![]() |
||||||||||||||
| |
||||||||||||||
|
jUn mhInf iPr awj ciVHaf[[[[[ iswK kOm Aupr vfpry qIsry GlUGfry dI 20vIN brsI dy mOky Aupr cfr cuPyry ingHf mfrn Aupr ieh ruJfn vyKx nMU imldf hY ik iswKF dI iewk vwzI igxqI ies KUnI sfky 倉y 1984 ivc ihMdusqfn srkfr 倉y smuwcI msLnIrI vloN Zfhy jLulmF nMU mn ivcoN ivsfrx dy rONa ivc hY . ies ruJfn dy pYdf hox df kfrn ijQy iswK kOm dI lIzrisLwp df vwzf ihwsf ijLMmyvfr hY AuQy sfzy bhuigxqI pRcfrk, lyKk, klfkfr, sfihqkfr, icMqk afid sLfml hn ikAuNik ienHF sfiraF ny kOm nMU ies musLkl ivcoN inklx leI koeI ivAuNq dyx jF kOm dI soc nMU dusLmx dIaF cflF dI pihcfx krn dy kfbl bxfAux dI bjfey iswKF df vZFgf kr rhy mnMUvfdI rUpI kuhfVy dy dsqy df rol adf kIqf . ihMdusqfn ivc do ku hPqy pihlF sonIaf gFDI dI ikRpf sdkf pRDfn mMqrI dy ahudy Aupr zf: mnmohn isMG dy ibrfjmfn hox nfl " ieh PYslf 20 sfl pihlF ieMdrf pRIvfr vloN iswK kOm Aupr kIqy jLbr dI glqI kbUlx df aihsfs hY " jF " ies PYsly nfl ieMdrF dy Kfndfn ny iswKF df mn ijwq ilaf hY " afid ibafn dyx dI kfhl iCVI hoeI hY . ijvyN do hPqy pihlF afpxy sMpfdkI not ivc asIN 18vIN sdI dy iswK ieiqhfs ivc lfhOr dy sUby jLkrIaf Kfn vloN iswKF nfl sbMD suKFvy bxfAux dy mnorQ hyT ByjI nvfbI df hvflf idMdy hoey ikhf sI ik ijs qrHF Aus vkq dy iswKF ny jLkrIey vloN ByjI nvfbI nMU kbUlx dy bfvjLUd Aus dy jLulmF nMU nhIN sI Bulfieaf Ausy qrHF sfnMU sonIaf gFDI vloN inwjI mjLbUrI qihq zf: mnmohn isMG nMU pRDfn mMqrI bxfAux nfl ihMdusqfnI srkfr 倉y msLnIrI vloN 20 sfl dy arsy dOrfn kIqy jLulmF nMU nhIN BulfAuxf cfhIdf . iesy qrHF kuJ lokF vloN ikhf jFdf hY ik " ipCokV pRqI ivcfr krn jF Aus dI cIr PfV krky iswKF Aupr hoey GlUGfry dy dosLIaF dI insLfndyhI krn dI bjfey sfnMU afpxI mOjUdf ijLMdgI pRqI iDafn kyNdrq krnf cfhIdf hY " jF " pMjfb ivc mnuwKI aiDkfrF dI AulMGxf jrUr hoeI hY pr ikAuNik mYN AuQy nhIN rihMdf ies krky mYnMU AuQoN bfry socx dI koeI loV nhIN hY . " ieh ruJfn bhuq hI aPsosnfk 倉y svYmfrU ruJfn hY ikAuNik asIN afpxy sLhIdF dIaF kurbfnIaF 倉y BYxF mfqfvF dy aQrUaF nMU mn ivcoN Bulf rhy hF . bysLwk sfzf Drm sfnMU ieh isKfAuNdf hY ik iswK ny afpxy mn ivc iksy dUsry Drm dy pYrokfr pRqI vYr ivroD dI Bfvnf nhIN rwKxI cfhy Auh ihMdU, muslmfn jF iesfeI hovy pr sfzf Drm sfnMU ieh vI isiKaf idMdf hY ik iensfP brkrfr rwKx leI jykr loV pvy qF iswK nMU jUJx qoN vI guryjL nhIN krnf cfhIdf . sfzI soc anusfr 1984 ivc hoey GlUGfry 倉y Aus qoN bfd vfpry jLbr dy dosLIaF nMU AunHF dy dosLF dI sjLf iml jfx qoN bfd iswKI rvfieqF muqfibk muafP krnf TIk hY pr Aus GlUGfry dI Xfd nMU kqweI vI BulfAuxf nhIN cfhIdf . ijhVy lok 