Download Fonts      Email

Member
Punjabi Press Club of Canada

kbwzI pMnf

sRI gurU gRMQ sfihb jI dy 400 sflf nMU smripq  spYsLl sYksLn

sRI gurU gRMQ sfihb jI dy 400 sflf pRkfsL Auqsv dIaF lwK lwK vDfeIaF
kYmrf bol ipaf
"jnmyjLf isMG jOhl"

iswKF nMU BfrqI lokrfjI ZFcy ivc iewk hor hfr df sfhmxf

iswK nOjuafn pIVHI aqy piqwqpuxf[[[gurqyj isMG inAUjILlYNz

CwbI jnvrI

agsq 2, 2005,     ipClIaF sfrIaF KbrF

 

afsLUqosLIaF dy smfgm dOrfn trFto dy iswKF vloN mujLfhrf

imsIsfgf: (aYc ibAuro) bIqy aYqvfr 31 julfeI nMU imsIsfgf dy sMgq bYNkuaYt hfl ivwc idivaf jXoqI sMsQfn vloN kIqy gey smfgm ivwc Aus vyly KitafeI pY geI jdoN sRI gurU gRMQ sfihb aqy Kflsf pMQ dy muwZly isDFqF bfry AUl jlUl bolx vfly afsLUqosLIaF nMU isMGF nf jf ky vMgfr idwqf. sYNkiVaF dI qfdfd ivwc isMG isMGxIaF aqy bwcy ies mujLfhry ivwc sLfml hoey ijMnF afsLUqosLIaF dy smfgm ivwc sLfml hox vfly hr ivakqI nMU afsLUqosL dI aslIaq qoN jfxU krvfAux dI koisLsL kIqI. vrnxXog hY ik vwzI qfdfd ivwc ies smfgm ivwc sLfml hox vfly lok mujLfhrkfrIaF qoN jfxkfrI hfisl krky GrF nMU vfips prq gey. kuwJ lokF ny qF mujLfhrfkfrIaF qoN jfxkfrI hfisl kridaF mujLFhry ivwc sLfml ho ky afsLUqosL nMU nkfrn ivwc Xogdfn pfieaf.

iswK aYm[pIjL aqy iewk aYm[pI[pI[ vloN idivaf jXoqI sMsQfn nMU idwqy pRsMsf pwqr df Jmylf vI awj sfrf idn pYNdf irhf. aYm[pI[ nvdIp isMG bYNs aqy aYm[pI[pI[ ivwk iZloN ny afpxy pRsMsf pwqr vfips lYNidaF ies nMU stfP vloN sfDfrx pRikRaf ivwc cuwikaf igaf kdm dwisaf.

ieMtrnYt Aupr iewk ptIsLn df afgfjL vI kIqf igaf hY. ptIsLn sfeIn krn leI hyTF kilwk kro:

ptIsLn

ieilafsI nUM bWbr Kflsf vwlo jfno mfrn dI DmkI

nvIN idWlI:- ieMzIan tI[vI dy most vFitz  dy tYlIivjLn inrmfqf suhYyb ieilafsI ny aWj dfavf kIqf hY ik Aus nUM pMjfb dy vWKvfdI sMgTfn dy BgoVy aWqvfdIaF bfry iek pRogrfm idKfAux ipWCo bWbr Kflsf ieMtrnYsLnl qoN jfno mfrn dI DmkI bfry iek Kq imilaf hY| ihMdI ivc iliKaf  Kq noiezf ivc Aus dy aflIaf pRozksnjL dy dPqr  ivc pRfpq hoieaf hY ijs ivc DmkI  idwqI geI hY ik  jy Aus ny bI[ky[afeI aqy Kfilsqfn kmFzo Pors dy hor KfVkUaF bfry pRogrfm nUM aWgy pRsfr krnf jfrI rwiKaf qF Aus dI hwiqaf kr idwqI jfvygI| ieilafsI ny ikhf hY ik Aus ny noiezf puls kol aYP[afeI[afr drjL krvf idwqI hY|

 

mfn dl vwlo sMsd vWl mfrc, vPd ny rfsLtrqpqI nUM Xfd pWqr  idqf

nvIN idWlI:- akflI dl (mfn) dy sYNkVy vrkr ny puls ijLafdqIaF qurMq bMd krn aqy pfrtI pRDfn ismrnjIq isMG mfn dI irhfeI dy nfl hI pMjfb leI iek ‘sLFqI pYkyj’ dI mMg krdy hoey aWj sMsd vWl mfrc kIqf| pfrtI dy pMj mYNbrI pRqIinD mMzl ny bfad ivc rfsLtrpqI ey[pI[jy abdwul klfm nfl mulfkfq vI kIqI| qKqIaF aqy bYnr cuWkI hoey akflI kfrkuMnf ny afpxf mfrc  bMglf sfihb gurduafrf qoN suLrU kIqf aqy Aus nUM sMsd mfrg qy Kqm kr ky Drny Aupr bYT gey| mujLfhrfkfrIaF ny kfly coly pfey hoey sn aqy afpxy mUMh vI kflIaf pWtIaF vfl ZWky hoey sn| Auh ieh drsfAuxf cfhuMdy sn ik pMjfb puls vWlo pRgtfvy dI afjLfdI df hWk  vI Koh ilaf hY| mfn aqy hor sInIar afgU 10 hPqy  pihlF KfilsqfnI dI hmfieq  ivc afvfjL AuTfAux leI bgfvq dy dosLf aDIn igRPqfr hn|

          pMj mYNbrI pRqIinD mMzl ny  rfsLtrpqI  klfm nUM dwisaf ik dysL dI afjLfdI  qoN lY ky  hux aWDI sdI qoN vWD  smyN qwk isWK BfeIcfry dIaF  BfvnfvF df kdy snmfn nhI kIqf igaf| blik ieh jnqk rfey pYdf krn leI isWK mMgf nUM qoV-mroV ky  pysL kIqf jFdf irhf ik AunFH Aupr dihsLq nUM KwulIH  Cot  dyx dI  Dfrnf Qopy jfx nUM jnqk hmfieq imldI rhy| pRqIinDI mMzl ny ikhf ik 10 sfl pihlf pMjfb dy mfVy hflfq ivc krIb 300 nojvfnF nUM  igRPqfr kr ky qsIhy  idwqy jFdy rhy  hn aqy hux vI Kfilsqfn lihr ‘dI vfpsI dy nF qy qsLWdd df dor clfieaf jf irhf hY| rfsLtrpqI  nUM pysL kIqy iek Xfd pWqr ivc ikhf igaf hY ik  jy Bfrq srkfr nslI isafsI ivvfdF dy hWl leI nfigaF aqy ksLmIrIaF nfl gWlbfq  kr skdI hY  qF Auh iswK  rfsLtrpqI  dy hmfieqIaF  nfl vfrqf ikAuN nhI kr skdI| pMjfb puls vWlo purfxy qsWLdd dy qrIky aqy siQqI nUM iPrkU rMgq dyx dy isafsI mnsUibaF nUM iDafn ivc rWKidaF mYmorMzm ivc ikhf igaf hY ik rfj nUM  iPr qoN gVbV dI siQqI ivc DWky jfx qoN rokx leI  rfsLtrpqI  nUM iek sLFqI pYkyj’jfrI  krnf cfhIdf hY| Xfd pWqr ivc ikhf igaf hY ik pMjfb ivc bWbr Kflsf  kfrkuMnf aqy aKoqI afqmGfqI  bWbrF dI igRPqfrI nUM pRcfrnf sWqfDfrI kFgrs dI rxnIqI dfihWsf hY qF ik pfrtI nUM GWt igxqIaF dI rKvflI  vjoN pysL kr ky agfmIN pMjfb coxF ivc afpxIaF votF surwiKaq krn leI hor iPrikaF dy mYNbrF  nUM KoPjLdf kIqf jf sky|

 

suprIm kort vlo bfdl df mfmlf  sMivDfnk  bYNc nUM Byjx qoN ienkfr

cMzIgVH: mfxXog suprIm kort vWlo sfbkf  muWK mMqrI  aqy soRomxI akflI dl  dy pRDfn  pRkfsL isMG bfdl ivruWD cWl rhy iBRsLtfcfr dy mfmly nUM sMivDfnk bYNc nUM  Byjx qoN ienkfr  kr idqf hY| aWj ieQy ies gWl dI  jfxkfrI idMdy hoey  pMjfb srkfr dy iek bulfry  ny dwisaf ik mfxXog  jsits ky[jI bflikRsLnn aqy mfxXog  jsits  bI[aYn  sRIikRsLnf  ny iek rsmI hukm jfrI krky ieh mfmlf CyqI  suxvfeI leI  cIP jsits nUM Byj idWqf hY|

 

bUtf isMG nUM  htfAux dy crcy

nvIN idWlI: afeI[pI[aYs  aiDkfrIaF dy qbfdilaF dy ivroD  ivc ibhfr dy  muWK skWqr jI[aYs[kMg  dy ros  vjoN CuWtI  qy cly  jfx kfrn pYdf  hoey ivvfd  dorfn kyNdrI  gRih  mMqrI vWlo qlb kIqy jfx qy ibhfr dy rfjpfl bUtf isMG aWj AunFH aWgy pysL hoey| afpxy ivvfd vfly PYsilaF  kfrn kyNdr srkfr aqy kFgrs leI vfr-vfr idWkqf KVIaF kr rhy rfjpfl bUtf isMG nUM ibhfr ivDfnsBf coxF nUM dyKidaF rfjpfl dy ahwudy  qoN htfey jfx dI mMg kFgrs dy aMdro hI hox lWg peI hY| ibhfr ivc aiDkfrIaF dy qbfdilaF  dI gUMj  sMsd ivc  vI suxfeI  dyxI pr  mfrksI pfrtI dy sMsd mYbr ivkrm coDrI  dy svrgvfs ho jfx kfrn lok sBf dI kfrvfeI mulqvI ho geI| ies qrFH srkfr dI sfK iek idn leI bc geI| kwlH nUM  hMgfmf hox dI pUrI sMBfvnf hY| sRI bUtf isMG ny ptnf  qoN idWlI phuMcidaF hI sRI pfitl nfl mulfkfq kIqI| ibhfr ivc ikAuNik CyqI hI coxF krvfeIaF jfxIaF hn,ies leI kFgrs ies rfj bfry hr idRsLtIkox qoN zUMGfeI nfl soc ivcfr kr rhI hY|

           ies leI sRI bUtf isMG nUM rfjpfl dy ahwudy qoN htf idqy jfx dI sMBfvnf vI pRgt kIqI jf rhI hY BfvyN ik ies bfry ajy kuJ vI spwsLt nhI hY| ies qoN pihlF  ptnf ivc rfj Bvn  dy sUqrF  ny dWisaf ik  bUtf isMG sRI pfitl dy sWdy qy aWj svyry  hI idWlI leI  cl pey sn| Bfjpf pRDfn qoN lok sBf ivc ivroDI iDr dy nyqf  aYl[ky [azvfnI  ny sLnIvfr  sRI pfitl  nfl gWlbfq kIqI sI aqy ies mfmly ivc dKl dI mMg kIqI  sI| aiDkfrIaF dy qbfdly  afAux vflIaF coxF nUM iDafn ivWc rWK ky kIqy  hox df dosL sRI azvfnI  ny lfieaf sI| rfjg vWlo muWK mMqrI  ahwudy dy AumIdvfr inqIsL kumfr qy Bfjpf dy ibhfr dy pRDfn susILl kumfr modI ny dosL lfieaf ik ieh qbfdly rfjd dy pRDfn lflU pRsLfd Xfdv dy dbfa hyT kIqy gey qy AunFH ny bUtf isMG nUM rfjpfl dy ahwudy qoN htfey jfx dI vI mMg kIqI|

 

pMjfb Br  dy homgfrzF  jvfnF vWlo jLbrdsqF ivKfvf

cMzIgVH:  srkfr iKlfP hox vfly  ros pRdrsLnf qy DrinaF nfl nijWTx  dI izAUtI krn vfly pMjfb dy homgfrz jvfn afpxIaF mMgf nUM lY ky  aWj Kud hI kYptn srkfr  iKlfP rfjDfnI  dIaF sVkF Aupr Auqr afey| pMjfb Br ivco afey hjLfrF homgfrzF ny aWj ieQy  mujLfhrf kIqf qy afKr ivWq mMqrI suirMdr isMglf vWlo aMdolnkfrIaF dy nyqfvF nUM gWlbfq leI skWqryq bulfey jfx bfad mfmlf sLFq hoieaf|

