muwK KbrF
brYNptn
-(aYc ibAUro)pMjfbI pRYWs klwb dy DVwlydfr mYNbr aqy pRvfsI vIklI dy
sMpfdk sRI rijMdr sYxI iKlfP jfnoN mfrn dI DmkI dyx sbMDI lwgy dosL
nMU pIl pulIs ny adflq ivwcoN vfips lY ilaf hY. aKOqI zfktr aqy lokF
nfl kiQq qOr qy TwgIaF mfrn sdkf msLhUr hoeI sujfqf idEl vloN JUT bol
ky rijMdr sYxI nMU cfrj krvf idwqf sI pr bIqy sLukrvfr agsq 6 2004 nMU
brYNptn dI adflq ivwc krfAUn ny afpxf kys vfips lYNidaF ikhf ik sRI
sYxI iKflP koeI sbUq nhIN hY. Xfd rhy pMjfbI pRYWs klwb vloN lokF dIaF
isLkfieqF dy afDfrq sujfqf idEl dIaF kfrvfeIaF sbMD lokF nMU jfgrq krn
leI iewk jnqk mIitMg bulfeI sI ijs idn sRI sYxI iKlfP pulIs kol JUT
bol ky sujfqf ny sRI sYxI nMU cfrj krvf idwqf sI ik sRI sYxI ny AusnMU
jfno mfrn dI DmkI idwqI hY.
pMjfbI pRYWs klwb afP kYnyzf dy smUh mYNbrF ny ies
sbMDI pIl pulIs cIP dy dPqr nfl mIitMg krky afpxf roh pRgt kIqf sI ijs
sdkf pIl pulIs dy gwl smJ peI. klwb vloN pIl pulIs nMu bIbI dy
kfrnfimaF dI iewk Pfiel vI idwqI geI, ijs ivwc amrIkF dIaf adflqF dy
dsqfvyjL sn.
pMjfbI pRYWs klwb dy sfbkf koafrzInytr aqy sFJ
svyrf dy mYnyijMg aYzItr sR[ suKimMdr isMG hMsrf ny ikhf ik pIl pulIs
kol afpxI glqI nMU drusq krn df ieh mOkf sI aqy AunHF ny ies kys dI
dubfrf CfxbIx krky jo PYslf ilaf hY pRYWs klwb nMU ies qy sMqusLtI
hoxI cfhIdI hY. AunHF ikhf ik ieh kys pRYWs klwb dI agly hPqy inafgrf
PfljL ivwc ho rhI kfnPrMs ivwc ivcfiraf jfvygf.
AunHF ikhf ik pIl pulIs vloN pwqrkfrqf pysLy nfl ies qrHF pysL afAux
nfl ies pysLy dy vkfr nMU lwgI Zfh sbMDI vI ieh ivcfrF kIqIaF jfxgIaF.
ieQy vrnxXog hY ik sRI sYxI vloN pIl pulIs dy
rvweIey sbMDI pulIs kMplyn ibAUro kol isLkfieq vI drj krvfeI hoeI hY
aqy pIl pulIs dy ispfhIaF vloN sRI sYxI dI igRPqfrI smyHN kIqI geI
bdslUkI df muwdf aihm aqy gMBIr hY ijs bfry sRI rfijMdr sYxI agly kdm
puwt skdy hn.
sRI sYxI ny adfrf sFJ svyrf nMU dwisaf ik jdoN
adflq ivwc krfAUn ny kys vfips lYx dI gwl afKI qF mYnMU iewk dm cYn
afieaf ik afiKr swc dI ijwq hoeI hY. AunHF ikhf ik jwj sfihb ny mYnMU
ikhf ik imstr sYxI quhfzy iKlfP sfry kys rwd kIqy jFdy hn qusIN PrI ho
aqy jf skdy ho. sRI rijMdr sYxI ikhf ik ieh eykqf dI ijwq hY jo asIN
pMjfbI pRYWs klwb jLrIey sQfpq krky zYmostryt kIqI hY. AunHF ikhf ik
mYnMU pMjfbI pRYWs klwb dy mYNbrF Aupr mfx hY ik ienHF vIrF ny myrI
aOKy smyHN bFh PVI hY.
sRI sYxI ny ikhf ik pIl pulIs nUM cMgy smYHN aihsfs
ho igaf ik AunHF nMU JUTy ibafn dy ky glq kMm krn leI vriqaf igaf hY
ies krky AunHF ny ieh PYslf ilaf hY. pr sRI sYxI ny ikhf ik ijhVI myry
nfl bdslUkI kIqI geI hY Auh iksy kfnMUn aDIn nhIN hY. ieh pulIs klcr
hY ik hr igRPqfr mnuwK nfl sKqfeI nfl pysL afieaf jfvy jo glq hY
ikAuNik igRPqfrI vyly koeI glq nhIN huMdf. sRI sYxI ny ikhf ik
myry iKlfP kys vfips lYx nMU pMjfbI pRYWs klwb dI iewk aihm pRfpqI
smiJaf jfvy, ikAuNik ijs qrHF nfl kys drj kIqy gey sn Aus ivcoN bfhr
inklxf iekwly afdmI df kMm nhIN hY.
pMjfbI pRYWs klwb dI kfnPrMs
dIaF iqafrIaF mukMml[[[sLyqrf
brYNptn:
(sFJ svyrf) pMjfbI pRYWs klwb afP kYnyzf dI slfnf kfnPrMs dIaF
iqafrIaF mukMml ho geIaF hn. pRYWs klwb dy smUMh mYNbr 13 aqy 14 agsq
nMU ieiqhfsk sLihr "inafgrf afn df lyk" ivKy afpxI do rojLf kfnPrMs
krn jf rhy hn. aqy 15 agsq idn aYqvfr nMU mhfrfjf bYNkuaYt hfl ivKy
pRYWs klwb dI gflf nfeIt ho rhI hY ijs ivwc smuwcI kimAUntI nMU puwjx
df swdf idwqf jFdf hY. Xfd rhy pMjfbI pRYWs klwb dy sfry mYNbr ies kwb
nMU ipCly iqMn sflF qoN bVI isLwdq nfl clf rhy hn aqy pRYWs klwb ny
smfj dI BlfeI leI keI gih gwzvyN kMm kIqy hn ijs bfry kimAUntI df
icMquq vrg BlI BFq jfxdf hY.
ies kfnPrMs ivwc Twg bfibaF df muwdf bVI aihmIaq
nfl ivcfiraf jfvygf aqy pIlI pwqrkfrI nMU nwQ pfAux leI ivcfrF kIqIaF
jfxgIaF.
dysL aqy ivdysL ivwc afgU vrg vloN afpxI KbrF
lvfAux leI vrqy jFdy hwQ kMizaF dI insLfndyhI kIqI jfvygI aqy pwqrkfrI
dy Kyqr nUM AuWcf cuwkx leI zUMGI ivcfr kIqI jfvygI.
sRI sLyqrf ny ikhf ik pRYWs klwb dy mYNbr aKbfrF
ivwc sLuwDqf, aqy pRoPYsLniljLm ilafAux leI ZwukvyN pRbMD kIqy jfxgy.
AunHF ikhf ik BfeIcfry aqy pfTk vrg nMU bynqIaf dy
rUp ivwc bynqInfmf iqafr kIqf jfvygf qF ik pRYWs dy Kyqr ivwc suDfr
ilafAUx leI iewh juVvIN aYPrt ho sky.
Aupr cwlo
sRI akfl qKLq sfihb
bfry pusqk dy lyKk nUM sRI akfl qKLq qoN ivsLysL snmfn dyx dI isPLfrsL
cMzIgVH -
iswK ivdvfn zfktr drsLn isMG (sfbk pRoPLYsr qy cyarmYn gurU nfnk iswK
cyar, pMjfb XunIvristI cMzIgVH) ny ig: joigMdr isMG vydFqI jQydfr sRI
akfl qKLq sfihb jI nUM iek pwqr ilK ky iswK ivdvfn zfktr hrijMdr isMG
idlgIr nUM AunHF dI pusqk ‘akfl qKLq sfihb’ bdly qKLq sfihb qoN
ivsLysL snmfn dyx dI isPLfrsL kIqI hY . zfktr drsLn isMG vrlz iswK
rfeItrjL kfnPLrMs dy kOmFqrI cyarmYn hn . afp sLRomxI gurduafrf pRbMDk
kmytI dI Drm pRcfr kmytI mYNbr vI rih cuky hn . zf: drsLn isMG vloN
ilKI icwTI ieMj hY.
