd purfx pukfrin poQIaf nfm ibnf siB kUV gflI hoCIaf] sLMkrcfrIaf dy rcy gIqF aqy bRhm sUqR dy BfsL pRisD hn. bRhm sUqR qy gIqF dy BfsL aqy tIky, ipCo hor acfrIaF ny BI ilKy. iesy qrHF kurfn dIaF qsLrIhF ilKx dI rIq BI cwlI. aijhf kQn mOlfnf rUmI df hY, rUmI kihMdy hn kurfn df qq igafn, qF mY sfrf afpxI rcxf ‘msnvI’ ivc Br idwqf hY. hwzIaF mOlfixaf leI Cwz idwqIaF hn. gurbfxI, nf hI iksy pUrb acfiraf df BfsL tIkf jF qsLrIh nhIN nf hI iksy purfqn gRMQ df kwiZaf arQ jF qq hY. gurbfxI gurU sfihbfn dy inj anuBv df pRkfsL hY, jo AunHF nUM hukm ielfhI dy rUp ivc pRfpq hoieaf. Dur kI bfxI dy rfhI agMmI vsqU rUpmfn hMudI rhI. guru arjn dyv jI ny guru gRMQ sfihb jI dI pihlI sMpfdnf 15 agsq 1604 nUM krky iswK smfj nUM iek aYsI dyx idwqI ijs ny ies dI vwKrI aqy ivsLysL hod bxf idwqI sI. ieh kMm gurU sfihb jI afpxI Aumr dy aKIrly sflF ivc kIqf. Bfvy pihly gurU sfihbfn vwlo vI afpxy afpxy smyN AunHF nUM ivrsy ivc imlI bfxI nUM iek poQI df rUp dy ky sMBfl ky rwiKaf sI. bfxI ipqf-purI jfiedfd nhIN sI ijhVI ik gurU jI dy pwuqrF ivckfr vMzI jf skdI hovy. ieh qF smuwcI sMgq dI amfnq sI ies leI pihly guru sfihbfn vwlo agly AuqraiDkfrI nUM gurgwdI idwqI jFdI sI qF ieh bfxI jF ilKqI poQI vI Ausy nUM sOpI jFdI sI. gurU arjn dyv jI ny sfrI bfxI nUM iekwTf kIqf aqy afpxI rcI bfxI nUM vI rfgF ivc aqy islislyvfr drjL kIqI. vrqmfn gurU gRMQ sfihb jI ivclI drj bfxI qoN pqf lwgdf hY ik gurU nfnk dyv jI dy kul 976 sLbd hn, gurU aMgd dyv jI dy 61, gurU amr dfs jI dy 907, aqy gurU rfm dfs jI dy 679 hn. gurU arjn dyv jI dy iekwilaF dy 2216 sLbd aqy 116 slok hn. ies mhfn gRMQ ivc 5+1=6 iswK gurU sfihbfn qoN ielfvf Bfrq dy vwK vwK ielfikaF, DrmF, iPrikaF, BfsLfvF, sprdfvF nfl sbMDq pRmfqmf dI Ausqq ivc lIn 15 BgqF, 11 arsLI BwtF aqy 4 gurU Gr dy inkt pRymIaF dI bfxI vI suBfiemfn hY ijhVI 31 rfgF dI iek bMJvI qrqIb aqy 5872 sLbdF dy akfrI srUp ivc “Dur kI bfxI” dy rUp vjo sMsfr ivc ivdmfn hoeI. gurU arjn dyv jI ny afid gRMQ sfihb ivc pMj guru sfihbfn dI bfxI drj kIqI hY. gurU goibMd isMG jI ny mgro afpxy ipqf nOvy gurU gurU qygbhfdr sfihb jI dI bfxI sLfml kIqI ijs kfrn igxqI 6 ho geI. gurU sfihb dy ilKy hoey 59 sLbd 57 slok hn. slok qF gurU gRMQ sfihb dy aMq ivc drj hn.gurU gRMQ sfihb df BfeIcfrk PlsPf, iksy iek iPrky, jLfq,goq,brfdrI BfeIcfry dI mflkI nhIN. Bfvy iswK Drm ivc sLbd gurU df isDFq gurU nfnk dyv jI smyN qoN hI kfiem sI. gurU arjn dyv jI ny afid gRMQ dI sMpfdnf krky sLbd gurU df isDFq hor prpwk ho igaf sI. Bfvy gurU arjn dyv jI dy smyN afid gRMQ sfihb nUM gurU df drjf nhIN idwqf igaf aqy ieh drjf gurU goibMd jI dy aMqm smyN hI imlIaf sI. afid gRMQ pMjfbI sfihq df muZlf rUp ho inbiVaf hY.ieh gurmuwKI ilpI ivc ilKI pMjfbI sfihq dI sB qoN pihlI pusqk hY jo sfnUM hux