|
|
|||||||||||||||||||
|
Bfrq dy pRDfn mMqrI zf: mnmohn isMG swcKMz sRI hirmMdr sfihb nqmsqk hoey
sRI
drbfr sfihb dy sUcnf kyNdr ivKy sLRomxI kmytI dy pRDfn jQydfr avqfr
isMG ny pRDfn mMqrI zf: mnmohn isMG nMU snmfn vjoN isrI sfihb,
isropfE qy Dfrimk pusqkF df sYt Byt kIqf. ies mOky jQydfr avqfr isMG
ny pRDfn mMqrI nfl gurduafrf pRbMD sbMDI ivcfrF kIqIaF. sRI gurU
gRMQ sfihb jI dI pRfeIvyt pbilsLrF vloN CpfeI kIqy jfx pur pfbMdI
lgfAux dI kfnMUnI ivvsQf kfiem krn aqy iswK kOm dy BKdy msilaF
ijvyN, ivdysLF ivc vsdy iswK BfeIcfry qoN sLRomxI kmytI leI 10 mYNbr
koafpt krn, gilafry df 5 vF qy 6 vF pVf iswK iemfrqkfrI anusfrI nvyN
isirEN zIjfeIn krn, swcKMz sRI hirmMdr sfihb dI idK nMU pRBfvq krdI
GMtf Gr bfhI AusfrI jf rhI bhu-mMjlf pfrikMg qy sLfipMg kMplYks dI
AusfrI rokx, aKfVf bRhmbUtf aqy ktVf aflUvflIaf dI jmIn akvfier krky
GMtf Gr dy sfhmxy KulI jgf AuplwbD krfAux, tRYiPk ivc Kll pYdf krky
sLrDflUaF dI isrdrdI df kfrn bx rhy sRI drbfr sfihb dy ierd-igrd
inwq nvyN idn Kul rhy rYstorYNt aqy hspqflF dI AusfrI `qy rok lfAux,
ieiqhfsk sLihr dy pRvysL duafrF (drvfjy) dy aYn nyVy sLrfb qy qMbfkU
dI ivkrI bMd krfAux, 1984 `c sRI drbfr sfihb `qy hoey POjLI hmly
dorfn sRI drbfr sfihb kMplYks qoN cukI geI iswK rYPrYNs lfiebRyrI
ijs ivc iswK jgq df amuwl qy durlB sfihqk srmfieaf sI, sLRomxI kmytI
nMU vfps krn, 1984 dy iswK kqlyafm dy dosLIaF nMU sKLq sjfvF dyx,
PrFs ivc iswK ividafrQIaF pur nf kyvl Dfrimk icMn blky iswKF dI iek
vwKrI pihcfx nMU drsfAuNdI dsqfr `qy lfeI pfbMdI htfAux leI PrFs
srkfr `qy jor pfAux, bMglfdysL dy ieiqhfsk gurDfmF ivKy Dfrimk
mrXfdf bhfl krn leI gRMQI aqy syvfdfr Byjx leI lMby smyN dy vIjLy,
aPgfinsqfn ivKy golIbfrI dOrfn Ksqf hflq ivc ieiqhfsk gurDfmF dI
iemfrq nMU kfr-syvf rfhIN nv AusfrI krn leI kfr-syvf dy vPd nMU
afigaf dyx, sfAUdI arb ivc iswKF nfl ax-mnuwKI vrqfAu nMU rokx leI
srkfr vloN dKl dy ky hwl krfAux, pfiksqfn siQq gurDfmF dI Xfqrf leI
bwsF rfhIN jfx vfly XfqrIaF leI vIjLf kyNdr aMimRqsr ivKy Kolx, vIjf
pRxflI
pRDfn mMqrI ny aMimRqsr `c rwKy cfr XojnfvF dy nINh-pwQr
ies sbMD ivc pfiksqfn vfly pfisAuN afey kuJ suJfvF df svfgq kridaF pRDfn mMqrI ny ikhf ik hr qrHF dy suJfa `qy KuwlHy idl nfl msLvrf krky hI dovF dysLF ivcfly amn cYn kfiem ho skdf hY. ies dOrfn AunHF awj ieQy swcKMz sRI hirmMdr sfihb ivKy mwQf tyikaf aqy krIb 250 sfl purfxI mhfrfjf rxjIq isMG dI Xfdgfr iklHf goibMdgVH dI cfbI muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG nUM sONp ky ieh iklHf kOm nUM smripq kIqf. ies dOrfn rfjfsFsI hvfeI awzy ivKy gwlbfq kridaF muwK mMqrI kYp: amirMdr isMG ny dwisaf ik pRDfn mMqrI zf: mnmohn isMG ny ieQy krIb 12191 kroV rupey dIaF ivkfs XojnfvF df aYlfn kIqf, ijs nfl sUby ivc vDyry ivkfs hovygf aqy KusLhflI afvygI.
pRDfn mMqrI ny awj
ieQy srhwdI sLihr ivc iek rYlI nUM sMboDn kridaF ikhf ik AunHF dI
srkfr vwloN pfiksqfn nfl sbMD suDfrn leI afrMBy AuprfilaF nfl afpsI
duvwly sbMDF ivc suDfr afieaf hY aqy AunHF df Xqn hY ik dovF dysLF
Bfrq aqy pfiksqfn ivcfly sLFqI vflf mfhOl sQfipq hovy. AunHF ikhf ik
dovF dysLF df BivwK afps ivc juiVaf hoieaf hY, ies leI dovF dysLF
nUM purfxIaF gwlF nUM pfsy rwK ky nvyN BivwK bfry socxf hovygf aqy
ies dI isrjxf leI rl ky kMm krnf pvygf. AunHF ikhf ik ies mfmly ivc
dovF dysLF df idRVH ierfdf hI cMgy BivwK nUM XkInI bxf skdf hY.
Bfvuk huMidaF pRDfn mMqrI ny ikhf ik AunHF df supnf hY aqy Auh
cfhuMdy hn ik dovF dysLF ivcfly afpsI sbMD ies hwd qk suDr jfx ik
dovyN dysL sLFqI, surwiKaf aqy imwqrqf sbMDI sMDI `qy sihmq ho jfx.
afpsI sbMDF ivc hoey suDfr dI gwl kridaF AunHF ikhf ik ienHF XqnF
qihq hI aMimRqsr-lfhOr aqy aMimRqsr-nnkfxf sfihb ivcfly bws syvf
afrMB hoeI hY, ijs nfl iswK BfeIcfry dI ivwCVy gurDfmF dy Kuwly
drsLn dIdfry krn dI ardfs pUrI
aMimRqsr sLihr nfl juVIaF afpxIaF XfdF dy pMny ProlidaF pRDfn mMqrI ny ikhf ik 1947 ivc dysL dI vMz AuprMq AunHF df pirvfr aMimRqsr af igaf sI, ies leI aMimRqsr iek pwKoN AunHF df Gr hI hY. afjLfdI qoN pihlF aMimRqsr AuWyGy sLihrF ivc igixaf jFdf sI aqy ies rsqy aPgfinsqfn, eIrfn aqy mwD eysLIaf qk Bfrq vwloN vpfr huMdf sI. lok ieQy swcKMz sRI hirmMdr sfihb ivKy mwQf tykx leI afAuNdy sn. pr afjLfdI dy nfl dysL dI hoeI vMz kfrn aMimRqsr dy vpfr aqy kfrobfr nUM vwzf nuksfn hoieaf, vpfr dy rsqy bMd ho gey aqy iek kMD vrgI srhwd sLihr dy nyVy af geI.