 

jQydfr nMdgVH dy dKl nfl  bVUMdI  ivWc bIV df mfmlf inpitaf

mMzI aihmdgVH : ipMz  bVUMdI dI BojU pWq ivKy siQq gurduafrf arjun dyv nUM  ipMz dy  bfhr bxI KuWlI nvIN iblizMg  ivWc qbdIl krn df mfmlf  aWj Aus vyly inpt igaf jdoN qKLq dmdmf sfihb  dy jQydfr bfbf blvMq isMG nMdgVH ny nvyN gurduafry dI kmytI  dy hWk ivc  PYslf idMdy hoey  aYlfn kIqf ik purfxI iemfrq ivWc ipaf gurU gRMQ sfihb df srUp vwD qoN vwD pMj  idn pihlf  iksy sLrfrqI  qWq  ny  koeI isafsI  jF inwjI lfhf lYx leI ijMdrf qoV ky rwiKaf hY| ijLlHf luiDafxf dy sfry sRomxI kmytI mYNbrF aqy sfrIaF pfrtIaF nfl sbMDq isWK afgUaF dI hfjLrI ivWc AunFH  bIqy idnF dorfn pulIs vWlo inBfey rol dI isPq vI kIqI|

           sRomxI kmytI pRDfn bIbI  jgIr kor vWlo aYlfn  anusfr  aWj ijLlf  luiDafxf dy sRmoxI  kmytI  mYbrF  rGvIr ismG  shfrn mfjrf ,hrpRIq  isMG grcf ,blivMdr isMG bYNs , gurmyl isMG  sMgyvfl,suirMdr isMG  aqy bIbI  blivMdr kor  KtVf ny jQydfr  jgdyv isMG  qlvMzI  sfbkf  pRDfn ny  mIitNMg kIqI  aqy dovyN  iDrF dy  ivcfr  suxy| ies dorfn  keI vfr mfhol qlKI  vflf vI  bixaf  pr koeI axsuKfvI  Gtnf nhI vfprI| jQydfr blvMq isMG  ny afAuNdIaF  hI AunFH  dovF iDrF dy  afgUaf qo vfadf ilaf ik  Auh AunFH  df idWqf PYslf  mMnxgy| ies qoN  bfad  AunFH dIvfn hfl nUM lWgy dovyN  ijMdiraF  dIaF cfbIaF  lfeIaF aqy  aMdr jf ky  inrIKx kIqf| afpxf PYslf suxfAuNidaF  jQydfr  nMdgVH ny  dfavf kIqf ik  gurduafry ivWc  gurU  sfihb df srUp iksy sLrfrqI  qWq ny kuJ idn pihlF  hI rwiKaf sI| AunFH dy afdysL qy sMgq  ny pUrn mirafdf  nfl gurU gRMQ sfihb dI svfrI nUM  siqkfr nfl  nvyN  bxy gurduafry  ivWc Byj idWqf aqy bfad ivWc purfxy  gurduafry aMdr  bVI Auh smfD vI Zfh idWqI geI ijs bfr jQydfr ny sLrq rWKI sI ik Aus dy huMidaF  Aus iemfrq ivWc bIV nhI sj skI| mfhol iek vfr Aus vyly nfjuLk ho igaf sI jdoN kuJ aorqF ny bIV ZuWkx leI ijMdrf KolHx qoN roikaf|

 

idWlI  gurduafrf pRbMDk kmytI ny jylH ivc bMd isWK nojvfnF dy jurmfny Bry

pitaflf:-  idWlI  gurduafrf pRbMDk kmytI  ny mYksIam jylH nfBf ivc bMd iek drjn isWK nojvfnF dy jurmfny adf krn dI aWj aihm  kfrvfeI kIqI| isWK sMGrsL dorfn  vWK-vwK kysF qihq jylH ivc bMd ieMnFH nojvfnF vWlo Aumr kYd dI sjLf pUrI kIqI jf cuWkI hY,pr jurmfny adf krny rihMdy sn| jurmfny dI ieh rkm zyZ lWK dy krIb hY| ies sbMDI aWj idWlI qo gurduafrf pRbMDk kmytI sInIar mIq pRDfn qrivMdr isMG ,mYNbr ieMdrjIq isMG moNtI aqy avqfr isMG smyq kfnUMnI slfhkfr kulivMdr isMG pitaflf puWjy| ieQoN Auh nfBf jylH ivc gey aqy jylH suprzYNt blbIr isMG BWtI  kol jurmfny dI rkm adf krky  rsId pRfpq  kIqI| bfad ivc ieQy pRYsw kfnPrMs dorfn  AunfH dwisaf ik isWK nojvfnF dy ieh jurmfny  Brn sbMDI  sRomxI Kflsf dl dy sInIar afgU BfeI suirMdrpfl isMG aqy  isWK stUzYNts  PYzrysLn dy afgU  gurivMdr isMG vWlo ilKqI bynqI kIqI geI sI  ik ieQy keI  nojvfn aijhy hn  jo 12-12 sflF qoN  jylH ivc  bMd hn| Auh afpxI Aumr kYd dI  sjLf  Bugq cuWky hn pr iPr vI irhfeI  nhI ho rhI  ikAuNik AunFH ny  adflqF vWlo kIqy gey jurmfny nhI Bry| AunFH dWisaf ik  ies bynqI pWqr qoN bfad  idWlI gurduafrf  kmytI dy pRDfn  prmjIq isMG  srnf ny  kmytI dI aYmrjYNsI mIitMg sWd ky jurmfny Brn sbMDI mqf pfs kIqf|sRI srnf dI hdfieq qy hI  kmytI vWlo cfro numfieMidaF  ny aWj nfBf jylH ivc puWj ky  isWK kYdIaF dy jurmfny dI bxdI rkm 1,44,000 rupey adf kIqI | Kflsf dl  dy afgU  suirMdrpfl  isMG TrUaF,ijLlHf pRDfn prmjIq isMG mMzolI aqy PYzrysLn afgU  gurivMdr isMG dI ies moky AunFH dy nfl sn| 

 

ihwq iPr dWs dyx kFgrsI pRDfn mMqrI df snmfn ikAuN kIqf sI

pitaflf:- idWlI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn prmjIq isMG srnf  dy kuJ sfQIaF  ny AunFH Aupr lfey dosLf df noits  ilaf hY| AunFH  ijQy gurduafrf bMglf  sfihb ivc  idWlI dMigaF nfl sbMiDq iksy vI ivakqI dy isLrkq  qoN ienkfr kIqf, AuQy ieh vI afiKaf ik pMQk ihWqf leI  kFgrs srkfr df sihXog lYxf glq nhI hY|

          AunFH spwsLt afiKaf ik aijhy sihXog qoN ibnF ivkfs aqy  qrWkI asMBv hY| AunFH aijhf ieqrfjL krn vfilaF  nUM svfl vI kIqf ik  jykr kFgrs dI hI  gWl hY qF iPr  cfr so sflf  sfjxf idvs smfgm  qy pRDfn mMqrI zf[mnmohn isMG df snmfn ikAu kIqf igaf Auh vI qF kFgrsI hY| idWlI gurduafrf pRbMDk kmytI dy sInIar mIq pRDfn qrjIq isMG nfgI,vrikMg  kmytI mYNbr avqfr isMG kflf aqy mYNbr  ieMdrjIq isMG moNtI smyq  kfnUMnI slfhkfr kulivMdr isMG ny aWj ieQy nrYx kotIMnYNtl rYstorYNt ivc kIqI pRYsw kfnPrMs dorfn afiKaf ik sRomxI kmytI  dI pRDfn jfgIr kor aqy bfdl dl  dI idWlI iekfeI dy afgU avqfr isMG ihWq vWlo sRI srnf Aupr lfey jf rhy dyosL bybuinafd hn| AunFH ikhf ik ijQy bIbI jfgIr kor df kiQq iBRsLtfcfr jWg jfhr ho irhf hY AuQy hI sRI ihWq ny vI afpxy kfrjkfl dorfn iBRsLtfcfr kIqf sI|

          gurduafrf bMglf sfihb dI  kfrsyvf dorfn  idWlI dI muWK mMqrI sILlf dIksLq nUM bulfAux dy mfmly qoN pYdf ivvfd nUM AunHF byloVf  dwisaf| AunFH ikhf ik  sRImqI  dIksLq BfvyN  kFgrs nfl sbMDq  hY pr  Aus df  dMigaF afid nfl koeI sbMDq nhI hY | Aus smfgm ivc idWlI dMigaF  nfl sbMDq koeI vI kFgrsI hfjLr nhI sI| aijhf isWD krn dI sUrq  ivc  AunFH  ny asqIPy dyx dI pysLksL vI kIqI| AunFH spwsLt afiKaf ik  idwlI dy hflfq muqfbk  qF pRDfn mMqrI  aqy muWK mMqrI nUM iswKf vWlo snmfn  dyxf glq nhI hY | idWlI dy ieMnFH isWK afgUaF ny sRI ihWq  vwlo sRI srnf dI aruV  isMG nfl qulnf krn df vI noits ilaf| AunFH df kihxf sI ik srnf ieWQy hI nhI blik Auh qF pfiksqfn ivc  bMd  isWK  aqy pMjfbIaF leI vI juJ rhy hn | AunFH ny pfiksqfn  ivcly isWK kYdIaF dI  irhfeI leI jnrl prvyjL muWsLrP nfl vI gwl kIqI| AunFH  dWisaf ik  idWlI gurduafrf pRbMDk kmytI vWlo PrFs  ivc isWK kflj KolHx leI 50 lWK aqy skUl leI 25lWK rupey dyx df PYslf kIqf hYY| bIbI jfgIr kor dI srnf  ivroDI  ibafnbfjIL  bfry AunFH afiKaf ik bIbI nUM cfhIdf hY ik Auh aijhf  rsqf CWz ky  gurmiq  df pRcfr krn|

 

isWK ivroDI dMigaf dI irport pysL  nf krn  qy afqm hWiqaf dI DmkI

nvIN idWlI: dMgf rfhq  kmytI dy pRDfn  kuldIp isMG Bogl ny aWj  DmkI idqI  ik 1984 dy isWK ivroDI  dMigaF dy bfry ivc nfnfvqI kimsLn  dI irport  jykr  sMsd dy  vrqmfn  sYsLLn ivc pysL nhI  kIqI geI  qF Auh  afqm hWiqaF  kr lYxgy| Bogl ny aWj  ikhf ik gRih rfj mMqrI isLv rfj pfitl ny  jykr nfnfvqI kimsLn dI irport  jykr sMsd dy vrqmfn  sYsLLn ivc pysL nhI kIqI geI qF mYN sYsLLn qoN bfad sMsd aWgy  afqm hwiqaf kr lvFgf| AunFH ikhf ik  jWj nfnfvqI ny  iesLfrf kIqf hY  ik isWK  ivroDI dMigaF  leI kuJ  kFgrsI nyqfvF nUM  dosIL Tihrfieaf jf skdf hY| irport sMsd ivc pysL krn ivc iesy kfrn dyrI kIqI jf rhI hY qF ik aijhy kFgrsI afgUaF  nUM bcfieaf jf sky jo sWLk  dy Gyry ivc af rhy hn| AunFH ny ikhf ik ipCly 21 sfl qoN dMigaF  dy bfry keI jFc kmytIaF giTq hoeIaF pr iek vI ivakqI nUM sjLf nhI imlI hY|

 

gurdfs mfn nUM  suxn leI kYnyzf vsdy  pMjfbIaF ny 5 kroV rupey Krcy

vYnkUvr (kYnyzf) pMjfbI gfiek gurdfs mfn ny rfqI AuWqrI amrIkf ‘c pMjfbI siBafcfrk soLa df nvF ieiqhfs  isrijaf jdo vYnkUvr dy sB qoN pRisWD pysLitk kolsILam ienzor styzIam nUM sfzy 14 hjLfr pMjfbIaF ny jfm kr idqf| aWj qwk Bfrq dI bflIvuWz iPlm ieMzstrI dy cotI dy isqfry vI aijhf ikRsLmf nhI idKf sky| isrP sLfhruwK Kfn dy nF ipwCly sfl iPLlmI isqfiraF dy mltI -stfr soLa  nUM dyKx leI pMjfbIaF smyq 10 hjLfr BfrqI afey sn| Aus soLa dI mihMgI itkt 300 zflr sI pr gurdfs mfn dy soLa dI itkt 65 zflr rWKI sI|

          pYisitk kolsIam dy styzIam ‘c  gurdfs mfn df soLa dyKx leI pRvfsI pMjfbIaF ny sfZy 15 lWK zflr dy krIb Krc krvf ky nvF ieiqhfs isrijaf| sB qoN ivlWKx gWl ieh sI ik pihlI vfr kYnyzIam puls nUM sikEirtI amly nUM pMjfbI siBafcfrk soLa dorfn zMzy dI vrqoN nhI krnI peI| gurdfs mfn  ny afpxy  PojI  vrdI vflI  sMgIq mMzlI nfl akfl purK  dI vMdnf qoN siBafcfrk sLfm  suLrU kIqI  qy klgIDr dsLmysL ipqf dI kurbfnI qy ilaf ky ivdf leI| ies cfr GMty dy arsy dorfn Aus ny ‘CWly’ qoN hIr qwk pRisWD gIqF dI Cihbr lfeI|