qwk imlI hY. ies nfl iek nvI ilpI df sMcfr hoieaf ijs ny pMjfbI bolI nUM iek suqMqr aqy ZwukvI ilpI prdfn kIqI sI. gurU sfihbfn df mnuwK nUM rihdI dunIaF qwk agvfeI krn vflf anmol qohPf jo AnHF ny gurU gRMQ sfihb dy rUp ivc biKsLsL kIqf, Auh mnuwK nUM jIvn-jfc bfry lfsfnI agvfeI idMdf hY. gurU gRMQ sfihb jI iek aijhf gRMQ hY, ijs nUM dUsry Drm dy buwDIjIvaF ny sqkfiraf aqy isjdf kIqf hY. jdoN imsr dysL dy pRDfn krnl nfsr hirmMdr sfihb aMimRqsr drsLnf leI hfjLr hoey sn. jdoN AunHF dy kMnIN gurU gRMQ sfihb jI dI bfxI dy rsiBMny bol ‘imhr msIiq isdku muslf hku hlflu krfxu’ kMnI pey sn qF Aus dI jLbfn coN by-aKiqafry ieh bol ikly sn ik “Xyh qoN hmfry rsUl kf pYgfm hY”Aus ny gurU gRMQ sfihb jI nUM isjdy ivc ho ky jo kuJ BI Aus dy pfs sI gurU sfihb jI dy arpn kr idwqf sI. pfiksqfn dI kfiedy afjLm ijnHfh XUnivrstI ieslfmfbfd dy muKI zf[ muhMmd XusP afbfsI ny 21 mfrc 91 nUM luiDafxf dy gujrFvflf gurU nfnk Kflsf kflj dI sflfnf kfnvokysLn qy ividafrQIaF sboDn kridaF ikhf sI ik gurU gRMQ sfihb ivsLv dy smuh ielmF df KjLfnf hY. gurbfxI qF smuMdr hY, ieQoN hr iek aiBlfKI nUM mUh mMgI murfd iml skdI hY. AunHF ikhf, “awj loV hY ivsLv nUM ies Dury nfl juVn dI, ies dI iehfhI avfjL nUM sux ky smUh musIbqF qy Pqih pf skdy hF”. zrfkn grInlIjL ny iliKaf hY, ik gurU gRMQ sfihb scmuc dunIaF dI afqimk ivcfr dfsrvoqm KjLfnf hY. ies nUM BfrqI ivcfrDfrf df incoV ikhf jf skdf hY. mY ijAu ijAu ies nUM pVHdf igaf myrf ipafr vDdf igaf. dunIaF ivc koeI aYsI hor Dfrimk pusqk nhIN hY ijs df ieMnF AUcf pwDr hY ijMnF gurU gRMQ sfihb jI df hY”. ims prl aYs-bwk ny gurU gRMQ sfihb jI mn nUM iKc pfx vflI ,mnuwKI BfvnfvF qy prmfqmf nfl iek surqf df ibafn krn df jLrIaf afiKaf hY. gurUaF dI ijAudI jfgdI Bfvnf awj gurU gRMQ sfihb dy rUp ivc pRfpq hY. ies ivc gurUaF, BgqF aqy sMqF dI bfxI vI hY. dsvyN nfnk (gurU goibMd isG jI) ny DrqI dy lokF dy lfB leI, afpxy pYrokfrF nUM afqimk rosLnI idwqI(sfDU tI[aYl[ vfsvfnI) gurU gRMQ sfihb mfnvqf, iensfnIaq df cfnx munfrf hY. ies dI swmucI bfxI iensfnI jfmy nUM keI iksm dy krmkFzF dIaF AulJxF `coN kZ ky afpf boD df sMdysL idMdI hY aqy keI qrHF dIaF quhmqF qoN ajLfd krvf ky prmfqmf df drvfjLf KolHx dI jfc dwsdI hY. eysy qrHF XUnYsko dy ivdvfnF ny mMinaf hY ik jy kr sfrI dunIaF dy dysL rl ky ivsLv srkfr bxfAux leI iqafr ho jfx qF gurU gRMQ sfihb jI Aus dy sMivdfn df aDfr ho skdy hn. eysy qrHF ims zfrobI PIlz ilKdI hY. iswK Drm iek nvF aqy vwKrf Drm hY. ieh dunIaF dy lokF nUM afpxy vwl moV skdf hY aqy AnHF dy mnF nUM iKc pf skdf hY. ies dI ivcfrDfrf nUM amlI ijMdgI ivc sOKI qrHF vrqoN ivc ilafieaf jf skdf hY, aqy mnuwKI jIvn nUM vwD qoN vwD lfB phuMcfAux dy Xog hY. gurU gRMQ sfihb jI df cfr sO sLflf pRkfsL idvs gurbfxI dI dwsI rosLnI muqfibk pUrI