pMjfbIaF nUM swdf : pRDfn
mMqrI ny pMjfb dy ivkfs dI hornF sUibaF dy ivkfs nfl qulnf kridaF
ikhf ik sUby ivc KyqIbfVI ivkfs ivc iZwl afeI hY, snaqI Kyqr ivc vI
hor sUby ies qoN agFh lMG gey hn. AunHF pMjfb vfsIaF nUM swdf idwqf
ik Auh sUby dy ivkfs ivc afpo -afpxf vwzf Xogdfn pfAux leI kmrkwsy
kws lYx. ipCly pMj sflF dOrfn pMjfb dy muwK mMqrI kYp: amirMdr isMG
dI srkfr ny sUby nUM qrwkI dI rfh `qy qoiraf hY. sUby ivc rvfieqI
PslF dI QF nvIaF PslF ilaFdIaF jf rhIaF hn, snaqI qrwkI leI ivsLysL
afriQk jLon aqy ‘snaqI pfrk’ sLurU kIqy gey hn, ijs dy iswty vjoN
aMimRqsr aqy luiDafxf dysL dy ibhqrIn sLihr bxn vwl vD rhy hn. AunHF
ikhf ik aMimRqsr ivc ivsLysL afriQk jLon, luiDafxf qy brnflf ivc
tYkstfeIl pfrk aqy btflf ivc snaqI pfrk bx rhy hn, pMjfb ivc nvIaF
sVkF, nvIaF ryl lfeInF aqy nvyN hvfeI awzy bxfey jf rhy hn. pRDfn
mMqrI ny dwisaf ik kyNdrI ryl ivBfg vwloN biTMzf, mlot, abohr,
mfnsf, mOV mMzI aqy lihrfgfgf ivKy 8 ryl pul bxfey jfxgy, ijs nfl
ryl gwzIaF dI afvfjfeI vDyry suKflI hovygI. aMimRqsr, jlMDr aqy
luiDafxf dy rylvy stysLn nUM vDyry afDuink shUlqF nfl lYs krky
aMqrrfsLtrI pwDr df bxfieaf jfvygf. luiDafxf ivKy bx rhy ‘rylvy Pryt
korIzor’ dy nyVy ‘loijsitks pfrk’ (AuWc qknIkI aqy trFsport shUlqF
vflf pfrk) df inrmfx kIqf jfvygf, jo afAux vfly smyN ivc trFsport df
gVH bx jfvygf . AunHF jfxkfrI idwqI ik aMimRqsr dy hvfeI awzy nUM 80
kroV rupey dI lfgq nfl afDuink bxfieaf jf irhf hY. AunHF ieh vI
jfxkfrI idwqI ik kOmI sLfh mfrg ivkfs Xojnf
srhwdI ijLlHy : srhwdI ijLilHaF dy lokF dy ivkfs dI gwl kridaF pRDfn mMqrI ny ikhf ik AunHF nUM ies gwl dI pUrI jfxkfrI hY ik srhwdI lokF nUM srhwd dI nyVqf dy kfrn keI aOkVF pysL afAuNdIaF hn. ienHF ielfikaF ivc snaqF nhIN hn, KyqIbfVI dIaF keI smwisafvF hn aqy ivkfs dy mOky vI Gwt hn. pr pfiksqfn nfl Bfrq dy cMgy vpfrk sbMD bxn `qy ienHF ielfikaF dy lokF nUM vDyry Pfiedf hovygf. AunHF dwisaf ik srhwd dy nyVy rihMdy iksfnF dI shUlq leI kMizaflI qfr qoN pfrlI jLmIn `qy jfx leI gyt KolHx dy smyN ivc vfDf kIqf igaf hY. AunHF ikhf ik ienHF ijLilHaF dy lokF nUM vDyry shUlqF dyx leI 137 kroV rupey dy pYkyj nUM mnjLUrI idwqI geI hY, ijs qihq srhwdI ipMzF ivc skUl, hspqfl, izspYNsrIaF aqy pfKfny bxfey jfxgy. srhwdI ielfikaF ivc hI 200 kroV rupey dI lfgq nfl pMj sO iklomItr lMmIaF sVkF vI bxfeIaF jfxgIaF. iksfnI msly : iksfnI smwisafvF dI gwl kridaF AunHF ikhf ik kyNdr srkfr vwloN iksfnF dI hflfq suDfrn leI keI kdm puwty gey hn. iksfnF nUM Gwt ivafj `qy krjLf muhweIaf krvfieaf jf irhf hY aqy iksfnF AuWqy krjLy dy boJ nUM GtfAux leI rfj srkfrF nUM mdd idwqI jf rhI hY. ies Xojnf nfl pMjfb dy iksfnF nUM vI Pfiedf hovygf. pRDfn mMqrI ny ikhf ik iksfnF dy krjLy dy Bfr nUM GtfAux leI jo kmytI bxfeI geI hY, AusdI irport jldI afAux vflI hY aqy AunHF dI srkfr ies irport muqfibk krjLy dy boJ nUM GtfAux leI hor Auprfly krygI. AunHF dwisaf ik pMjfb ivc dUjI hrI kRFqI ilafAux vfsqy pMjfb KyqIbfVI XUnIvristI nUM 100 kroV rupey idwqy jf rhy hn. goieMdvfl ivKy nvIN ibjlI Xojnf bfry gwl kridaF ikhf ik ies nfl pMjfb nUM vDyry ibjlI iml skygI. pMjfb nUM 1500 mYgfvft ibjlI dyx dy kIqy vfady bfry pRDfn mMqrI ny ikhf ik ieh vfDU ibjlI pMjfb nUM CqIsgVH dI QF `qy iksy hor QF qoN jldI muhweIaf krn bfry ivcfr kIqf jfvygf.
pMjfb dy muwK mMqrI kYp:
amirMdr isMG ny awj ieQy rfjfsFsI hvfeI awzy ivKy iek pwqrkfr sMmyln
dOrfn pRDfn mMqrI zf: mnmohn isMG vwloN vwK vwK XojnfvF sbMDI kIqy
gey aYlfn df Kulfsf kridaF ikhf ik pRDfn mMqrI ny awj ieQy sUby dy
srbpwKI ivkfs leI krIb 12191 kroV rupey dIaF XojnfvF df aYlfn kIqf
hY. AunHF disaf ik ipCly ZfeI sflF dOrfn pRDfn mMqrI vwloN sUby nUM
dI 22637[80 kroV rupey dI gRFt idwqI jf cuwkI hY, jo ik pMjfb dy 60
sflF dy ieiqhfs ivc sB qoN vwD gRFt hY. pRDfn mMqrI vwloN aYlfnIaF
XojnfvF dI ivsQfr ivc jfxkfrI idMidaF muwK mMqrI kYp: amirMdr isMG
ny dwisaf ik sRI jvfhr lfl nihrU sLihrI nvInIkrn imsLn qihq sRI gurU
rfmdfs ivkfs Xojnf df aYlfn kIqf igaf ijs ivc 180 kroV rupey dI lfgq
nfl sLihr ivc jl splfeI aqy sIvryjL pRxflI ivc suDfr kIqf jfvygf.
srhwdI ijLilHaF ivc ishq aqy isiKaf shUlqF ivc suDfr leI 137 kroV
rupey dI Xojnf, btflf ivKy snaqI pfrk vfsqy 80 kroV rupey dI Xojnf,
aMimRqsr qoN vfhgf sVk nUM cfr mfrgI bxfAux leI 200 kroV rupey,
atfrI rylvy stysLn aqy vfhgf srhwd ivKy shUlqF dy afDuinkIkrn leI
114 kroV rupey dI Xojnf, srhwdI Kyqr dIaF 500 iklomItr sVkF leI 200
kroV rupey dI Xojnf, luiDafxf aqy brnflf ivKy tYkstfeIl pfrk leI 50
kroV rupey, aMimRqsr hvfeI awzy ivKy afDuink shUlqF muhweIaf krn aqy
kfrgo shUlqF leI 80 kroV rupey, biTMzf ivKy iqMn, mlot ivKy iek,
abohr ivKy iek, mfnsf ivKy iek, moV mMzI ivKy iek aqy lihrfgfgf ivKy
iek iek
26 imMt ielfhI bfxI df afnMd mfixaf pRDfn mMqrI ny
