| ||||||||||
|
| ||||||||||
aKOqI sfDF df KihVf Cwzo iewk AukFr dy lV lwgo aKOqI sfDF df KihVf Cwzo lwKF aKvfAux pey, bRhmigafnI Bly loko dwsoN qF AunHF dI kI insLfnI. ryq sIs qy pf ky kdy dyKx dyKx rMbI nf lfhky KoprI nUM . afry nfl cIrky, afpf dyKx bMd-bMd qF iehnF ktvfAuxy nhI cIk ichfVf jy bfibaF pf idwqf smJ lYxf ieh GfqI ny kOm dy ivwc puwTI Kl luhf ky nhI dyKI. iswKI sLfn vDf ky nhI dyKI pRvfr vfrky kdy nhI, ienHF izwTf rUM ivwc afpf sfVky nhI, ienHF izwTf goibMd isMG jy bMdUk nUM kry itst. pfV dyvy Auh bfibaF dI sfrI ilst. bfby kVfh nUM pYdy ny Bwj Bwj ky kdy iZkfr nf mfrdy, ieh rwj ky. duwD ivwc hI pwqI puaf lYdy. rotI lMGy nf prOTy bxvf lYdy. aMimRq vyly nf sfnUM jgf dyxf TMzy pfxI nf, kdy nf nuhf dyxf. zyry huMidaF kI rwbf, hnyr afieaf bfby iswKI dI jVHF pey puwtdy ny. lok aMbF nUM cUp ky suwtdy ny. pr eyho bMdy cUpky, suwtdy ny. rwb bhuq vDIaf clfAuNdf sI, dunIaF nUM. BMbl Busy ivwc iehnF pf idwqy. mIh pYx qy zwzU qF, bhuq dyKy. qusI bfibaF dy mIh vrsf idwqy. iek AuNkfr qF afKdf rwb eyko, eyk AukFr dI BgqI krnI qUM. ilKI koeI qkdIr nf myt sky, "bsrf" eyk AukFr dI AuglI PVHnI qUM. bldyv isMG bsrf
|
PrvrI 5, 2005, ipClIaF sfrIaF KbrF
brfV ny kYptn nfl cWl rhy ivvfd ‘c hMspfl kol sPfeI idWqI jlMDr: kFgrs dy qyjL qrfr afgU qy sfbkf sMsd mYNbr jgmIq isMG brfV ny aWj pMjfb kFgrs kmytI dy pRDfn aYc[aYs hMspfl nUM iml ky pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG nfl rfxf gurmIq isMG soZI dy muWdy nUM lY ky cWl rhy ivvfd bfry sPfeI idWqI hY| pihlF dovF afgUaF dI bYTk somvfr nUM hoxI sI pr brfV ny svyry hMspfl nfl sMprk krky imlx dI ieWCf pRgtfeI aqy dovF dI bYTk cMzIgVH ivc hoeI| sUqrF ny dWisaF ik bYTk ivc brfV ny hMspfl nUM Brosf idWqf hY ik Auh soZI dy irsLvq kFz nUM lY ky mIzIaF ivc ibafnbfjIL nhI krngy|AunFH jo kuJ vI kihxf hovygf Auh pfrtI Porm ivc hI kihxgy aqy loV pYx qy kFgrs lIzrisLp dy nfl ies muWdy qy gWl krngy | brfV ny ikhf ik Auh kFgrs dy vPfdfr ispfhI hn aqy pfrtI nUM nuksfn phuMcfAux dI AunFH dI mnsLf nhI sI| brfV df kihxf sI ik Auh sLurU qoN hI Kud akflIaF nfl lVdy af rhy hn aqy nhI cfhuMdy ik sUby dI sWqf muV akflIaF dy hWQf nf clI jfvy| sRI hMspfl ny brfV nUM ikhf ik muWK mMqrI rfxf soZI dy irsLvq kFz dI pVqfl ey[zI[jI[pI aink koisLk nUM soNp cuWky hn aqy AunFH nUM koisLk dI jFc irport dI AuzIk krnI cfhIdI hY | kYptn nfl golIbMdI 23 qwk hI : brfV jlMDr: sfbkf sMsd mYNbr jgmIq isMG brfV ny ikhf hY ik AunFH dI muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG nfl iBRsLtfcfr dy muWdy nUM lY ky cWl rhI lVfeI ivc 23 PrvrI qk sIjL Pfier hoieaf hY | aWj s[brfV ny dWisaF ik AunFH pMjfb kFgrs dy