sLfno-sLOkq nfl mnfieaf jfey. ies mhfn sLqfbdI nUM mnfAux ipCy iek hI Bfvnf hovy ik srbwq dy Bly dy imsLn muqfibk gurbfxI dy ielfhI sdysL nUM dunIaF dy lokF qwk phuMcfAuxf. gurbfxI ivc swc dI pRfpqI nUM aiqaMq Auwcf mMn ky acfrU (afcrn-aml) nUM sB qoN Aupr drsfieaf igaf hY. gurbfxI sMdysL hY scu nUM suxo aqy mMno. jpujI sfihb sfihb jI dIaF aTwqI pAuVIaF ivcoN awT pAuVIaF iesy gwl qy jor idMdIaF hn. Gr bYTy gurduarf sfihb ivc kIqy jf rhy aKMz pfT ivc dwisaf jf irhf scu, jdoN asIN sux hI nhIN skdy qF mMnfgy iks qrHF? inrsMdyh ieh krm gurbfxI anusfr nhIN hY. gurbfxI sMdysL df pRvfh gurduafry hn. bhuqy gurduafiraF ivc gurbfxI sMdysL dy ivrwuD keI Pokt krmF `qy jLor idwqf jFdf hY. nqIjf jigafsU nUM pqf nhIN cldf ik gurbfxI sMdysL kI hY aqy Pokt krm kI hY? Pokt krm jigafsU nUM iKwcdy nhIN sgoN Auprfm kr dyNdy hn. gurduarf pRbMDkF nUM cfhIdf qF ieh hY sLrDflUaF nUM gurbfxI suxn, afp pVHx , ivcfrn aqy mMnx nUM afKx aqy anjfxpuxy ivc AuBrdI Pokt krmF dI rucI qoN AunHF nUM sfvDfn krn. igafn dI pRfpqI df asl arQ hY jIvn ivc pRfpq igafn nUM Zflxf. ies dy qfrikk arQ hoey ik mnuwKI jIvn (gurbfxI anusfr) eynf cMgf `qy afdrsLk hovy ik iswK-srUp bfxf, idKfvf qy ByK-dMBnf jfpy sgoN iswK pRsnYltI jF ivakqIqv dI pRqIk idwsy. sfzy bfhrly krmkFzF dI BgqI krn dy sLOk Dfrmk bxnf cfhuMdy hF, pr guriswK nhIN. jy kr guriswK ho gey, asIN sB dy bx jFvfgy, sB nfl ipaFr krFgy, sB dy duK drd df BfeIvfl hovFgy, sB leI idloN Blf mMgFgy qy bfhrmuKI BgqI qoN hwt ky aMdroN iensfnIaq dy bx jFvfgy. Pyr sfzI lIzrI dI BuwK mfrI jfvygI. bysLwk iswK Drm iek nvyklf sLkqIsLflI, suwcf, pRym Biraf Drm hY qy sB dI sFJ nfl AuBrdf hY. pr asIN nvyklypn nUM ikAuN pRgt nhIN krdy. ikAuik asIN dUsry lokF qrHF jfq-pfq qoN mukq nhIN hoey, jfqf brfdrIaF dy nf qy gurduafry Ausfr rhy hF. dUsry irsLvq Kfx, blYk kmfeI krn, byeImfnI krn iswK nhIN krygf, ikAuik Auh inafrf hY. jdoN asIN iBrstfcfr nOkrIaF ivc, gurduafiraF ivc cODr vfsqy iek-dUjy dIaF pwgF lfhux ivc, aKbfrF, ryzE, tYlIvIjLn ivc iek-dUjy nUM BMzx, gflf kZx ivc, nfjfiejL ZMg nfl DMn iekwTf krn ivc BfgI bxdy hF, Aus vyly sfzy inafrypn nUM swt lgdI hY. gurduafry sfzy prcfr dy kyNdr hn, sucy-scy iswK gurduafiraF df pRbMD clfAux. aKMz pfTF dIaF iksmF, vwKoN vwK qrIikaF nUM bMd krky rihq mrXfdf lfgU krn. gurU sfihb jI dI gwl nUM suxey qy mMnIey. gurU sfihb afp kihMdy hn ik kyvl gurU nUM dyKx nfl mukq nhIN ho skdy, jd qwk asIN sLbd dI ivcfr nhIN krdy. izTY mukiq n hoveI ijcru sbid n kry vIcfr] gurU gRMQ sfihb jI ivc jIvn-pMD bfry hr qrHF dy AupdysL jo jIvn dy hryk pwK qoN pUry hn. ies qoN asIN jIvn dI hryk aOkV qy hryk msly dI syD hfsl kr skdy hF. iswK df PrjL hY ik gurbfxI nUM pVHy qy ivcfry aqy Aus ivcly hukmF dI pflxf kry, AunHF anusfr afpxf jIvn