nvMbr 24, 2005

mfnXog bOb rya vloN eyar ieMzIaf duKFq sbMDI jfrI kIqI irport inrpwKqf qoN dUr
kI aMqr-rfÈtrI isafsq aqy afriQk ihwqF dy pRBfv sdkf knyzIan eyjMsIaF 21 sfl bfad vI asl doÈIaF dy ichry nMgy krn qoN munkr rihxgIaF ?
(jspfl isMG bwl)
mfrc 2005 ivc ibRitÈ kulMbIaf dI adflq ivc do ivakqIaF ƒ eyar ieMzIaf duKFq dy mukwdmy ivcoN brI kIqy jfx qoN knyzf dy pbilk syPtI aqy aYmrjYNsI prpyrznYs ivBfg dI mMqrI aYn mkYln vloN ies duKFq dI jFc ivc koeI pwK aDUrf rih igaf hY jF nhIN dI pVqfl krn leI inXukq kIqy gey mfnXog bOb rya dI 42 siPaF dI irport ƒ pV ky ieh spÈwt nËr aFAudf hY ik iewk vfr iPr knyzIan jFc eyjMsIaF aqy Auc-aiDkfrI iksy axdwsI mËbUrI sdkf inrpwKqf nfl msly dI qih qwk jfx qoN ienkfrI hn . 42 siPaF dI ies irport ƒ jdoN brIkI nfl piVHaf jfvy qF ieh spÈwt nËr aFAudf hY ik ijs qrIky nfl Aus ny ikm boln aqy qfry hyar afid df iËkr kIqf hY aqy AunHF ƒ afDfr bxf ky knyzIan iswKF ivc ihMsk gqIivDIaF pRcfrx vfly DiVaF df hvflf idwqf hY Auh afp-muhfry kih rhy hn ik mfnXog bOb rya dI irport inrpwKqf qoN kohF dUr hY aqy ies df ieko iek mnorQ ivMgy tyZy ZMg nfl isrP knyzIan iswKF ƒ ies duKFq dy leI doÈI krfr dyx vflf mfhOl pRdfn krky KfnfpUrqI krn ƒ muwK mnorQ rwiKaf igaf hY .

          jykr mfnXog bOb rya ny afpxf iDafn isrP eyar ieMzIaf dy duKFq leI knyzIan srkfr ƒ hor kdm puwtx dI loV hY jF nhIN vwl kyNdrq krnf huMdf qF Auh afpxI irport ivc knyzf ivc iswK ipClI sdI dy aKIrly plF ivc afey sn pr AunHF dI iËafdf afmd 1967 ivc knyzIan iemIgryÈn ivc afeI Kuwl sdkf sMBv hoeI sI kihMdy hoey ieh nF iËkr krdy ik 1960ivaF aqy 1970ivaF dy dOr dOrfn hflfq ivsPotk sn . mfnXog bOb rya dI irport ivc iswKF dy aks dIaF DwjIaF AuzfAux leI qF koeI ksr nhIN CwzI aqy 1980ivaF ivc grm iKaflI aKvfAux vfly aKOqI jrnYlF dIaF gqIivDIaF df pUrf iËkr krn qoN ielfvf 1984 qoN pihlF iswKF vloN afpxy vwKry afËfd mulk dI mMg krn df iËkr krdy hoey ikhf igaf hY ik ies mMg leI anykF vfr ihMsf df vI sfQ ilaf igaf . ies irport ivc ihMdusqfnI srkfr vloN kIqIaF iswK ivroDI gqIivDIaF ƒ dbfAux dy leI bVI hI clfkI nfl ihMdusqfn dI srkfr vloN sRI drbfr sfihb Aupr kIqy POjI kfrvfeI qoN ielfvf iswK bfzIgfrzF vloN ieMdrf gFDI ƒ mfrn df iËkr qF kIqf igaf hY pr ihMdusqfnI suriKaf dsiqaF vloN sRI drbfr sfihb qoN ielfvf 40 dy krIb hor ieiqhfsk gurduafiraF Aupr kIqy POjI hmly jF nvMbr 1984 ivc iswKF dI kIqI nslkuÈI df koeI iËkr nF krn sdkf ieMJ jfpdf hY ijvyN iswKF df sMGrÈ gYr-vfiËb aqy ihMsk sI aqy Auh qÈdwd df iÈkfr hox dI bjfey doÈI hox .

          ihMdusqfn ivc cwl rhy iswK sMGrÈ leI knyzIan srkfr vloN eyar ieMzIaf duKFq leI iksy hor pwK qoN jFc krn dI ËrUrq hY jF nhIN leI inukXq kIey gey mfnXog bOb rya vloN kIqIaF pwKpfqI itwpxIaF Aupr adfrf sFJ svyrf ƒ ieqnf ieqrfË nhIN hY ikAuNik asIN ies ƒ iswK smuwcy jgq dy mnF ivc afpxy kOmI BivwK pRqI apxfeI byruKI df nqIjf smJdy hF . knyzf ivc mOzyrt/PMzfmYNtilst dI Puwt sdkf hux ieh hflfq bxy hoey hn ik ibRitÈ kulMbIaF dy iswKF df iek vwzf ihwsf ies duKFq ƒ iswKF dy isr mVx leI qrlo mwCI hoieaf ipaf hY . aijhy hI aKOqI iswKF ny awj qoN qkrIbn 5 sfl pihlF jdoN mlik/bfgVI ƒ afr[ sI[ aYm[ pI[ vloN eyar ieMzIaf duKFq leI doÈIaF vjoN ihrfsq ivc ilaf igaf sI qF Aus vkq srI ivc dIpmflf krn qoN ielfvf miTafeI vI vMzI geI sI . jykr asIN cfhuMdy hF ik eyar ieMzIaf duKFq dy iËMmyvfr doÈIaF ƒ nMigaf kIqf jfvy qF sfƒ ies aKOqI Puwt qoN AuqFh AuWT ky ies irport dI CIV-PfV krnI cfhIdI hY qF jo sfzIaf afAux vflIaF pIVHIaF ies Dwb qoN bwc skx .