  

srnf ny  zfier nUM  snmfnq krn  vfly jQydfrF ‘c koeI  Prk nhI : ihWq

nvIN idWlI:- sRomxI akflI dl dy pRdysLk pRDfn avqfr isMG ihWq ny aprysLn bilAU stfr qy 1984 dy isWK kqlyafm leI dosIL kFgrs dy nyqfvF nUM ieQoN dy ieiqhfsk gurduafiraF ivc bulf ky snmfnq krn leI sRomxI akflI dl idWlI aqy idWlI  gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn prmjIq isMG srnf dI jMm ky aflocnf kIqI hY| sRI ihWq ny sRI prmjIq isMG srnf dI qulnf 1919 ivc jilHaFvflf bfg sfky leI ijMmyvfr  jnrl zfier nUM akfl qKLq sfihb qy isropf dy ky snmfnq krn vfly qKLq  dy qqkflI jQydfr aruV isMG nfl kIqI|

           sRI ihWq ny ikhf ik ies qoN vWzI duWK qy sLrm vflI gWl hor kI ho skdI hY ik ijhVy kFgrsIaF nUM 1984 dy sfikaf qoN bfad  gurduafiraF ivc mwQf tykx musLikl sI aWj AunfH nUM gurduafiraF ivc snmfn dy ky AunfH dIaF qfrIPF dy pul bMny jf rhy hn,AunFH kolo nINh pWQr  rKfey jf rhy hn  gurduafiraF dy aqy kom qy vriqaf 1984 df drd pYrF ivc  rol ky rWK idWqf igaf hY| sRI ihWq ny ieljLfm lfieaf ik jnrl zfier nUM snmfnq krn  vfly akfl qKLq dy qqkflIn jQydfr aruV isMG dy pfey pUrinaF qy clidaF sRI srnf srkfry drbfry afpxy inwjI  suafrQF leI kFgrsI nyqfvF nUM snmfn ky isWK kom nfl DRoh kmf rhy hn jo afAux vfly smyN ‘c bVf Gfqk isWD hovygf|

           sRI ihWq ny ikhf ik idWlI isWK gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn prmjIq isMG srnf ny afpxf sRomxI akflI dl  idWlI kFgrs dI sLih qy mihjL kFgrs nUM KusL krn aqy kFgrs nUM KusL krn aqy kFgrs leI hI bxfieaf hY aqy bdly ivc ieh vWzf isafsI lfhf lYxf cfhuMdy hn| AunFH ikhf ik kFgrs dIaF isWK kom nUM pfVo qy Zfh lfAux dIaF nIqIaF dI bdolq hI sRI srnf vWlo hirafxy leI vWKrI sRomxI gurduafrf  pRbMDk kmytI dy muWdy nUM AuBfiraf jf irhf hY qy EDr pfiksqfn nfl rl ky pfiksqfn dI kmytI nUM qkVf krky qy EDrlI hkUmq nfl rl iml ky sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI nUM kmjoLr krn dIaF sfijsLf ho rhIaF hn|

           sRI ihWq  ny idWlI  gurduafrf kmytI dy muKI vwlo hfl hI ivc pMjfb ivc PVy gey bWbr Kflsf ieMtrnYsLnl dy KfVkUaF dy sbMD ivc idwqy ibafn df vI gMBIr noits ilaf ik jy ieMnFH nUM muwK Dfrf ivc ilaFdf jFdf qF aijhIaF GtnfvF nf GtdIaF| AunFH ikhf ik sRI srnf muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG dy kihx qy aijhy ibafn dfg ky ivdysLf ivc bYTy isWK grm iKaflI nojvfnF leI pRDfn mMqrI zf[mnmohn isMG qy dbfa pfAux dy mnsUby  bxf ky pMjfb ivc muV awqvfd PYlfAux nUM hI hWlfsyLrI dy rhy hn| vrnxXog hY ik sRI srnf ny 26 julfeI nUM cMzIgVH ivc iek pRYsw kfnPrMs krky ihMdusqfn dI zf[ mnmohn isMG srkfr nUM slfh idWqI ik  Auh ivdysL ‘c bYTy isWK  KfVkUaF  nfl gWl kry| jy Bfrq srkfr ivdysIL bYTy imjoL qy nfgy bfgI nyqfvF nfl gWlbfq kr skdI  hY qF bfgI  hoey isWKf nfl gWlbfq  ikAuN nhI ho skdI|

          sRI ihWq ny pMjfb dy muWK mMqrI amirMdr isMG dI hwlf hI ivc lfeI geI gupq dubeI  PyrI ijs nUM sRI  srnf df kiQq afsILrvfd sI nUM aqI idlcsp qy rMgIn  PyrI dWisaf| sRI srnf nUM lMmy hWQI  lYNidaF sRI ihWq ny akflI dl  dy burky ivc iPrdy kFgrs dIaF nIqIaF leI smripq kFgrsI eyjMtf nUM muV  sfvDfn rihx df sWdf idWqf |AunFH ieljLfm  lfieaf ik ieMnFH pMQ ivroDI  qfkqF vwlo kFgrs dI sLih qy akflI  dl ivc PuWt pfAux dIaF koisLsf kIqIaF jf rhIaF hn| kFgrs vWlo sRI srnf rfhIN dl dy komI pRDfn qy pMjfb dy sfbkf muWK mMqrI pRkfsL isNMG bfdl nfl jfLqI ikVH kWZI jf rhI hY| sRI ihWq ny jo idWlI gurduafrf pRbMDk kmytI  dy sfbkf pRDfn  qy mojUdf mYNbr vI hn,ny sRI srnf nUM apIl kIqI ik Auh ipCly 9 mhIinaF qoN ajy qwk iek vfr vI bulfeI nf jf skx vflI kmytI dI aYgjYLkitv mIitMg qurMq bulfAux qF ik kmytI dy pRbMDk ivclI pfrdrsLqf dy drsLn ho skx|

 

puls  qy ingm pRsLfsLn afhmo -sfhmxy

luiDafxf(qijMdr isMG): iek ivigafpn  kMpnI vlo ibnF mnjuLrI  ley vWK-vWK cokF ivc tRYiPk aMbrylf sQfpq krky AunFH qy ivigafpn lgfAux dy mfmly ivc ngr ingm hux qk koeI kfrvfeI nhI kr skI| hux ijLlHf puls vwlo sLihr ivc hfdsy ivc jLKmI hoey ivakqIaF dI mdd krn dI pRyrnf dyx leI lgvfey borzF dy hyTF ivigafpn lgvf ky ingm pRsLfsLn leI nvIN musIbq pYdf kIqI jf rhI hY,ijs bfry koeI vI PYslf  lYx dy muWdy qy ingm aiDkfrI byvWs njLr af rhy hn| ijLlHf puls ny ipCly idnIN sLihr dy lwgBg hr cok ivc aYs[aYs[pI vWlo ieh borz  lgvf idqy ik durGtnf ivc jLKmI hoey ivakqIaF nUM hspqfl phuMcfAux  vfly lokF nUM  snmfnq kIqf jfvygf,ikAuNik ies qoN pihlF hfdsy  dy isLkfr  hoey lokF dI mdd krn vfilaF nUM puls vWlo pRysLfn krn  kfrn lok  aYmrjYsI hflq ivc iksy jLKmI  nUM vI lok hspqfl phuMcfAux qoN guryjL krdy sn, ijs dy mWdynjLr puls ny AunFH dy mn ivco zr kWZx leI aijhy pbilk sQfnF qy sUcnf borz  lgfey gey hn ijMnFH nUM  lgfAux vflIaF kMpnIaF ny borz dy hyTF afpxy ivigafpn lgf idqy hn jo ivigafpn sbMDI ingm dy dfaivaf df mUMh icVf rhy hn|

 

guVgfE Gtnf ny  sfbq kIqf ik sMGrsL hI ieko -iek hiQafr : XycurI

luiDafxf(qijMdr isMG) : guVgfE Gtnf dy bfad  hoNzf kMpnI  aqy srkfr vlo  ikrqIaF  dIaF mMgf  mMny jfx  nfl ieh sfbq ho igaf  hY ik  afpxy hWkf nUM hfsl krn leI sMGrsL hI ieko-iek rsqf hY| ies leI iekjuWt ho ky sMGrsL jfrI rWKIey| ieh apIl mfkpf dy poilt ibAUro dy mYNbr qy sInIar afgU sIqf rfm XycUrI ny sQfnk dfxf mMzI ‘c afXoijq ivsLfl  rYlI ‘c iekqWr  BfrI jnsmUh nUM sMboDn krdy hoey kIqI| AunfH ikhf ik rojIL,rotI aqy jLmIn hr ikrqI df muWZlf aiDkfr hY aqy AunFH dI pfrtI  dysL dy hI ikrqI nUM AuplbD  krfAux dy leI  sMGrsL kr rhI hY|

          AunfH ny pMjfb Br qoN afey iksfnF snaqI mjLdUrF ,Kyq mjLdUrF, ibjlI kfimaF,aiDafpkF,aFgxvfVI vrkrF,afbdkfrF,ividafrQIaF smyq sI[pI[afeI  aYm aqy sItU dy vrkrF nUM joLr dy ky ikhf ik Auh afpxIaF ltkdIaF mMgf dy leI pMjfb srkfr qy ieMnFH dbfa pfAux ik Auh  vI gozy tyk dyvy| eykqf qy sMGrsL nUM ikrqIaF df sB qoN vWzf hiQafr dWsidaF AunFH rojIL,rotI, aqy jLmIn  vrigaF buinafdI loVF aqy afm lokF  dy hor ihWqF nfl juVIaF mMgf dy leI dysL Br ‘c agsq ‘c jn cyqnf lihr  aqy sqMbr ‘c  jn aMdoln clfAux df aYlfn kIqf| AunFH KWby pWKIaF dy dbfa ‘c af ky srkfr vWlo AunfH dIaF mMnIaF glIaF mMgf df hvflf idMidaF ikhf ik hux aijhI siQqI bx cuWkI hY ik asIN dbfa bxfvFgy  aqy srkfr sfnUM ienkfr nhI kr skygI| AunFH guVgfE Gtnf qoN kuJ iswKx dI apIl kridaF ikhf

ik sfzf iksy nfl vI inWjI JgVf nhI,isrP hWkf dI lVfeI hY| Auh iml jfxgy qF ieh afpxy afp muWk jfvygI|

 

sRI gurU gRMQ  sfihb dI zfk itkt jfrI krn df ivroD krFgy : mfn

PiqhgVH  sfihb:sRomxI kmytI dI  pRDfn bIbI jfgIr kor ihMd srkfr nfl iml ky jo sRI gurU  arjun dyv jI aqy jgq  sMsfr dy mflk  sRI gurU gRMQ sfihb jI dI jo zfk itkt jfrI krn jf rhI hY,Auh bhuq hI  glq gWl hovygI| ieh ibafn aWj s[ismrnjIq isMG mfn ny afpxy vkIl hrdyv isMG,gurpIRq isMG sYxI aqy dIpieMdrisMG jo AunFH nUM pI[jI afeI hsqpfl imlx gey rfhIN jfrI krvfieaf|