isMG sfihbfn vwloN pRDfn mMqrI dy nfl afey sLRRomxI kmytI dy pRDfn jQydfr avqfr isMG nUM qF isropf idwqf igaf, pr ipCy cwl rhy pMjfb dy muwK mMqrI kYp: amirMdr isMG ies vfr vI isropy qoN vFJy rih gey. AuprMq sUcnf kyNdr ivKy sLRRomxI kmytI dy pRDfn jQy: avqfr isMG ny pRDfn mMqrI zf: mnmohn isMG nUM snmfn vjoN sRI sfihb, isropf aqy Dfrimk pusqkF Byt kIqIaF. ies mOky pRDfn mMqrI nfl ivcfr vtFdrf kridaF AunHF iswK smwisafvF bfry jfxkfrI idwqI. pRDfn mMqrI bfry aMimRqsr qoN cox lVn dy crcy
zf[ vyrkf awj ieQy 400 kroV rupey nfl lwgx vfly mYgf pRfjYkt ivc pihly pRjYktF dy mukMml hox moky iek pRYsw kfnPrMs ƒ sMboDn kr rhy sn. AunHF dwisaf ik akflI pRcfr kr rhy hn ik mYgf pRfjYkt hvf ivc hI lwg rhy hn. AunHF ikhf ik mYgf pRfjYkt hyT pMjfb srkfr vwloN mnjUr sUdf pihly ies pRfjYkt qy 10 kroV rupey df Krc afieaf hY. AunHF dwisaf ik hotl pI[afr[pRYjIzYNsI ivc iqMn isqfrf hotl vflIaF sfrIaF shUlqF idwqIaF jfxgIaF. AunHF ikhf ik aMimRqsdr ‘c hor mYgf pRfjYkt hyT 6 vwzy mfl aqy hotl bx rhy hn ijhVy agly sfl dy aMq ivc bx ky mukMml ho jfxgy. ienHF ivc hËfrF lokF ƒ rujgfr imlygf. zf[ rfj kumfr vyrkf ƒ dwisaf ik pRDfn mMqrI dy ies dory dorfn cfr mfrgI pRfjYkwt, sRI gurU rfm dfs arbn izvYlpmYNt pRojYkt aqy 80 kroV rupey nfl eyar port, rylvy styÈn atfrI Auqy muwZlf ZFcf mËbUq krn leI Krcy jf rhy hn. AunHF ikhf ik ies muwZly jFc dy mËbUqI qoN bfad Bfrq df 16 dyÈF nfl vpfr iswDf ho jfvygf. AunHF ikhf ik vpfr KuwlHx nfl ieh aMqrrfÈtrI pwDr qy pRiswD ho jfvygf. aMimRqsr qoN KfVI dy dyÈF ƒ mfl trwkF rfhIN Byijaf jfvygf AunHF ieh vI sMBfvnf jqfeI ik zf[ mnmohn isMG vIËf sYNtr dI shUlq vI dy skdy hn. AunHF ikhf ik pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG kol ieQoN dI snaq ƒ af rhIaF muÈklF qoN jfxU krvfAux leI vwK vwK vPd AunHF ƒ iml rhy hn. AunHF sRomxI akflI dl(a) dy skwqr aqy aYm[pI[ suKbIr isMG bfdl vwloN kyvl isMG iZwloN ƒ kroVF dy lfB dyx dy Gply ƒ bybuinafd dwisaf. sROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI vwloN pRDfn mMqrI zf[ mnmoyhn isMG dI afmd qy kIqy jf rhy pRbMD qy qswlI pRgtfAuNidaf AunHF sROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI df agfAUN hI DMnvfd kIqf. aMimRqsr dy myar sunIl dwqI ny ikhf ik aMimRqsr qy pMjfb srkfr aqy kyNdr srkfr dI aijhI svwlI nËr hoeI hY ik aMimRqsr hux ivkfs ivc bulMdIaF CUh irhf hY ijhVIa bulMdIaF ipwCly 50 sflF ivc sMBv nhIN ho skIaF. DoKfDVI `c do pMjfbIaF smyq 6 cfrj brYNptn(sFJ svyrf-dsMbr 20 2006) ihAUmn rIsorsjL zIvYlpmYNt kYnyzf vloN PMz kIqy gey iewk Kfs srkfrI pRogRfm, ijs ivwc lokF aqy kimAUntIaF nMU lokl afrgynfeIjysLn rfhIN sikwl dI tRyinMg dyx leI 1999-2004 drimafn PMz idwqy gey sn. pRfjYkt “skUl borz” dy nfm hyT DoKfDVI dI bhuq vwzI pycIdfr CfxbIx, ijs nMU pIl rIjLnl pulIs Prfz ibAuro tfsk Pors vloN kIqf igaf sI. bIqy 7 ku idnF ivwc Cy hor ivakqI cfrj krky igRPqfr kIqy gey hn. pulIs irport anusfr ies DoKfDVI ivwc lukvyN kimsLn, sb kMtRYikwt aqy rih cuwky vrkr ijhVy AunHF pRfjYktF nfl juVy hoey sn jo HRDC vloN PMz kIqy gey sn. pulIs irport ivwc ikhf igaf hY ik DoKfDVI aqy DoKfDVI dI sfijsL dI POjdfrI vDyry ibwl bxfAux aqy JUTIaF rsIdF bxfAux rfhIN kIqI geI hY. ies qoN ielfvf PMzF dI mMnjLUrI leI lukvyN kimsLn adf kIqy gey hn. CfxbIx krqf tIm ny ikhf hY ik ies DoKfDVI skIm rfhIN 3 imlIan zflr df cUnf lwg cuwkf hY. ies leI tfsk Pors ny 21 ivakqIaF nMU cfrj kIqf hY ijMnF coN Cy ivakqIaF nMU igRPqfr vI kr ilaf hY. ienF ivwc hriBMdr isMG bfjvf EkvYl, jOhn zYnsn trFto, iPwl guzmYn trFto, ims lfAurf mIkos imsIsfgf, ims hrivMdr rwKVf EkvYl aqy pItr rQYjLI trfto sLfml hn. ienF coN cfrF AUpr DoKfDVI aqy irsLvqKorI dy dosL hn aqy do Aupr DoKfDVI dI sfijs GVn dy dosL hn. torI srkfr ny ies DoKfDVI nMU Aus vyly dI ilbrl srkfr nfl juVn dy sMkyq idwqy hn. ikhf jf irhf hY ik ieh pRfjYkt ilbrl mYNbrF vloN afpxy Kfs dosqF nMU hI idwqy gey sn. afAux vfly idnF ivwc ieh mfmlf idlcsp moV kwt skdf hY. sYnytrF dI cox cMgI gwl[[[[srvyKx aftvf:(sFJ svyrf) pRDfn mMqrI stIPn hfrpr vloN bIqy idnIN cox mnorQ anusfr aYlfn kIqf ik Auh hfAUs ivwc ibwl pysL krky sYnyt dI cox krn dI mMnjUrI lYxgy. ilbrl pfrtI ny iesdf ivroD kridaF ikhf sI ik hfrpr bwicaF vflIaF gwlF krdf hY. ieh sMivDfink qbdIlI ibnF sMBv nhIN. hfl hI ivwc zIsImf rIsrc kMpnI vloN kIqy gey srvyKx anusfr 64% knyzIan smJdy hn ik hfrpr dI skIm shI hY. sYnytrF dI cox hoxI cfhIdI hY qF ik knyyzIan lok afpxI mrjLI df sYnytr cux ky Byj skx. srvyKx anusfr AuntfrIE ivwc 67% aqy ikAUibk ivwc ieh suport 56% hY . hux sYnytr pRDfn mMqrI vloN inXukq kIqf jFdf hY. AuntfrIE PYzrysLn afP sports aYNz klcrl aYsosIeysLnjL df slfnf lMc qy nvIN kmytI sQfpq kbwzI Kyz nMU mihjL mnorMjn nhIN smJxf cfhIdf, ieh sfzy BfeIcfry dI pCfx bx cuwkI hY[[[[[[[hMsrf
AuntfrIE PYzrysLn afP sports df slfnf lMc bIqy aYqvfr pMjfbI jMksLn ivwc bfad dupihr 1 ku vjy sLurU hoieaf. ies mOky 100 dy krIb smUh klwbF dy mYNbr aqy kuwJ suihrd iKzfrI phuMcy hoey sn. sB qoN pihlF jws sohl ny styj qy af ky sB nMU jI afieaF ikhf. AunHF mOjUdf pRDfn mlkIq isMG idEl nMU bynqI kIqI ik Auh afpxy ivcfr pysL krn aqy aglI kfrvfeI clfAux.