“iswK pMQ
dI ieh KLusLiksmqI hY ik pMQ nUM drpysL klmI hmilaF dI lihr ivc kuJ
klmF iswK pMQ dI vzmuwlI syvf kr rhIaF hn. iswK pMQ aijhIaF klmF df
irxI hY. pMQ dusLmxF dIaF jLihrIlIaF klmF df tfkrf aMimRq dI klm nfl
hI kIqf jf skdf hY. BfvyN ieh Kyqr ivc bhuq sfry pMQk lyKk ihwsf pf
rhy hn pr mYN aj quhfnUM iek nF dI purjLor isPLfrsL krnI cfhvFgf. mYN
akfl qKLq sfihb bfry iswK dfrsLink-ieiqhfskfr zfktr hrijMdr isMG
idlgIr dI ilKI pusqk ‘akfl qKLq sfihb - PLlsPLf qy qvrIKL’ pVHI hY .
ies pusqk ivc lyKk ny ies mhfn sMsQf dy PLlsPLy aqy ieiqhfs nUM bVI
sUJ aqy dlyrI nfl ibafn kIqf hY . ies pMQk syvf nUM snmfn dyxf hr swcy
iswK df PLrjL hY. zf[ idlgIr isrPL ies kImqI pusqk hI nhIN blik
‘sLromxI akflI dl df ieiqhfs’ aqy 30-40 dy krIb pMQk pusqkF dy lyKk hn
. AunHF dIaF keI pusqkF sLromxI gurduafrf pRbMDk kmytI aqy idwlI
gurduafrf pRbMDk kmytI ny vI CfpIaF hn . myrI purjLor isPLfrsL hY ik
zfktr idlgIr nUM ies ilKq bdly sRI akfl qKLq sfihb qoN ivsLysL snmfn
dyxf cfhIdf hY aqy sLromxI kmytI nUM cfhIdf hY ik ies pusqk dIaF vD
qoN vD kfpIaF KLrId ky prcfr ihq lokF nUM muPLq vMzy .”
cyqy rhy ik ipCly hPLqy knyzIan
iswK vuwmYn sMsQf dy nF hyT iek bIbI ny iesy pusqk `qy pfbMdI dI mMg
kIqI sI.
Aupr cwlo
ierfkI bfgIaF vwlo
dulfiemI nUM gwlbfq jfrI rwKx dI iejfjLq
nvIN idwlI: pRfpq hoeI qfjLf jfxkfrI anusfr ierfkI
bfgIaF ny sfls sLyK ihsLfm al -dulfiemI nUM iejLfjLq dy idwqI hY ik
Auh do hPiqaF qoN iqMn BfrqIaF smyq bxfey 7 bMdIaF dy muwdy Aupr
kuvYqI kMpnI ky[jI[aYl nfl smJoqy vfsqy gwlbfq jfrI rwK skdy hn . Bfrq
dy bgdfd dUqGr ny iek pRYsw ibafn jfrI kr ky dovF iDrF ‘c gwlbfq jfrI
rihx df svfgq kIqf hY. dovF iDrF ‘c gwlbfq jfrI hY qy Bfrq nUM pUrI
afs hY ik ies dy cMgy nqIjy inklxgy. ies dorfn kInIaF dy mIzIey ny
AuQoN dy ivdysL mMqrI icrfAU alI mvfkr dI sKq aflocnf kridaF Aus koloN
asqIPy dI mMg kIqI hY.
mIzIey df kihxf hY ik kInIaf dy ivdysL mMqrI ny
bMdIaF dI irhfeI sbMDI JUTI jfxkfrI dy ky gYr ijLMmyvfr hox df vwzf
sbUq idwqf hY . AUnF nyVly ipMz dyhlF ivc bMdI aMqrXfmI dy Gr awj
AudfsI BrI cuwpcfp sI qy pirvfr Aus dI irhfeI leI duafvF kr irhf sI.
Bfrq dy ivdysL rfj mMqrI eI[aihmd ny ies muwdy qy afpxI agvfeI ‘c bxy
sMkt inptfrf pRbMD gruwp dI mIitMg bfad dwisaf ik pwkI jfxkfrI anusfr
ierfkI bfgIaF ny sRI dulfiemI nUM kUvYq dI kMpnI ky[jI[aYl nfl gwlbfq
jfrI rwKx leI kih idwqf hY qy dovF iDrF iksy smJoqy qy phuMcx leI
XqnsLIl hn. sRI dulfiemI ierfkI trfeIbl mYnbrjL dI komI lIg dy cyarmYn
hn. Bfrq dy bgdfd dUqGr ny sRI dulfiemI qy kuvYqI kMpnI dy pRqIinDf
ivc cwl rhI gwlbfq dI pRsMsf kridaF awj dovF iDrF nUM apIl kIqI hY ik
Auh mnuwKqf dy nfqy CyqI smJoqf kr ky bMdIaF dI irhfeI krn.
dovF iDrF dI gwlbfq ivc vwzI rukfvt ierfk dy sLihr
PlUjf ivc amrIkI PojIaF hwQo hux qwk mry ierfkIaF dy pirvfrF leI
muafvjLy dI rfsLI sbMDI sihmqI nf ho skxf sI. ieh kMpnI ies sLihr ‘c
qfienfq amrIkI Poj leI rfsLx qy asly dI splfeI krdI af rhI hY. ierfkI
bfgI ies kfrn ierfkIaF dIaF hwiqafvF leI ies kMpnI nUM vI ijLMmyvfr
mMndI hY . AunFH df mksd hY amrIkI Poj dI syvf ‘c lwgIaF guaFZI dysLF
dIaF kMpnIaF nUM ierfk ‘c dfKl hoxoN rokxf hY. kuvYq kMpnI ny bfgIaF
dI ieh sLrq qF mMn leI pMRqU Auh PlUjf pIVqF leI vwzI rkm dyx leI
iqafr nhI ijs kfrn gwlbfq ‘c aiVwkf pYNdf af irhf hY. bIqy aYqvfr jdoN
kInIafeI ivdysL mMqrI ny bMdIaF dI irhfeI sbMDI glq jfxkfrI mIzIey nUM
idwqI sI, aYn Aus smyN sRI dulfiemI ny ierfkI bfgIaF df Aus vfsqy
iliKaf Auh pwqr mIzIey nUM ivKfieaf ijs rfhI sRI dulfiemI nUM sflsI
Cwz dyx leI ikhf igaf sI. ky[jI[aYl dy pRqIinDF ny gwlbfq nypry cfVHn
df dosL sRI dulfiemI isr miVHaf sI. pRqIinDF df kihxf sI ik sRI
dulfiemI aVIal rwveIaF aKiqafr kr rhy hn .
aMqrXfmI dy ipMz df mfhol awj hor ipMzF vrgf njLr
af irhf sI pRMqU Aus dy Gr AudfsI BrI KfmosLI psrI hoeI sI. pirvfr nUM
sLfied hux smJ af cuwkI hY ik AunFH dy puwqr dI irhfeI df mslf ikMnf
guMJldfr hY. pirvfr nUM srkfr dy kIqy jf rhy XqnF Aupr vI Brosf hox
lwg ipaf hY. ies kfrn pirvfr sfrf iDafn afpxy rwb nUM iDafAux qy Aus
awgy ardfsF krn Aupr kyNidRq kr irhf hY.
Aupr cwlo
pMjfb srkfr vwlo gurU gRMQ sfihb sLqfbdI smfgmF leI pUrf sihXog dyx df
Brosf
aMimRqsr: pMjfb srkfr sRI gurU gRMQ sfihb dI cfr so
sflF sLqfbdI smfgm mnfAux leI sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI nUM pUrn
sihXog dyvygI aqy ieMnfH smfgmf ivc sLfml hox vfly sLrDflUaF nUM
loVIONdIaF shUlqF muhweIaF krvfeygI. pMjfb srkfr dy ipMRsIpl skwqr zI[
aYs[jspfl jo ik sUcnf qy lok sMprk ivBfg, sYr spftf qy siBafcfrk mfmly
aqy trFsport dy skwqr vI hn ny ieQy ijLlf aiDkfrIaF nfl mIitMg krn
mgroN iek pRYs kfnPrMs nUM sMboDn kridaF ikhf ik pMjfb srkfr dI BUimkf
kyvl Dfrimk jLsLnF dI sPlqf leI Xogdfn pfAuxf hY. AunFH ikhf ik
sLRomxI kmytI dI rUp -ryKf nUM aMiqm CohF idwqIaF jf rhIaF hn.