Zfly. gurU gRMQ sfihb jI dy siqkfr dy nfl nfl 1430 pMinaF ivc gurU dI isiKaf nUM smJIey, ivcfrIey qy ijLdgI ivc ZflIey. ajIq isMG bfgVIaF (905) 792-9517 ajitbagrian@sympatico.ca E-Mail ajIq isMG bfgVIaF (905) 792-9517 juwgo-juwg atwl sRI gurU gRMQ sfihb jI mfstr mnjIq isMG idEl mjLlUmF dI rwiKaf krnI, sfrI mnuwKqf nMU brfbr smJxf, jfq-pfq, AUc-nIc df Prk imtfAux aqy sB nUM brfbrqf df mfx dyxf hI iswK Drm dy buinafdI gux hn. iswK Drm afpxy buinafdI isDFq anusfr sLbd gurU df AupfsLk hY. sRI gurU gRMQ sfihb jI dI cfr so sflf sLqfbdI pihlI sqMbr nUM sfry sMsfr ivwc bVy hI cfa srDf Bfvnf nfl mnfeI jf rhI hY. ies sqfbdI mnfAux leI hr iswK dy mn ivwc cfa aqy AuqsLfh hY. sRI guru arjn dyv jI ny BfeI gurdfs jI qoN hwQI ieh mhfn gRMQ ilKvf kyy 1604 eI: nUM swcKMz sRI hirmMdr sfihb ivKy pihlI sqMbr 17 BfdoN nUM pRkfsLq kIqf. sRI gurU gRMQ sfihb jI sMpUrnqf 15 BfdoN 1604 eI: nUM hoeI. ies mhfn gRMQ ivwc Cy gurU sfihbfn 15 BgqF aqy 15 gurU Gr dy syvfdfrF dI bfxI drj hY. ies pivwqr gRMQ dy 1430 aMg(sPy) hn. ies gRMQ jI dI mhfn ivsLysLqf ieh hY ik ieh sMpUrn rup ivwc sMgRih gRMQ hY. sRI gurU gRMQ sfihb jI dI muwk mihmF ieh hY ik bfxI nUM ieMnI vDIaf qrqIb ivwc iliKaf igaf hY ik bfxI pVHn vyly aijhI rucI pYdf huMdI hY ik pVHn aqy smJx df anOKf hI anMd pRfpq huMdf hY. iesdy nfl hI vrxn krnf jrrIU hY ik bfxI pVHn aqy pVHI bfxI Auwqy aml krky jigafsU rUhfnIaq df anMd pRfpq krdf hY. iewk hor imsLfl ieh hY ik asI Bgq bfxI qoN gurU sfihbfn dI bfxI ivwc iewk dm moVf Kf jFdy hF. ies df muwK incoV ieh hY ik sfry BgqF-sMqF aqy gurU sfihbfn dI bfxI ivwc aMqF df sumyl hY. ies gRMQ ivwc ieslfm Drm dy hfmI Bgq dI bfxI drj hY. sRI gurU gRMQ sfihb jI dI bfxI nUM mMnx vfilaF ivwc srbwq dy Bly dI aimwt rOsLnI pRkfsL krky hukmnfmf ilaf jFdf hY. inqnym afsf jI vfr dy kIrqn aqy sLfm nUM rodr rihrfs sfihb df pfT kIqf jFdf hY. rfq nUM sohlf sfihb df pfT krn qoN bfad ardfs krky sRI gurU gMQ sfihb jI nUM suMdr ibsqiraF ivwc suwK afsn kIqf jfdf hY. svyry aMimRq vyly qoN sLfm qwk sfry gurduafiraF ivwc lMgr dy BMzfry cldy rihMdy hn . sRI gurU nfnk dyv jI dI clfeI sMgq aqy pMgq dI mirafdf anusfr lMgr Cwkx dI mirXfdf jLmIn Auwqy bYT ky hI sMpUrx kIqI jFdI hY. myjL kursIaF Auwqy bYTx dI mirXfdf iswK kOm nUM kdy vI pRvfn nhI aqy nf hI hovygI. gurmirXfdf anusfr isrP lMgr jLmIn Auwqy bYT ky joVy dUr lf ky Cwkx dI ZukvI rvfieq sdf cldI rhygI. asI afpxy suwKF dI pRfpqI aqy duwKF qoN Cutkfrf pfAux dIaF ardfsF-arjoeIaF bynqIaF isrP sRI gurU gRMQ sfihb jI dy awgy hI krdy hF. dyhDfrI pfKMzI aqy afpxI pUjf krvfAux vfilaF leI iswK Drm ivwwc koeI QF nhI hY. ies ivwc koeI sLwk nhI ik awj byaMq pfKMzI iswKI bfxy ivwc pRvysL ho ky afpxI mMnqf krvf rhy hn. ies cfr sO sflf sLqfbdI mnfAuidaF hr iswK nUM