sR[ mlkIq isMG idEl do sflF qoN PYzrysLn dy pRDfn vjoN
syvf inBfAuNdy af rhy hn. sR[ idEl ny ikhf ik ipCly do sflF ivwc agr
AunHF qoN koeI lPjL aijhf vriqaf igaf hovy ijs nfl iksy df ihrdf
duiwKaf hovy qF Auh iKMmF cfhuMdy hn. AunHF ikhf ik keI vfr jfbqf
rwKx leI muwK syvfdfr nMU aijhy kdm AuTfAuxy hI pYNdy hn. AunHF
ikhf ik mYN XkIn nfl kih skdf hF ik sfzy syvfkfl dorfn ijMny vI
PYsly ley gey sn Auh PYzrysLn dy muPfd nMU mwdy njLr
sR[ idEl ny ikhf ik ipCly do sflF dOrfn AuntfrIE dI kbwzI tIm ny vI vrlwz kwpF qy vDIaf kfrgujLfrI idKfeI hY. iewk kwp ijwiqaf vI, ies leI mYN sfry iKzfrIaF df qih idl qoN DMnvfdI hF. sR[ mlkIq isMG idEl ny afpxI do sflF dI irport idMidaF ikhf ik ipCly sfl jdoN PYzrysLn dI gih gwzvIN BUimkf nMU njLr lwg geI sI qF asIN bVI imhnq krky PYzrysLn dI muV eykqf krvfeI. AunHF ikhf ik ijMnF vIrF ny ies ivwc BUimkf inBfeI asIN AunHF df vI DMnvfd krdy hF. ieMmIgRysLn dy sbMD ivwc sR[ idEl ny ikhf ik sfnMU sfrIaF klwbF nMU dr dr BVkxf pYNdf sI aqy msF asIN 10-12 iKzfrI mMgvf skdy sI pr ipCly do sflF dOrfn afpF nMU ieMmIgRysLn mMqrI sRI joa volpy dY sihXog nfl jo syvfvF imlIaF hn AusdI imsfl nhIN. AunHF ikhf ik sRI joa volpy vloN afpxI kIqI geI mdd sdkf afpF sfiraF ny kbwzI df bVf afnMd mfixaf hY. AunHF afs pRgt kIqI ik aglI kmytI, knyzIan ieMmIgRysLn nfl bxfey gey sbMDF nMU kfiem rwKygI aqy ies jfbqy nMU sKqI nfl lfgU krygI. aKIr ivwc AunHF smUh pRbMDkF, mIzIaf aqy spFsrF df DMnvfd kIqf ijMnF ny kbwzI nMU Aupr cuwkx leI Xogdfn pfieaf hY. cox kimsLnr gurmIq isMG kfhloN ny styj qy af ky sB nMU jI afieaF ikhf. AunHF afpxy ivcfrF nMU bVy vDIaf ZMg nfl sMkocidaF ikhf ik sfnMU KusLI hY ik asIN sfry iekwTy hF. jo PYsly adflqF nhIN kr skdIaF Auh asIN kr ivKfieaf hY. ipCly sfl PYzrysLn df doPfV ho jfxf bhuq mMdBfgf sI, sfnMU iesdf duwK hY, hoxf nhIN sI cfhIdf, pr sfnMU mfx hY ik asIN awj vI iekwTy hF. AunHF afs pRgt kIqI ik aglI kmytI vI vDIaf PYsly lvygI ijs nfl duibDfvF pYdf hox dIaF sMBfvnf nhIN rhygI. ies mOky purfxI kmytI nMU snmfn icMn ByNt krky snmfinq kIqf igaf. snmfinq krn leI gurdIp isMG iZloN, bMq isMG inwJr, bObI huMdl, sLyrdljIq isMG iZloN, gurmIq isMG kfhloN ny syvfvF inBfeIaF. sR[ gurmIq isMG kfhloN ny nvyN pRbMDkF nMU vDfeI pysL kridaF nirMdr cfhl nMU mfeIk qy afAux df swdf idwqf. nv-sQfpq pRDfn nirMdr isMG cfhl ny smUh mYNbrF df DMnvfd kIqf. AunHF mIzIey df DMnvfd kridaF mOjUd mYNbrF nMU XkIn duafieaf ik Auh afpxI pUrI vfh lf ky PYzrysLn dy kfrjF nMU isry cVfAuxgy. AunHF mlkIq isMG idEl dI isPq kridaF ikhf ik sR[ idEl ny aYnI vDIaf kfrgujLfrI inBfeI hY ik sfzy leI kfPI musLkl hY. skwqr drsLn isMG igwl ny ikhf ik asIN PYzrysLn dy mMc qy PYzrysLn dy muPfdF nMU muwK rwK ky hI kMm krFgy. AunHF ikhf ik sfnMU klwbF dI isafsq qoN Aupr AuWT ky ivcrnf cfhIdf hY. AunHF Bjn iQMd nMU do sLbd bolx dI bynqI kIqI. sR[ iQMd ny ikhf ik jdoN asIN PYsrysLn bxfeI sI qF iqMn insLfny imwQy sI. 1) kbwzI tUrnfmYNt hoxgy cfhIdy hn. ieh insLfnf asIN pRfpq kr ilaf hY. dUsrf nsLy, ies ivwc asIN koeI pRfpqI nhIN kIqI. nsLy bhuq vwD rhy hn. qIsrf sI suportr, ieh pRfpqI vI asIN kr leI hY. AunHF ikhf ik sfnMU afpxy bwicaF nMU sMBflx leI AunHF nMU Kyz Kyqr vwD ilafAux dy Xqn krdy rihxf cfhIdf hY. drsLn isMG igwl ny dwisaf ik nisLaF dy sbMD ivwc ies sfl ieMglYNz, AuntfrIE aqy ibRitsL kolMbIaf df PYslf ho cuwkf hY ik hr iKzfrI df pihlF zrwg tYst kIqf jfvygf aqy tUrnfmYNt dOrfn iksy iKzfrI df zrwg tYst krvfieaf jf skdf hY. ies qoN ielfvf hr tUrnfmYNt qy cfr KyzF dy mYc krvfAux df Auprflf kIqf jfvygf. sLyry pMjfb nfl sbMDq kyvl isMG jgpfl ny bVy sMKyp ijhy BfsLn ivwc ikhf ik ipCly sfl PYzrysLn nMU qoVn dy Xqn krn vflIaF sLkqIaF sPl nf ho skIaF. AunHF ikhf ik asIN mlkIq isMG idEl df DMnvfd krdy hF ijMnF ny vDIaf kfrgujLfrI inBfeI aqy PYzrysLn nMU bulMdIaF qy phuMcf idwqf.
AuntfrIE PYzrysLn afP sports aYNz klcrl aYsosIeysLnjL
dunIaF qy iewk imsfl hY iesdf koeI hfxI nhIN hY. ieh ivcfr sFJ svyrf
aKbfr dy numfieMdy sR[ suKimMdr isMG hMsrf ny
kbwzI Kyz nMU mihjL mnorMjn nhIN smJxf cfhIdf, ieh sfzy BfeIcfry dI pCfx bx cuwkI hY. iesdI byhqrI sfzI kimAUntI dI byhqrI hY. sR[ hMsrf ny ikhf ik afpxy BfeIcfry ivwc asIN kbwzI nMU bhuq pRmot kr cuwky hF. hux loV hY iesnMU afpxI cfr dIvfrI coN bfhr kwZx dI. AunHF ikhf ik sfzy pRIvfr ivwc 7 jIa hn pr isrP do hI kbwzI vyKx afAuNdy hn. bfkIaF nMU kbwzI pRqI cfa pYdf krn leI Auprfly krny cfhIdy hn. AunHF ikhf ik PYzrysLn kol bkfiedf bjt hoxf cfhIdf hY ijs nfl Kyz nMU klwbF dI isafsq qoN Aupr AuWT ky pRmot kIqf jf sky. sR[ suKimMdr isMG hMsrf ny dwisaf ik asIN ies sfl vrlz kbwzI kwp krvf ky nvIN iprqF pfeIaF hn. tYlIvIjLn qy tUrnfmYNt pRsfrq krn nfl sfzI itktF dI ivwkrI qy asr pYNdf sI pr asIN iesdI pRvfh nhIN kIqI aqy kbwzI nMU AuicafAux leI ieh aOKf PYslf vI ilaf. ijs nfl kbwzI df kwd AuWcf hoieaf hY. loV hY kbwzI pRqI gYr pMjfbIaF nMU Auqyijq krn dI. sovInIar bxfey jfx, postr bxfey jfx, vDIaf smfn iqafr kIqf jfvy qF ik lok ienF afeItmF nMU GrF ivwc sjf ky rwKx ijs nfl hr rojL kbwzI df sMdysL Gr ivwc phuMcdf rhy. iPr hI sfzI pnIrI ieDr nMU Aulr skygI. zrwg vrgI alfmq ny kbwzI nMU burI qrF jwPf mfiraf hoieaf hY jo iPkr vflI gwl hY. sR[ hMsrf ny ikhf ik vIro ies bfry jrUr