|
mfnXog bOb rya vloN
eyar ieMzIaf duKFq sbMDI jfrI kIqI irport inrpwKqf qoN dUr
kI aMqr-rfÈtrI isafsq aqy afriQk ihwqF dy pRBfv sdkf knyzIan eyjMsIaF 21
sfl bfad vI asl doÈIaF dy ichry nMgy krn qoN munkr rihxgIaF ?
(jspfl
isMG bwl) mfrc 2005
ivc ibRitÈ kulMbIaf dI adflq ivc do ivakqIaF ƒ eyar ieMzIaf duKFq dy
mukwdmy ivcoN brI kIqy jfx qoN knyzf dy pbilk syPtI aqy aYmrjYNsI
prpyrznYs ivBfg dI mMqrI aYn mkYln vloN ies duKFq dI jFc ivc koeI pwK
aDUrf rih igaf hY jF nhIN dI pVqfl krn leI inXukq kIqy gey mfnXog bOb
rya dI 42 siPaF dI irport ƒ pV ky ieh spÈwt nËr aFAudf hY ik iewk vfr
iPr knyzIan jFc eyjMsIaF aqy Auc-aiDkfrI iksy axdwsI mËbUrI sdkf
inrpwKqf nfl msly dI qih qwk jfx qoN ienkfrI hn . 42 siPaF dI ies irport
ƒ jdoN brIkI nfl piVHaf jfvy qF ieh spÈwt nËr aFAudf hY ik ijs qrIky nfl
Aus ny ikm boln aqy qfry hyar afid df iËkr kIqf hY aqy AunHF ƒ afDfr bxf
ky knyzIan iswKF ivc ihMsk gqIivDIaF pRcfrx vfly DiVaF df hvflf idwqf hY
Auh afp-muhfry kih rhy hn ik mfnXog bOb rya dI irport inrpwKqf qoN kohF
dUr hY aqy ies df ieko iek mnorQ ivMgy tyZy ZMg nfl isrP knyzIan iswKF ƒ
ies duKFq dy leI doÈI krfr dyx vflf mfhOl pRdfn krky KfnfpUrqI krn ƒ
muwK mnorQ rwiKaf igaf hY .
jykr mfnXog bOb rya ny
afpxf iDafn isrP eyar ieMzIaf dy duKFq leI knyzIan srkfr ƒ hor kdm puwtx
dI loV hY jF nhIN vwl kyNdrq krnf huMdf qF Auh afpxI irport ivc knyzf
ivc iswK ipClI sdI dy aKIrly plF ivc afey sn pr AunHF dI iËafdf afmd
1967 ivc knyzIan iemIgryÈn ivc afeI Kuwl sdkf sMBv hoeI sI kihMdy hoey
ieh nF iËkr krdy ik 1960ivaF aqy 1970ivaF dy dOr dOrfn hflfq ivsPotk sn
. mfnXog bOb rya dI irport ivc iswKF dy aks dIaF DwjIaF AuzfAux leI qF
koeI ksr nhIN CwzI aqy 1980ivaF ivc grm iKaflI aKvfAux vfly aKOqI jrnYlF
dIaF gqIivDIaF df pUrf iËkr krn qoN ielfvf 1984 qoN pihlF iswKF vloN
afpxy vwKry afËfd mulk dI mMg krn df iËkr krdy hoey ikhf igaf hY ik ies
mMg leI anykF vfr ihMsf df vI sfQ ilaf igaf . ies irport ivc ihMdusqfnI
srkfr vloN kIqIaF iswK ivroDI gqIivDIaF ƒ dbfAux dy leI bVI hI clfkI nfl
ihMdusqfn dI srkfr vloN sRI drbfr sfihb Aupr kIqy POjI kfrvfeI qoN
ielfvf iswK bfzIgfrzF vloN ieMdrf gFDI ƒ mfrn df iËkr qF kIqf igaf hY pr
ihMdusqfnI suriKaf dsiqaF vloN sRI drbfr sfihb qoN ielfvf 40 dy krIb hor
ieiqhfsk gurduafiraF Aupr kIqy POjI hmly jF nvMbr 1984 ivc iswKF dI kIqI
nslkuÈI df koeI iËkr nF krn sdkf ieMJ jfpdf hY ijvyN iswKF df sMGrÈ
gYr-vfiËb aqy ihMsk sI aqy Auh qÈdwd df iÈkfr hox dI bjfey doÈI hox .
ihMdusqfn ivc cwl rhy iswK sMGrÈ leI knyzIan srkfr vloN eyar ieMzIaf
duKFq leI iksy hor pwK qoN jFc krn dI ËrUrq hY jF nhIN leI inukXq kIey
gey mfnXog bOb rya vloN kIqIaF pwKpfqI itwpxIaF Aupr adfrf sFJ svyrf ƒ
ieqnf ieqrfË nhIN hY ikAuNik asIN ies ƒ iswK smuwcy jgq dy mnF ivc afpxy
kOmI BivwK pRqI apxfeI byruKI df nqIjf smJdy hF . knyzf ivc
mOzyrt/PMzfmYNtilst dI Puwt sdkf hux ieh hflfq bxy hoey hn ik ibRitÈ
kulMbIaF dy iswKF df iek vwzf ihwsf ies duKFq ƒ iswKF dy isr mVx leI
qrlo mwCI hoieaf ipaf hY . aijhy hI aKOqI iswKF ny awj qoN qkrIbn 5 sfl
pihlF jdoN mlik/bfgVI ƒ afr[ sI[ aYm[ pI[ vloN eyar ieMzIaf duKFq leI
doÈIaF vjoN ihrfsq ivc ilaf igaf sI qF Aus vkq srI ivc dIpmflf krn qoN
ielfvf miTafeI vI vMzI geI sI . jykr asIN cfhuMdy hF ik eyar ieMzIaf
duKFq dy iËMmyvfr doÈIaF ƒ nMigaf kIqf jfvy qF sfƒ ies aKOqI Puwt qoN
AuqFh AuWT ky ies irport dI CIV-PfV krnI cfhIdI hY qF jo sfzIaf afAux
vflIaF pIVHIaF ies Dwb qoN bwc skx .