pRDfn aYc[aYs[hMspfl nUM dWs idWqf hY ik ajnflf Aup cox nUM vyKidaF 23 PrvrI qWk cuWp rihxgy| Aus dy bfad iBRsLtfcfr dy muWdy qy ykFgrs pfrtI dohry pYmfny nf apxfey ikAuNik lokF ny kFgrs dy hWk ivc Pqvf iBRsLtfcfr nUM Kqm krn dy muWdy qy idWqf sI| hux pfrtI Kud hI iBRsLtfcfr ivc sLfml ho rhI hY | iek svfl dy jvfb ivc AunFH ikhf ik kFgrs nyy jy sWqf ivc rihxf hY qF Aus nUM iBRsLtfcfr nfl koeI smJoqf nhI krnf hovygf| ieh puWCy jfx qy ik Aup muWK mMqrI bIbI rfijMdr kor BWTl nUM AunfH nUM idWlI dy nyqf ikhf hY qF s[brfV ny ikhf ik jdoN mYM lok sBf dy iProjLpur hlky qoN cox hfr igaf sI qF Ausy idn hI srkfrI koTI nUM KflI kr idqf sI| sWqfDfrI kFgrs dy keI nyqf AunFH nflo ikqy vWD smF idWlI ivc bqIq krdy hn | aijhy afgUaF bfry bWTl dI kI rfey hY | AunFH ikhf ik mYN idWlI kFgrs pRDfn sonIaF gFDI dy sWdy qoN hI jFdF hF| sonIaF gFDI ny hI mYNnUM mhFrfstr dIaF coxF ivc afbjLrvr bxf ky Byijaf sI| mYN 23 PrvrI qoN bfad sonIaF gFDI nUM imlFgF aqy AunFH nUM pMjfb dI qfjLf isafsI siQqI qoN jfxU krvfvFgf| pfik gurduafrf kmytI vwlo nfnksLfhI kYlMzr pRvfn lfhor(pfiksqfn):pfiksqfn srkfr ny spWsLt kIqf hY ik pfiksqfn gurduafrf pRbMDk kmytI iek KudmuKiqafr sMsQf hY | ies dy kMm ivc srkfr dI koeI dKlaMdfjIL nhI hY | kmytI df pRDfn pUry ruqby df pRDfn hY aqy Auh sfry PYsly lYx leI afpxy qor qy afjLf hY| ieh gWl pfiksqfnI pMjfb dI srkfr dy vDIk (sWkqr aqy gurduafrf mfmilaF nfl sbMMiDq aiDkfrI jnfb ajhfrAuWl hWk ny ieQy gWlbfq kridaF khI| Auh ieQy pDfry pMjfbI mIzIaf akfdmI dy iek vPd df svfgq krn leI gurduafrf sRI zyrf sfihb ivKy phuMcy hoey sn| AunFH dfavf kIqf ik pfiksqfn gurduafrf pRbMDk kmytI nUM pihlF dy mukfbly vDyry kfnUMnI KudmuKiqafr idWqI geI hY ijs nfl isWK gurduafrf pRbMD ‘c srkfr dI dKlaMdfjI pUrI qrFH Kqm ho geI hY| AunFH muqfbk srkfr hux isrP pRbMDf nUM svWC bxfeI rWKx leI ingrfnI rWKdI hY | AunFH df kihxf hY ik kmytI dy mojUdf pRDfn s[msqfn isMG pRbMD bfry sfry PYsly afp lYNdy hn| sROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy dfaivaF dy Ault AunFH sfP kIqf ik pfiksqfn kmytI dy pRDfn nUM pUry mflI aiDkfr vI idWqy gey hn| Auh pYisaF df ihsfb ikqfb rWKx qy Xojnf anusfr Krcx leI afjLfd hn| ies qoN ielfvf pfiksqfn gurduafrf pRbMDk kmytI ny sRomxI kmytI vWl mfnqf pRfpq nfnksLfhI kYlMzr nUM pRvfngI dy ky komFqfrI isWK rfjnIqI nUM iek nvI idsLf idWqI hY| kmytI ny pihlI apRYl qoN suLrU ho rhy nfnksLfhI sfl df kYlMzr Cfipaf hY| ijs ny ieQy gurduafrf zyrf sfihb ivKy akYzmI dy vPLd dI hfjLrI ‘c jfrI kIqf igaf | kmytI dy pRDfn s[msqfn isMG ny afpxy dsqKq krky kYlMzr sROmxI kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor qy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG nUM dyx leI vPd dy hWQ Byjy hn | ies moky qy hfjLr vPd dy afgU qy muWK mMqrI dy isafsI slfhkfr hrdyv isMG brst, bIbI jfgIr kor dy Kfs slfhkfr pRo[hrbMs isMG bolInf aqy pWqrkfr bljIq isMG brfV nUM kYlMzr dIaF pihlIaF kfpIaF Byt kIqIaF geIaF| akYzmI df ieh vPd pfiksqfn dy 5 idnF dy dory qy afieaf| ies vPd ivc pWqrkfrF qo ielfvf ividafrQI aqy vWK vWK KyqrF dy mfihr sLfiml sn| gurduafrf zyrf sfihb ‘c hfjLr bfbf amrIk isMG kfr syvf vfilaF ny vI vPd df snmfn kIqf| bfbf amrIOk isMG lfhor ivKy gurduafiraF dI kfr dyvf kr rhy hn | bfbf jI ny ies moky ikhf ik gurduafiraF dy cMgyry pRbMD leI sLrDflUaF nUM dovyN mulk afAux jfx dI KuWl dyx| akYzmI dy vPd ny vDIk skWqr nfl lfhor iklyH dI mihMgI dfKlf PIs df ivdysILaF vFg BfrqIaF nUM 200 rupey adf krny pY rhy hn | ies moky qy pfiksqfn isWK stUzYNts PYzrysLn dy pRDfn zf[ gulfb isMG, zf[mohnjIq isMG isWDU, zf[blijMdr isMG brfV vI hfjLr sn|pfiksqfn gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn msqfn isMG mfrc mhIny ‘c Bfrq afAuxgy| iesy dory dorfn Auh sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor aqy pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG nfl vWK -vWKry qor qy mulfkfq krngy| AunFH df ierfdf gurduafrf pRbMD nfl juVy mfmilaF nUM ivcfrnf hY | lfhor df bsMq mylf pUrf jfho-jlfl nfl sLurU lfhor: lfhor df ivsLv pRisWD bsMq mylf pUry jfho -jlfl nfl suLrU ho igaf hY | bhfr myly dy nFa nfl jFxy jFdy ies Auqsv dy moky lfhor dy bfjLfrF,cokF,pfrkF,hotlF aqy GrF nUM rMg ibrMgy pqMgf,rosLnIaF aqy vWzy vWzy borzF nfl sjfieaf igaF hY | ieh mylf 7 PrvrI qwk cWlygf | lfhor dy lok gIq sMgIq nfl pqMgbfjIL df afnMd lYNdy hn | BMgVf pfAUNdy hn| ipCly sflF ivc mjLhbI (Dfrimk) sMgTnF vWlo bsMq myly df ivroD kIqf jFdF irhy pr lfhor vfsIaF AuWpr ies ivroD df Borf vI asr nhI ipaf aqy Auh lgfqfr ies myly df afnMd AuTfAuNdy af rhy ny | lokF dI hwTDrmI sfhmxy ies vfr pMjfb srkfr vI Juk geI hY aqy ies vfr bsMq mylf srkfrI qor qy mnfAux dy ieMqjLfm kIqy gey ny| sLfhI msijd dy bfhrvfr hIrf mMzI Aupr pMjfb sYr-spftf ivBfg ny stflF lgf ky lokF nUM iKWcx dI koisLs kIqI hY| ieQy rfq Br puqlI nfc huMdf hY aqy bVIaF mnmohk stflf Aupro lok hr qrFH df smfn KrIdy dyKy jf skdy ny| mfhol nUM grmf -skdI hY nfnfvqI kimsLn dI irport jlMDr:pRDfn mMqrI sRImqI ieMdrf gFDI dy 31 akqUbr 1984 nUM hoey kql qoN bfad Bfrq dI rfjDfnI idWlI ivc kyNdr srkfr dI nWk hyT vfpry BfrqI ieiqhfs dy hux qk dy sB qo vWzy kqlyafm dy mfmly ivc iensfP AuzIkdy ivsLv Br ivc PYly isWK jgq leI afAudy somvfr nUM suLrU ho irhf hPqf bVf aihm sfibq ho skdf hY | ies mfmly dI ipCly svf sflF 20 sflF