ieh afpxy mn ivwc ieh cyqnf pYdf krnI cfhIdI hY ik asI sRI gurU gRMQ sfihb jI qoN ibnHF iksy awgy sIs nhI JkfAuxf aqy nf hI iksy dyhDfrI dy pYrI hwQ lfAuxy hn. dyhDfrI nUM mMnxf aqy gurbfxI qoN dur hoxf pRfxI df nfsqk hoxf hY. afsqk qoN Bfv Bgvfn, pRmfqmf, eIsLvr alwh nUM mMnxf aqy nfsqk qoN Bfv gurbfxi qy gurU isDFq nUM nf mMnxf, kukrmF ivwc pYxf, hMkfr krnf, hYkVbfjLI aqy qfkq dy jLor ivwc hMkfrI ho ky kudrq nfl mwQf lfAuxf. sRI gurU gRMQ sfihb ivwc sLbdfvlI df amuwk BMzfr sLfml hY.sfrI bfxI rfgF ivwc moqIaF dI qrHF proeI peI hY. rfgF ivwc proeI bfxI df bhuq ihwsf pidaf rfhI pRvfn ciVHaf hY. imsfl dy qor Auwpr pdf, dupdy, iqpdy, cAupdy,pMcpdy, iCpdy qy sqpdy afid. ies qoN ibnF pidaF dy isrlyK nfl quk sMkyq vI mOjLUd hn. gurbfxI ivwc ijwQy rfg rsIaf nUM Kfs qrjIh idwqI geI hY, AuwQy sDfrn rUp ivwc smJ skx vfly sDfrn mnuwKf nUM vI ipwCy nhI Cwizaf igaf. suKmnI sfihb bfxI sfrI hI cOpeI CMd ivwc hY sRI gurU gRMQ sfihb jI qoN sDfrn lokF ny igafn pRfpq krky kIrqn sLYlI nUM AuqsLfh krn dy nfl nfl sMgIq sLYlI nUM iswKrF Auwqy phuMcfieaf hY. sRI gurU gRMQ sfihb ivwcoN iqMn muK nukqy sihjy hI pRfpq huMdy hn. ijvyN jIv, jgq qy bRhm. gurU sfihbfn jI aqy Bgq sfihbfn jI ny ienHF iqMnF nukiqaF Auwpr hI icMqn dI mOilkqf df sumyl afpxI bfxI ivwc kIqf hY. iehI icMqn dI mOilkqf dunIaf leI cfnx munfrf hY. BfsLf aqy sLYlI pwKo ieh gRMQ sMpurn aqy sLbd BMzfr df vwzmuwlf Kjfnf hY. ies ivwc rUp pdy, asLtpqI vfrF, pfAuVIaF , slokF, dwKxI AuaLkfr, solhy afid bfxI ivwc imldy hn, lok rUpF dy aDIn sohly, GoVIaF, lfvF, alfhvIaF, aMjlIaF, sd muMdfvxI, pihry, idn rYix, vfrsq, iQqI, ruqI, bfrh-mfh, afrqI, krhly, vxjfrf, ibrhVy, kucwjI sucwjI aqy guxvMqI bfxI ivwc dyKIaF jf skdIaF. sRI gurU gRMQ sfihb ivwc jnm qoN lY ky mrn qwk dIaF KusLIaF gmIaF nfl sbMDq bfxI drj hY. ies gRMQ sfihb dI smuwcI bfxI mnuwKqf nUM srb sFJIvflqf df sMdysL idMdI hY. nfm jpxf, ikrq krnI aqy vMz Ckx dy aMimRq isDFq nUM iswiKaf dy rUp ivwc jfgrq krdI hY. gurbfxI mnuwKF nUM Auwcy afcrx dy sMdysL dy nfl nfl eIrKf hMkfr aqy hor sMsfrk burfeIaF qoN dUr rihx df aihm mfrg drsfAudI hY. sRI gurU gRMQ sfihb ivwcoN nf koeI vYrI nf koeI bygfnf dI iswiKaf dy nfl nfl sB df siqkfr, cMigafeI nUM gRihx krn aqy burfeIaF df nfsL krn dI syD imldI hY. ieh sMsfr leI iewk mfrg drisLk hY. sRI gurU gRMQ sfihb jI dI cfr sO sflF sLqfbdI(pRkfsL idvs) mnfAuidaF ieh pUrv rUp ivwc afpxy jIvn dI rvfieq bxfeIey ik sRI gurU gRMQ sfihb jI dI smuwcI bfxI df vwD qoN vwD siqkfr nfl pRcfr krIey. awj dy smy dI qyjL dOV ivwc dOV rhy jIvn dy ivwcoN rojLfnf smF kwZ ky gurbfxI pVHIey qy pVHI hoeI gurbfxI dy anusfr afpxy jIvn nUM ZflIey ijs nfl asI gurU jI dIaF KusLIaF pRfpq kr skIey. ies dy nfl hI krm kFzF aqy pKMzIaF dIaF BYVIaF cflF qoN sucyq hoeIey. 400 sflf pRkfsL purb `qy ivsLysL aMqrrfsLtrI sMivDfn gurU gRMQ sfihb