          AunFH ikhf ik mYN puWCxf cfhuMdf hF ik jfgIr kor nUM isWK pRMprfvF bfry nhI pqf| jykr pqf  hY qF myry  anusfr  AunFH df idmfgI sMquln  ivgV igaf hY jo bRihmMz dy mflk nUM iek sfDfrn itkt rfhIN jfrI krvfAux jf rhI hY| sRI gurU gRMQ sfihb dI loV ihMd srkfr nUM hY nf ik ihMd srkfr dI loV sIR gurU gRMQ sfihb  nUM| sRomxI akflI dl aimRMqsr smUh isWK  jgq nUM  apIl krdf hY ik aijhy PYsly  df purjoLr  ivroD krn| AunfH ikhf ik bfdl aqy kYptn iek isWky dy pihlU hn jo smyN dIaF srkfrF nfl iml ky isWK kom df nuksfn krdy hn aqy isWK dI sLfK nUM  bdnfm krnf cfhuMdy hn| AunFH ikhf ik sRomxI akflI dl aMimRqsr ies df zwt ky ivroD krdf rhygf|

 

btflf kFgrs dy iek vWzy  DVy ny syKVI pirvfr qy kIqy isafsI hmly

btflf: hmy qoN apno ny lutf  gYro mY khf  dm QF,hmfrI  iksLqI  QI vhF zUbI  jhF pfnI  km QF ‘kuJ aijhf hI ho gujLiraf hY btflf ivc kFgrs nfl,iksy dy ijLhn ivc hI nhI afieaf hovygf ik pihlF 14 hjLfr dy Prk nfl| btflf aYm[aYl ey dI  sIt ijWqx qy  iPr ngr koNsl dIaF 33 sItF ivco 26 qy kbjLf krn vflI kFgrs df ieh hfl huMidaF nobq ieQoN qWk af phuMcygI ik eynI  isafsI qfkq hox dy bfvjUd afpxy hI ngr koNsl pRDfn nUM BfrI ivroD dy clidaF mjLbUrn CuWtI qy Byjxf pY jfvygf| btflf ivc kFgrs dIaF musLklF df aMq ieQy hI nhI hoieaf aqy iek joLr ajLmfeI qy sLkqI pRdrsLn df mfmlf ieQo qwk af puwijaf hY ik ies dI pRqWK qsvIr bIqy kWlH ngr koNsl dI mhInfvfr mIitMg ivc mcI KlblI qoN sfhmxy afcuWkI hY|

           ivsyLsL qor qy ijLkrXog hY ik kWlH hoeI ngr koNsl dI mIitMg ivc 33 ivco 27 dy krIb  koslr mojUd sn,ijMnHF ivco 5 akflI -Bfjpf dy aYm[sI sn pr  jdoN do aihm qy ivvfdq mwuidaf mqf nM 98 qoN 99[8 kroV  df kmytI Gr  Gr leI krjLf aqy sLihr ivc iek kFgrsI vWlo srkfrI jLmIn qy kIqy jf rhy kbjyL nUM lY ky qkrfr suLrU ho geI qF iPr AuQy sfrIaF isafsI hWdF tWp KUb gflI gloc qy jLbrdsq hMgfmf hoieaf| ies hMgfmy df idlcsp pihlU ieh vI irhf ik Aukq dohF miqaF qy akflI-Bfjpf dy mojUd 5 koNslr qF aVy hI sn pr nfl hI asLvnI syKVI dy nfl cWl rhI nfrfjL DVy df ieh dfavf irhf ik hfAUs ivc mojUdf kFgrs  dy 22 koNslrF ivc 12 koNslr sfzy nfl af KVoqy sn ijs qoN syKVI DVy dI kFgrsIaF qy pkV df aMdfjLf sihjy hI lgfieaf jf skdf hY|

          eynf hMgfmf hox qoN bfad kuJ jfxkfr df mMnxf sI ik sLfied ieh sfrf gMBIr mfmlf kuJ sUJ bUJ vfly isafsI kFgrsIaF dy ivc pYx nfl ieQy hI Twp ho jfvy qy kFgrs dI lfj bWc jfvy pr jykr iksy pfrtI df isafsI cIrhrx AusdI iksmq ‘c hI iliKaf hY qF iPr ikQy TMzy pYNdy hn dovy DVy| qy kuJ hoieaf vI aijhf,kWlH dI mcI KlblI qoN bfad aWj svyry iek vfr iPr kFgrsI gulsLn kumfr dy Gr syKVI ivroDI DVf iekWTf ho igaf qy AuQy  KUb cly  isafsI  ivroDI qIr| btflf dI isafsq ‘c vfpry Aukq sfry Gtnf cWkr nfl pMjfb kFgrs dy pRDfn s[dUlo dI Aus muihMm nUM vI BfrI DWkf lWgf hY  ijs qihq  Auh kFgrs nUM mjLbUq krn leI idRV sMklp krI bYTy hn|hux  vyKxf ieh hY ik  Aukq sfry  mfmly dy qul PVn nfl kFgrs dI ivroDI iDr akflI-Bfjpf  qF KusIL  ivc gWdgd ho rhI hovygI| pr  jykr smF rihMidaF  pMjfb kFgrs  qy  hfeIkmFz ny btflf  ivc afpxIaF ivc  iCVI jMg  qy kfbU  nf pfieaF qF inrsMdyh  hI ijQy  btflf  ivco kFgrs df coxF  ivc sPfieaf  ho skdf hY,AuQy nfl hI ieQoN bgfvq dIaF AuWTx vflIaF lptF pMjfb dI pUrI isafsI iPjLf ivc afpxf rMg ZMg  ivKf skdIaF hn|

 

pRvfsI  pMjfbIaF leI aiq afDuink PlYt bxfvFgy: bfvf

vYnkUvr :pMjfb hfAUsPYNz  dy cYarmYn  aqy kwul ihMd bYrfgI (vYsLnv) mhfsBf mMzl dy pRDfn ikRsLn  kumfr bfvf ny  vYnkUvr (kYnyzf) ivc iek mIitMg  nUM sMboDn krdy hoey ikhf ik ivdysLf ivc vsdy pMjfbIaF  leI hfAusPYNz vwlo bhu-mMijLly  aiq afDuink PlYt bxfey jfxgy| sRI bfvf ny ikhf ik ieh PlYt pihlF luiDafxf jlMDr aqy kpUrQlf  ivc Ausfry jfxgy aqy hor sLihrF  ivc pRvfsI  BfrqIaF  dI mMg qy PlYt bxfey jfxgy| sRI bfjvf ny ikhf ik AunFH ny ieQy af ky dyiKaf hY ik ieQy vsdy pMjfbIaF  dy mnF aMdr afpxy dysL Bfrq aqy pMjfb dI imWtI df moh hY| AunFH ikhf ik  ieQoN dy ho rhy Kyz myly,siBafcfrk myly qy sLhIdF dI Xfd ivc krvfey jf rhy myly ies gWl df pRqIk hn ik ivdysLf ivc  vWsdy pMjfbIaF  dy mnF aMdr Kyz aqy siBafcfr leI ikMnf sQfn hY| sRI bfvf ny ikhf ik pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr ies gWl  nUM XkInI bxf rhy hn ik ivdysILaF nUM jfiedfdf sbMDI jF hor  iksy iksm dIaF smWisafvF  df sfhmxf  nf krnf pvy| sRI bfvf ny ikhf ik ivdysLf ivc vWsdy pMjfbIaF nUM pMjfb dy bhuWpKI ivkfs leI aihm Xogdfn pfAuxf cfhIdf hY|

 

dUlo dI kfrjLsYLlI qy AunFH  dy DVy bfry cricaF ny joLr PiVaf

jlMDr: kFgrs hfeIkmFz dy afsILrvfd nfl mrhUm muWK mMqrI byaMq isMG dy DVy dy BrosyXog sLmsyLr isMG dUlo  dy pMjfb  kFgrs dI pRDfngI  df qfj sMBflidaF hI inrfsL hoey pey kFgrsIaF ‘c joLs af igaf hY| iesy dorfn hI dUlo dI kfrjLsYLlI aqy AunFH dy DVy sbMDI keI qrFH  dy cricaF  df bfjLfr grm hY| iek crcf qF ieh vI hY ik ikqy sRI dUlo sUby dy kFgrsI vrkrF nUM aPsrsLfhI ivruWD BVkfa qF nhI rhy hn|

          Xfd rhy ik sRI dUlo ipCly idnIN pRDfn bxn mgroN pihlI vfr jd jlMDr afey qF AunFH  arbn astyt ‘c aYzvokyt  zI[pI sihgl dy invfs qy AunFH kFgrsI  vrkrF nfl gWlbfq  dorfn Aus Drny nUM Auicq Tihrfieaf jo ijLlHf jlMDr kFgrs dy ahudydfrF ny zI[sI kMplYks  dy bfhr idqf sI aqy Aus Drny rfhIN hI kFgrsIaF ny ijLlHf pRsLfsn dI nfkfmI,iBRsLtfcfrI aqy keI hor muuWdy AuTf ky nvIN prMprf nUM jnm idwqf sI| Aus vkq sRI dUlo ny ijs qrFH Drnf lfAux vfly kFgrsIaF nUM hWlfsyLrI idqI Aus nfl pfrtI jQybMdI ‘c  iek nvF sunyhf igaf hY| iesy dorfn kY[amirMdr isMG dy iek ivsLvfs pfqr ny afpxf nF  nf Cfpx dI  sLrq qy dwisaf ik kYptn srkfr ny ipCly sfZy iqMn sfl aPsrsLfhI nfl bhuq hI vDIaf sMbMD kfiem kIqy hn aqy bhuqy mfmilaF ‘c kYptn  amirMdr isMG ny nf kyvl afpxy aPsrF nUM KuwlI CuWtI idwqI hY blik keI mfmilaF ‘c muWK mMqrI ny aPsrF df hr qrFH bcfa vI kIqf hY|hux ivDfnsBf coxF ‘c isrP zyZ sfl rih igaf hY ies leI kY[amirMdr isMG qy AunFH dy sihXogI ieh kdI nhI cfhuMdy ik aPsrsLfhI aqy srkfr dy irsLiqaf ‘c kuWVqx pYdf hovy|

          muWK mMqrI dy njLdIkI  sUqrF df kihxf hY ik jy hux ies styj qy sUby dy kFgrsI iBRsLtfcfr aqy pRsLfsLn dI nfkfmI vrgy muWdy  AuTfAuNdy  huMdy hn qF jnqf ‘c ies df isMgnl nYgyitv jfvygf|  dUjy pfsy  sUby dI aPsrsLfhI ny vI dUlo dy aijhyy ibafnF nUM psMd nhI kIqf aqy aMdrKfqy kfPI aPsr byaMq isMG dy DVy nfl nfrfjLgI vI pRgtf cuWky hn| sUqr dWsdy hn ik hux jy  sRI dUlo dy kihxy qy pMjfb ‘c qbfdilaF df dor cilaF qF aPsrsfhI vrg aqy sRI dUlo ivcfly dUrI hor vwD jfvygI|

 

hTUr dy amrjIq dI vYnkUvr dy kWbzI  tUrnFmYt dorfn mYdfn ivc hI moq

vYnkUvr(kYnyzf)Bfrq qoN aMqrfsLtrI kWbzI mYc Kyzx afeI pMjfb dI kWbzI tIm nUM aWj Aus vyly vWzf sdmf phuMicaf jdoN tIm df qkVf qy  nfmI iKzfrI amrjIq isMG (aMbI) Kyz mYdfn ivc hI dm qoV igaf| 25 sflf  amrjIq isMG  ijhVf ik  aMbI dy nF nfl msLhUr sI pMjfb ivc  luiDafxf ijLlyH dI jgrfE qihsIl ivc pYNdy  ipMz hTUr df vfsI sI  qy EtFrIE dykWbzI kWlbf dI spFsrisLp qy kYnyzf-amrIkf dI aMqrrfsLtrI tUrnFmYNtf ivc Bfg lYx leI kYnyzf afieaf sI| aWj vYnkUvr nyyVy srI dy bYl afrt sYNtr dy Kyz mYdfn ivc Aus dI tIm df afKrI mYc sI qy  agly hPqy Ausny Bfrq prq  jfxf sI| ies qoN pihlF  Auh EntfrIE dy aMqrfsLtrI kWbzI tUrnFmYNtf qoN ielfvf ivsLv dIaF rfsLtr  KyzF ivc  aYNzimMtn ivKy Bfrq dI pRqIinDqf kr cuWkf sI|