1984 ivc vfpry jLbr nMU mn ivcoN Bulf ky ies vkq aYsLo iesLrq nMU qirjIh dy rhy hn AunHF nMU iek igafnvfn iensfn dI khI hoeI ies gwl nMU ivcfr lYxf cfhIdf hY ik " jo ipCokV ivc hoeIaF glqIaF nMU Buwl jFdy hn Auh AuhIE glqI dubfrf krdy hn . " ienHF lokF nMU ieh ivcfrnf cfhIdf hY ik Auh ikhVI Gtnf hY ijs nMU ieh mn ivcoN BulfAuxf cfhuMdy hn ? kI sfnMU 40 dy krIb ieiqhfsk gurduafiraF qoN ielfvf mIrI-pIrI dy kyNdr sRI akfl qKLq sfihb 倉y sRI drbfr sfihb Aupr XojfnbwD qrIky nfl hoey POjI hmly nMU Bulf dyxf cfhIdf hY ? asIN iks qrHF Buwl skdy hF ik ieh hmlf Aus idn kIqf igaf sI ijs idn hjLfrF dI igxqI ivc iswK sLrDflU, pMjvy pfqsLfh sfihb sRI gurU arjn dyv jI df sLhIdI idvs mnfAux leI sRI drbfr sfihb qoN ielfvf anykF ieiqhfsk gurduafrf sfihbfn ivc iekwqr hoey sn ? kI sfnMU ieh Bulf dyxf cfhIdf hY ik sRI drbfr sfihb smUMh ivc bYTy aKOqI iswK KfVkUaF dI igxqI ihMdusqfnI gRih mMqrI pRkfsL cMdr syTI ny pfrlImYNt ivc jUn 1984 dy ies hmly qoN kuJ hPqy pihlF 40-50 dy krIb dwsI sI ? kI ieh vI Buwl jfxf cfhIdf hY ik ienHF ivcoN kuC ivakqIaF dy puils dy hQoN mfry jfx dIaF KbrF pMjfb 倉y ihMdusqfn dI pYRs ivc vI CwpIaF sn 倉y kuJ ivakqIaF dy ihMdusqfn qoN bfhr hox dy sbUq smuwcI pRYs dy kol sn ijs krky ieh igxqI isrP 30-35 dy krIb sI . kI sfnMU ieh Bulf dyxf cfhIdf hY ik srkfr vloN sRI drbfr sfihb ivc " iswK aiqvfdI " kwZx dy bhfny hyT ihMdusqfnI POj vloN ieh hmlf iqMn rfjF ivc 40 dy krIb ieiqhfsk gurduafrf sfihbfn Aupr kIqf igaf sI ? kI sfnMU ieh vI Bulf dyxf cfhIdf hY ik nfjLIaF dy pd icnMHF qy clidaF hoieaF ihMdusqfn srkfr vloN iswKF dy ieiqhfsk ivrsy nMU qbfh krn leI sRI drbfr sfihb ivKy siQq iswK rYPrYNs lfeIbryrI nMU POjI aYksLn Xfin ihMdusqfnI POj df kbjLf hox dy iqMn idn bfd awg lf ky sfiVaf igaf sI ? kI sfnMU ieh vI Bulf dyxf cfhIdf hY ik POj vloN jLbrI cuwkyy gey iswK ieiqhfsk ivrsy dy sbUq POjI jrnYlF dy GrF ivc iml jfx qoN bfd ajy qwk ihMdusqfn srkfr AunHF vsqUaF nMU vfps krfAux qoN Gys vwtI bYTI hY . ijnHF lokF ny ies POjI aYksLn Kqm hox qoN bfd KusLIaF mnFAudy hoey mnuwKqf df Gfx krn vfly POjIaF nMU lwzU Kvfey sn jF POjIaF dy mwQy Aupr iqlk dy itwky lfey sn AunHF lokF nMU kI sfnMU Bulf dyxf cfhIdf hY ? kI sfnMU iehvI Bulf dyxf cfhIdf hY ik jUn 1984 ivc vfpry kihr dy sfky dI pMizq atwl ibhfrI vfjpfeI vrgy sfry pRmuwK ihMdusqfnI rfjnIqkF ny sLlfGf kIqI sI ? kI sfnMU aprysLn bilE stfr Xfin sfkf nIlf qfrf qoN bfd pMjfb ivc vrqfey aprysLn vuzrojL 倉y blYkQMzr nMU Bulf dyxf cfhIdf hY ? kI sfnMU ieh vI Bulf dyxf cfhIdf hY ik sfkf nIlf qfrf qoN bfd POj nMU jfrI idsLf inrdysL ivc aMimRqDfrI iswKF