AunFH ikhf ik 30 agsq qoN 1 sqMbr qIk vwzy pwDr qy
ho rhy smfgmF smyN pIx vfly pfxI dI splfeI aqy 24 GMty lgfqfr ibjlI
muhweIaF kIqI jfvygI. AunFH ikhf ik srkfrI skUl qy kflj iqMny idn bMd
rihxgy qF jo ieMnfH QfvF nUM loV anusfr sLrDflUaF dy Tihrn leI vriqaf
jf sky. sRI jspfl ny sLqfbdI bfry komI kmytI ny iek komI sMsQf gurU
gRMQ sfihb swtzIjL kfiem krn dI isPfrsL kIqI hY ,ijs ivc vwK vwK pMj
cyarF kfiem kIqIaF jfxgIaF. AunFH ikhf ik kmytI ny ies moky iek zfk
itkt jfrI krn dI isPfrsL vI kIqI hY . AunFH ikhf ik pMjfb ivDfn sBf dy
sfbkf izptI spIkr bIr divMdr isMG dI agvfeI hyT iek hor gruwp bxfieaf
igaf, ijs ivc Auh Kud knvInr hn aqy zI[sI aMimRqsr kulbIr isMG
iswDU,jsvMq isMG mfn,gursyvk isMG mYNbr hn. AunFH ikhf ik gurduafrf
sRI rfmsr qoN drbfr sfihb qwk phuMc mfrg df nF sRI gurU gRMQ sfihb
mfrg rwKx df PYslf kIqf igaf hY. AunFH ikhf ik sLihr nUM nvIN idK
pRdfn kIqI jfvygI aqy ies mMqv leI ivkfs kfrj vI afrMBN kIqy jf rhy hn
. AunFH ikhf ik pMjfb srkfr ny iqMn Auwc pwDrI kmytIaF df gTn kIqf hY
qF jo jsLnF nUM sucwjy qrIky nfl mnfAux leI sihXog aqy vwzmuwly suJfa
idwqy jf skx. AunfH ikhf ik sLqfbdI sbMDI muwK smfgm 1 sqMbr nUM
hoxgy.
Aupr cwlo
XUQ akflI afgU iKlfP
kys rwd krfAux leI keI jnqk jQybMdIaF lfmbMd
jgrfAu: sQfnk afeI[tI[afeI dIaF isiKafrQxF nfl
asLlIl hrkqF krn vfly ipMRsIpl dI nokrI qoN CuwtI krvfAux aqy ies
mfmly ‘c Aultf XUQ akflI dl pMjfb dy jnrl skwqr qy hlkf ivDfiek Bfg
isMG mwlfH iKlfP drj JUTf mukwdmF rwd krvfAux leI sLRomxI akflI dl
vwlo aj ieQyy nwCqr isMG XfdgfrI hfl ‘c swdI mIitMg nUM AudoN BrpUr
huMgfrf imilaf jdoN Bfjpf iswK stUzYNts PYzrYsLn, ienklfbI kyNdr pMjfb
,pMjfb rozvyjL vrkr XunIan smyq sLihr dIaF zyZ drjLn aYsLosIeysLnF ny
ies ‘c sLmUlIaq kIqI.
ies smyN XUQ akflI dl dy komI pRDfn qy mYNbr
pfrlImYNt sLrnjIq isMG iZwlo ny aYlfn kIqf ik jykr dovyN mMgF nf
mMnIaF geIaF qF akflI dl nfl sbMDq 11 mYMbr pfrlImYNt aqy 45 ivDfiek
sLRomxI akflI dl dy sUbfeI afgUaF nUM nfl lY ky Drnf dyxgy. ieMnFH
sfrIaF jQybMdIaF qy sLRomxI akflI dl dy sUbfeI afgUaF nUM nfl lY ky
Drnf dyxgy. ieMnFH sfrIaF jQybMdIaF qy sLRomxI kmytI dy numfieMidaF ny
mIitMg qoN bfad aYs[aYs[pI nUM vI iml ky afpxIaF mMgF qoN jfxU
krvfieaf. awj dI mIitMg ‘c Aucycy qor qy phuMcy aYm [pI sRI iZwlo qoN
ielfvf ivDfiek Bfg isMG mwlHF, ijlHf jQydfr dieaf isMG ,kMvljIq KMnf
ny ikhf ik lVkIaF nfl asLlIl hrkqF krn vfly ipMRsIpl iKlfP avfjL
AuTfAuxI koeI gunfh nhI hY. AunFH ikhf ik afpxy kwj lukfAux leI
ipMRsIpl iKlfP afvfjL AuTfAuxI koeI gunfh nhI hY. AunFH ikhf ik afpxy
kwj lukfAux leI ipMRsIpl ny afpxI jfqI df shfrf lYNidaF jfqI nUM gflfH
kwZx df JUTf mukwdmf sRI mlfH qy mfrkIt kmytI dy mrhUm cyarmYn bldyv
isMG dy lVky kulivMdr isMG iKlfP drj krvf idwqf.
AunFH ikhf ik afeI[tI[afeI dy ipRMsIpl df ipClf
irkfrz kZvfey jfx qy Aus dI aslIaq sfhmxy af jFdI hY . sRI iZwlo ny
sfP sLbdf ‘c ikhf ik aijhy moky rfjsI lfhf lYx leI kfhly hoey kFgrsI
afgU drsLn isMG brfV nUM hosL qoN kMm lYxf cfhIdf hY. AunFH sfry mfmly
ipwCy asl sUqrDfr drsLn brfV nUM hI dwisaf. ies smyN ijhVIaF jQybMdIaF
qy sQfnk aYsosIeysLnF vwlo ies muwdy qy akflI dl df ztvF sfQ dyx df
aYlfn kIqf igaf AunfH ‘c zI[tI[aYP[pI[aYs[bI ,afl ieMzIaF ividafrQI
pRIsd sLfml hn. ies smyN gurdIp isMG ,bldyv isMG bIV ,surjIq isMG,
koNslr apfr isMG, sLihrI pRDfn gurcrn isMG gryvfl ,simqI mYNbr afid
hfjLr sn.
Aupr cwlo
pivwqr bIVF dI byadbI df dosLI gRMQ hI inkilaf
jgrfE: sQfnk nfnk ngrI ivc vIrvfr nUM gurU gRMQ
sfihb dI pivwqr bIV dI byadbI iksy bfhrly ivakqI vwlo nhI blik zyZ
dhfky qoN ieQy syvf kr rhy polIE qoN pIVq gRMQI bljIq isMG dy sLrfrqI
idmfg dy hI sup sI. ies gwl df iekbfl Kud bljIq isMG ny qihsIldfr ,
nfieb qihsIldfr qy pulIs aiDkfrIaF dI hfjLrI ‘c idwqy afpxy ibafn ‘c
kIqf. bljIq isMG ny gurU gRMQ sfihb dI pfvn bIV dI byadbI isrP ivroDI
iDr dy ivakqIaF nUM PsfAux Kfqr kIqI aq Kud hI afpxy agvf hox df zrfmf
ricaf. ies sbMDI Aus dy ipqf dy ibafnF qy Cy ivakqIaF iKlfP kys vI drj
ho igaf hY qy kwlH pulIs ny AunFH nUM igRPqfr vI kr ilaf sI .
gRMQI bljIq isMG nUM ieQy adflq ‘c pysL kIqf igaf
ijQy jwj ny Aus nUM 14 idn dI inaFiek ihrfsq ‘c Byjx dy hukm suxfey.