 

pMjfb df mfhol  ivgfVn vfilaF nUM  bKisLaf nhI jfvygf ,Auh BfvyN mfn hovy  BfvyN bfdl :kYptn

sunfm:sLhId AUDm isMG dy 66vyN blIdfn idvs moky muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny ikhf ik pMjfb dI kFgrs srkfr sUby dy lokF nUM shUlqF dyx aqy sUby dy ivkfs leI pUrI qrFH vcnbWD hY ,ijsdy  cldy 20 agsq nUM  sfbkf pRDfn mMqrI sv[rfjIv gFDI  dy jnm idvs moky sUby dy Coty iksfnF nUM muPq ibjlI-pfxI dyx df aYlfn kIqf jfvygf jdik  11 agsq nUM Bfrq dy pYtrolIam mMqrI mxIsMLkr aeIar vlo biTMzf  irPfienrI pRojYkt nUM iPr qoN cflU kIqf jfvygf|

          muWK mMqrI ny sLrDFjlI smfroh nUM sMboDn kridaF ikhf ik sfzf  PrjL bxdf hY ik asIN  aijhy sLhIdF nUM Xfd rWKIey ijMnFH sfzy dysL dI afLjLfdI leI kurbfnIaF kIqIaF| AunFH ikhf ik ajy vI sYNkVy sLhId aijhy hn ijMnFH dy asIN nF qWk  nhI jfxdy pRMqU mYN aijhy sLhIdf dI sUcI mMgI hY qF jo pqf lWg sky ik ieMnFH lokF ny sfzy dysL nUM afjLfdI idvfAux leI kurbfnIaF idWqIaF| AunFH ikhf ik pMjfb df mfhol ivgfVn dI koisLs  krn vfly iksy vI sLKsL nUM bKLisLaf nhI jfvygf Auh BfvyN ismrnjIq isMG mfn aqy pRkfsL isMG bfdl hI ikANu nf hovy| AunFH ikhf ik sfzI srkfr pRdysL dy ivkfs leI 50 vWzIaF  ieMzstrIaF  lY ky afeI hY ijs nfl sUby dy lgpg 2 lWK byrojLgfrf nUM  rojLgfr imlygf|

 

kfr-ryl tWkr ‘c ieko pirvfr  qy iqMn jIa hlkf

luiDafxf(qijMdr isMG):- luiDafxf -DUrI  rylvy lfeIn qy ihMmq isMG  ngr  dy nyVy  sI-5 rozy Pftk qy iek mfrUqI jYn kfr aqy ryl gWzI  drimafn hoey drdnfk hfdsy ivc mfrUqI kfr svfr pirvfr dI moq ho geI| imlI jfxkfrI muqfbk luiDafxf qoN ihsfr jfx vflI 6 aYl[jy[aYc  ryl gWzI jo ik afpxy inrDfrq smyN qoN qkrIbn aWDf GMtf dyrI  nfl 2[10 qy rvfnf hoeI sI,ijAu hI  ies rozy Pftk qy puWjI qF lfeInF pfr kr rhI kfr nUM GVIsdI hoeI qkrIbn 300 gjL dUr lY geI| hfdsf eynf jLbrdsq sI ik kfr dy do tuWkVy ho gey| csLmdId gvfhF muqfbk byiDafnI  ivWc kfr dy zrfeIvr ny ryl gWzI vwl iDafn nhI idWqf| lfeIn dy aYn ivckfr phuMc ky Aus dI ingfH iblkul isr qy puWj cuWkI ryl gWzI vWl geI qF Gbrfht ivc Aus qoNN kr bMd ho geI| kfr ivco imly mobfeIl Pon aqy ibjlI dy iek ibWl qoN imRqkF dy Gry pirvfrk mYNbrF nMU sUcnf idWqI geI|

 

isWK ieiqhfs ivgfVn vfilaF nUM qfVnf

luiDafxf(qijMdr isMG):- ieQoN dy sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy mYNbrF aqy gurduafrf pRbMDk kmytIaF dy mwuKIaF ny isWK ieiqhfs nUM  ivgfVn vflIaF jWQybMdIaF nUM qfVnf kIqI hY| bfbf bMdf isMG bhfdr PFAUNzysLn dy sWdy qy gurduafrf sRI gurU isMG sBf srfBf ngr ivKy hoeI mIitMg ivc sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI  dy mYNbr avqfr isMG mWkV, gurmyl isMG sMgovfl, Tykydfr kyvlieMdr isMG aqy hrpRIq isMG grcf qoN ielfvf akflI afgU amrjIq isMG BftIaf,gurduafrf  isMG sBf purfxI sbjIL mMzI  aqy akflgVH dy pRDfn svrn isMG,isrjnDfrf  dy pRDfn krmjIq isMG aojlf,mihMdr isMG soZI  cyarmYn,bIbI rivMdr kor,pRDfn isMLgfrf isMG qoN ielfvf 42 isMG sBfvF dy pRDfn aqy jnrl skWqr mojUd sn |

           sRI mWkV ny ikhf ik isWKf nUM ivrsy nflo qoVn leI pMQk ivroDIaF vWlo hux koeI nvyN Xqn nhI afrMBy gey,sgoN ieh qF  afrMB qoN hI  sfijsLf rcdy afey hn| isWK kom dy pihly bfdsLfh (bfbf bMdf isMG bhfdr) sbMNDI vfd-ivvfd,hux AunfH nUM bYrfgI vjoN AuBfrn df Xqn kIqf jf irhf hY| aijhIaF sfijsLf df sfhmxf krn leI sFJI muihMm clfAuxI pvygI| sRI sMgovfl ny ikhf ik ies sbMDI sRomxI kmytI Tos inrxy lY  rhI hY| AunFH ikhf ik kom nUM gorvmeI ivrsy nfl qoVn vflIaF kfrvfeIaF  nuM TWlH pfeI jfvygI| svrn isMG ny lyKkF aqy bwuDIjIvIaF nUM ikhf ik Auh isWK sLhIdf pRqI  ieiqhfsk qWQf nUM sfhmxy ilafAux| isrjnDfrf dy pRDfn  krmjIq isMG aojlf ny ikhf ik komI ieiqhfs dI sMBfl qoN avysly nhI hoxf cfhIdf| bfbf bMdf isMG bhfdr PfAUNzysLn dy skWqr jnrl crnjIq isMG ny aYlfn kIqf ik bfbf bMdf isMG bhfdr bfry  ilKI jfx vflI nvIN pusqk leI 11,000 rupey dy ky lyKk df snmfn kIqf jfvygf|  Tykydfr kyvlieMdr isMG ny ikhf ik sRomxI kmytI  isWK jQybMdIaF dy sihXog nfl ieiqhfs ivgfVn vfilaf df tfkrf krygI|

bIbI jfgIr kor virHaF bfad afiKr hoeI pysL, jLmfnq qy irhfa

cMzIgVH:- sRomxI  gurduafrf pRbMDk  kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor afpxy ivruWD afsrf trWst dI muKI kulbIr kor DfmI vWlo dfier  mfxhfnI  sbMDI ptIsLn dI suxvfeI dy clidaF virHaF bfad afiKr aWj juzIsILal mYijstRyt ikrn bfl dI adflq ivc pysL ho geI| bIbI nUM sMmn qfmIl hox ivc ieMnI dyr lwg geI ik iqMn jWj afpxI imafd pUrI krky afpxy jWdI sUby pMjfb prq gey|

          bIbI nUM aWj jWj ny 10 hjLfr rupey dy muclky dI jLmfnq qy irhfa kr idWqf| iek bjuLrg ny AunFH dI jLmfnq  dy bFz Bry| bIbI nfl AunFH dy hmfieqI BfrI igxqI ivc afey sn pr jWj ny sB nUM bfhr jfx leI kih idWqf| jWj ny ros Bry lihjy ivc ikhf ik bIbI dy 50-50 bfzIgfrz qF nhI ho skdy| jWj dI nfrfjLgI  vyK ky bIbI ny afp hI afpxy hmfieqIaF nuM bfhr jfx leI kih idWqf| jLmfnq dy bFz  svIkfr  krn smyN isLkfieqkrqf kulbIr kor DfmI aqy bIbI jfgIr kor dovF dy hsqfKr hoey| adflq ivc bYTy bIbI nUM afpxy hmfieqIaF qoN ieh pwuCdy sixaf  igaf ik Aus aorq DfmI ny AunfH ivruWD mfxhfnI  df dfavf kIqf hY| jLmfnq qy irhfa hox qoN bfad bIbI ny ikhf ik AunFH nUM kfnUMn qy pUrf  Brosf hY aqy Auh ies mfmly  ivc aMq qk  lVygI| AunfH df kihxf sI ik AunfH nUM qF ieh vI nhI pqf ik AunFH ivruWD ieh ptIsLn dfier ikAuN kIqI geI| bIbI df ieh kihxf hY ik jdoN Auh muWK syvfdfr dy ahuwdy qy kMm kr rhy sn qF trWst dy kuJ lok AunFH kol afey| Aus vyly AunfH ivc mqByd cWl rhy sn| AunFH  ny trWst dy ahudydfrF sfhmxy pysLksL vI rWKI sI ik Auh gurU Gr dy pYsy  nUM Krfb qF nhI  kr skdy pr jy bwicaF dy jIvn nUM dyiKaf jfvy qF Auh smyN-smyN qy loV pYx qy trWst nUM rkm dyx leI iqafr hn| AunFH df kihxf sI ik AunFH ny qF ieMnIH hI gWl khI sI pr  sRImqI DfmI ny AunFH ivruWD mfxhfnI dI ptIsLn ikAuN dfier kIqI ies bfry kuJ nhI ikhf jf skdf|

 

milkf qoN bfad hux mnIsLf

milkf syLrfvq qoN bfad mnIsLf koeIrflf dI vfrI hY| pRmuwK nypflI adfkfrf  nUM afAux vfly idnF ivc iek qrFH nfl agnI  pRIiKaf  ivc lMGxf  pvygf| ikAuNik ieMtrnYt qy muhWeIaf iek 19 imMt dI asLlIl iPlm dI hIroien dI sLkl sUrq Kqry dI hWd qk mnIsLf nfl imldI hY| ieh iPlm vI iblkul Ausy qrjL qy hY ijs qy  milkf syLrfvq dI sLkl sUrq nfl myl KFdI iek mYksIkn lVkInUM sWcmuWc dI milkf syLrfvq bxf idwqf igaf sI|

           BfrqI asLlIlqf PYlfAux vfly vYbsfeIt msflf porn mUvI vWlo DVfDV vycI jf rhI hY  ies kilWp ivc mnIsLf df koeI rol nhI pr Aus ivc kMm kr rhI lVkI dy mnIsLf dy hmsLkl hox df Pfiedf AuTfAuNdy  hoey Aus nUM mnIsLf kfm inrvsqr nF hyT  vyicaf jf irhf hY| gRfhk ieh jfxdy hoey ik  mnIsLf vrgI  aiBnyqrI  ies qrFH dy kMm ivc sLfml nhI ho skdI,kqfrF bMnH ky buWDU bxdy jf rhy hn aqy 1000-1000rupey  df cUnf bVy soLk nfl lgvf rhyhn| ies dy nfl hI kuJ asLlIl iksm dIaf vsqF vI qohPy ivc lY rhy hn|

anfrf gupqf df soiDaF aYzIsLn:dUjy pfsy  ims jMmU anfrf gupqf dy nF hyT iek hor asLlIl vIzIE kilWp vI ieQy vYbsfeIt qy muwheIaF hY| ies kilWp dI pRomo ivc ikhf igaf hY ‘afiKr pysL hY Auh mUvI ijs bfry qusI aKbfrF  ivc piVHaF  aqy KbrF ivc suixaf hY  iks qrFH iek sfbkf  ibAUtIkvIn qy hfvI huMdf hY sYks df pfglpfn| 2001 ivc Auh rhI hovygI ims jMmU pr ies pysLkfrI nfl Aus ims aYm[pI[aYm 2005 bx geI hY| anfrf gupqf ny ies ivruWD komI mihlf kimsLn qy rfsLtrI mnuWKI aiDfkr kimsLn df drvfjLf KVkfieaf hY|