gurU arjn sfihb vloN sMpfidq gurU gRMQ sfihb jI dI bIV ƒ nONvy pfqsLfh dI bfxI drj krky gurU goibMd isMG jI ny 1705 eIsvI `c sMpUrn krvfieaf sI (ieQy ijLkrXog hY ik gurU goibMd isMG jI ny ilKx df bhuqf kfrj pfAuNtf sfihb ivKy hI kIqf sI aqy ieQy hI nOvyN pfqsLfh dI bfxI soD ky ilKI sI. ies mgroN Auh anMdpur af gey, qF jMgF-juDF df smF jfx ky gurU gRMQ sfihb ƒ sMpUrn krn vl ruicq ho gey. qlvMzI sfbo ivKy bIV sMpUrn hox dI Dfrnf sMbMDI hor Koj kIqy jfx dI loV hY). 1708 eIsvI ivc gur-gwdI imlx mgroN gurU gRMQ sfihb dy srUp ƒ sMBflx dI ijLMmyvfrI pRmuwK rUp `c iswKF ny lY leI. pr iswKF ny gurU gRMQ sfihb dy akfrI siqkfr qoN afpxI soc ƒ AuWcf nf AuWTx idwqf. gurU gRMQ sfihb jI ivc drj bfxI ƒ akflI bfxI, Dur kI bfxI, rwbI bfxI, inrMkfrI bfxI, bRihmMzI bfxI afid ivsLysLxF nfl vizafieaf jFdf hY ikAuNik iesdf AupdysL srb sFJf qy smuwcI mnuwKqf dy Bly leI hY. ies ivc iswK gurU sfihbfn qoN ielfvf 15 BgqF qy 11 BwtF dI bfxI vI drjL hY. ijnHF df ajokI iswKI nfl koeI sbMD nhIN sI. gurU arjn sfihb ny ienHF dI bfxI ivcfrDfrk sFJ hox kfrn gurU gRMQ sfihb ivc drj kIqI. ieh sfry mfnvqfvfdI gurU sn, jo mnuwKI brfbrI, ieksfrqf qy eyky dy muwdeI sn. gurU gRMQ sfihb jI dI smuwcI bfxI df sfr qwq mnuwK ƒ, smfj ƒ aqy mnuwKqf ƒ Tos afdrsLvfdI lIhF `qy pfAuxf hY qF jo srbwq df Blf ho sky. gurU gRMQ sfihb dI bfxI gurU gRMQ sfihb jI ivc drj smuwcI bfxI dI sur ienklfbI hY. ies ivc iksy vI sQfpq ivcfr ƒ iksy vI rUp `c rvfieqI pRsMg `c pRvfn nhIN kIqf igaf. gurU gRMQ sfihb ivc drj vwK-vwK bolIaF dy pRclq sLbd Aus smyN dI mnuwKI mfniskqf muqfbk vrqy jLrUr gey hn, pr ienHF dy arQ hor hn, ijvyN rfm, ikRsLn, bITl, kbIr, ibRdfvn, sIqf, lCmx afid. sLbdfvlI-sLYlI dy vKryvyN qoN ielfvf gurU gRMQ sfihb dI smuwcI bfxI sOKI qy srl ZMg nfl ibafn kIqI geI hY. jdik Aus smyN aOKI qoN aOKI sLbdfvlI ivc ilKxf ivdvqf mMinaf jFdf sI. smuwcI mnuwKqf ƒ sMboDn huMidaF gurU gRMQ sfihb `c koeI iek nhIN sgoN anykF BfsLfvF dy sLbdF dI vrqoN kIqI geI hY. smuwcI bfxI `c mnuwKqf dy srb pwKI ivkfs leI Tos jIvn-jfc dwsI geI hY. Drm dy mfmly `c pKMz ƒ pUrI qrHF nkfridaF sucwjf jIvn jIx leI gRihsQI hox ƒ muwZlI loV dwisaf igaf hY jdik Aus smyN gRihsQI ƒ ‘Drm-ivroDI’ mMinaf jFdf sI. aKOqI Drm dy TykydfrF vloN bxfey luwt dy mMdrF (hux gurduafrf vI mMdrF df rUp Dfrdy jf rhy hn) ƒ ‘Drm-ivroDI’ grdfnidaF swcI-suwcI ikrq krn dI loV `qy jLor idwqf igaf hY. ajoky sfDF-sMqF, bRhm igafnIaF leI vI gurbfxI ivc koeI sQfn nhIN hY. ieh vI arQF dy anrQ krky afpxf hlvf mMzf clfeI jFdy hn. iesy qrHF smfj ivc PYlI jfq-pfq, AUc-nIc, vrx-vMz afid ƒ gurU gRMQ sfihb ivc vMgfr pfeI geI hY. ‘ijQY nIc smflIain iqQY ndir qyrI bKsIs’ aqy ‘eyk nUr qy