bljIq isMG bIqI sLfm agvfV lopoN qoN nfnksr nUM jFdy rsqy qo Nimilaf
aqy byhosLI dI hflq ‘c sI. jdoN Aus nUM sQfnk isvl hspqfl ‘c iljfieaf
igaf qF pihlF Auh agvf hox vfly zrfmy nUM hI duhrfAuNdf irhf. Aus ny
ikhf ik iqMn ivakqI ijMnFH ‘c do ihMdI boldy sn Aus nUM agvf krky lY
gey sn pr bfad ‘c Aus ny puwCigwC dorfn iekbfl kIqf sI sfrI khfxI Aus
dy idmfg ‘c pYdf hoeI. Aus ny dwisaf ik gRMQ sfihb dI pfvn bIV nUM iek
pfsy kr pflkI qy hor cIjLF ieDr AuDr iKMzf ky Auh gurduafry qoN clf
igaf. kuJ idn Auh loNpo irhf aqy iek idn nfnksr rihx AuprMq iek motr
qy af igaf. ieQoN Aus ny iek iksfn dy Kyq kol af ky sunyhf iBjvfieaf
ik agvfkfr Aus nUM suwt ky cly gey hn. hspqfl ‘c Aus ny qihsIldfr
dljIq isMG CInf ,aYc[ky[isMglf aqy pulIs aiDkfrIaF dI hfjLrI ‘c mMinaF
ik Aus dy nfnk ngrI ‘c cldI do iDrF dI KihbfjLI ‘c dUjI iDr nUM PsfAux
leI ieh sB kuJ kIqf.
Aupr cwlo
14
sflF qoN bixaf ‘kfnUMnI mwkV jfl ‘afKr tuwt hI igaf
nvIN idwlI: iek mfsUm bwcI dI blfqkfr qoN bfad
hwiqaf df dosI DMnjY cYtrjI kfnUMnI dfa-pycF dy shfry inwq nvIN cfl
cldf hoieaf 14 sflF qk sjLf -ey -moq qoN bicaf irhf pr aMq hfr igaf.
Aus df aMq iesy sfl 25 jUn nMU ho jfxf sI pr Aus dy hmdrdF nUM muafPI
leI arjLI rfsLtrptI kol pysL kr idqI, ijs nUM rfsLtrpqI ny Tukrf idqf
aqy DnMjY dI moq dI sjLf brkrfr rwKI . ijLkrXog hY ik kolkfqf dI iek
adflq ny blfqkfrI aqy kfql DnMjY nUM 12 agsq 1991 nUM moq dI sjLf
suxfeI sI aqy 7 agsq 1992 nUM kolkfqf hfeIkort dy jwj aYm [ky muKrjI
aqy jy[aYm[hory qy afDfrq zvIjLn bYNc ny ies sjLf dI pusLtI kr idqI.
DnMjY ny jfn bcfAux leI pihlI cfl KyzidaF suprIm
kort ivc apIl dfier kIqI,ijs nUM Tukrf idqf igaf. Aus ny muV ieh
koisLsL kIqI pr kfmXfb nhIN hoieaf. adflqF vwlo apIlF Kfrj hox qoN
bfad Aus ny 2 PrvrI 1994 nUM pwCmI bMgfl dy rfjpfl kol rihm dI apIl
kIqI,AuQoN vI nfkfmI hwQ lwgI. 17 PrvrI 1994 nUM Aus ny muV moq dI
sjLf muafP krn leI rfsLtrpqI kol apIl kIqI pr rfsLtrpqI ny 23 jUn 1994
nUM Aus dI apIl Kfrj kr idqI. Aus dI pqnI ny Aus dI moq dI sjLf qy rok
lfAux leI ptIsLn dfier kIqI. Aus ny afpxI ptIsLn ivc dlIl idqI ik Aus
dy pqI nUM rfsLtrpqI sfhmxy rihm leI ptIsLn dfier krn leI mohlq idqI
jfvy. suprIm kort ny 4 mfrc 1994 qk iek hPqy leI sjLf qy rok lf idqI.
PFsI dyx qoN kuJ GMty pihlF sLfm nUM pwCmI bMgfl inaFiek ivBfg nUM
sjLf rokx sbMDI iek aiDsUcnf imlI. DMnjY kolkfqf hfeIkort qoN do hor
sjLf roku hukm aqy Aus qo bfad ptIsLn qy rfsLtrpqI dy aMqm PYsly qk
aximQy smyN qk sjLf qo rok hfsl krn ‘c kfmXfb ho igaf. Aus ny bVI
sPfeI nfl hfeIkort qoN Cupf ilaf ik Aus dI pqnI ny suprIm kort qoN
AunfH hI kfrnF dy afDfr qy sjLf rokx df hukm hfsl kIqf hY.
afKr akqUbr 2003 nUM ieh mfmlf inaFiek ivBfg dy iek
aiDkfrI dI njLr ‘c afieaf. Ausy aiDkfrI rfhIN jdoN kolkfqf hfeIkort
nUM jfxkfrI imlI qF smy dy muwK jwj ey[ky mfQUr ny ieh mfmlf jsits
zI[pI sYngupq nUM soNp idqf. DMnjY df afpxy bcfa leI bixaf ‘kfnUMnI
mwkV jfl’ bIqy vryH nvMbr ivc tuwitaf. aiDkfrq sUqrF ny dwisaf ik
rfsLtrpqI ny 43 sfl DnMjY ptIsLn Kfrj kr ky gRih mMqrflf ies nUM pwCmI
bMgfl srkfr dy iDafn ivc ilafvygf. Aus dI rihm dI arjLI TukrfAux qoN
pihlF rfsLtrpqI ny atfrnI jnrl imln bYnrjI sxy keI vkIlF aqy mfihrF
nfl slfh kIqI. ies mfmly sbMDI mnuwKI aiDkfr nfl juVy sMgTnF aqy
mulfjLmF ny sjLf -ey-moq krn dI mMg kIqI.
DnMjY nUM iqMn aprfDF leI dosLI pfieaf igaf. Aus
nUM BfrqI kfnUMn dI Dfrf 302 ,376 aqy 380 qihq Aus nUM sjLf -ey-moq
suxfeI geI. Dfrf 380 qihq Aus nUM 5 sfl dI kYd dI sjLf suxfeI geI.
Aupr cwlo
DnMjX nUM PFsI qy ltkfAux leI iqafrI sLurU kIqI jwlfd ny
kolkfqf: rfsLtrpqI vlo DnMjX cYtrjI dI rihm dI apIl
rwd kIqy jfx qoN bfad jwlfd ny Aus nUM PFsI qy ltkfAux dI iqafrI sLurU
kr idwqI hY. 82 sfl jwlfd milk ny awj ieQy ikhf ik mYN PFsI dyx leI
iblkul iqafr hF. Aus ny ikhf ik mYN hux qk 24 ivakqI nUM PFsI qy ltkf
cuwkf hF aqy cYtrjI 25 vF ivakqI hovygf.
Aupr cwlo
sRI
akfl qKLq sfihb dy jQydfr nUM imlx leI dilqF df jQf rvfnf
biTMzf: zyrf rUMmI Buwco klF ivKy jfqIvfd nUM lY ky
pYdf hoieaf ivvfd Aus smyN hor grmf igaf jdoN awj dilqF df iek jwQf
ijs ivc sYNkiVaF dI igxqI ivc dilq sLfml sn, sRI akfl qKLq sfihb dy
jQydfr nUM mMg pwqr dyx leI aMimRqsr rvfnf ho igaf. ies mMg pwqr
anusfr jQydfr sfihb nUM iml ky dilq ieh mMg krngy ik iswKI isDFqF dy
Ault sRI gurU gRMQ sfihb dI hjUrI ivc dilqF nfl jfqI BydBfv krn aqy
zyry ivc lMgr smyq kuJ ivsLysL QfvF qy jfx qoN dilqF nUM rokx vfilaF
nUM pMQ ivcoN CyikaF jfvy. jQy dI agvfeI dilq sYnf dy pRDfn ikrnjIq
isMG gihrI kr rhy sn.