nMU aiqvfdI krfr idwqf igaf sI ? kI sfnMU ieh vI Bulf dyxf cfhIdf hY ik sfkf nIlf qfrf qoN bfd pMjfb dy ipMzF ivc ihMdusqfnI POj vloN iswK nOjvfnF df isLkfr sLurU kIqf igaf sI ? kI sfnMU ieh vI Bulf dyxf cfhIdf hY ik ies jLbr dOrfn sfzIaF mfqfvF 倉y BYxF dIaF iejLwqF nMU ihMdusqfnI suriKaf dsiqaF 倉y srkfrI sLih hyT ivcrn vfly aKOqI KfVkUaF, ijnHF nMU blYk kYts vI ikhf jFdf hY vloN roilaf igaf sI ? kI sfnMU ieh vI Bulf dyxf cfhIdf hY ik sfzy bjLurgF nMU qsIhf kyNdrF ivc tfrcr kIqf igaf sI ? kI sfnMU pMjfb qoN bfhr smuwcy ihMdusqfn ivc sfkf nIlf qfrf dI muwK dosLI, pfpx ieMdrF nMU sLhId sR: byaMq isMG 倉y sLhId sR: sqvMq isMG vloN mfr idwqy jfx qoN bfd dndnfAuNdIaF kfqlF dI Aus BIV nMU ijs ny srkfrI sLih Aupr XojfnbwD ZMg nfl iswKF dI nslkusLI kIqI sI nMU vI Bulf dyxf cfhIdf hY ? kI sfnMU ieh vI Bulf dyxf cfhIdf hY ik iswKF dy gl ivc tfier pf ky awg lfAux vfly vihsLI kfqlF dy toly ny AunHF nMU isrP ies krky drdnfk ZMg nfl mfiraf sI ik AunHF dy isr 倉y dsqfr sI jF Auh iswK sn ? kI sfnMU ieh vI Bulf dyxf cfhIdf hY ik nv-jMmy bwicaF nMU isrP ies krky ptkf ptkf ky mfiraf igaf sI ikAuNik AunHF nMU jnm dyx vflIaF aOrqF iswK sn ? kI sfnMU AunHF mfqfvF nMU vI Bulf dyxf cfhIdf hY ijnHF dIaF awKF dy sfhmxy AunHF dy bwicaF nMU vihsLIafnf ZMg nfl kql kIqf igaf sI ? kI sfnMU AunHF mfqfvF nMU vI Bulf dyxf cfhIdf hY ijnHF dy bwicaF dIaF awKF sfhmxy mfqfvF dy nfl smUihk blfqkfr krn qoN bfd bwicaF nMU mfr idwqf igaf sI ? ieh iks qrHF sMBv hY ik ieh sfrf kuJ Xfd krn qoN bfd sfzIaF awKF ivc KUn dy aQrU nF afAux ? Auprokq GtnfvF jo ik sfzIaF awKF dy shfmxy vfprIaF hn bfry iekFq ivc bYT ky isrP ieh aMdfjLf lfE ik jykr asIN ipCly 20 sfl dy ieiqhfs nMU BulfAux df qheIaf kr ilaf hY qF Auh ikqnf lMbf hY . pMjfb ivc isrP rYnzmlI Xfin ibnHF iksy qrqIb dy sihj suBfa hI 10 mfqfvF nMU AunHF dy puwqrF bfry puwC lvoN ieh XkInI hY ik Gwto Gwt iek, kdy nF Bulfieaf jfx vflf duKdfiek ikwsf sunx nMU imlygf . ieh ivc koeI do rfvF nhIN hn ik pMjfb 倉y ihMdusqfn ivc iswKF Aupr hoey jLbr leI sfry ihMdUaF jF Aus mulk dy vsnIkF nMU dosLI nhIN Tihrfieaf jf skdf pr ihMdusqfn dI bhuigxqI jnqf nMU 1984 倉y Aus qoN bfd vfpry jLbr leI iblkul Ausy qrHF dosLI Tihrfieaf jf skdf ijvyN ik dUsry ivsLv XuwD dOrfn XhUdIaF Aupr hoey jLulm leI smuwcy jrmn lokF nMU dosLI Tihrfieaf jf skdf hY . smuwcy ihMdusqfnI rfjnIqk ZFcy, mIzIey 倉y bhuigxqI lokF vloN iswKF nMU sfkf nIlf qfrf dy dosLI TihrfAux sdkf sfnMU ieh aMdfjLf lf lYxf cfhIdf hY ik Aus mulk dy bhuigxqI lokF dIaF sfzy pRqI kI BfvnfvF hn . ies ivc koeI sLwk nhIN hY ik 1984 ivc iswKF dI nslkusLI