![]() |
||||||||||||||
| |
||||||||||||||
|
vYnkUvr dI adflq ivc cwldy eyar ieMzIaF kys ivc ies hPqy srkfrI iDr vloN
pysL kIqI gupq aOrq ‘‘stfr ivtinws’’ jF “ guwlU gvfh “ ? pYsy dy lflc ivc gvfhIaF dyx qoN ielfvf pwCmI mulkF ivc pRcilq adflqI ZFcy ivc inwjI ikVH kwZx dy mnsUby qihq afpxy ivroDI nMU kuiVkI ivc PsfAux dy leI jF srkfrI jFc eyjMsIaF dy bihkfvy ivc af ky srkfrI gvfh bnx jF kiQq dosLI jF sLwkI ivakqI dy ivruwD qfxf bfxf bunx leI jFc eyjMsIaF dI sihXogI BUimkf inBfAux dy anykF ikwsy awj qwk sfhmxy af cuwky hn ijnHF ivc jFc eyjMsIaF vloN Tos sbUqF dI Gft sdkf pYsy/nOkrI/iemIgrysLn/bdnfmI/sMBfvI gvfh dI sjLf GtfAux afid df lflc/zr dy ky gvfhIaF pRfpq kIqIaF ‘qy iPr AunHF gvfhF nMU nvIN pihcfx dy ky dunIaF dIaF njLrF qoN lko ky rwiKaf hY . vYnkUvr dI adflqI krvfeI anusfr hux qwk ies " stfr ivtins " sbMDI pqf lwigaf hY ik ieh aOrq dfavf krdI hY ik mlik ny ies kol eyar ieMzIaF duKFq krvfAux ivc afpxf hwQ kbUilaf sI ‘qy ieh 1992 qoN lY ky 1997 qwk mlik nfl hoeIaF gwlF nMU afpxI inwjI zfierI ivc ilwKdI rhI sI . sfzI soc anusfr ieh " stfr ivtins " afpxI zfierI dy ivc ilKIaF gwlF nMU kwtx jF AunHF qoN bdlvy ibafn dyx jF zfierI ivcly kuC siPaF nMU rhwsmeI ZMg nfl sfVx dI Gtnf sdkf " guwlU gvfh " df rUp Dfrn kr cuwkI hY ijs dI nIaq nMU pihcfnx leI ies dI pihcfx nMU jnqwk krnf bhuq jrUrI hY qF jo pihcfx nMU AuBfr ky asl mnorQF dI insLfndyhI kIqI jf sky . ieh " stfr ivtins " jo ik ihMdusqfn qoN bfhr dI jMmpl drsfeI geI hY ‘qy ividak Xogqf rwKdI hY dfavf krdI hY ik Aus nMU 1997 ivc iek pMjfbI dy aKbfr ivc eyar ieMzIaF duKFq dI Kbr pVH ky hI ies duKFq ivc kuC ivakqIaF vloN sLwkI BUimkf inBfAux dI jfxkfrI pRfpq hoeI hY . Aus anusfr ies Kbr dy Cpx qoN bfad hI mlik ny Aus kol ies duKFq ivc afpxf hwQ hox dI gwl sivkfrI sI . sfzI soc anusfr ieh dfavf hI ies " stfr ivtins " nMU " guwlU gvfh " hox df iKqfb dyx dy leI kfPI hY ikAuNik 1984 qoN knyzf ivc rih rhy hr iswK, ijs ny jUn 1984 ivc sRI drbfr sfihb ‘qy 40 dy krIb hor ieiqhfsk gurduafiraF Aupr vfpry kihr dy sfky dIaF KbrF dI soJI rwKI hY jF ieQoN dIaF iswK sMsQFvF ivc sLmUlIaq kIqI hY Auh BlI BFq jfxdy hn ik Auh ikhVy ivakqI jF gruwp sn ijnHF Aupr jUn 1985 ivc vfpry ies eyar ieMzIaF duKFq nMU krvfAux jF sihXogI BUimkf inBfAux df sLwk kIqf jFdf sI . ies ivc koeI sLwk nhIN hY ik ies iGxfAuxy ‘qy inMdxXog kFz dy vfprx qoN bfad knyzIan suriKaf eyjMsIaF Aupr ies duKFq dy dosLIaF nMU adflq