          sfƒ iËafdf ieqrfË ies irport Aupr ies krky hY ikAuNik mfnXog bOb rya ny vYnkUVr sMn dI irportr ikm boln ƒ imlIaF kiQq DmkIaF jF ËihrlIaF ilKqF ilKx vfly ieMzo knyzIan tfeImË dy sMpfdk qfry hyar dy guMJldfr kql df afpxI irport ivc hvflf dy ky ieh pRBfv idwqf hY ik pwqrkfrI dy pivwqr ikwqy ivc ivcrx vfly aijhy lokF ƒ iswKF vloN DmkIaF idwqIaF geIaF sn jF jfn qoN mfr idwqf igaf sI pr AuhIE mfnXog bOb rya afpxI irport ivc soPt tfrgYt dy lyKk ËUhYr kÈmIrI ƒ ihMdusqfnI dUqGr dy aiDkfrIaF vloN idwqIaF DmkIaF df noits nhIN lYx ivc asPl rhy hn . ies qoN ielfvf AunHF ny afpxI irport ivc 1985 qoN pihlF jF Aus qoN bfhd dy arsy dOrfn afr[ sI[ aYm[ pI[ aqy sIss ivckfr iCVy ÈFq XuwD ƒ ivcfrx dI qF gwl kIqI hY aqy sIss vloN irkfrz kIqIaF geIaF afzIE typF ƒ nÈt krn df iËkr kIqf hY pr AunHF ny irtfierz afr[ sI[ aYm[ pI[ aPsr aYzrvrz rOs zroËzf vloN jnvrI 2003 ivv milk/bfgVI Aupr cwly kys dOrfn idwqI adflq ivc idwqI gvfhI df koeI iËkr nhIN kIqf ijs ivc Aukq apsr ny ikhf sI ik Aus vloN 1990 ivc vYnkUvr dy afr[ ai[ aYm[ pI[ dPqr ivc rwKy gey do sIlbMd zwibaF nfl iksy ny CyVKfnI kIqI hY aqy Aus vloN rwKy gey kuJ pyprF dy guMm hox qoN ielfvf kuJ aijhy pypr pfey gey hn jo Aus ny nhIN rwKy sn . ËUhYr kÈmIrI ƒ ihMdusqfnI dUqGr dy krmcfrIaF vloN idwqIaF DmkIaF jF 1990 ivc afr[ sI[ aYm[ pI[ dy vYnkUvr dPqr ivc rwKy gey sIlbMd zwibaF nfl kIqI CyVKfnI df ies irport ivc iËkr ikAuN nhIN hoieaf ieh kuJ aijhy svfl hn ijnHF df Ëvfb sfƒ knyzf dy ÈihrI hox sdkf ieQoN dIaF srkfrF aqy mfnXog bOb rya qoN puwCxf cfhIdf hY .

          adfrf sFJ svyrf dI ies duFKq dy pIVq pRIvfrF dy nfl pUrI hmdrdI hY aqy asIN pihly idn qoN hI asl doÈIaF ƒ nMigaF krn dI mMg krdy af rhy hF . sfƒ ieh qOKlf hY ik ies duKFq dy doÈIaF ƒ sËf idvfAux dy nfm hyT socI smJI sfijÈ aDIn kuJ lokF vloN isafsq KuzI jf rhI hY jo ik ihMdusqfnI suriKaf eyjMsIaF dI ies iGnoxy kFz ivc iksy iksm df hwQ hox qoN totl ienkfrI hn. ienHF lokF ƒ ieh jrUr socxf cfhIdf hY ik Auh ikhVI joiqÈ ividaf sI ijs sdkf isMG nfm jfrI hoeIaF 15 itktF ivcoN aYm isMG aqy aYl isMG nfm dIaF do svfrIaF ƒ doÈI hox df ibafn dy idwqf sI ? Auh ikhVy kfrn sn ijnHF sdkf ihMdusqfnI kONslyt suirMdr milk dI pqnI aqy bytI dI sIt afKrI plF ivc rwd kr idwqI geI sI ? mfnXog bOb rya ƒ ieh vI jFc krnI cfhIdI hY ik jsits josPsn dI adflq ivc pYsy jF iemIgRyÈn lY ky KrIdy gey anykF gvfhF dI byisr pYr dI gvfhI sdkf pIVq pRIvfrF dI BfvnfvF qoN ielfvf knyzIan jsits isstm nfl Kyzx vfly lokF ƒ Ëvfbdyh kIqf jf sky qF jo BivwK ivc ihMdI iPlm ivc aimqb bcn vloN inBfey gey  “guwlU gvfh” dy ikrdfr dI qrHF milk/bfgVI kys vfly “pyÈfvr gvfh” dubfrf ieho ijhf kMm nF kr skx .

editorial@sanjhsavera.com


© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved.info@sanjhsavera.com