![]() |
||||||||||||
| |
||||||||||||
|
iewk gMBIr mslf vYsfKI qy iznr zFsF qoN bfad kI gurpurb iznr zFs hoieaf krngy ?
Kflsf pMQ df 505vF pRkfsL idhfVf mnf rhIaf sMgqF dy iDafn gocry aqy pRbMDkF dy kMn qy Kfj krn mfqr iesLfrf dyx leI aglIaF sqrF ilKx dI koisLsL kr irhf hF. aqIq ivwc pRbMDkF nMU slfh dyx dI bdOlq keI vfr ienHF vIrF dy kRoD (iswK ivroDI qwq) df isLkfr ho cuwkf hF pr ilKxf pysLf smJ ky pysLy nfl iensfP krn dI koisLsL ivwc hI ieh Dwkf sihMdf jf irhf hF ik sLfied ies nfl hI koeI qbdIlI df sfDn bx sky. vYsy aijhI qbdIlI ilafAux dy Xqn krdy krdy keI vIr ihMmqF vI hfr cuwky hn. pfTkF nMU “sLfied” Xfd hovygf ik mYN ipCly keI sflF qoN vYsfKI nfl juVy siBafcfrk myilaF bfry afrtIkl ilKdf af irhf hF ijs ivwc ieh iswD krn dI koisLsL kIqI sI ik pMjfb df koeI siBafcfr nhIN hY agr hovy qF smuwcy pMjfbIaF df iewko hI siBafcfr hovy, pr aYsf nhIN hY ikAuNik siBafcfr Drm nfl juiVaf iewk ivsLf hY. dfs dy ies ivsLy Aupr ilKx qoN bfad pRbMDkI vrg ivwc qF koeI hrkq nhIN afeI pr ies sfl vYsfKI nfl juVvyN iznr zFs jrUr vwD gey hn. vYsy agr iksy afrtIkl ivwc pRbMDkI vrg Aupr jLrf ijMnI vI AuNglI AuT jfvy qF vkIl df pwqr puwj jFdf hY qy hux jdoN Kflsf pMQ dy isDFqF dIaF hr rojL DwjIaF AuzfeIaF jf rhIaF hn qF sfzy pRbMDkI vrg nMU ngr kIrqn dI kfvF rOlI qoN ivhl nhIN imldf ik Auh vYsfKI dy asl muwdy nMU Kud smJ skx qy jo ijLMmyvfrI Auh afpxy kMiDaF qy AuTfeI iPr rhy hn Aus nMU pUrI kridaF vYsfKI dy asl mfany pRcfr skx. ipCly kuwJ arsy qoN pMjfb aMdr siBafcfr dy nF qy anykF qrHF dy pRogRfm krvfey jf rhyy hn ijnHF nMU ieAuN pysL kIqf jFdf hY ijvyN ivrsy dI sMBfl leI syvf df kuMB ricaf jf irhf hovy. ieh ibmfrI ivdysLF ivwc aYnI vwD cuwkI hY ik vYsfKI dy nF qy ienHF GtIaf iksm dy siBafcfrk myilaf df irvfjL pY cuwkf hY. dfs ny kfPI smyN qoN (jdoN df ies ivsLy nMU ghu nfl ivcfiraf hY) vYsfKI dy nF qy krvfey jFdy ienHF myilaF dI muKflPq sLurU kIqI hoeI hY. kuwJ agFh vDU soc dy DfrnI lokF vloN ieh vI vkflq kIqI jFdI hY vYsfKI df Kflsf pMQ dI sfjnf dy nfl nfl sfzy siBafcfr nfl vI sbMD hY. kI sfzf siBafcfr sfzy rihx, bihx, sihx dy ZMg nfloN vwKrf hY ? iswK nMU rojLfnf ijLMdgI df qrIkf gurU sfihbfnF ny afpxy 239 sflF dy jIvn ieiqhfs ivwc bVI bfKUbI nfl smJfieaf hY. ieh vwKrI gwl hY ik iswK ny gurU sfihbfnF vlOn drsfey jIvn mfrg nMU smJx dI bjfey igwDf, BMgVf, swsI punUM, hIr rFJf, imrjLf sfihbF, crKy, nlky aid nMU afpxf siBafcfr mMnxf sLurU kIqf hoieaf hY. “vYsfKI” ijs df iswDf sbMD Kflsy dI isrjnf dy nfl hY ies idn qy igwDy, BMgVy dy pRogRfm AulIkxy `qy iznr zFs krvfAuxy inrsMdyh sMjIdgI nfl pMQ dy iDafn dI mMg krdy hn. suafl ieh pYdf huMdf hY ik ieh igwDy BMgVy sfzy ivrsf df aMg ikvyN bx gey ? bhuqI vfr gurU nfnk pfqsLfh dI bfxI “afsf dI vfr” ivcoN ies lfeIn df vyrvf idwqf jFdf hY ik “nwcx kuwdx mn kf cfA” Bfv nwcxf kuwdxf mnH df cfa hY ies ivwc kI burfeI hY jdoN ik gurU sfihb bMdy nMU nsIaq dy rhy hn ik nwcxf kuwdxf qF mnH kf cfE hY ieh burf kMm hY ijs nfl mnH hor cMcl huMdf hY. mnH dI sunx vflf gurbfxI