kuwJ kro, ieh tfeIm bMb iksy tfeIm vI Pwt skdf hY jo sfnMU sfiraF nMU BsLm kr jfvygf. ies qoN ielfvf sR[ suKimMdr isMG hMsrf ny hfl hI ivwc ieMmIgRysLn mMqrI vloN qUPfn nMU PYzrysLn dy Aupr qfienfq krn dI inKyDI kIqI. AunHF ikhf ik qUPfn sfzf siqkfrXog iKzfrI hY. pr PYzrysLn iewk sMsQf hY ijs df Gtfa hoieaf hY jo nhIN sI hoxf cfhIdf. AunHF PYzrysLn dy nvyN pRDfn nMU bynqI kIqI ik PYzrysLn dI srdfrI muV bhfl kIqI jfvy. smyN dy hfxI hox leI sR[ hMsrf ny PYzrysLn nMU bynqI kIqI ik Auh sMsQf dI vYbsfeIt jrUr iqafr krn qF ik sMsQf pRqI sfrI jfxkfrI kilwk krky leI jf sky. sR[ avqfr isMG pUnIaf ny ies mOky bVy Bfvnfqimk ivcfr sFJy kridaF smuwcy mYNbrF nMU vDfeI pysL kIqI. ies lMc mIitMg ivwc ieh vI suJfa pysL kIqf igaf ik Gwto Gwt do tImF 10-15 aqy 15-20 sfl dI Aumr dIaF bxnIaF cfhIdIaF hn qF ik nvIN pnIrI nMU ies pfsy lfieaf jf sky. styj dI kfrvfeI drsLn isMG igwl ny bfKUbI nfl inBfeI. dsm gRMQ dy ‘ivvfdI msly’ sbMDI gurduafrf dÈmyÈ drbfr kftRyt (inAUjrsI) ivKy 23 dsMbr sLnIcrvfr Èfm nUM ivÈyÈ pMQk knvYnÈn iswK Drm nUM bRfhmxI mwq dy Kfry smuMdr ivwc grk krn dI kuitl nIqI aDIn afr aYs aYs vrgIaF kuJ pMQ ivroDI ÈkqIaF vloN, iswKI srUp ivwc ivcrn vfly kuJ suafrQI lokF dy sihXog nfl dsm gRMQ dy rsqy hoey mfrU hmly nUM, pMQ-drdI ivdvfnF ny iswK kOm leI Kqry dI GMtI kihMidaF sMn 84 ivwc BfrqI hkUmq vloN sRI drbfr sfihb dy kIqy hmly qoN vI Kqrnfk disaf hY . ikAuNik, ieh iswDy rUp ivwc iswKI dy aDfr sRI gurU gRMQ sfihb jI dI guirafeI nUM cYlMj hY . Éflsy dy suafmI sRI gurU gibMd isMG jI mhfrfj nUM iÈvjI aqy durgf dyvI dy AupfÈk iswD kridaF cirqRopfiKafn vrgIaF aÈlIl rcnfvF duafrf AunHF dI pivqr ÈÉsIaq nUM dfgI krn dI koJI cfl hY . dsm gRMQ ivclIaF jfp sfihb, sRI akfl Ausqq, qyqI svXy, Èbd hËfry qy ËPrnfmy vrgIaF pivqr bfxIaF pRqI pMQ ivwc koeI duibDf nhI hY . ienF nUM rcnfvF nUM gurU goibMd isMG jI dI bfxI mMnx qoN koeI ienkfrI nhI hY . pr, ibprvfdI kuitl cflF df iÈkfr ho ky kuJ iswK-numf jQybMdIaF vloN 13 nvMbr nUM pMjfb dy ipMz idafl purf ivwc Èryafm guru hukmF aqy pMQk ivDfn dy ivruD, ivvfdI dsm gMQ df pRkfÈ krky Auhdf aKMT pfT krnf aqy ieh aYlfn krnf ik dsm gRMQ dI sfrI rcnf guru goibMd isMG dI bfxI hY, iswK pMQ leI icMqf df ivÈf bx igaf hY . ikAuNik, jy ivÈv Br dIaF iswK sMsQfvF ny iml ky dsm gRMQ dy msly nUM slJfAuNidaF pMQ ivroDI qfkqF nUM mUMh qoVvF jvfb nf idwqf qF Auh idn dUr nhI hoxgy, jdoN gurduafiraF aMdr gurU gRMQ sfihb jI QF dsm gRMQ df pRkfÈ hoeygf aqy sB QfeIN gfieaf jfeygf ‘rfm (rmfiex) kQf juwg atwl’. sfnUM duwK hY ik iswK klcr susfietI vloN gurudafrf ircmMzihwl ivwc hox vflI pMQk knvYnÈn kuJ smfijk qy sQfink kfrnf krky do vfr kYNsl krnI pYNdI rhI . Aus leI asIN sfry iswK sMgqF pfsoN iKmf chuMdy hoey muV apIl krdy hF ik EhI pMQk iekwqrqf hux 23 dsMbr sLnIcrvfr 3 vjy Èfm nUM gurduafrf dsmyÈ drbfr kftryt ivKy ho rhI hY . asIN ieh vI vfiedf krdy hF ik ieh iekwqrqf hr hflq ivwc avwÈ hoeygI aqy iehdy sfriQk nqIjy inklxgy . aÈIN afs rKdy hF ik sfrIaF iswK sMsQfvF dy muKI, gRMQI pRcfrk qy hor iswK ivdvfn afpxf PrË jfxky AusfrU qy sihXogI Bfvnf nfl Èfml huMdy hoey sfnUM DMnvfdI bxfAuxgy . pMQk ivDfn dy ivrwuD pRfrQk dy rUp ivwc asIN hF gurU-pMQ dy dfs brijMdr isMG brfV dÈmys drbfr, avqfr isMG pnUM isK klcrl susfietI inAUXfrk XfdivMdr isMG glYnrfk Drm isMG isK susfietI afP iPlfzYPIaf BgvMq isMG BwtI zYptsPorz gurdIp isMG nrUlf isK Porm ieMk glLYn kov inAUXfrk ihMmq isMG bfbf mKxÈfh lubfxf BfeI tYhl isMG bfbf bMdf bhfdr jQybMdI gurdfvr isMG isK XUQ afP amrIkf.qrksLIl siBafcfrk susfietI afP kYnyzf dI cox srIH :- (17 idsMbr 2006-jsivMdr hyar )awj jOrj mYkI lfiebryrI zYltf ivKy qrksLIl susfietI afP kYnyzf dI slfnf cox mIitMg kIqI geI.BrvyN iekwT ivwc hoeI aqy lgfqfr iqMn GMty cwlI ies mIitMg ivwc pRDfn avqfr igwl horF susfietI vwloN kIqy gey kfrjF dI irporitMg kIqI geI,ijs ivwc smfj ivwc ivcr rhy aqy lokF nUM gumrfh krky luwt rhy aKOqI isafixaF,qFqirkF,joqsLIaF,aKOqI sfDF vgYrf dy iKlfP kIqIaF geIaF kfrvfeIaF imsfl dy qOr qy (bldyv rfj vrmf luiDafxy vfly nUM Ausdy srIH ivcly itkfxy qy jfky suafl krny ijs ivwc Auh asPl hoieaf aqy AusnUM susfietI df cYlyMj dyxf) susfietI df qIsrf slfnf qrksLIl mylf krvfAuxf,sLhId ey afjm s; Bgq isMG df 100 vF jnm idhfVf mnfAuxf qoN ielfvf sfzy afly duafly vfprdIaF hor GtnfvF bfry sucyq rUp ivwc susfietI dI sLmUlIaq jfrI rwKxf afid nUM hfjr mYNbrF ny srbsMmqI nfl pfs kIqf.rhIaF GftF dI pVcol jo pihlF hI kIqy rIivAU durfn ivcfrIaF geIaF sn nUM vI pRDfn horF iewk vfr iPr duhrfieaf aqy afAux vfly smyN ivwc GftF nUM druwsq krn leI smuwcI tIm dI ijMmyvfrI lfeI.PMz df ihsfb ikqfb vI mYNbrF nUM dwisaf igaf.AuprMq pRDfn horF nyN kmytI BMg krn df aYlfn kIqf aqy sLUrU hoieaf nvIN cox krn df aml,nvIN cox krn leI srbsMmqI nfl hrjIq dODrIaf nUM cox ingrfn pRDfn inXukq kIqf igaf.cox dI kfrvfeI hrjIq dODrIaf ny bVy hI sucwjy ZMg nfl inBfeI aqy cox aml pur amn isry ciVHaf.sfl 2007 leI hyT ilKy ahudydfr aqy aYgjYkitv mYNbr cuxy gey pRDfn :- avqfr igwl mIq pRDfn :- jsvIr kOr mMgUvfl skwqr :- pRimMdr kOr svYc pYRs skwqr/ ju: skwqr :- jsivMdr hyar KjfncI :- hrpfl gryvfl aYgjYkitv mYNbr:- prm srF,inrml ikMgrf,jgrUp brfV,kulvIr hIrf, lKvIr KuxKux aqy amnpfl sfrf aqy cuxy gey.pRDfn horF nvIN