sB jg Aupijaf kAun Bly ko mMdy’ vrgy anykF gurU Prmfn ieh drsfAuNdy hn ik ieksfr qy ieksur smfj isrjnf hI iswK gurU sfihbfn df prm AudysL hY. gurU gRMQ sfihb dI bfxI mnuwKqf ƒ sIl, sMjmI qy sLFq siBafcfr bKisLsL krdI hY. ‘KfeIey mn BfAuNdf, pihnIey jwg BfAuNdf’ vrgy aKfx vI gurbfxI dy siBafcfr dI hI dyx hn, jo ‘ijqu KfDY qn pIVIaY’ aqy ‘ijqu pYDY qnu pIVIaY’ vrgy gur PurmfnF dy afDfr `qy pRclq hoey hn. gurbfxI ivc cmk-dmk vfly hoCy siBafcfr dI QF slIkydfr sihj siBafcfr ƒ pRvfn kIqf igaf hY. gurbfxI ivc jIvn rUpI gwzI clfAux leI jLrUrI mfieaf kmfAux sbMDI vI cfnxf pfieaf igaf hY. gurmiq imhnq-msLwkq dI kmfeI krky jIvn inrbfh krn ƒ hI shI mMndI hY. ivhlV bxky hornF `qy inrBr rihx vfly ‘inKwtUaF’ ƒ qF gurbfxI `c lfhnq hI pfeIaF geIaF hn. ajoky sfD-sMq qy bRhm igafnI iesy sLRyxI ivc igxy jf skdy hn, jo imhnq msLwkq nfl kmfeI lokF dI dOlq ƒ ibnF hwQ ihlfey ieDrlIaF AuDrlIaF XblIaF mfr ky luwtI jf rhy hn. ‘Gfil Kfie ikCu hQhu dyie] nfnk rfhu pCfxih syie]’ vrgy gur PurmfnF qoN Ault ivhfr kr rhy sfDF-sMqF qy bRhm igafnIaF ƒ gurbfxI `c ‘bnfrs dy Twg’ hI ikhf igaf hY (XU[pI[ `c pYNdy bnfrs ƒ TwgF df sLihr igixaf jFdf hY aqy AuQoN dy Twg awj vI kfPI msLhUr hn). bhuqI mfieaf iekwTI krn dy lflcI gRihsQI lokF ƒ vI gurbfxI ny isrP jIvn inrbfh leI loVINdI mfieaf iekwTI krn vwl hI pRyiraf hY. gurU gRMQ sfihb dI bfxI `c hr gwl dlIl `qy aDfrq hY aqy smyN dy swc muqfbk lckIly ZMg nfl drj kIqI geI hY. Bfv ik smyN dI qor muqfbk gurbfxI `coN hr qrHF dI syD sfƒ iml skdI hY. sLrDf siqkfr dI afV `c igafn dy rsqy bMd krny gurbfxI dI Bfvnf dy ivruwD hn, ijvyN gurU gRMQ sfihb `c drj gurbfxI rUpI srb-pwKI igafn sfzf gurU hY, pr asIN Ausdy rumfilaF, pflkIaF, pIVf sfihb afid ƒ hI isLMgfrI jf rhy hF jF pfT krky hI zMg sfrI jf rhy hF. TIk hY ienHF dI afpxI QF hY, pr gurbfxI rUpI igafn ƒ dfa `qy lf ky hor-hor krm krny glq hn. gurmiq dy igafn dI AuzfrI bRhm igafn qk hY (ajoky bRhm igafnI iesdI sLRyxI `c nhIN afAuNdy, blik srb-pwKI igafn dy DfrnI mnuwK ƒ hI gurmiq ivc ‘bRhm igafnI’ afiKaf igaf hY). gurbfxI df bRhm igafnI ajoky sMsfr df sB qoN ‘knowledgeable person’ hY, jo srb-pwKI igafn df DfrnI hY, ijsƒ gurbfxI ny ‘bRhm igafnI afip prmysLr’ afiKaf hY. sBnF df sFJf gurU gRMQ sfihb BfvyN gurU gRMQ sfihb iswKF df gurU mMinaf jFdf hY. pr gLYr-iswK vI iesƒ Gwt siqkfr nhIN idMdy jdoN gurU goibMd isMG jI ny godfvrI ndI dy kMZy 1708 eIsvI ivc gurU gRMQ sfihb dy srUp ƒ gurgwdI dI bKisLsL kIqI, AudoN iek aMgryjL aPsr vI AuQy mOjUd sI, ijsny bfad ivc bfbf bMdf isMG bhfdr dy smyN iswK POjF df vI sfQ idwqf sI. ieh aPsr gurU gRMQ sfihb dI bfxI qoN pRBfivq ho ky iswK bx igaf sI. iesy qrHF bfdsLfh akbr, jhFgIr, sLfhjhfn, aOrMgjLyb qy bhfdrsLfh jLPr gurU gRMQ sfihb jI df qF siqkfr krdy rhy, pr