Buwco klF dy bfbf jIvn isMG gurduafry ivKy ardfs
krn qoN bfad kfPly dI agvfeI krdy hoey s[gihrI ny ikhf ik Dfrimk sQfnF
aqy jnqk sQfnF qoN jfqI BydBfv Kqm krvfAux leI ipCly lMby arsy qoN
dilqF vlo lVfeI lVI jf rhI hY pr pMjfb srkfr dy kMn qy ajy jU qk nhI
srkI. AunFH ikhf ik ieh kfPlf BUwco klF qoN sLurU ho ky biTMzF,
kotkpUrf, PrIdkot,qlvMzI, jLIrf, mwKU aqy qrnqfrn huMdf hoieaf sRI
aMimRqsr sfihb ivKy puwjygf. ies moky jQy ivc s[gihrI nfl,duwlf isMG
iswDU,jgdIp isMG bblI,bIbI rfxI kor afid afgU vI sLfml sn.
Aupr cwlo
pfxI
dy muwdy nUM lY ky kFgrs,akflI aqy Bfjpf sMsd mYNbrF dy GrF awgy Drnf
dyvFgy : mfn
jlMDr:-akflI dl (aMimRqsr) dy pRDfn ismrnjIq isMG
mfn ny aYlfn kIqf hY ik dirafvF dy pfxI dy muwdy nUM lY ky AunHF dI
pfrtI vwlo agly mhIny pMjfb dy kFgrs,akflI aqy Bfjpf sMsd mYNbrF dy
GrF awgy Drny idwqy jfxgy ikAuNik ieMnFH sMsd mYNbrF ny sMsd ivc pMjfb
df pwK pysL krn leI afpxI afvfjL bulMd nhIN kIqI. awj pfrtI dI
kfrjLkfrnI dI bYTk ivc ihwsf lYx dy bfad AunFH ikhf ik kyNdr srkfr
pfxI dy muwdy qy pMjfb nfl byiensfPI krnf cfhuMdI hY, ijsnUM sihx nhI
kIqf jfvygf. pfxI df muwdf rfj ivsLf hY aqy ies nUM kyNNdr srkfr nUM
suprIm kort nUM rYPr nhI krnf cfhIdf sI.
iek svfl dy jvfb ivc AunFH ikhf ik muwK mMqrI
amirMdr isMG pfxI dy msly qy awqvfd AuBrn dI gwl krky lokF nUM guMmrfh
krn df Xqn kr rhy hn. AunfH spwsLt kIqf ik awqvfd AuBrn dI koeI
sMBfvnf nhI hY ikAuNik pMjfbI lokF swiBak hn. AunFH dwisaf ik bfdl aqy
amirMdr afps ivc imly hoey hn . ies leI AunFH ny pMjfb ivDfn sBf vlo
pfs kIqy gey kfnUMn ivc sYksn -5 nUM Kqm nhI kIqf, ijs ‘c ikhf igaf hY
ik hirafxf aqy rfjsQfn nUM pihlF qoN idwqy jf rhy pfxI nUM roikaF nhI
jfvygf. AunFH mMg kIqI ik hirafxf aqy rfjsQfn nUM jf rhy pfxI nUM
roikaf jfvy ikAuNik pMjfb kol PflqU pfxI nhIN hY.
akflI nyqf ny ikhf ik pitaflf ivc afey hVH dy
bfvjUd srkfr aqy sYnf ny pRBfivq lokF nUM hux qk rfhq smwgrI nhI
phuMcfeI hY . hVH kfrn ijMnFH lokF nUM nuksfn hoieaf hY. AunFH nUM
Auicq rfhq rfsLI idwqI jfvy. AunFH XU[pIey srkfr vwlo kyNdrI bjt ivc
rwiKaF mMqrfly df bjt 27 PIsdI krn dI inMdf krdy hoey ikhf ik ieh
srkfr vI sfbkf Bfjpf srkfr dy kdmF qy cwl rhI hY . srkfr vwlo lokF nUM
pCFx pwqr dyx df eyjMzf sfbkf gRih mMqrI lfl ikRsLn azvfnI df sI, ijs
qy aml kIqf jf irhf hY. AunFH mMg kIqI ik vfhgf aqy husYnIvflf bfrzr
nUM KoilHaf jfey qF ik pMjfb dy vpfrIaF aqy iksfnF nUM mdd iml sky.
pMjfb ivc byrojLgfrF dI sMiKaF! vD ky 21 lwK qk phuMc geI hY ijsnUM
dyKdy hoey rojLgfr dy moky pYdf krny bhuq jLrUrI ho gey hn . bYTk ivc
pfrtI jnrl skwqr crn isMG lohfrf m,pRo[jgmohn isMG ,anUp isMG ny vI
ihwsf ilaf.
Aupr cwlo
sqluj df pfxI pwDr Auwcf hox nfl DuwsI bMnH qyu vI hVH df Kqrf
mMzrfAux lwgf
luiDafxf(qijMdr isMG) : pitaflf,aMbflf qoN bfad hux
luiDafxf ivc vI sqluj diraf ivc pfxI df pwDr vwDx kfrn DuwsI bMnH Auqy
hVH df Kqrf mMzrfAux lwg ipaf hY prMqU mojUdf hflfq jo hn Aus anusfr
pfxI ajy DuwsI bMnH dy nfl lwgdy ipMzF ivc qF dfKl nhI hoieaf ,pr
ieMnFH ipMzF dIaF sVkF dy kMiZaF nUM Cuh jLrUr igaf hY . sqluj diraF
ivc afey iek dm pfxI nfl ipMz vfsIaF dI nINd Auwz geI hY. iehI nhIN
jdoN qoN ijLlf pRsLfsn ny ipMz vfsIaF nUM coks rihx dIaF hdfieqF
idqIaF hn ,Aus smyN qo ieMnFH sfireF ny afpxf sfmfn surwiKaq QfvF Auqy
phuMcfAux leI trYktr aqy trflIaF nUM iqafr kr rwiKaf hY. 4 aYl dy 15
qoN 22 afr[zI qk dy puafieMt qk ijMny vI isMcfeI ivBfg ny pfxI nUM
rokx leI bMnH bxf rwKy hn,AunFH ivcoN vDyry krky pfxI ivc zuwby njLr
afAuNdy hn . pfxI kuJ puafieMtF Auqy Aupr qoN lMGdF idKfeI idMdf hY.
svyry hvf df rwuK Kwby pfsy hox kfrn pfxI nfl iekdm DuwsI bMnH ivc
qryVF af geIaF hn aqy keI QFvF Auqy qryVf zUMGIaF vI ho geIaF hn,ijs
kfrn imwtI nrm ho ky pfxI ivc jf imlI aqy pfxI sVk dy iknfry Auqy af
igaf pr dupihr krIb 12 vjy dy nyVy hvf df rwuK swjy pfsy hoieaf qF
pfxI DuwsI bMnH dy iknfry nfl tkrfa ky dUsry pfsy sLurU ho igaf, ijs
kfrn ipMz vfilaF ny suK df sfh ilaf.
awj DuwsI bMnH dI siQqI df jfiejLf lYx puwjy sRI
vrmf anusfr rpV hYNz vrks qoN awj lgBg 87 hjLfr ikAUisk pfxI Cwizaf
igaf, jo svyry 10 vjy dy lgBg sqluj diraf ivc puwjf aqy ibnF nuksfn
phuMcfey KyVf byt dy rsqy rfhIN dupihr 2 vjy qwk kfPI dUr qk inkl
igaf. sLfm qk ieh pfxI lgBg iek Pwut qk hyTf ho igaf. izptI kimsLnr dy
dorfn awj DuwsI bMnH dy nyVy dy ipMzF dy hr puaFieMt Auqy ivBfg dy
krmcfrI KVyH idKfeI idqy ,jo pfxI dy sMbMD ivc pl-pl dI Kbr ivBfg aqy
ijLlHf pRsLfsn nUM pRDfn krvf rhy sn. hux ieh svfl AuTdf hY ik ijLlHf
pRsLfsn iekdm nINd qoN ikAUN jfigaf ,jdoN ik hr vryH mfnsUn sLurU hox
qoN pihlF dI hVH dI siQqI nfl inptx dIaF iqafrIaF kr leIaF jFdIaF hn
pr ies vfr aijhf kuJ vI njLr nhI afieaf. ipMz Bolovfl jLdId aqy
rfjLpur dy srpMc Drm isMG ny dwisaf ik ipCly do iqMn sflF qoN DuwsI
bMnH dI iblkul murMmq hI nhI kIqI geI. Auh ies df koeI kfrn qF nhI dws
rhy pr AunFH ny ieh jLrUr ikhf ik jykr smyN Auqy ijLlHf pRsLfsn kdm
cuwk lvy qF BfrI nuksfn qoN bwicaf jf skdf hY. isMcfeI ivBfg dy jy[eI
kol PMz nhI hY. DuwsI bMnH dy iknfry Auqy pwQr aqy ryq dIaF borIaF dy
bMnH bxfAuxF qF dUr AuQy awj koeI iksLqI vI idKfeI nhI idqI. vrnxXog
hY ik 1998 ivc 72 GMty lgfqfr mINh pYx kfrn DuwsI bMnH nUM qoVdf
hoieaf hVH dy rUp ivc luiDafxf sLihr ivc pRvysL kr igaf sI,ijs nfl
kfPI BfrI nuksfn hoieaf sI . ieQy ieh svfl AuwTdf hY ik srkfr afpxy
sfry jLrUrI kMnF Auqy qF Krc kr rhI hY prMqU hVH vrgIaF kudrqI afPqF
nfl inptx leI pYsf ikEN nhI hY . jdoN koeI kudrqI ibpdf af jFdI hY qF
Aus smyN srkfr lokF dy hMJU pUMJx leI rfhq dy rUp ivc pYsf dyx df
aYlfn kr idMdI hY.