cuxI geI tIm df suafgq kIqf, afey hoey sfry mYNbrF df DMnvfd kIqf,aqy mIitMg smfpq krn df aYlfn kIqf. pRvfsI BfrqIaF vloN pMjfb ivc nOjvfn pIVI nUM nisLaF qy burI sMgq qoN bcfAux df Auprflf. brfmptn(gurimMdr afhluvflIaf)ivdysLF ivc vsdy pMjfbIaF vloN iensfnIaq aqy pMjfbIaq dI syvf vfsqy hmysLF hI isrqoV Xqn kIqy jFdy rhy hn. aj niÈaF ny aqy piqwqpuxy ny bUrI qrF nojuafn pIVI nUM afpxy klfvy ivc ilaf hoieaf hY aqy koeI hI gBru hovygf jo afpxy mfipaF dI imhnq qy afpxy pRqI inBfey PrjLF nUM pihcfxdy hoey sLfied ies burI alfmq qoN bicaf hovygf.ies iBafnk kohV qoN ies pIVI nUM bcfAux leI mfipaF aqy smfj syvf ivc lwgIaF sMsQfvF vloN bgYr iksy suafrQ dy krVI imhnq dy nfl nojuafn vrg nUM kuJ vwKrf krn qy kr ivKfAux vl lfAux df Auprflf krn dI loV hY. ieho ijhI imsfl knyzf vsdy do prvfsIaF blijMdr pfl isMG aqy idlbfg isMG cOhfn ny pMjfbI XunIvristI,pitaflf dy gurmiq sMgIq ivBfg dy sihXog nfl afpxy afpxy ipMzF kRmvfr bprOr qy clhyVI ivc "gurmiq stwzI srkl" Kol ky ipMz pwDr qy hr vrg nUM sMgIq nfl juV ky afpxI ivhlI ibrqI nUM sMvfrn df iek rfh ivKfieaf hY.iehnF sLurU kIqy iehnF stwzI srklF dI smuwcI ivwqI Krcy dI ËMumyvfrI leI hY. ieh stwzI srkl XunIvristI vloN sQfipq "gurmiq sMgIq PFAUNzysLn' dy aDIn kMm krngy aqy iehnF ivc aiDafpkF dI inXukqI qy dyK ryK PFAUNzysLn vloN kIqI jfvygI aqy sfl ivc do vfr isiKafrQIaF dy pypr ley jfxgy qy pfs hox vfly nOjvfnF nUM sMgIq Kyqr ivc krvfey jFdy vwK vwK mukfbilaF ivc Bfg idvf ky afpxI klf dy jOhr ivKfAux dy mOky vI pRdfn kIqy jfxgy.ies mOky iehnF srklF df AudGftn kridaF pMjfbI XunIvristI,pitaflf dy gurmiq sMgIq ivBfg dy muKI zf: gurnfm isMG ny hor prvfsIaF nUM vI ies Kyqr ivc vD cV ky ihsf pfAux leI ikhf AuhnF ikhf ik sMgIq ijQy afqimk afnMd idMdf hY AuQy sihj dI ijMdgI vI bKLsLdf hY aqy iensfn afpxy imQy tIcy ivc vDyry mn lf ky kMm krdf hY insLcy hI AusdI kfmXfbI AusnUM awgy af imldI hY.ies mOky ielfky dy invfsIaF vloN vI iehnF prvfsIaF dI sLlfGf kIqI qy bicaF pRqI vD cV ky afpxf sihXog dyx df vfadf kIqf. Kflsf pMQ nfl ivsLvfsLGfq krn vfly pMQk doKI aqy gwdfr ruldy df hsLr Xfd rwKx rfsLtrI iswK sMgq Bfrq ivwc vsnIk iswKF smyq qmfm Gwt igxqIaF df nfmo insLfn imtf ky ihMdU rfsLtr dI muwdeI BfrqI jnqf pfrtI aqy ies dy kwtV iPrkfpRsq ivMg rfsLtrI surwiKaf syvk sMG dI CotI BYx hY ijs rfhIN ihMdUqvIaF df Boly Bfly iswLKF nUM afpxy jfl ivwc Psf ky AuhnF dI soc df bRfhmxIkrn krn leI vrqx df mnsUbf sI . iesy hI rfsLtrI iswK sMgq df PIlHf ruldf pitafly vflf hY . ijs nUM iesdy mflkF ny KfilsqfnI Kymy ivwc sMnH lgfAux df kMm sONipaF hoieaf hY . ijs aDIn ies ny kYnyzf ivwc vwzI pwDr qy Kfilsqfn dI lihr df nuksfn kIqf hY . AuprMq Aukq iswK mfrU kMm ies ny ieMglYNz ivwc sLurU krn dI koisLsL kIqI sI . ieMglYNz dy nfmvr iswK afgUaF nUM iml ky AuhnF nUM BrmfAux , llcfAux aqy iQRkfAux dI ies ny bVI vfh lfeI . pRYPsr divMdrpfl isMG Buwlr df mddgfr aqy dmdmI tksfl df ividafrQI ds ky ieh iewQoN dy iswK afgUaF nUM imilaf pr imlx qy AuhnF ivwc Bfrq pRqI moh jgfAux dIaF momoTwgxIaF gwlF krn lwgf sfzI jfcy jd ies dy koeI vI aiVwky nf ciVaf qF iehny iswK kOm dy bydfg lIzr aqy ajLfdI dI qihrIk dy JMzf brdfr sR, ismrnjIq isMG mfn , BfeI dljIq isMG ibwtU ,dmdmI tksfl ,hor iswK sMsQfvF aqy Kfilsqfn kmFzo Pors dy pihly muKI sLhId BfeI mnbIr isMG chyVU dy pirvfr nUM bdnfm krn df dsqI pRcfr arMB kr idwqf ijs ivwc ies dy nkfbposL hmfieqIaF ny BfrI Xogdfn pfieaf . jd ies dI Kbr imlI ik ieh iPr ieMglYNz afieaf hoieaf hY qF asIN iqMnF ( qrsym isMG idAul , kuldIp isMG chyVU , lvisLMdr isMG zwlyvfl ) ny ies nUM iml ky sbk isKfAux df PYNslf kIqf . Ausy aDIn hI ies nUM bRrYwzPorz qoN bRimMGm swidaf igaf . pihlF ies dI puwC pVqfl ivlnhfl jF bRimMGm ivKy hI krnI sI . pr Aus idn gurU qyg bhfdr gurdvfrf lYstr dI pRbMDk kmytI dI cox sbMDI sLLfm swq vjy myrI ( kuldIp isMG dI ) mIitMg sI ijs krky myrf phuMcxf musLkl sI ies krky hI myry ( kuldIp isMG chyVU ) dy kihx qy hI Aus nUM lYstr ilaFdf igaf . ijwQy Aus nUM iswK afgUaF aqy sLhId pirvfrF pRqI kIqy jf rhy bkvfs bfry puwiCaf igaf qF svflF dy jvfb ididMaF ieh hr gwl qy JUTf sfbq hoieaf aqy juwqIaF df hfr puafky aKIr ivwc iehny afpxI glqI mMn leI aqy BviwK ivwc aijhf nf krn df aihd kIqf . ieh ivakqI sR ,ismrnjIq isMG mfn aqy BfeI dljIq isMG ibwtU bfry kihMdf hY ik Auh sfzy krky hI bfhr hn . ijs sbMDI ieh gurcrn isMG igwl aYzvokyt jnrl rfjsQfn df hvflf idMdf sI ik Auh sfzI pfrtI bI[jy[pI df mYNbr hY ijsny mfn sfihb df kys liVaf sI . kI ieMglYNz ivwc vkIl krn vyly torI pfrtI dy smrQk vkIl nUM puwCdy hn ik qUM ikhVI pfrtI df hmfieqI hYN ? jF kI lybr pfrtI dy smrQk vkIl torI pfrtI smrQkF ky kys nhIN lVdy ? sfrf jwg jfxdf hY ik Kfilsqfn dI jMgy ajLfdI dOrfn jUJx vfly isMGF dI hmfieq nfl qrqqfrn lok sBf hlky qoN pOxy Cy lwK lokF ny sR, ismrnjIq isMG mfn dy hwk ivwc Pqvf idwqf aqy ijs nfl AusdI jyhl coN irhfeI hoeI sI . BfeI dljIq isMG ibwtU ny nON sfl knUMnI lVfeI lVI hY . jlMDr dI zYjLIgnyitz sYLsLn kort ny Aus nUM aqy BfeI gursLrn isMG gfmf nUM kql kys ivwc Aumr kYd suxfeI sI ijs iKlfP suprIm kort ivwc apIl kIqI geI qF AhnF nUM bfiewjLq brI kr idwqf igaf ies ivwc ruldy df rol Blf ikwDroNN af igaf ?? ieho ijhy anykF svfl ies nUM puwCy gey sn . asIN pMjfb qoN lYky