afpxf rfj-Bfg PYlfAux ihq iswKF dy kqlyafm ƒ hwlfsLyrI vI idMdy rhy ikAuNik ihMdusqfnI iKwqy `c iswK hI AunHF leI vwzI vMgfr sfbq huMdy sn. aMgryjLF qoN ielfvf cInI lok vI gurU nfnk ƒ mMndy hn aqy Kfs pRogrfmF smyN jpu jI sfihb dI ivcfr krdy hn. cIn dI rfjDfnI bIijMg ivc gurU nfnk sfihb nfl sbMDq gurduafrf bixaf hoieaf hY, ijQy Auh AudfsIaF dOrfn gey sn. iesy qrHF jfpfnI lok vI gurU nfnk dy pRsLMsk hn aqy gurbfxI ƒ ‘GOD df ielhfm’ mMndy hn. tokIE dI iek pbilk iblizMg ivc aYqvfr ƒ gurU gRMQ sfihb jI df pRkfsL kIqf jFdf hY. ieQy gurU nfnk dI bfxI dIaF qukF kMDF `qy vI ilKIaF hoeIaF hn. iqwbqI lok gurU nfnk ƒ ‘buwD df avqfr’ dsdy hn aqy gurbfxI ƒ ‘duwKF dI dfrU’ mMndy hn. mfsko dy iek ajfieb Gr `c gurU gRMQ sfihb dI purfxI bIV susLoiBq hY ijsƒ AuQoN dy lok mwQf tykdy hn (ieQy ijLkrXog hY ik kimAUinstF dy dysL rUs ivc qF gurU gRMQ sfihb dy purfqn srUp ƒ sMBfl ky rwiKaf hoieaf hY, jdik sfzy kfr syvf vfly bfby ibrD hox df aYlfn krky gurU gRMQ sfihb dy purfqn srUpF ƒ DVfDV sfV rhy hn. iek srvyKx muqfbk ipCly iqMn mhIinaF `c koeI 2000 purfqn srUp sfVy jf cuwky hn). QfeIlYNz dy sMivDfn ivc kuJ gwlF gurU gRMQ sfihb `qy afDfirq hn aqy AuQy rfsLtrpqI hfAUs ivc gurbfxI dIaF qukF pRmuwKqf nfl ilKIaF hoeIaF hn. afstRylIaf dy iek jrnilst ikRs mUnI isMG (jo hux iswK bixaf hoieaf hY) ny gurbfxI ƒ inrDfirq rfgF `c gfAux dI lihr clfAux leI keI dysLF ivc pRcfr kyNdr Kohly hoey hn. aPgfinsqfn ivc gurU gRMQ sfihb ƒ qflIbfnF qoN pihlF srkfrI mfnqf pRfpq rhI hY. pfiksqfnI pMjfb dI asYNblI ivc gurbfxI dIaF qukF ilKIaF hoeIaF hn jdik BfrqI pMjfb dI asYNblI ivc gIqf dy slok hI ilKy imldy hn (hux 400 sflf pRkfsL purb ƒ muwK rwKidaF gurbfxI dIaF qukF pMjfb asYNblI ivc ilKIaF geIaF hn). BfvyN BfrqI suprIm kort ny gurU gRMQ sfihb ƒ kfƒnI styts idwqf hY, pr afey idn ihMdU guMizaF vloN gurU gRMQ sfihb dy srUp sfVn dIaF GtnfvF vI sfhmxy afAuNdIaF rihMdIaF hn aqy AunHF ƒ koeI sjLf vI nhIN huMdI. BfrqI KuPIaf eyjMsIaF vloN gurU gRMQ sfihb dI ivcfrDfrf dy ivroDI lokF ƒ hwlfsLyrI qy sihXog idwqf jFdf hY. kOmFqrI pwDr `qy gurU gRMQ sfihb dy siqkfr ƒ muwK rwKidaF 1999 `c hoey sMXukq rfsLtr dy jnrl iejlfs ivc gurU gRMQ sfihb ƒ sMXukq rfsLtr df sMivDfn bxfAux sbMDI srbsMmqI nfl mqf pfs kIqf igaf aqy gurU gRMQ sfihb dI bfxI ƒ ‘sMsfr sLFqI’ leI ‘Guiding Symbol’ mMnx dI gwl khI geI. ies mgroN vfeIt hfAUs aqy kYnyzIan pfrlImYNt `c gurU gRMQ sfihb dy pfT ho cuwky hn. kYnyzIan srkfr iesƒ srkfrI mfnqf vI dy cuwkI hY. ieMglYNz dy pfrlImYNt hfAUs ivc vI gurU gRMQ sfihb ƒ ivsLysL siqkfr nfl susLoBq kIqf jFdf hY. 400 sflf pRkfsL purb `qy kI kIqf jfvy?
vfhu vfhu bfxI inrMkfr hY iqsu jyvzu avru n koie] (pMnf 515) |
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com Lakhbir Rupinder Bunch |