Aupr cwlo
vpfrk sYks nUM kfnUMnI mfnqf dyx bfry bihs grmfeI
mMubeI: dunIaf dy sB qoN purfxy DMdy ‘dyh vpfr’ nUM
kfnUMnI jfmf pihnfAux dy suJfa qoN bfad mhfrfsLtr ivc ies muwdy qy
bihs qyjL ho geI hY. ieh suJfa rfj dy rfjpfl muhMmd PjLn ny idqf hY .
ies qoN bfad AunFH dy hwk qy ivroD ivc lok KVy ho gey hn . rfjpfl dy
ies suJfa qoN bfad kfrobfrI rUp ‘c lwgy ijLsm ProsLf leI kMm krn
vflIaF gYr srkfrI sMsQfvF aqy rfj afgU ies muwdy qoN afpxy afpxy ruK
muqfbk smrQn ivc af KVy hoey hn . dyh vpfr dy vwD rhy DMdy aqy ies nfl
juVy lokF ivc eyzjL dy vDdy pRBfv qoN iPkrmMd rfjpfl ny ies muwdy qy
muwK mMqrI nUM Kq iliKaf. AunFH suJfa idqf sI ik vysvfGrF df pMjIkrn
kIqf jfvy, sbMDq ivakqIaF nUM surwiKaF idqI jfvy , AunfH dy bwicaf nUM
mfvf qoN vwK kIqf jfvy aqy AunFH nUM ishq shUlqF AuplbD krvfeIaF jfx.
rfj dy gRih mMqrI afr[afr [pfitl ny dyh vpfr nUM
kfnUMnI mfnqf dyx qoN sfP ienkfr kr idqf hY. AunFH ikhf ik aijhf krn
sivMDfn dy iKlfP hY . iek gYr srkfrI sMgTn clfAux vflI pRBf dysfeI ny
rfjpfl dy suJfa df svfgq kridaF ikhf ik ajoky smyN jdoN iswiKaF smyq
hr cIjL df bjLfrkrn ho irhf hY qF vpfrk sYks svIkfr krn ‘c kI hrj hY .
isLv sYnf dI ivDfiekF Gory ny Aukq suJfa df ivroD kridaF ikhf ik koeI
sLok nfl ies DMdy nfl nhIN juVdf qF ies nUM kfnUMnI mfnqf ikvyN idqI
jf skdI hY.
Aupr cwlo
ierfkI bMDkf dy pirvfrF nUM aYn[afr[afeI sBf ny do -do lwK rupey dI
mflI shfieqf
jlMDr: ierfk ivc bfgIaF vloN bMdI bxfey gey suKdyv
isMG, aMqrXfmI qy iqlk rfj dy pirvfrF nUM awj aYn[afr[afeI sBf pMjfb
ny 2-2 lwK rupey dI mflI shfieqf idqI. ieh mflI shfieqf pMjfb dy PUz
splfeI mMqrI sRI avqfr hYnrI aqy mfl aqy aYn[afr afeI mMqrI sRI amrjIq
isMG smrf ny sRI suKdyv isMG dy ipqf sRI sLyr isMG,aMqrXfmI dy qfieaf
sRI rfm dfs dy iqlk rfj dI pqnI sRImqI poRimlf dyvI nUM idqI. suKdyv
isMG pMjfb dy ropV ijLly dy ipMz mkrfnf klF df rihx vfl hY jdik
aMqrXfmI qy iqlkrfj ihmfcl pRdysL nfl sbMDq hn . ieh rkm kYnyzf dy iek
msLhUr ryzIE cYnl ‘gfAUdF pMjfb’dy sMcflk joigMdr isMG bfgI ny kYnyzf
vfsIaF qoN iek apIl rfhIN iekwT kIqI sI. sRI hYnrI ny dwisaf ik ieMnFH
nojvfnF nUM bfgIaF koloN irhfa krvfAux leI kyNdr srkfr lgfqfr Xqn kr
rhI hY aqy Aus ny ierfk ivc afpxy aiDkfrIaF nfl sMprk kfiem kIqf
hoieaf hY .
AunFH afs pRgt kIqI ik ieMnFH nojvfnF nUM CyqI hI
irhfa krvf ilaf jfvygf. iek suafl dy juaf ivc sRI hYnrI aqy sRI smrf
ny swidaf ik suKdyv isMG dy pirvfr dI mflI shfieqf leI Auh muK mMqrI
kYptn amirMdr isMG nUM vI apIl krngy. AunFH ikhf ik pMjfb srkfr suKdyv
isMG dy pirvfr dI hr shfieqf krn leI iqafr hY. ienFH dovF mMqrIaF ny
ikhf ik grIb pirvfrF dy bwcy afpxI rojLI rotI kmfAux leI ivdysL jFdy
hn qy jd koeI aijhI mMdBfgI Gtnf vfpr jFdI hY qF ipCly pirvfrk mYNbrF
nUM BfrI musLkl df sfhmxf krnf pYNdf hY . AunFH dwisaf ik pMjfb srkfr
suKdyv isMG dy pirvfr nUM ierfk ivc cwl rhI gwlbfq bfry lgfqfr jfxU
krvf rhI hY.
sRI hYnrI qy sRI smrf ny kYnyzf vfsIaF qy Kfs kr ky
ryzIE cYnl’gfAuNdf pMjfb’ dy sMcflk sRI juigMdr bfsI df qih idlo
DMnvfd kIqf ,ijMnFH bMDk bxfey gey nojvfnF dy pirvfrF leI Dn rfsLI
iekwTI kr ky ByjI . ies moky jlMDr zvIjLn dy kimsLnr, zfktr svrn isMG
,ryzIE cYnl ‘gfAuNdf pMjfb dI anfAUnsr jsbIr kor, aYn[afr[afeI sBf
pMjfb dy mIzIaf zfierYktr sqnfm isMG cfnf qy hor aiDkfrI mojUd sn.
Aupr cwlo
iPwt iPwgr idKfAux
leI aMnf ny ngn Poto iKcvfeI
vfisLMgtn:afpxI ies gwl nUM sfbq krn leI ik Aus ny
afpxf Bfr GtfAux leI gsitRk bfeIpfs srjrI (pyt df afprysLn) nhIN
krvfeI,aMnf inkol simq ny iek PYsLn rsfly leI ngn ho ky Poto iKcvfeI
hY. inkol ny ‘itRmspf (iek qrFH df ahfr) dI mdd nfl 80 poNz Bfr
Gtfieaf hY. aYm[ey[E rsfly dy pRqIinDI rojLr pYzIlf ny dwisaf ik asIN
Aus nUM afpxy rsfly dy aMdrly pyjL leI pRiswD mfriln munro pojL dyx
leI ikhf sI. Aus ny soicaf ik aPvfhF nUM JUTf sfbq krn df ieh vDIaF
ZMg sfbq hovygf. mYN AuQy sI aqy so PIsdI XkIn nfl kih skdf hF ik Aus
dy srIr qy afpyRsLn df koeI insLfn nhI sI.