anusfr mnmuK ikhf jFdf hY ijs bfry gurU gRMQ sfihb ivwc drj hY ik: mnmuK mfieaf moih hY , nfim n lgo ipafru .. kUVu kmfvY kUVu sMgRhY, kUVu krY afhfr.. vYsfKI ‘qy Kflsy dI isrjnf qoN ibnHF hor vI anykF GtnfvF vfprIaF hn ijnHF df nwcx twpxf nfl kdy vI sbMD nhIN juV skdf. agr nfnksLfhI klMzr nfl ivcfiraf jfvy (ijhVf ik pMQ nMU hux Dfrn kr lYxf cfhIdf hY ikAuNik bRfhmxvfd ny pihlF hI sfzf bhuq nuksfn kr idwqf hY) qF gurU nfnk pfqsLfh df pRkfsL Auqsv ienHF idnF ivwc hI Bfv 15 aprYl 1469 nMU afAuNdf hY. vYsfKI vfly idn ipMgly ny duK BMjnI iesLnfn kIqf sI, qy arog hoieaf sI. vYsfKI dy idn hI gurU hiriksLn sfihb jI ny iswKF nMU bfby bkfly df pUrx sMkyq idwqf sI. ieh vI swc hY ik aTfrvIN sdI df sfrf iswK ieiqhfs vYsfKI aqy dIvflI dy ierd igrd hI GuMmdf hY ikAuNik iswKF dy ijafdf iekwT ienHF idnF qy hI huMdy sn. 1699 dI vYsfKI qoN bfad ies idn dI mhwqqf hor vI vwD geI sI. 1721 eI: dI vYsfKI nMU bMdeI aqy qwq Kflsf df prcIaF pf ky smJOqf hoieaf sI. 29 mrc 1747 dI vYsfKI nMU nvfb kpUr isMG ny srbwq Kflsf bulf ky ieko afgU, ieko afdrsL aqy iek jQybMdI df nfarf iswK pMQ nMU idwqf. ies smyHN 83 inwky inwky dl sn ijnHF nMU qoV ky nvfb sfihb ny “dl Kflsf” nfmI jQybMdI kfiem kIqI. iesy hI srbwq Kflsy ivwc gurmqf hoieaf sI ik pMjfb Kflsy dI jnm BUmI hY ies Aupr hoieaf hmlf Kflsf pMQ Aupr hmlf smiJaf jfvygf, nfl hI afdrsL “rfj krygf Kflsf” idRV krvfieaf igaf. 10 aprYl 1763 nMU iswK lhOr qy Piqh pf ky aMimRqsr vYsfKI mnf hI rhy sn jdoN bRfhmx ny Pirafd kIqI ik ksUr df nvfb Aus dI nvivafhI pqnI nMU jbrdsq cuwk ky lY igaf hY qF hrI isMG BMgI ny Ausy smyHN hor jiQaf smyq ksUr qy cVfeI krky bRfhmx dI pqnI CuzfeI. mOjUdf ieiqhfs ivwc jilHaF vfly bfg aqy 1978 df inrMkfrI kFz ies gwl dI gvfhI Brdf hY ik ies idn kOm nMU nwcx, twpx jF BMgVy pAux nhIN sgoN gMBIr hox dI loV hY. purfqn hukmnfimaF ivwc iswK nMU vYsfKI qy afnMdpur iekwTy hox dy hukm imldy hn: vfsI ivwc ijQy hovY Drmsfl.. iswK iml bYTx pRym muhwbq nfl.. sLbd sfKI gRMQ poQI pVIaY.. kIrqn kQf gur crcf krIaY.. gwl ieQy mukdI hY ik vYsfKI nMU BfvyN Dfrimk, ieiqhfsk jF siBafcfrk iqAuhfr kih lvo. vYsfKI iswK df sMsfr dy lokF pRqI pRx df idhfVf hY ik Auh hmysLF inafrf rhygf, jLulm nfl tkrfAuNdf rhygf aqy mjLlUmF Aupr huMdf hr vfr afpxy sIny qy sihMdf rhygf. ienHF sLrqF dI ksvwtI Aupr pUrf Auqrn leI ieh jrUrI hY ik asIN iesdy mUl nfl juVy rhIey. dfs, pMQ dIaF isrmOr sMsQfvF nMU bynqI krdf hY ik vYsfKI dy nF qy ho rhy nwcx twpx vfly pRogRfmF df sKq noits ilaf jfvy nhIN qF Auh idn dUr nhIN jdoN gurpurb iznr zFs dy iesLiqhfr pVn nMU imlxgy. ies sbMDI pRcfr hovy ik koeI vI jfxy jF axjfxy ivwc siBafcfr dy nF hyT Dfrimk pRMprfvF df iKlvfV nF kr sky. ies qoN ielfvf sfzIaF Dfrimk aqy pMQk sMsQfvF nMU vYsfKI nfl sbMDq ieiqhfsk Koj krky sbMDq ivisLaF bfry sfrf mhInf sYmInfr krny cfhIdy hn qF ik vYsfKI qy asIN miTafeIaF Cwkx qwk hI sImq nF rhIey sgoN ies purb qoN kOmI mMijLlF qih krn dI soJI lY skIey. |
|||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com |
||||||||||||