nMU srkfrI nIqI qihq kIqf igaf sI pr jykr afm ihMdusqfnI jnqf ies ivc srkfr df sfQ nF idMdI qF ieh nslkusLI sfry mulk ivc ieqny idn nhIN sI cwl skdI . iksy jLfbr nMU cuwp cfp vyKI jfxf vI iek qrIky nfl Aus jLfbr dIaF nIqIaF pRqI hfmI Brn dy brfbr hY ijs krky aksr iensfP pMsd lokF ny hlfqF dI pRvfh kIqy bgYr jLbr ivruwD avfjL AuTfeI ijs dI imsfl iswK ieiqhfs ivc mlyrkotly dy nvfb vjoN mOjUd hY . kfql toilaF dI agvfeI krn vfly nyqfvF nMU qrwkIaF idwqIaF geIaF sn 倉y aYc[ ky[ aYl[ Bgq, swjx kumfr jF rfmpfl prDfn vrgy buwcV ajy vI bfhr dndnFAudy iPrdy hn jdoN ik hux qwk anykF vfr kyNdr srkfr vloN jFc kimsLn ibTfAux df ZkMvj GiVaf jf cuwkf hY ijnHF ivcoN BfrqI jnqf pfrtI dI srkfr vloN inXukq kIqy igaf kimsLn vI sLfml hY . kI sfnMU ieh vI Bulf dyxf cfhIdf hY ik zf: mnmohn isMG vloN afpxy mMqrI mMzl ivc sLfml kIqf igaf jgdIsL tfeItlr, nvMbr 1984 ivc iswKF dI nslkusLI krvfAux vfly pRmuwK pfqrF ivcoN sI 倉y Aus dI anykF mnuwKI aiDkfr sMgTnF vloN insLfndyhI kIqI jf cuwkI hY ? ijnHF POjI jrnYlF 倉y aPsrF ny sRI drbfr sfihb ivKy inhwQy lokF Aupr hmlf krky AunHF nMU mfiraf jF ijnHF nMU ihrfsq ivc lYx qoN bfd mfiraf AunHF nMU ajy vI AunHF dy kukrmF dI sjLf nhIN imlI . ihMdosqfn df KuPIaf ivBfg, rfa 倉y puils dy Kfs dsqy jo ik iswKF nMU mfr mkfAux leI KfVkUaF dy rUp ivc iqafr kIqy gey sn ajy vI iksy inrpwK adflqI jFc qoN vFJy hn . hux qwk ihMdosqfn srkfr 倉y Aus dy hmfieqIaF df ieh kihxf hY ik AunHF nMU sRI drbfr sfihb ivc luky bYTy KfVkUaF nMU kwZx leI POjI hmlf krnf ipaf jdoN ik ies msly bfry ikqfbF ilKx vfly KojIaF ny ieh gwl iswD kIqI hY ik ihMdosqfnI POjF ny sRI drbfr sfihb df mfzl bxf ky jUn 1984 qoN keI mhIny pihlF hI POjI msLkF kIqIaF sn . smuwcy pMjfb nMU kriPAU dI jkV ivc lY ky mIzIey nMU AuQoN kwZ ky ihMdosqfn srkfr kI lukfAuxf cfhuMdI sI ? jLUhYr ksLmIrI 倉y brfien mkYienzrIE ny afpxI ikqfb sfPt tfrgYt ivc iswKF dy aks nMU dunIaF dIaF njLrF ivc mfVf bxfAux leI kIqIaF cflF 倉y pMjfb ivc iswK KfVkUaF nMU mfr imtfAux leI bxfeI KuPIaf jQybMdI " Qrz eyjMsI " df ijLkr kIqf hY . pMjfb ivc srkfrI jLbr smyN puils muKI rih cuwky irbYro ny vI afpxI afqm kQf " bUlYt POr bUlYt " ivc ieh gwl kbUlI hY ik iswK KfVkUaF nfl nijwTx leI hr njLfiejL 倉y jfiejL qrIkf vriqaf igaf sI 倉y ies mksd leI blYk kYts iqafr kIqIaF geIaF sn . ienHF nklI KfVkUaF ny lokF dI lihr pRqI hmdrdI Kqm krn leI srkfrI sLih hyT lokF dIaF DIaF BYxF dIaF iejLwqF luwtIaF 倉y byksUr lokF nMU mfiraf . kuC sfl pihlF afeIaF ihMdI iPlmF " DoRh kfl " jF " hvFey " srkfrI dihsLqvfd dy Gtnf kRm nMU bhuq hI bfKUbI nfl drsFAudIaF hn . jykr koeI ieh