 

smfxf dy tksflI  kFgrsIaF ny kFgrs dy sUbf pRDfn  sfhmxy  duKVy Proly

 smfxf:- smfxf  sb zvIjLn nfl sMbMDq tksflI kFgrsIaF dy iek vPd ny kwlH sUby dy kFgrs pRDfn sLmsyt isMG dulo dy nfl cMzIgVH  ivKy mulfkfq  kIqI aqy AunFH  nUM pfrtI  vrkrF dI  ho rhI KWjl -KuafrI qoN jfxU krvfieaf igaf| vPd dI  agvfeI bjULrg  kFgrs nyqf aqy  blfk  kFgrs  smfxf  dy mIq pRDfn krm cMd nPrI ny kIqI| sUbf pRdfn  sRI dUlo dy nfl hoeI mulfkfq  dI jfxkfrI idMidaf  krm cMd nPrI ny aWj ieQy pRYs  nUM dWisaf ik AunFH ny sRI dUlo  dy iDafn  ivc Aucycy  qor qy  ieh gWl ilaFdI  hY ik pMjfb dIaPsrsLfhI pMjfb srkfr qy BfrU ho cuWkI hY ,ijs dy  isWty  vjoNkFgrsI vrkrF nUM kyvl njLr -aMdfjL hI nhI  kIqf jf irhf,sgo  AunFH nUM  vWK vWK  ZMg  apxf ky  hrfsL vI kIqf  jf irhf hY ,ijsdy isWty  vjo afAux vflIaF  ivDfn sBf  coxF ivc pfrtI  nUM vWzy pWDr  qy nuksfn JWlxf pY skdf hY| sRI nPrI  ny aWgy dWisaf ik  AunfH ny sRI  dUlo nUM  smfxf sb -zvIjLnm  dI imsfl idMidaF  spsLt kIqf ik  ies sb zvIjLn ‘c pYNdy  do ivDfn sBf  hlky smfxf  aqy suqrfxf  hlikaF  dI aWj siQqI  ieh bx  cuWkI  hY ik ivDfn sBf dIaF  coxF  ivc ieMnFH  hlikaF dy AumIdvfrF  dIaF jLmfnqF  vI bcfAuxI aF aoKIaF  ho jfxgIaF ,kfrn  ieh ik  smfxf  sb -zvIjLn  ivc qfienfq kIqy  aPsrF  ivco  vWzI  igxqI  AunFH aPsrF  dI rhI hY jo kFgrsI  vrkrF nUM  hux qk  ieh kih  ky zrfAuNdy  rhy hn ik  srkfr ‘c AunFH dI AuWpr  qk isWDI phuMc hy aqy  AunFH df koeI vI kuJ  nhI ivgfV skdf|

          sRI nPrI ny aWgy dWisaf ik  kFgrsI  lizrF  dy ies vPd ny  sRI dUlo nUM ieh  vI dWisaf ik smfxf  sb-zvIjLn  ivc  iBRstfcfr  pmjfb ivc osB  qoN vWD hY aqy sfZy iqMn sflF qoN lgfqfr  bYTy aPsrF  ny kroVF rupey  dIaF nfmI  aqy bynfmI  jfiedfdF  lokF df Kun cUs ky  bxf leIaF  hn| sRI nPrI ny  aWgy  ikhf ik  ipCly   sfZy iqMn sflF ivc jdo qoN pMjfb ‘c  kFgrs dI srkfr bxI hY ,ZfeI drjn  qoN vI  vWD JUQy kyys  puls ny  ies sb -zvIjLn  ‘c kFgrsI  lIzrF aqy AunFH  dybWicaF  Aupr  bxf ky  dihsLq pYdf krn  dIkoisLs  kIqI qF jo Auh afpxI  mnmrjIL krdy rihx | ijMnFH kFgrsIaF dy iKlfP puls ny  kys drj kIqwy hn  AunFH ivc  blfk kFgrd dy mojUdf  ahudydfr,sfbkf pRDfn ,ngr koNslr,vkIl,cyarmYn,ijLlf  ahudydfr  vI sLfml ho rhy hn|

 

azvfnI qy sWq  hor afgUaF ivruWD  bfbrI kys ‘c dosL afied ]

rfey brylI:- afXuwiDaf ivc 6 dsMbr 1992nUM bfbrI msijd Zfhy jfx qo 13 sflF bfad sI[bI[afeI dI ivsyLsL adflq ny aWj BfrqI jnqf pfrtI dy pRDfn sfbkf Aup pRDfn mMqrI aYl[ky azvfnI aqy sWq hor afgUaF dy ivruWD dosL  afied kr idWqy| aWj svyry KcfKc BrI adflq  ivc jWj ny aWT dy aWT muljLmF nUM dosL pVH ky suxfey| suxvfeI dorfn  sfry muljLmF ny ikhf ik AunFH ny koeI gYr kfnUMnI kfrvfeI nhI kIqI| ieQy hI adflq ny 19sqMbr  2003 nUM sRI azvfnI  nUM brI kr idWqf sI pr bfkI  dy sWq  mulfjLmF dy ivruWD dosL afied  krn dy afdysL dy idWqy sn | alfhbfd hfeIkort dy iek mYNbrI  lKnAU bYNc dy jsits vfeI-afr iqRpfTI ny sI[bI afeI dI ivsyLsL adflq dy PYsly nUM  Aultf idWqf sI aqy ies kys ivc  sRI aYl[ky [azvfnI  qy dubfrf  muWkdmF  clfAux df hukm idWqf sI| BfrqI dMz ivDfn dI Dfrf 147,149,153 qihq dosL afied kIqy| ies df Bfv hY ik  muljLmF qy iksy Dfrimk  sQfn qoN vWK-vWK BfeIcfiraF  dy ivckfr nPrq qy dusLmxI pYdf krn df dosL lfieaf igaf hY| dosL sfbq hox qy AunFH nUM  do qo pMj sfl qk dI kYd ho skdI hY| bfbrI msijd Zfhy jfx dy kys dI suxvfeI qoN bfad jWj ny suxvfeI dI aglI qfrIK 30 agsq insLicq kr idWqI hY|

 

sRmjIvI aYkspRYs ‘c Dmfky  kfrn 10 moqf

 jonpur: ptnf qoN  idWlI jfx vflI  sRmjIvI aYkspYRysw ryl gWzI ivc awj sLfmI  joLrdfr Dmfkf hox kfrn iek iesqrI  smyq 10 ivakqI mfry gey aqy 79 musfPr jLKmI ho gey ijMnFH ivco 20 musfPrF  dI  hflq gMBIr dWsI jf rhI hY| ieh Dmfkf jonpur qy sulqfnpur stysLnF dy ivckfr hoieaf| 10 lfsLf bfdlpur  hspqfl nyVy rWKIaf geIaF hn| AuQy 63 jLKmI  ilaFdy gey sn ijMnFH ivco kuJ nUM jldI hI  hor hspqflF ivc Byj idWqf igaf| ieh Dmfkf jnrl zWby dy pKfny dy nyVy hoieaf| iek rylvy aiDkfrI ny dWisaf ik moqF  iesy zWby ivc  hoeIaF hn| rylvy mMqrI lflU pRsfd Xfdv ny ptnf ivc dWisaf ik ies Dmfky dy kfrnF dI jFc df kMm suLrU kr idWqf igaf|

 

juzIsILal kimsLn  dy cyarmYn  qoNasqIPy dI mMg

smrflf : sRomxI XUQ  akflI dl (b) mojUdf isWK  gurduafrf  juzIsILal kimsLn dy cyarmYn ksLmIr isMG pWtI  qoN asqIPy dI mMg krdf hoieaf ies kimsLn nUM srkfr dy isWDy dbfa  hyT kMm krn dI sKq nukqfcInI krdf hY| kimsLn vWlo hfl hI ivc kIqy gey PYsly Aupr hfeI kort duafrf rok  lfAux dy  PYsly dI dl sLlfGf krdf hY aqy kYptn amirMdr isMG nUM icqfvnI idMdf hY ik muWK mMqrI  isWKf dy mfmilaF  ivc dKlaMdfjIL qo bfjL afAux| ieMnFH sLbdF df pRgtfvf sRomxI XUQ akflI dl dy komI jnrl skWqr ruipMdr isMG muMzI nUM ieQoN dy isvl gYst hfAUs  ivKy sMboDn kIqf|

           sRI muMzI ny kFgrs srkfr nUM afVy hwQI lYNidaF ikhf ik isWK sMgq vWlo cuxI geI isKf dI imMnI pfrlImYNt sRomxI gurduafrf pRbMDk   kmytI nUM kFgrs pfrtI ijs qrFH igxI-imQI sfijsL qihq afpxy eyjMtf  dy kbjyL dyxf cfhuMdI hY Aus dI cfhq kdy vI pUrI nhI hovygI|AunFH ikhf ik kYptn amirMdr isMG afpxI kursI nUM bcfAux dI icMqf krn ikAuNik AunFH dy nfidrsLfhI rfj qo lok aWk cuWky hn| XUQ afgU ny ikhf ik juzIsILal kimsLn vWlo ley gey msilaF ivco iek vI hfeIkort aWgy KVyH nhI sikaf ijs qoN ieh sfbq huMdf hY ik kimsLn srkfrI aqy gYr  pMQk hWQF ivc Kyz irhf hY| ies smyN sRI muMnI lfl horF qoN ielfvf blvIr isMG mfn hfjLr sn|

 

hux Blf ikQo ilaFdy jfx ieMglYNz ivc aMgryjIL boldy pujfrI

lMzn:- ieMglYNz  ivc pujfrIaF  dy dfKly  qy brqfnvI srkfr,pRsLfsLkF  aqy brqfnIaf ivcly  ihMdU mMdrf dy trWstIaF  ivcfly jdo-jihd hor qyjL ho geI hY| ieMglYNz dI nvIN iemIgrysLn nIqI qy qihq pujfrIaF nUM aMgryjIL afAuxI cfhIdI hY pr mMdrf dy trWstIaF df kihxf hY ik mMdr ivc rojLfnf mMqrF afid df Aucfrx krn vfly pujfrIaF leI ieh jLrUrI nhI ik Auh aMgryjIL cMgI qrFH jfxdy hox aqy bhuq sfry aMgryjIL bolx vfly pujfrIaF df pRbMD krnf vI bhuq musLkl hY| smwisaf ijLafdf gMBIr ho geI hY ikAuNik imzlYNzs bflfjI mMdr df bhuq sfrf ihWsf pihlF hI bx cuWkf hY ijs Auqy 7[5 imlIan poNzs dI lfgq afeI hY| ies dy trWstIaF  ivc aYs[pI aqy jI[pI ihMdUjf aqy joigMdr sWgr vI sLfml hn| ieh mMdr XUrp ivc afpxI iksm df Kfs mMdr hovygf| ies dy trWstI kfPI sflF qoN PMz iekWTy krdy af rhy hn aqy ies dI AusfrI  krvfAuNdy af rhy hn pr muhfrqF hfsl 8 BfrqI pujfrIaF nUM lWBx dI smWisaf drpysL hY, jo ik cMgI qrFH aMgryjIL bol skdy hn| aijhI hI smwisaf hor vI bhuq sfry mMdrF nUM aqy ihMdU Porm afP ibRtyn vrgIaF  jQybMdIaF ny srkfr  nUM iemIgrysLn inXm bdlx leI ikhf hY| sfbkf ibRitsL gRih skWqr zyivz blMkt ny aMgryjI BfsLf df ieh inXm ies leI lfgU kIqf sI qF ik pujfrI  ies nUM aMgryjIL ivc sMboDn kr skx pr ihMdU jQybMdIaF ny  vfr-vfr ieh ikhf ik  ijhVy pujfrIaF ny sYmInfrF jF vWzy iekWTf nUM sMboDn krnf hY AunFH nUM qF aMgryjIL jfxn dI loV ho skdI hY pr ijhVy pujfrIaF ny isrP mUrqIaF dI dyKBfl krnI hY jF Pyr isrP mMqrF df Aucfrx krnf hY AunfH nUM  Blf cMgI qrFH  aMgryjIL isWKx dI loV hY|

 

 dunIaf Br dy pRvfsIaF BfrqIaF nUM dohrI nfgirkqf imlygI

nvIN idWlI:- pfiksqfn aqy bMglfdysL nUM CWz ky ivsLv dy sfry dysLf ivc 26jnvrI 1950 dy bfad Bfrq CWz ky gey lokF nUM dohrI nfgirkqf  pRdfn kIqI jfvygI bsLrqy Aus dysL df kfnUMn AunFH nUM dohrI nfgirkqF dI iejfjLq idMdf hovy| kyNdrI gRih mMqrI sRI pRkfsL jfiesvfl ny aWj rfj sBf ivc nfgirkqf (soD) ibl-2005 qy crcf dI  suLrUafq krdy hoey ieh jfxkfrI idwqI| ieh ibWl 26 julfeI nUM hI rfj sBf ivc pysL kIqf igaf sI| jfiesvfl ny dwisaf ik rfjg srkfr ny isrP 16 dysLF ivc rihx vfly pRvfsI BfrqIaF  nUM dohrI nfgrikqf  pRdfn kIqI sI pr hux  soD kr ky ivsLv dy sfry dysLf ivc rihx vfly pRvfsI BfrqIaF nUM dohrI nfgirkqf pRdfn krn dI ivvsQf kIqI jf rhI hY| AunFH ny dwisaf ik  pRvfsI BfrqIaF nUM aijhf ijLMdgI Br df vIjLf idwqf jfvygf ijs nfl Auh keI vfr Bfrq af jf skdy hn aqy ikMnI vI imafd dy leI  rih skdy  hn pr AunFH nuM cot pfAux df aiDkfr qy Aucw ahuidaF qy ibrfjmfn hox df aiDkfr nhI hovygf|