ieMglYNz qwk koeI KflseI isDFqF dy ivprIq kMm nhIN kIqf . pMQ nfl Droh krn vfilaF nUM sjLf dyxf hr iswK df muwZlf PrjL hY . ijhVf ies qoN muwK moV ky pMQ nfl Droh krn vfilaF df hmfieq bxy Aus qoN vwzf aikRqGx ho hI nhIN skdf . pMQ doKIaF nfl BivwK ivwc vI aijhf hI slUk kIqf jfvygf . asIN ies nUM lY ky Kflsf pMQ dI kichrI ivwc hfjLr hF ik kOm dI cVdI klf leI kMm kr rhIaF iswK jQybMdIaF aqy pRbMDk kmytI pMQk aqy gYr pMQk ,ivsLvfsLpfqr aqy ivsLvfGfqk bfry koeI inrxf krn . pr pMQ dI ipwT ivwc Curf mfrn vfly svf lwKIaF nUM pMQ jF pMQ df ihwsf nhIN mMndy ijhnF kMm Aus bFdr vflf hY ijhVf do ibwlIaF nUM lVf ky rotI Kfdf hY . ies ruldy vloN ieh kihxf ik rfsLtrI iswK sMGq dI sQfpnf sRI akfl qKq sihb qy PrbrI 1986 nUM hoeI sI srfrsr JUT df pulMdf aqy kOmI sLhIdF nUM bdnfm krn df CVXMqr hY ikAuN ik 26 jnvrI 1986 nUM srbwq Kflsf hoieaf ijs ivwc BfeI gurdyv isMG kfAuNky sRI akfl qKq sfihb dy kfrjkfrI jQydfr aqy pMj mYNbrI pMQk kmytI bxfeI geI sI .Aus vkq sRI akfl qKq qy isMGF df pUrf jlfl sI audoN qF iswK ivroDI iksy dusLmx dI icVI ivwc vI AuwQy Pvkx dI ihMmq nhIN sI qF ies ruldf AwQy rfsLtrI iswK sMgq df gTn ikvyN kr ilaf ? dr asl ruldf aqy iehdf sfQ inBfaf rhy nkfbposL KfilsqfnI sRI akfl qKq sihb dy jQydfr isMG sfihb BfI gurdyv isMG jI kfAUNky , bfbf grubcn isMG bfnocfhl aqy BfeI gurdyv isMG jI ausmfnvflf vrgy XoiDaF nUM bdnfm krn dIaF koJIaF cflF cwl rhy hn . Kflsf pMQ nUM bynqI hY ik nkfbposL KfilsqfnI ijhVy hux byprd ho cuwky hn iehnF df mukMml bfeIkft kIqf jfvy ivsLysL not-grU qyg bhfdr gurdvfrf lYstr dy muwK syvfdr mMgl isMG nUM ieqrfjL hY ik ruldy dy juwqIaF df hfr bRimMGm ivKy jF gurdvfrf aYwzvrz strIt ivKy ikAuN nhIN pfieaf ? cMgf huMdf ik mMgl isMG jo ik Aus vkq gurgvfrf sfihb df mIq pRDfn sI ies bfry afpxy pRDfn nUM puwC lYNdf qF Gwto Gwt iesdI byhI kVHI Aubflf qF nf mfrdI . aikRqGqf aqy bhfdrI dy arQ vI iesdI smJ pY jFdy . pr aslIaq ivwc mMgl isMG ies bfry BlI pRkfr jfxU sI blik anykF lYstr dy guriswKF nUM iesdf pihlF hI ielm sI pr asI NguriswKF dy aqI DMnvfdI hF ik AuhnF ny mMgl isMG vFg ruldy nUM bcfAux Kfqr BjfAux dI koisLsL nhIN kIqI . ruldf kFz dI pRoVqf aqy ies nUM bhfdrI Biraf kfrnfm bfbf srbjoq isMG bydI , BfeI dljIq isMG ibwtU sInIar mIq pRDfn sRLomxI akflI dl aMimRqsr aqy kYnyzf amrIkf smyq dysL ivdysL ivwc vsdy anykF hor guriswKF vloN ikhf igaf hY pr pqF nhIN lvisLMdr isMG dI hIiehnF kI qklIP ho rhI hY . ajfd iswK soc vfly iswKF nUM iesdI KusLI hoeI pr iesdf duwK AuhnF nUM hI puwjf hY ijhnF dI soc ruldy nfl imldI hY jF ijhVy Kfilsqfn dy burkf pihn ky afr[aYws [aWYws df sfQ inBf rhy hn. gurU pMQ dy dfs - sR, qrsym isMG idAul jrnl skwqr ibRitsL iswK kONsl , sR, lvisMLdr isMG zwlyvfl jnrl skwqr sLRomxI akflI dl aMimRqsr XU,ky , sR, kuldIp isMG chyVU sfbkf pRDfn aqy mOjUdf jnrl skwqr gurU qyg bhfdr gurdvfrf lYstr , sR, jgdIp isMG KjLfncI gurU qyg bhfdr gurdvfrf lYstr aqy sRLomxI akflI dl aMimRqsr XU,ky ( mOky qy hfjLr ), ilMzf jfPrI ny slfh mMgI brYNptn: bIqy aYqvfr brYNptn ivwc kYnyzI roz qy siQq ivlyjL afP ieMzIaf rYstorYNt qy 25ku kimAUntI mYNbrF aqy vpfrI swjxf nfl iewk sMKyp ijhI mIitMg krky brYNptn sYNtr qoN ilbrl aYm[pI[pI[ sRI mqI ilMzf jfPrI ny AuntfrIE dy pRImIar zfltn mgYntI vloN agly mhIny ieMzIaf aqy pfiksqfn jfx vfly tRyz imsLn nMU kfmXfb krn leI slfh mMgI. ies mOky hfjLr mYNbrF ny hYrfnI pRgt kIqI ik AuntfrIE dI srkfr df ieMzIan tRyz imsLn bfry pIl rIjLn `c siQq vpfrk adfiraF nMU ies dOry qoN jfxU krvfAux df sfDn bVf sOVf sI ijs sdkf isrP iewk vpfrk adfrf hI brYNptn coN ies tRyz imsLn ivwc jf irhf hY, jdoN ik brYNptn ivwc vwzI qfdfd ivwc pMjfbI BfeIcfry dy sPl vpfr cwl rhy hn. ilMzf jfPrI ny ies bfry byvwsI jLfihr kIqI ikAuNik iksy Kfs kfrxF krky pRImIar df dPqr ies tRyz imsLn bfry bhuq Gwt crcf kr irhf hY. ilMzf jfPrI nMU dwisaf igaf ik asl ivwc srkfrF qF iewk dUjy nfl iml ky vpfrk sFJF pYdf kr lYNdIaF hn pr ieMzIaf ivwc dPqrI KfnfpUrqI dOrfn drpysL afAuNdI kurwpsLn ienF sMDIaF nUM iksy pfsy jfx nhIN idMdI. sR[ pRBjoq isMG gryvfl ny ilMzf jfPrI nMU slfh idwqI ik Auh pRDfn mMqrI jIn ikRcIan vloN kIqy gey tRyz dOry dI irport pVn ijs qoN AunHF nMU bhuq jfxkfrI iml skdI hY. msLhUr kfnMUndfn rmndIp kOr gryvfl ny ikhf ik ies tRyz imsLn dOrfn sB qoN vwzI pRfpqI iehI ho skdI hY ik Auh afpxy kMtYkts sQfpq kr skdy hn ijs nfl bfad ivwc vpfrk nfqy juVn dI sMBfvnf bx skdI hY. gryvfl ny ikhf ik ieMzIaf nMU sfzy qoN koeI vpfr dI ijafdf loV nhIN hY, knyzIan AuQoN kI KrId ky ilaf skdy hn, ieh aihm hY. iewk nOjuafn ny ies mOky ilMzf jfPrI nMU ikhf ik Auh Gwto Gwt ieQoN sfzIaF vpfrk zfierYktrIaF hI AuQoN dy ibjnsmYnF nMU dy skdy hn qF ik AuQoN df vpfrI ieQoN dy vpfrIaF nfl qfl myl kr sky. kul imlf ky ies rvfieqI ijhI mIitMg ivwc ilbrl aYm[pI[pI[ sRI mqI ilMzf jfPrI, jo agly mhIny pRImIar zfltn mgYntI nfl ieMzIaf aqy pfiksqfn dy tRyz imsLn qy jf rhI hY, nMU kfPI jfxkfrI muheIaf kIqI geI. afs hY ik agly mhIny ieMzIaf-pfiksqfn nMU jf irhf pRImIar df tRyz imsLn kfmXfb hovygf. BfeI blvMq isMG ny bUVyl jyl ivwc Kfilsqfn ijLMdfbfd dy nfhry lgfey dsMbr-13(sFJ svyrf) BfeI blvMq isMG ny bUVyl jyl ivWco jfrI kIqy ieWk ibafn ivWc byaMq isMG kql kys ivWc ‘spoksmYn’ dy aYzItr joigMdr isMG nUM 6[12[2006 