dy kithry ivc KiVaF krky sjLf idvfAux df bhuq jor sI ‘qy hux qwk vfprIaF GtnfvF ‘qy pysL kIqIaF gvfhIaF jF sbUqF qoN ieMJ jfpdf hY ijvyN suriKaf eyjMsIaF ny afpxy imsLn dI pUrqI leI dohF kiQq dosLIaF dy hr sMBfvI ivroDI, aPvfh ‘qy JUT nMU vriqaf hY . hux qwk ies " stfr ivtins " vloN ieMdrF/rfjIv nMU kuJ knyzIan iswKF vloN mfrn dIaF skImF GVx jF sihXogI Buimkf inBfAux sbMDI jo ikhf igaf hY Auh sB jnqwk jfxkfrI hY . 1984 ivc pfpx ieMdrf nMU nrkpurI Dkwx smyN jF jUn 1984 df sfkf vfprx vyly dIaF knyzIan aKbfrF/tYlivXn irportF/jnqwk iekwTF nMU ijLhn ivc ilafAux nfl jo qsvIr AuBrdI hY Aus sdkf adflq ivc ies " guwlU gvfh " vloN idwqy ibafn koeI acMBf nhIN jfpdy ikAuNik Aus vkq bhuigxqI iswK afgUaF jF sMsQFvF ny hosL dI bjfey josL nMU qirjIh idwqI sI . 1997 ivc pMjfbI aKbfr ivc eyar ieMzIaF duKFq dI storI ilKx vfly " pwqrkfr " jF gupq rwKx dI sLrq Aupr kiQq dosLIaF ivruwD ibafn dyx vfly gvfhF ivcoN kuJ iek dI aslIaq qF vYnkUvr sMn/sI[bI[sI[/glob aYNz myl dy vkIlF vloN idwqIaF dlIlF sdkf jF mlik/bfgVI vloN ijLAUrI dI bjfey jwj dy sfhmxy pysL hox dy PYsly sdkf pRgt ho cuwkI hY ik iks qrHF pYsy dy lflc ivc jF mlik nfl inwjI ikVH rwKx vfly lokF ny gvfhIaF idwqIaF sn . adfrf sFJ svyrf dI mlik jF bfgVI dy nfl koeI ivsLysL hmdrdI nhIN hY ‘qy nF hI asIN AunHF nMU adflqI PYsly qoN bgYr dosLI jF inrdosL hox df aYlfn kr rhy hF pr sfzI soc anusfr ieh muwkdmf " guwlU gvfh " vrgy gupq gvfhF Aupr aDfirq hox dI bjfey KuwlI adflq ivc cwlxf cfhIdf hY ijs ivc gvfhF dy mnorQF dI insLfndyhI hoxI bhuq jrUrI hY . asIN iek vfr iPr ies duKFq dI jnqwk jFc dI mMg krdy hoey ilbrl ‘qy aYn[ zI[ pI[ pfrtI dy rfjnIqkF nMU Xfd krvFAudy hF ik ivroDI iDr ivc rihMdy hoey AunHF ny hmysLF hI ies duKFq dI qih qwk jfx leI rOiel kimsLn sQfipq krn df vfadf kIqf sI . sfzI soc anusfr ies rOiel kimsLn nMU bhuq jldI sQfipq krnf cfhIdf hY ikAuNik ijhVf ivakqI 1980ivaF ivc afpxI Aumr dy 40ivaF ivc sI Auh hux 60 sfl dy krIb ho cwlf hY ‘qy bhuq jld hI bhuigxqI bjLurg lokF dI qrHF kmjLor XfdsLfq sdkf 1985 dIaF GtnfvF nMU cMgI qrHF Xfd nhIN kr skygf . knyzIan iswKF dy aks nMU lwgx vfly ies sMBfvI Dwby nMU imtfAux dy leI sfnMU KfilsqfnI/ihMdusqfnI/mfzryt/PMzfmYNtilst afidk vKryivaF qoN Aupr AuwT ky rOiel kimsLn dI mMg krnI cfhIdI hY qF jo asl dosLIaF/gvfhF ‘qy AunHF dy asl ierfidaF dI insLfndyhI kIqI jf sky . |
|||||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. |
||||||||||||||