smJdf hY ik ihMdusqfn dI srkfr jF rfjnIqk ZFcf iswKF pRqI hux suihrd hY qF ieh bhuq vwzI KusLPihmI hY . sR: gurqyj isMG afpxI ikqfb " qFzv aOP dI sYNtUr " ivc Auh ivsQfr nfl sYNtr srkfr dIaF iswK mfrU nIqIaF bfry cfnxf pFAudy hn . jdoN koeI vI srkfr jF ZFcf lokF nMU iensfP dyx qoN munkr hovy 倉y AunHF dy buinafdI hwkF Aupr vI zfkf mfrn lwg pvy qF lokF nMU ieh hwk huMdf hY ik Auh Aus ZFcy nMU bdlx leI ivdorh krn . adfrf sFJ svyrf dI soc anusfr ivdroh df mqlb isrP ihMsk lihr nhIN hY . hr lihr ivc ihMsk pwK df afpxf Xogdfn huMdf hY 倉y sfzy nOjvfnF vloN cuwkIaF ey[ ky[ 47 ies lihr nMU sPlqf qwk phuMcfAux dI smrQf nhIN rwKdIaF . sfnMU ihMdosqfn dIaF GtigxqI kOmF qoN ielfvf bhusMmqI lokF nfl vI sbMD suKFvy bnfAuxy pYxy hn 倉y ieh Aus vkq qwk sMBv nhIN ho skdf jdoN qwk AunHF vloN ieh aihsfs nhIN kr ilaf jFdf ik 1984 ivc jo iswKF nfl hoieaf sI Auh njfiejL sI . ies mksd leI jo mfrU hiQafr dysL ivdysL ivc rihx vfly iswK vrq skdy hn Auh pRcfr df hY 倉y pRcfr Aus vkq qwk nhIN ho skdf jdoN qwk sfzy ierfdyaF ivc idRVqf nhIN aFAudI . idRVqf isrP Aus vkq hI aFAudI hY jdoN asIN afpxy ipCokV ivc vfprIaF GtnfvF nMU mnF ivc kfiem rKIey 倉y BivwK ivc aijhIaF GtnfvF nMU dubfrf vfprx qoN rokx leI afpxy bxdy Xogdfn nMU pihcfxIey . sfzI kOm dI ieh qRfsdI hY ik 20 sfl dy arsy dOrfn sLORmxI gurduafrf pRbMDk kmytI Aupr kfbjL DVy ny ies kihr dy sfky dy sfry nfmo insLfn imtf idwqy hn jdoN ik ies mhfn asQfn qoN 200-300 mItr dI dUrI Aupr Xfin jilaF vflf bfg ivKy 80-90 sfl pihlF brqfnvI hukmrfnF vloN mfrIaF golIaF dy insLfnF nMU sMBfl ky rwiKaf hoieaf hY . iesy qrHF sfnMU AunHF lIzrF/pRcfrkF/lyKkF/icMqkF dI kOm pRqI suhridqf bfry vI socxf cfhIdf hY jo ik 18vIN sdI jF gurU sfihbfn vyly vfprIaF GtnfvF sbMDI qF bhuq cfnx pFAudy hn pr ipCly do dhfikaF dOrfn vfpry jLbr dI gwl krn qoN ikAuN kMnI kqrFAudy hn jF Aus nMU BulfAux dIaF dlIlF idMdy hn . adfrf sFJ svyrf dI smuwcI iswK kOm nMU ieh bynqI hY ik 1984 ivc vfpry GlUGfry nMU mnF ivcoN iblkul nF ivsfro ikAuNik jykr asIN afpxy ipCokV nMU Bulfieaf qF sfzIaF afAux vflIaF pIVIaF 倉y BivwK ivc ilKyaf jfx vflf ieiqhfs sfnMU kdI vI muafP nhIN krygf . jykr koeI socdf hY ik ihMdusqfn dy ivc vwsdy iswKF jF pMjfb Aupr hux BivwK ivc koeI musIbq nhIN pYxI Auh iblkul glq hY . nfrQ amrIkf ivc vwsdy hoey sfnMU ieQoN dy nyitv ieMzIan ijnHF nMU ik muZly bisLMdy vI ikhf jFdf hY dI imsfl afpxy ijLhn ivc kfiem rwKxI cfhIdI hY ik iks qrHF AunHF dI pUrI nsl nMU hI nisLaF ivc zbo ky AunHF nMU Gisafry bxf idwqf igaf hY. |
|||||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com |
||||||||||||||