Aupr cwlo
jIhdI jyb ‘c mfl’ Auhdy isr qy vfl
kfTmMzU : gMjypx dy isLkfr vflF dI iewCf rwKdy hn .
AunFH dI ieh iewCf hux kudrqI rUp ivc qF nhI, zwc suMdrqf kfrobfrI
rInhfeI vYn rUX bnfvtI qrIky nfl pUrI kr skdI hY pr jy gMijaF dIaF
jybF ‘c mfl hY. Aukq sYlUn nypfl qoN ibnF nIdrlYNz,jrmnI,qurkI aqy
sfeIpRs ivc vI hn . rInhfeI vYn rUX ny nypfl ivc ky -33 hyarhotl nF df
sYlUn KoilHaf hY. ies ivc mfldfr gMijaF dI BIV lwgI rihMdI hY qF ik
afpxy isr nUM vflF BrI KubsUrq idKy dy skx. sylUn dy iek aiDkfrI ny
dwisaf ik kudrqI aqy bnfvtI vflf df ivwg gMjy isr qy icpkf idqf jFdf
hY,ijhVf sLYNpU sfbx nfl sfP kIqf jf skdf hY aqy zfeI vI ho skdf hY.
ivg nfl qYiraf vI jf skdf hY,ies nUM koeI nuksfn nhI phuMcdf pr ies
iewCf leI sYNkVy zflr Krc krn pY skdy hn.
Aupr cwlo
PrFsIsI iswKF vwlo zf[mnmohn isMG nUM dsqfr mfmly ‘c dKl dI apIl
aMimRqsr: PrFs dy prvfsI iswKf ny pRDfn mMqrI muwK
mMqrI aqy akfl qKLq sfihb dy jQydfr nUM jLor dy ky ikhf hY ik Auh PrFs
ivc dsqfr qy pfbMdI dy muwdy qy PrFsIsI srkfr kol mfmlf AuTfAux. PrFs
dy gurduafrf isMG sBf dy aYgjLYkitv mYNbr gurdyv isMG ny awj ieQy iek
pRYs kfnPrMs nUM sMboDn kridaF ikhf ik pRDfn mMqrI zf[mnmohn isMG aqy
muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG nUM iek iswK hox dy nfqy sfzI AuQy ho
rhI byiejLqI aqy dsqfr qoN ibnF af rhIaF musLiklF df aihsfs hoxf
cfhIdf sI. AunFH iek ik pwgVI qoN ibnF qF asIN pUrn iswK ho hI nhIN
skdy. AunfH icMqf pRgt kridaF ikhf ik jykr iswK bwicaf nUM skUlF ivc
pgVI bMnHx dI iejLfjLq nf imlI qF Auh kys ktvf dyxgy. AunFH jQydfr
vydFqI nUM ikhf ik sLRomxI kmytI ny srkfr kol ieh muwdf AuTfieaf qF sI
pr smwisaf hwl nhIN hoeI. AunFH afpxy sLnfKqI kfrz aqy zRfieivMg
lfiesYNs vI ivKfey ijMnFH qy qsvIrF ibnF pgVI qoN sn. AunFH ikhf ik
AuQy pMj hjLfr qoN vwD iswK vwsdy hn . AunFH ikhf ik PrFs dy gRih
mMqrI sRI zomInIikAU zy ivlyipn ipCly idnIN Bfrq dy dory qy afey sn qy
AunFH ieh Brosf idqf sI ik Auh ies bfry koeI kfrvfeI krngy pr AuQy jf
ky AunFH kuJ nhIN kIqf. AunFH pRDfn mMqrI zf[mnmohn isMG nUM jLor dy
ky ikhf ik Auh ies muwdy qy gwlbfq krn leI iek Auc pwDrI vPd PrFs Byjx
.
Aupr cwlo
qlvMzI rfey ‘c gurduafry dIaF do kmytIaF bxIaF
gurUsr sDfr: sInIar akflI afgU jQydfr jgdyv isMG
qlvMzI dy jwdI ipMz qlvMzI rfey dy gurduafrf sfihb ivwc do pRmuwK
DiVaF vwlo smfnMqr kmytIaF dI cox krn AuprMq mfmlf gMBIr ruK aKiqafr
kr igaf hY . ipMz dI pMcfieq vwloN pRsfsLn nUM dKl dI ilKqI bynqI krn
AuprMq rfeykot dy aYs[zI aYm BUipMdr isMG ny mfmly dI jFc zI[aYs[pI
hrjIq isMG brfV nM soNp idwqI. pRsLfsn vwlo jfrI hoey inrdysLf anusfr
hr hIly amn bhfl rwKx leI ikhf igaf hY.
pRfpq jfxkfrI anusfr sRI gurU goibMd isMG jI dy
sLrDflU qy rfeykot dy nvfb rfey kwlfH dy vMsL dI ivrfsq qlvMzI rfey ‘c
siQq kcihrI vflI iemfrq ivwc dysL dI vMz qoN bfad gurduafrf sfihb dI
sQfpnf kr idwqI geI sI. ies ieiqhfsk iemfrq nfl ibnF koeI CyVCfV
kIqIaF bxfey gurduafrf sfihb df pRbMD ipMz vfsIaf koloN bxfeI sQfnk
kmytI hI krdI af rhI hY . ies vfr kmytI dI cox nUM lY ky KVyH hoey
Jmyly ny Aus smyN gMBIr ruwK aKiqafr kr ilaf jdoN jgdyv isMG qlvMzI dy
smrQkF aqy ivroDIaF ivc kmytI qy kbjLf jmfAux leI jLor ajmfeI sLurU ho
geI. ipMz dy isafxy bjLurgF anusfr ies gurduafrf sfihb dI kmytI sfAux
jF hfVH dI sMgrfNd moky ipMz dI pMcfieq dI hfjLrI ivwc cuxI jFdI hY .
ies vfr jdoN ipCly hPqy cox krfAux leI sMgq iekwqr hoeI qF cox leI
sihmqI nf ho skI. ies qoN bfad qlvMzI smrQkF ny 1 agsq nUM cox krfAux
df aYlfn kr idwqf. pMcfieq dI gYr-hfjLrI ivwc 1 agsq nUM cox krfAux df
aYlfn kr idwqf.
pMcfieq dI gYr-hfjLrI ivwc 1 agsq nUM nMbrdfr
gurmyl isMG isMG nUM pRDfn aqy hor kmytI mYNbrF df aYlfn krn qoN bfad
dUjI iDr ny 3 agsq df idn cox leI insLicq kr idwqf. jdoN dUjI iDr ny
mlkIq isMG nUM pRDfn aqy hor kmytI df aYlfn kIqf qF qlvMzI smrQkF ny
styj qy kbjLf kr ilaf aqy mfeIk dI iKwcDUh sLurU ho geI. ies moky ipMz
dI srpMc bIbI rfjivMdr kor dy pqI aqy pMc joD isMG ny smJfAux dI
koisLs kIqI qF iek vfr qF mfmlf sLfq ho igaf pRMqU iPr mfmlf ivgVdf
dyK pMcfieq ny puils nUM sUcnf dy idwqI.
moky qy puwjy Qfxf rfeykot dy aYs[aYc[E sivMdr isMG
iZwlo ny dovF iDrF dy pMj-pMj bMidaF nUM msly dy hwl leI Qfxy bulfieaf
pr qlvMzI smrwQkF ny Qfxy jfx qo Nienkfr kr idwqf. ies bfry hlkf
ivDfiek aqy jQydfr qlvMzI dy vwzy puwqr rxjIq isMG qlvMzI nfl sMprk
krn qy AunfH ies sbMDI koeI jfxkfrI hox qoN ienkfr kr idwqf. iek
gurduafry dIaF do smfnMqr kmytIaF dI cox AuprMq mfmlf ieMnf AulJ igaf
hY ik ipMz dy iek dilq pMj rfj jsvMq isMG qlvMzI ny ikhf ik cox
pRikiraf ‘c Bfg lYx gey dilqF nUM vI qlvMzI smrQkF ny burf Blf boilaf
hY . zI[aYs[pI hrjIq isMG brfV nfl sMprk krn qoN AunfH ipMz ivwc koeI
qxfa hox qoN ienkfr kIqf hY.