 

pMjfb srkfr  10 kroV df  amrIkI hYlIkfptr KrIdygI

cMzIgVH: pMjfb srkfr  CyqI hI  amrIkI hYlIkfptr  KrIdx  jf rhI hY| imlI jfxkfrI muqfbk ies sbMDI  aWj muWK mMqrI kY[amirMdr  isMG ny KrId sbMDI ivWq mMqrI suirMdr isMG isMglf dI agvfeI ‘c bxI pMj mYNbrI kmytI nfl ivcfr vtFdrf kIqf| sUqrF anusfr pMjfb srkfr kol afpxf koeI jhfjL nf  hox kfrn  lMby smyN qoN ies dI  jLrUrq mihsUs kIqI jf rhI hY ikAuNik ikrfey df hYlIkfptr srkfr nUM bhuq mihMgf pY irhf hY| pqf lWgf hY ik  srkfr  amrIkf dI bYl kMpnI  qoN hYlIkfptr KrIdxf cfhuMdI hY,ijs dI kImq 10 kroV hY| ies qrFH dy iek drjn  hYlIkfptr pihlF hI Bfrq ‘c cWl rhy hn| isMgl ieMjx vfly  ies hYlIkfptr ‘c pfielt  smyq 6 ivakqI bYT skdy hn| pMjfb  srkfr vWlo ies dI KrId sbMDI CyqI aMiqm PYslf  ley jfx dI sMBfvnf hY |

 

hvfrf df nyVlf  sfQI prmjIq isMG iBErf jMmU qwoN igRPqfr

cMzIgVH: bWbr Kflsf  ieMtrnYsLnl dy muKI  jgqfr isMG  hvfrf dy nyVly  sfQI prmjIq isMG  iBErf nUM jMmU qoN igRPqfr kr ilaf igaf hY| Aus nUM jMmU aqy ksLmIr pulIs ny igRPqfr kIqf hY| pMjfb pulIs dy Aucw sUqrF ny iBEry dI igRPqfrI dI pusLtI kr idWqI hY| BrosyXog sUqrF  qo dWisaf ik jMmU-ksLmIr  pulIs vwlo iBEry dI igRPqfrI dI sUcnf pMjfb pulIs  nUM idWqy jfx ipWCo ieMtYlIjYNs dy do AuWc  pulIs aPsrF  dI agvfeI ivc pulIs tIm jMmU leI rvfnf ho geI hY| tIm  dI agvfeI vDIk zfierYktr  jnrl pulIs aqy afeI[afeI[jI rYNk dy aPsr kr rhy hn| sUqrF df ieh vI dWsxf hY ik iBErf nUM nwpx leI  jMmU-ksLmIr  pMjfb pulIs  aqy KuPIaf  eyjMsIaF afps ivc  qflmyl kfiem kIqf hoieaf sI| pulIs ny hvfry dy dUjy sfQIaf nUM PVx leI kuJ mobfeIl PonF nUM trYp krnf suLrU kIqf sI aqy aWj jdoN Aus nUM PiVaf qF luiDafxf nyVy iksy ipMz ivc Pon qy gWl kr irhf sI| ieh Gtnf sLfm pMj vjy qoN bfad dWsI jFdI hY| iBErf, jo pMjfb  dy sfbkf muWK mMqrI byaMq isMG kql kys ivc vI sLfml hY,ipCly  vryH 21-20 jnvrI  dI rfq nUM mfzl jylH buVHYl ivc  dUjy do sfQI jgqfr isMG hvfrf aqy jgqfr  isMG qfrf nfl Prfr ho igaf  sI|jgqfr isMG hvfry nUM idWlI pulIs  ny 7 jUn nUM pMjfbI XUnIvristI pitaflf qoN igRPqfr kr ilaf sI| hvfrf aqy sfQIaf nfl AunFH df rsoeIaF dyvI isMG vI jylH ‘co Prfr hox ‘c sPl ho igaf sI|

 

muWK mMqrI pMQk mfmilaF ‘c dKl qoN kqrfAux lWgy

cMzIgVH:muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG gurduafiraF  dy mfmilaF  ivWc isWDy qor qy  sLfml hox qoN guryjL krn lWgy hn| pqf lWgf hY ik  ieMnFH mfmilaF ivc dKl dyx nfl muWK mMqrI nUM ipCly idnI ivvfdf df isLkfr hoxf ipaf qy pfrtI hfeIkmFz  qWk ies dI sPfeI dyxI peI| ijLkrXog hY ik pMjfb ivc kFgrs dI kYptn amirMdr isMG dI agvfeI hyTf srkfr  kfiem hox bfad ijQy rfj dI muWK ivroDI  iDr akflI  nfl tkrfa vflI hflq bxI rhI AuQy sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI,idWlI gurduafrf pRbMDk kmytI,pfiksqfn dy  gurduafiraF  dI sMBfl leI bxI kmytI  aqy hirafxf ivc isWKf leI bxI kmytI dy mfmly ivc kYptn amirMdr isMG df koeI nf koeI spwsLt stYz jF  dKl irhf hY| ies nfl keI vfr  srkfr vI isWDy qor qy ieMnFH mfmilaF ivc AulJdI rhI hY| Kfs qor qy izksI  gurduafrf ivc jfx qoN bfad iek mfmlf hor vI AulJ igaf|

           akflI afgUaF ny hI dosL lfey  ik Kfilsqfn  dy hmfieqI  afgUaF dy gurduafry ivc jf ky  muWK mMqrI ny  sMboDn  kIqf| muWK mMqrI ny  bkfiedf pRYsw kfnPrMs krky  ies bfry spwsLt kIqI sI| hflFik isWK juzIsILal kimsLn ny mYzIkl kfljLf dIaF PIsF nf dyx dy mfmly ivc sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn jfgIr kor  nUM pRDfngI qo htfAyux df PYslf kIqf sI pr akflI  lIzrisLp df  dosL sI ik  ies kfrvfeI ipWCy srkfr df hWQ hY| ieh vI pqf lWgf hY ik  ivDfnsBf coxF nUM iDafn ivc rWKdy hoey  pMjfb  kFgrs dI lIzrisLp vI ies gWl  dy hWk ivc nhI hY ik pfrtI sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI jF isWKf dy hor iksy Dfrimk adfry ivc isWDy qor qy idlcspI ley| pfrtI dy nvyN pRDfn sLmsyr  isMG dUlo ny ibafn vI  idWqf hY ik gurduafiraF  dy mfmilaF nfl pfrtI  df koeI sbMD nhI| jfxkfr hlikaF anusfr kYptn amirMdr isMG  dy imWqr aqy idWlI  gurduafrf pRbMDk kmytI  dy pRDfn prmjIq isMG srnf ny gurduafrf bMglf sfihb ivc vWzf pRogrfm rwiKaf sI aqy ies leI bkfiedf muWK mMqrI dy jfx df pRogrfm qYa hoieaf sI pr muWK mMqrI AuQy nhI gey|

 

bVUMdI  ipMz dy gurduafry dy mfmly ‘c Cy  ivakqIaF  ivruWD kys drj

 mMzI aihmdgVH: bVUMdI ipMz dI  BojU pWqI ‘c gurU arjn  dyv jI dy gurduafry nUM  nvIN iemfrq  ivc qbdIl krn  df mfmlf  awj Ausvyly  hor BwK igaf jdoN pulIs  ny gurduafrf  kmytI dy pRDfn dI isLkfieq qy ipMz  dy Cy  ivakqIaF ivrWuD  dPf 295ey,457,459,511aqy 120bI aDIn prcf drj kr ilaf hY | pulIs kfrvfeI nUM  isafsq qoN pRyirq krfr idMidaF  akflI dl dy afgU  aqy sRomxI kmytI  mYNbr hrpRIq  isMG grcf  aqy mfn dl dy jnrl skWqr crn isMG luhfrf ny sKq ros pRgt kIqf hY|

          sRI luhfrf ny dosL lfieaf ik kWlH sfrIaF pfrtIaF dy afgUaF dI hfjLrI ivc pulIs aqy pRsLfsLn ny dovF pfrtIaF vWlo lgfey ijMdry  qoV ky jo kfrvfeI kIqI sI,aWj Aus qoN Ault kfrvfeI krky JUTf kys drj kIqf hY| sRI luhfrf ny pulIs dI ies kfrvfeI nUM iekqrPf ikhf| ipWCy ijhy ipMz vfilaf ny gurduafry dI nvIN iemfrq bxfeI sI| iek iDr ny dWisaf ik gurduafry dI purfxI iemfrq ivc vI gurU gRMQ sfihb df srUp hY ijs dI ijMdry lWgy hox kfrn byadbI ho rhI hY|

          dUsrI iDr ieh gWl nhI mMndI sI| aKIr pRsLfsn dI hfjLrI  ‘c  donF iDrF dI sihmqI nfl jdoN ijMdry KolyH jfx lWgy sqF iek ijMdrf nhI KuWlH sikaf ijs qy kuJ sLWk ipaf| ijLMdry KolHx bfad aMdr sRI gurU gRMQ sfihb df srUp imilaf pr ies nUM iek sfijsL qihq rWKx df dosL lgfAuNidaF gurduafrf kmytI  ny AuQy muV ijMdry lgf idqy|ies smyN sRomxI akflI dl (bfdl) dy sInIar afgU mfn isMG grcf vI hfjLr sn ,jo purfxI iemfrq ‘c mirXfdf  bhfl krvfAux vfilaF  df pwK purdy rhy| iesy sbMDI  sRI crn isMG  luhfrf ny pRsLfsn nUM apIl kIqI hY ik ijMnFH ivc ies mfmly df koeI hWl nhI huMdf AunFH icr rojLfnmf svyry sLfm ies purfxI iemfrq ivc Dfrimk  mirXfdf bhfl rWKI jfvy qF jo gurU  gRMQ sfihb dy srUp dI byadbI nf hovy|

 

srnf dI kFgrs nfl gMZ-quWp jLfhr hoeI : bIbI jfgIr kor

pitaflf: sRomxI kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor ny idWlI gurduafrf  pRbMDk kmytI  dy pRDfn prmjIq isMG srnf Aupr dosL lfieaf hY ik Auh isWK  Drm aMdr  kFgrs dI  dKlaMdfjIL  leI rsqf  KolH rhy hn| aijhf krky Auh kFgrs srkfrF qoN afpxy kfrobfr ivc sihXog lYxf cfhuMdy hn| bIbI jfgIr kor aWj iewQy hrpRIq kor hwiqaF kFz sbMDI adflq ivc  pysIL qy afey sn,ijs dorfn srkfrI gvfh dy ibafnF qy bihs  aWj vI jfrI rhI| ieh kys dI suxvfeI Blky vI hovygI|

          pysIL qoN pihlF ieQy gurduafrf dwuKinvfrn sfihb  gWlbfq dorfn bIbI jfgIr kor ny gurduafrf  bMglf sfihb ivKy suurU hoeI  kfrsyvf  ivc idWlI dI muWK mMqrI sILlf dIksLq dI sLmUlIaq qy itWpxI kridaF ikhf ik ijs bygYrq jmfq kFgrs pfrtI  ny idWlI ivc  hjLfrf isWKf dy kql krvfey aqy hirmMdr sfihb qy hmlf krvfieaf Aus dy numfieMidaF nUM aijhf  snmfn  dyxf  sRI srnf  dI  kFgrs  sFTgFT df pRqWK sbuq hY| BfvyN aWj kcihrIaF dy muWK  gyt aWgy mfn dl dy vrkrF ny Drnf  nhI lfieaf pr bIbI ies vfr vI ipCly pfisE afeI| AunFH  dy pI[ey  svrn isMG josL aqy sRomxI kmytI mYNbr  jQydfr surjIq  isMG gVHI ivc AunFH dy nfl mojUd sn| adflqI kfrvfeI dorfn hrpIRq kor kql kys ivc srkfrI gvfh bxy zf[blivMdr isMG sohl dy ibafnF Aupr bihs aWj vI jfrI rhI|