sfƒ
iËafdf ieqrfË ies irport Aupr ies krky hY ikAuNik mfnXog bOb rya ny
vYnkUVr sMn dI irportr ikm boln ƒ imlIaF kiQq DmkIaF jF ËihrlIaF ilKqF
ilKx vfly ieMzo knyzIan tfeImË dy sMpfdk qfry hyar dy guMJldfr kql df
afpxI irport ivc hvflf dy ky ieh pRBfv idwqf hY ik pwqrkfrI dy pivwqr
ikwqy ivc ivcrx vfly aijhy lokF ƒ iswKF vloN DmkIaF idwqIaF geIaF sn jF
jfn qoN mfr idwqf igaf sI pr AuhIE mfnXog bOb rya afpxI irport ivc soPt
tfrgYt dy lyKk ËUhYr kÈmIrI ƒ ihMdusqfnI dUqGr dy aiDkfrIaF vloN idwqIaF
DmkIaF df noits nhIN lYx ivc asPl rhy hn . ies qoN ielfvf AunHF ny afpxI
irport ivc 1985 qoN pihlF jF Aus qoN bfhd dy arsy dOrfn afr[ sI[ aYm[
pI[ aqy sIss ivckfr iCVy ÈFq XuwD ƒ ivcfrx dI qF gwl kIqI hY aqy sIss
vloN irkfrz kIqIaF geIaF afzIE typF ƒ nÈt krn df iËkr kIqf hY pr AunHF
ny irtfierz afr[ sI[ aYm[ pI[ aPsr aYzrvrz rOs zroËzf vloN jnvrI 2003
ivv milk/bfgVI Aupr cwly kys dOrfn idwqI adflq ivc idwqI gvfhI df koeI
iËkr nhIN kIqf ijs ivc Aukq apsr ny ikhf sI ik Aus vloN 1990 ivc vYnkUvr
dy afr[ ai[ aYm[ pI[ dPqr
ivc rwKy gey do sIlbMd zwibaF nfl iksy ny CyVKfnI kIqI hY aqy Aus vloN
rwKy gey kuJ pyprF dy guMm hox qoN ielfvf kuJ aijhy pypr pfey gey hn jo
Aus ny nhIN rwKy sn . ËUhYr kÈmIrI ƒ ihMdusqfnI dUqGr dy krmcfrIaF vloN
idwqIaF DmkIaF jF 1990 ivc afr[ sI[ aYm[ pI[ dy vYnkUvr dPqr ivc rwKy
gey sIlbMd zwibaF nfl kIqI CyVKfnI df ies irport ivc iËkr ikAuN nhIN
hoieaf ieh kuJ aijhy svfl hn ijnHF df Ëvfb sfƒ knyzf dy ÈihrI hox sdkf
ieQoN dIaF srkfrF aqy mfnXog bOb rya qoN puwCxf cfhIdf hY .
adfrf
sFJ svyrf dI ies duFKq dy pIVq pRIvfrF dy nfl pUrI hmdrdI hY aqy asIN
pihly idn qoN hI asl doÈIaF ƒ nMigaF krn dI mMg krdy af rhy hF . sfƒ ieh
qOKlf hY ik ies duKFq dy doÈIaF ƒ sËf idvfAux dy nfm hyT socI smJI sfijÈ
aDIn kuJ lokF vloN isafsq KuzI jf rhI hY jo ik ihMdusqfnI suriKaf
eyjMsIaF dI ies iGnoxy kFz ivc iksy iksm df hwQ hox qoN totl ienkfrI hn.
ienHF lokF ƒ ieh jrUr socxf cfhIdf hY ik Auh ikhVI joiqÈ ividaf sI ijs
sdkf isMG nfm jfrI hoeIaF 15 itktF ivcoN aYm isMG aqy aYl isMG nfm dIaF
do svfrIaF ƒ doÈI hox df ibafn dy idwqf sI ? Auh ikhVy kfrn sn ijnHF
sdkf ihMdusqfnI kONslyt suirMdr milk dI pqnI aqy bytI dI sIt afKrI plF
ivc rwd kr idwqI geI sI ? mfnXog bOb rya ƒ ieh vI jFc krnI cfhIdI hY ik
jsits josPsn dI adflq ivc pYsy jF iemIgRyÈn lY ky KrIdy gey anykF gvfhF
dI byisr pYr dI gvfhI sdkf pIVq pRIvfrF dI BfvnfvF qoN ielfvf knyzIan
jsits isstm nfl Kyzx vfly lokF ƒ Ëvfbdyh kIqf jf sky qF jo BivwK ivc
ihMdI iPlm ivc aimqb bcn vloN inBfey gey “guwlU gvfh” dy ikrdfr dI qrHF
milk/bfgVI kys vfly “pyÈfvr
gvfh” dubfrf ieho ijhf kMm nF kr skx .
editorial@sanjhsavera.com
 |