Aupr cwlo
kroVF
dy dyxdfr afgUaF bfry vydFqI dI cuwp qoN pMQk morcf hYrfn
BvfnIgVH: pMQk mordy dy sInIar afgUaF
pRo[cMdUmfjrf,bldyv isMG mfn, crn isMG luhfrf, qy jQydfr jIq isMG
afloarK ny sRI akfl qKq sfihb dy mojUdf jQydfr igafnI joigMdr isMG
vydFqI vwlo gurU rfmdfs mYzIkl qy irsrc trwst dy kroVF rupey dy dyxdfr
bfdl DVy dy akflI afgUaF bfry DfrI BydBrI cuwp aqy bfdl DVy dy idwlI
dy afgU avqfr isMG ihwq nUM iek kroV rupey qo vwD rkm adf krn dI
hdfieq krn dI kfhlI Aupr bhuq hI hYrfnI pRgt kridaF Kfls pMQ nUM gurU
dI golk dI rfKI leI srgrm rol inBfAux dI apIl kIqI hY.
pMQk morcy dI mIzIaF kmytI vwlo ies sbMDI jfrI kIqy
ilKqI ibafn ‘c dosL lfieaf igaf hY ik sLRomxI kmytI dIaF coxF qoN aYn
pihlF pRkfsL isMG bfdl ny afpxy DVyH dy pwKoky,lMgfh,syKvF qy gryvfl
vrgy afgUaF nUM pYsy jmFH krfAux dI slfh dy ky votrF nfl DoKf kIqf sI
ikAuNik jy sRI bfdl ies mfmly bfry swcI muwcI suihrd huMdy qF ieMnFH
lokF nUM insLicq smyN aMdr pYsy jmFH nf krfAux qy pfrtI qoN lFBy ho
jfx dI hdfieq krdy. Auprokq afgUaF ny ikhf ik pMQk morcf dUsrIaF iDrF
qy nfmvr sLKsIaqF dy sihXog nfl pfeI pfeI vsUlx leI koeI sKq kfrvfeI
ivAuNqx leI gMBIr soc ivcfr kr irhf hY.
ieMnFH afgUaF ny jQydfr vydFqI nUM suafl puwiCaf hY
ik Krcy dy ilKqI sbUq afpxI muwTI ivc bMd krky Auh idwlI kmytI koloN
ikhVy inXmF aDIn bdly DVy dy afgU nUM aYnI vwzI rkm dI adfiegI krn dy
afdysL dy rhy hn . AunFH ikhf ik afpxy vwlo hI aYlfinaF cox jLfbqf
lfgU krvfAux ivc burI qrFH asPl rhy jQydfr vydFqI ikhVI nYiqkqf dI
pflxf krn leI kih skdy hn . AunfH iswK sMgqF,sMsQfvF qy sKLsIaqF nUM
aijhyy gMBIr qy pwKpfqI aml df gMBIr noits lYx dI apIl kIqI hY.
Aupr cwlo
bfp
ny ‘axcfhI DI ‘nUM mfr mukfAux dI iejLfjLq mMgI
jYslmyr: rfjsQfn dy iek ivakqI ny afpxI 42 mhIinaF
dI DI nUM ‘KuMZy cfkU nfl vwZ suwtx dI iejLfjLq lYx leI drKfsq idwqI
hoeI hY. bhuq hI Gwt kuVIaF aqy bhuq hI Gwt sfKrqf vfly ies srhwdI
ijLly ivc ieQy rMg mhwl hotl i vc kMm krdy Cgn isMG rfTor ny rfsLtrpqI
Bfrq dy muwK jwj,rfjsQfn dy ishq mMqrI aqy ijLlHf jwj nUM ilKI iek
icwTI ivwc ikhf hY ik Auh afpxI ‘axcfhI DI nUM mfrnf cfhuMdf hY. rfTor
dI pqnI ansUXf vwlo jMmI ieh qIjI DI hY isqm ieh vI ik ieh kuVI 1999
ivc pirvfr inXojn aprysLn krfey jfx qoN bfad jMmI hY. Aus ny ieh
afprysLn iek srkfrI kYNp’c krfieaf sI. jdoN rfTor dI pqnI aprysLn
krfAux qoN bfad iPr grBvqI ho geI qF AunFH ny ies mfmly dy sbMD ‘c
srkfr df bUhf vI KVkfieaf qy ijLlHf adflq df vI. jdoN ijLlHf jwj ny
iek kys Kfrj kr idwqf qF rfTor ny hfeI kort qwk phuMc kIqI. AuQy Aus
df ieh mfmlf QoVyH ijhy smyN ivc suxy jfx leI vfrI dI AuzIk ivc hY.
aMgryjLI ivc ilKI ies icwTI ivc rfTor ny iliKaf hY
ik adflq ies kys df PYslf krn ‘c bhuq sfrf smF lgf skdI hY ijs kr ky
mY ies vfDU aolfd nUM qurMq iensfP hfsl krn leI mfr mukfAux df PYslf
kIqf hY ikAuNik Auh pihlF hI sfZy iqMn sflF dI ho cuwkI hY. ies afdmI
df kihxf hY ik Auh iqMn -iqNMn kuVIaF pflx df boJ nhI shfr skdf. Aus
ny afpxI icwTI ivc iliKaf hY ‘ies leI ikrpf kr ky mYnUM ishq mMqrI
dIaF awKf sfhmxy afpxI ies dI dI Dox KuMZy cfkU nfl vwZx dI iejLfjLq
idwqI jfvy qF ik dysL dy ivkfs dy rfh ivc aiVwkf bxy hoey nfaihl zfktr
dubfrf ieho ijhI glqI nf krn.
27 julfeI nUM ies icwTI dy juafb ivc muwK mMqrI dy
dPqr dy Aup skwqr airjIq bYnrjI ny ieh iliKaf hY’quhfnUM afpxI ies
bwcI nUM koeI nuksfn nhI phuMcfAuxF cfhIdf. qusI Aus df BivwK Aujlf
bxfAux leI hr hIlf XkInI bxfE. ijwQo qwk zfktrF dI axgihlI df suafl
hY,asI ies mfmly dI jFc kr rhy hF. ies qo pihlF ishq ivBfg rfTor nUM
icwTI ilK ky kih cuwkf hY ik pirvfr inXojn dy keI aprYsLn hr sfvDfnI
vrqx qy hI nfkfm ho jFdy hn . ijLlf pulIs rfTor dy iKlfP dPf 107 aDIn
kys drj kr cuwkI hY qF ik Aus nUM ieh kfrf krn qoN roikaF jf sky. AuNj
ies qoN ielfvf Aus dy iKlfP koeI kfrvfeI nhI kIqI geI. AuNj afpxy bfp
dy pRqI ierfidaF pRqI axjfx ies bwcI df nF ‘sLfilnI rwiKaf hoieaf hY
qy Auh inrCl qy byKoP ZMg nfl afpxIaF BYxf nfl KyzdI rihMdI hY. qIjI
DI dy sbMD ivc mF-bfp dI rfie iomldI hY.
Aupr cwlo
Kqrnfk bMidaF dIaF
qsvIrF ieMtrnYt qy idKfAux dI afigaf
bostn: mfscYts hfeI kort ny ijsmfnI CyVCfV krn vfly
sB qoN Kqrnfk bMidaF dIaF qsvIrF ,pqy qy nfm lokF dI jfxkfrI leI
ieMtrnYt qy muhweIaF krvfAux dI iejfjLq dy idwqI hY . adflq ny
srbsMmqI nfl PYslf lYNidaF ikhf hY ik lokF nUM ieMnFH Kqrnfk bMidaF
bfry jfxU krvfAuxF jLrUrI hY qF ik Auh Gwt qoN Gwt Kqry ‘c pYx . pihlF
sQfnk pulIs lokF qoN ies gwl df lkoa rwKdI sI. ies kfrn leI aorqF qy
lVkIaF Kqrnfk bMidaF dy Kyqr ‘c jf ky musIbq ‘c Ps jFdIaF sn. hux
ieMtrnYt qy shUlq muhweIaF hox nfl AunFH nUM KLqrnfk KyqrF qy bMidaF
bfry pihlF hI pqf lwg skygf.
Aupr cwlo