 

dsLnfmI aKfVy  nUM insLfnf  bxf ky golIbfrI,Dmfky 2 hlfk

sRIngr: hiQafrbMd  aWqvfdIaF ny  aWj dupihr  bfad sIRngr  dy sKq  surWiKaf vfly  ielfky lfl cok  ivc golIbfrI  qoN bfad (jo ik  surwiKaf dlF  dy bMkrF nUMinsLfnf  bxf ky kIqI geI sI) do Dmfky kr ky 2 jvfnF nuM  mfr idWqf qy  25 nUM jKLmI kr idWqf,ijMnFH  nUM hspqfl ivc BrqI  krvfieaf igaf hY | jLKmIaF  ivc 12 jvfn  aqy 8 pWqrkfr sLfml hn| vrnxXog hY ik lfl cok  ivc surWiKaf  dlF dy keI itkfxy hn| hmly dI ijMmydfrI al mnsUrIan aWqvfdI ny leI hY|

 

igWdVbfhf  dy reIsjLfdy  vWkfrI GrfixaF dIaF nUMhf nfl rMgrlIaF mnfAUNdy PVHy

biTMzf: brnflf roz qy siQq iek msLhUr hotl ivc  igWdVbfhf dy amIr GrF dy kuJ ivgVy hoey kfikaF  aqy vpfrIaF dIaF nUMhf nUM ieqrfjLXog siQqI ivc ijLlHf puls  vlo PVy jfx  aqy ibnF  mfmlf drj kIqy kiQq qor qy lWKF rupey lY ky CWz idWqy jfx dI Kbr hY| ies sodybfjILL ivc muK Buimkf pMjfb puls ny hI iek Qfxydfr ny inBfeI ikAuNik Auh vI igWdVbfhf nfl hI sbMDq hY| imlI jfxkfrI anusfr  bIqy idnIN biTMzf-brnflf sVk qy siQq hotl ivc igWdVbfhf df iek msLhUr ivakqI afpxy kuJ dosqF nfl aXfsIL krn leI afieaf| Aus dy nfl igWdVbfhf dy hI iek Tykydfr aqy iek kWpVf vpfrI dI nUMh sI| jdoN Aukq reIs lok rMgrlIaF mnfAux ivWc ruWJy hoey sn qF iksy ny ies dI sUcnf ijLlHf puls nUM dy idqI| puls ny Aus hotl qy Cfpf mfr ky reIsjfidaF aqy mihlfvF nUM ieqrfjLXog  hflq ivc PV ilaf pr AunFH qy mfmlf drj krn dI bjfey puls aiDkfrIaF  ny sodybfjIL suLrU kr idWqI| ieWjq imWtI ivc imldy dyK ieh reIsLjfdy sodybfjIL leI vI iqafr ho gey| sUqrF anusfr puls ny 5 lWK rupey dI mMg kIqI pr rkm ijLafdf hox kfrn mfmlf qYa nhI ho irhf sI| afKIr iek reIsjfdy ny igWdVbfhf Kyqr nfl hI sbMDq iek Qfxydfr nfl sMprk kIqf aqy sodf do lWK rupey ivc qYa ho igaf|

 

jLPrvfl afKrI dysL ivroDI  mfmly ivco hI hoieaf brI

aMimRqsr: aWqvfdI dorfn  bxfeI geI pMQk kmytI  dy muKI  vWsx isMG  jLPrvfl ijs dy iKlfP aWqvfd dorfn pMjfb ivc  kul 9 dysL ivroDI  mfmly  drj kIqy gey sn,AunFH ivco 8 mfmilaF  ivc qF  Auh pihlF  hI brI ho cuWkf hY  aqy  aWj  sQfnk  vDIk  ijLlf  aqy sYsLn jWj mfnXog  sRI  mnohrjIq isMG rMDfvf dI adflq  ny vWsx isMG jLPrvfl dy iKlfP ivcfr aDIn 9vyN aqy afKrI dysL ivroDI mfmly ivco vI koeI  Tos gvfh  mojUd nf hox kfrn  Aus nUM  brI kr idwqf hY| vrnxXog hY ik 13-4-89 nUM  pMjfb puls dy  sQfnk  sI[afeI[zI dy Aus vyly dy aYs[pI[zI rijMdr isMG dy ibafnF dy afDfr qy sQfnk Qfxf  sI zvIjLn  ivc afeI[pI[sI jyry dPf  124 ey\153 ey dy qihq  drj kIqy  gey  muWkdmf nMbr 65\1989 dy muqfbk sQfnk gurduafrf  bfbf dIp isMG  shIdF  ivc 5-6 isWK nojvfn  vWlo pMQk kmytI  dy pRmuWK vWsx isMG jLPrvfl  aqy mYNbr  qyijMdr isMG rfeypur dy dsqKqF vfly pMQk kmytI  dy lYtrpYz  ijMnFH  qy dysL ivroDI  aqy srbq Kflsf  bulfey jfx  sbMDI  gWlf ilKIaF  hoeIaF sn ,dIvfrF qy lgfey jfx dy nfl-nfl  AuQy mojUd  lokF  ivc vI vMzy  jf rhy sn| dWsxXog hY ik  aWqvfd dorfn  bxfeI geI  pMQk  kmyytI  dy Aus vyly  dy muKI vWsx  isMG jLPrvfl puWqr surjIq  isMG vfsI  ipMz jLPrvfl  Qfxf  DfrIvfl  ijLlf gurdfspur  pfiksqfn  ivc  rih irhf sI  ijs qy dosL lwgy sn ik Auh AuQoN afpxIaF aWqvfdI srgrmIaF  nUM clf irhf hY pr bfad  ivc jLPrvfl  vlo iksy nf iksy qrFH  Bfrq vfps  af jfx qy sQfnk Qfxf sI zvIjLn  dI puls ny  jLPrvfl nUM  ies  mfmly ivc 26-4-2001nUM igRPqfr kIqy  jfx df dfavf kIqf sI|

 

rxdIp surjyvfl dI sonIaf nfl mulfkfq : huWzf  idWlI  qoN rvfnf huMdy -huMdy  acfnk ruky

nvIN idWlI: guVgfE ivc mjLdUrF qy  vihsLIafnf lfTIcfrj  qy KWbI  pWKI dlF  aqy Bfjpf  vWlo dysL Br  ivc vfvylf  mcf  idWqy jfx kfrn  hirafxf dy  mwuK mMqrI BuipMdr isMG huWzf dI isafsI siQwqI kmjoLr hoeI hY| guVgfE ivc ipCly  pMj idnF  dorfn hflfq  kfPI  suDr gey hn,ijs dy bfvjUd huWzf dIaF musLklF Gtx df nF nhI lY rhIaF| kyNdr ivc  XU[pI[ey[srkfr KWby pWKI shfry hI  itkI hoeI hY,ies kfrn  ies lfTIcfrj  dI Dmk idWlI ivc vI peI hY| iesy sMdrB ivc kwlH ieQy hirafxf  dy  sMsdI  mfmilaF dy mMqrI rxdIp isMG sUrjyvflf  ny kFgrs pRDfn sonIaf gFDI nfl mulfkfq krky AunFH ivruWD lfmbMd hoey pey hn| sRI huWzf pfrtI hfeIkmfn dI nfrfjLgI kfrn pRysLfn hn| rxdIp sUrjyvflf dI srgrmI hYrfnIjnk jF arQpUrn hY jdik  ikrq mMqrI vIryNdr  isMG KfmosL hn | sRI huWzf idlI ivc hn qy aWj svyry AunFH ny cMzIgVH prqx  dI iqafrI  kWs leI sI pr iPr acfnk  ieQy ruk  gey| ies qoN ieho sMkyq imldf hY ik sonIaf  drbfr ivc jF Auh Kud  phuMcx  vfly hn  jF qlb  kIqy  jfx vfly hn|

 

azvfnI dy asqIPy nUM lY ky  lok sBf ‘c hMgfmf,kfrvfeI mulqvI  krnI peI

nvIN idWlI: lok sBf ivc aWj invysL dy muWdy qy iDafn idvfAu mqy qy crcf suLrU hox qoN pihlF ivroDI iDr aqy sWqfDfrI pfrtI dy mYNbrF vwlo vWK -vWK muWdy AuTfAux dy Xqn nUM lY ky hoey hMgfmy kfrn sdn dI kfrvfeI  dupihr dy Kfxy qoN 10 imMt pihlF hI mulqvI kr idWqI geI| lok sBf spIkr somnfQ cYtrjI ny jdoN iDafn idvfAYU mqy  qy crcf suLrU krn  leI  sI[pI afeI dy  gurdfs gupqf df nF ilaf  qF Bfjpf  dy aidWiqaf  nfQny kWl jonpur nyVy gWzI ivc hoey Dmfky  df mfmlf AuTfAuxf cfihaf qy ryl mMqrI  kolo asqIPy dI mMg krn  lWgy| ies df  sWqfDfrI  mYNbrF ny  joLrdfr ivroD kIqf| spIkr ny ieh kihMdy hoey mfmlf  AuTfAux  dI iejLfjq  nhI idWqI ik ryl mMqrI ies bfry ibafn dyxgy| dUjy pfsy dy divMdr pRsfd Xfdv ny afXuwiDaF mfmly ‘c Bfjpf pRDfn lfl ikRsLn azvfnI ivruWD dosL qYa hox qy AunfH dy asqIPy dI mMg df mfmlf AuTfieaf |AunfH df kihxf sI ik ies mfmly ivc AunFH ny crcf df noits dy idWqf hY|

 

Bfrq srkfr sRI gurU arjn dyv  jI dy 400 sflf sLhIdI  gurpurm smyN iek XfdgfrI itkt jfrI kry: bIbI jfgIr kor

aMimRqsr: sRomxI  gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor ny Bfrq srkfr nUM ikhf hY ik pMjvy gurU,sLFqI dy pUMj sRI gurU arjn dyv jI dy400 sflf sLhIdI gurpurb  dy moky qy 16 jUn  2006 nUM  iek Xfdgfr zfk itkt jfrI kIqI jfey aWj ieQy sMcfr mMqrI sRI idafinDI mfrn dy nF ilKy gey iek pWqr ivc AunFH ny ikhf ik sRI gurU arjn dyv jI ny pwivqr ngrI aMimRqsr df ivkfs krvfieaf,rfmdfs srovr aqy sMqoKsr srovr dI KudfeI pUrI krvfeI,sWcKMz sRI hirMmdr sfihb  dI AusfrI krvfeI,qrnqfrn ngr dI nINh rWKI  qy ivkfs krvfieaf qy krqfrpur (jlMDr) vsfieaf,pihly cfr gurU sfihbfn afpxI  qy Aus smyN dy nfmvr ihMdU aqy muslmfn  BgqF  dI bfxI iekWqr krky sRI  gurU gRMQ sfihb dI sMpfdnf kIqf aqy sWcKMz  sRI  hirmMdr sfihb ivKy pihlI vfrI pRkfsL krvfieaf  aqy mfnvqf dy Bly leI anykF kfrj kIqy| AunFH ikhf ik ieh 400 sflf sLhIdI  gurpurb ivsLv Br ivc sMgqF vlo bVI sLrDf, siqkfr qy isWK prMprfvF anusfr mnfieaf jf irhf hY| ies smyN iek XfdgfrI zfk itkt jfrI kIqI jfvy|

 

XUQ akflI dl dy 5 lwK  BrqI PfrmF df kMipAUtIkrn suLrU: bwbI bfdl

jlMDr: sRomxI  XUQ akflI dl nUM mjLbUq krn leI suLrU kIqI  geI BrqI muihMm  dy 5 lWK qoN vD Pfrm  cMzIgVH ivcly XUQ akflI dl dy dPqr  ivc phuMc gey hn| hux ieMnFH  BrqI PfrmF nUM CFtx  qy AunFH df kMipAUtIkrn df kMm joLrf qy cWl irhf hY| ieh jfxkfrI sRomxI  XUQ akflI  afgU  sRI hrsuKieMdr isMG bWbI bfdl ny aWj gWlbfq kridaF idwqI|

          sRI bWbI bfdl ny dWisaf ik sRomxI