nUM zIPYNs dy gvfh dy qOr qy pysL krn AuWqy sKLq ieqrfjL pRgt kIqf hY. BfeI blvMq isMG ny AuWT ky adflq ivWc jWj sfihb nUM ikhf ik joigMdr isMG dy iKlfPL ‘sRI akfl qKLq sfihb’ vloN iehnF dIaF pMQ ivroDI kfrvfeIaf krky aqy JUTIaF KLbrF krky hukmnfmf jfrI hoieaf hY ik ies ivakqI nfl jF ies dy aKLbfr nfl koeI vI sFJ nhI rWKxI . ies leI mYN iehnF df ivroD krdf hF aqy iehnF dy iKlfPL ros pRgt krdf hF. ies qoN bfad BfeI blvMq isMG ny ‘akfl qKLq mhfn hY, isWK pMQ dI sLfn hY, aqy KLfilsqfn ijMdfbfd dy nfary lfey . iehnF vkIlF nfl dy KfmosL lokF leI aqy aKOqI pMQk vkIlF leI ieh bhuq sLrmnfk gWl hY . sUrbIrqf nfl Biraf isWK ieiqhfs iehnF qoN ieh puWCdf rhygf ik ikAu iehnF ny Aus ivakqI nUM afpxI sPLfeI df gvfh bxfieaf.BfeI blvMq isMG ny afpxy zIPYNs qo mnf kIqf hoieaf hY. bfkI sfiraf dy zIPYs ivWc gvfhI sI. ijkrXog hY ik BfeI blvMq isMG ny ies kys ivWc koeI vI vkIl nhI kIqf aqy adflq ivWc iekbflIaf ibafn dy ky byaMq isMG nUM mfrn dI ijMmyvfrI afpxy isr leI hY. ies kys ivWc PVy hoey bfkI muljm byksUr hn. AuhnF df kihxf hY ik pMjfb df jLflm muWK mMqrI byaMq isMG mnuWKqf df kfql sI aqy idWlI dy iesLfry qy isWKF df Gfx kr irhf sI . AuhnF df kihxf hY ik ieh kMm krky AuhnF ny akfl purK aqy isWK pMQ pRqI afpxI bxdI ijMmyvfrI nUM pUrf kIqf hY. ijsdf AuhnF nUM koeI aPLsos nhI hY aqy nf hI kdy hovygf. Auhnf df kihxf hY ik sfzIaF jfnF eynIaF kImqI nhI hn ik asI iehnF leI isWKI isDfqF aqy sMGrsL Bry ieiqhfs qo mUMh moV leIey . ieh vI ijkrXog hY ik sI[bI[ afeI[ vloN puWCy gey qkrIbn 1000 svflF dy jvfb AuhnF ny KLfilsqfn ijMdfbfd dy nfary lgf ky idWqy aqy ikhf ik sMGrsL ajy muWikaf nhI sMGrsL jfrI hY aqy rhygf . blvMq isMG (bUVyl jylH) cMzIgVH KMzy bfty dI pfhul iensfn df jIvn sPl krdI hY-isMG sfihb aMimRqsr: 15 dsMbr-ijhVy bwcy awj piqqpuxy df isLkfr ho rhy hn ksUr iehnF df nhIN, jLrUr ikDry mfipaF vloN bwicaF dI pRvirsL smyN kmI rih geI hovygI. mfipaF df muZlf Prj hY ik afp gurmiq dy DfrnI hox qy bwicaF nMU gurmiq jIvn jFc idRV krfAux qF hI bwcy gurmiq `c pRpwk huMdy hn. iehnF ivcfrF df pRgtfvf swcKMz sRI hirmMdr sfihb dy gRMQI isMG sfihb igafnI mwl isMG jI ny ieQoN 30 iklomItr dUr ipMz pwqI CFgf qy hrdorvfl Kurd ivKy Drm pRcfr kmytI vloN ‘aMimRq Cko-isMG sjo’ lihr nMU ipMz-ipMz Gr-Gr pMcfAux dy afsLy nfl aKMz kIrqnI jQf ieMtrnYsLnl dy muKI igafnI bldyv isMG dy sihXog nfl ivwZI Drm pRcfr lihr qy iswK ivrsf sMBfl muihMm dy pihly idn gurduafrf sfihbfn ivKy juVy iek ivsLfl iekwT nMU sMboDn kridaF kIqf. AunF ikhf ik dsmysL ipqf sRI gurU goibMd isMG jI vloN bKisLsL kIqI aMimRq dI dfq mnuwKI jIvn nMU inXm bwD krdI hY. gurU sfihb ny ies bKisLsL dy nfl cfr bwjr kurihqF, kuJ rihqF vrgy sunihrI asUl vI nIXq kIqy hn. ijnF `qy aml kridaF ijQy mnuwKI jIvn sPl huMdf hY AuQy ieh rihqF nroey smfj dI isrjnF leI aihm Xogdfn pfAuNdIaF hn. AunHF ikhf ik aMimRq dI dfq hI gurmiq jIvn jugq qy akfl purK nfl aByd hox df rfh drsfAuNdI hY. nOjuafnF nfl ‘gurmiq ivcfrF dI sFJ’ imlxI mOky sLRomxI kmytI dy mYNbr s[ amrIk isMG sLfhpur qy lihr dy muK sihXogI aKMz kIrqnI jQf ieMtrnYsLnl dy muKI igafnI bldyv isMG ny gurbfxI dy pRmfx qy iswK ieiqhfs dI aihm GtnfvF dy hvfly idMidaF nOjuafnF nMU piqqpuxy qoN injfq pfAux qy KMzy bfty dI pfhul Ck gurU vfly bxn dI pRyrnf kIqI ijs dy isty vjoN 34 dy nOjuafnF ny kys rwKx aqy 12 nOjuafnF ny 24 dsMbr nMU muwK smfgm smyN hox vfly aMimRq sMcfr dOrfn aMimRq Ckx df pRx ilaf. ies mOky BfeI arjn isMG mohflI (kMtrolr), PYzrysLn pRDfn s[ pRmjIq isMG gory nMgl, pMj ipafry sfihb BfeI myjr isMG qy BfeI rGbIr isMG aqy pRcfrk BfeI jsivMdr isMG sLhUr ny vI sMgqF nfl gurmiq dI sFJ kIqI. kys rwKx df pRx lYx vfly bwicaF nMU isMG sfihb igafnI mwl isMG jI ny isropfE bKisLsL kIqy. igafnI bldyv isMG ny ies ngr dy sfbkf srpMc s[ bicwqr isMG nMU awj dI Drm pRcfr lihr dOrfn kys rwKx df pRx lYx aqy gurmiq dI pRyrnf lYx vflIaF sMgqF (nOjuafnF) nfl qflmyl rwKx df ieMcfrj nIXq kridaF isropfE Byt kIqf. AunHF ikhf ik afpxy ivrsy nfl juVn leI pRx krn vfly ajyhy nOjuafnF qy sMgqF nfl qflmyl krn leI aijhy guriswKF dI syvf leI jfvygI aqy iehnF nMU ZukvyN smyN snmfnq vI kIqf jfvygf. ies smfgm qoN pRyrnF lYNidaF nsLy dI alfmq qoN KihVf CzfAux leI iqMn nOjuafn awgy afey ijnF nMU sLRomxI kmytI vloN sQfpq nsLf CzfE kyNdr leI aQfrtI pwqr vI idqy. ngr invfsIaF `c ies lihr pRqI bhuq hI AuqsLfh sI ipMz dy phuMc mfrg qoN gurduafrf sfihb qIk kIrqn krdI jf rhI pRcfr vhIr `qy sMgqF ny bVI sLrDf qy siqkfr nfl PuwlF dI vrKf kridaF jI afieaF ikhf. ies qoN pihlF sjy dIvfn `c hjLUrI rfgI BfeI pRimMdr isMG qy BfeI jgqfr isMG dy rfgI jiQaF ny ielfhI bfxI dy kIrqn qy ZfzI jQf BfeI dysf isMG dlyr , BfeI jwsf isMG Bfgovfl qy BfeI blbIr isMG qyVI ny bIr rsI vfrF rfhIN sMgqF nMU gur-ieiqhfs nfl joiVaf. ies mOky s[ mihMdr isMG mIq skwqr, BfeI suKdyv isMG quV, BfeI srvn isMG, BfeI srbjIq isMG sohIaF, BfeI jsivMdr isMG Cfpf, BfeI jsivMdr isMG sLhUr (sfry pRcfrk) qy BfeI jwj isMG imsLnrI qoN ielfvf BfrI igxqI `c sQfnk pqvMqy qy sMgqF mOjUd sn. ngr dIaF sMgqF vloN imly BrpUr sihXog qy imlvrqn leI DMnvfd kIqf. styjL df sMcfln BfeI pRimMdr isMG pRcfrk ny bfKUbI inBfeI.
|
||||||||||||||||||
|
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com |
|||||||||||||||||||