qoN ho rhI jFc -dr-jFc,kmytIaF aqy kimsLnF dy bxn aqy KLqm hox dy islisly dy clidaF,jsits nfnfvqI kimsLn vWlo iqafr kIqI jFc irport 9 PrvrI,buWDvfr nUM Bfrq dy gRih mMqrI sRI isLv rfj pfitl dy hvfly kr idWqy jfx dI AumId hY| ies irport vWl ies vyly isWK jgq dIaF njLrF ieh vyKx nUM lWgIaF hoeIaF ny ik 31 jnvrI 2005 nUM afpxI imafd pugf cuWky nfnfvqI kimsLn vWlo AunFH nUM iensfP idWqf hY jF nhI AuQy ies irport qy komI pWDr qy rfjnIqI grmfAux dIaF sMBfvnfvF qoN vI ienkfr nhI kIqf jf skdf ikAuik ieh iek sMjog hI hY ik kyNdr ivc kFgrs srkfr dy hUMidaF vfpry ies kqlyafm dI dsMbr 2000 qoN AuzIkI jf rhI irport vI kyNdr aqy pMjfb ivc kFgrs srkfrF dy huMidaF hI pysL hox jf rhI hY | isWKf leI 84 dy kqlyafm qoN bfad dI qrfsdI ieh rhI hY ik AunFH nUM iensfP dyx leI kimsLnf aqy kmytIaF ivc nfmjLd lok vI smyN smyN rfjsI lokF dy mohry vjoN ivcry aqy bfad ivc AunFH ny byihck ho ky ies syvf leI ienfm vI kbUl kIqy| jsits rMgfnfQ imsLrf df mfmlf iesdI iek mUMho boldIimsfl hY | jsits imsLrf ny ijWQy sMbMDq aiDkfrIaF nUM dosL mukq kr idWqf AuQy afpxI jFc dy Gyry qoN bfhr jFidaF ies iGnfAuxy kqlyafm dy dosLIaF dI pCfx bfry iek nvIN kmytI bnfAux dy suJfa idMidaF ieh vI afK idWqf ik hor qF pqf nhI pr kFgrs afgU aYc[ky aYl Bgq dosILaF ivc sLfiml nhI sI| iehnF syvFvF bdly hI jsits imsLrf nUM syvfmukqI qoN bfad nfmjLd kIqf igaf| imsLrf kimsLn qo bfad PrvrI 1987 hoNd ivc afeI jYn-bYnrjI kmytI | iesdf kMm vI dosLIaF dy iKlfP mfmly drj krn dI isPfirsL krnf| iek hor kmytI sI kpUr imWql kmytI | ies kmytI df kMm sI kqlyafm ivc idWlI pUils dI BUimkf jFc krnf| kql kr idWqy gey isWKf dI igxqI df shI pqf lfAux leI iek vWKrI kmytI bxI| 1990 ivc pRDfn mMqrI sRI vI[pI isMG dI srkfr ny potI rosLf kmytI df gTn kIqf| ies df kMm jYn -bYnrjI kmytIaF dI jFc dorfn afeIaF kfnUMnI guMJlF nUM sulJfAux sI pr Cy mhIinaF mgro ibnF iksy pRBfvI nqIjy dy ies df kMm vI ismt igaf | potI rosLf kmytI dy aDUry kMm nUM pUrf krn leI bxI kYn-agrvfl kmytI ny hlPnfimaF dy afDfr qy keI kys drj krn dI isPfirsL kIqI pr ies mgroN 1984 ivc nrUlf slfhkfr kmytI giTq kIqI ijsdf kMm kpUr-imWql kmytI,potI rosLf kmytI aqy jYn aWgrvfl kmytI dIaF isPfrsF dy afDfr qy hoeI kfrvfeI dI njLrsfnI krnf sI| nrUlf kmytI ny spsLt kIqf ik isPfrsLf dy bfvjUd idWlI puils ny aYc[ ky[aYl[Bgq aqy sWjx kumfr iKlfP kys drj nhI kIqy| ijWQy qk ies kqlyafm ivc mfry gey isWKf dI igxqI df sbMD hY idWlI pulIs mMndI hY ik 1419 isWK mfry gey,idwlI srkfr mMndI hY ik 2300 isWK mfry gey| mfry gey isWKf dI igxqI inrDfirq krn leI bxI ahUjf kmytI 2733 isWKF dy mry jfx bfry dWsdI hY ik jdik kqlyafm qoN bfad aihm sKLsIaqF qy afDfirq hoNd ivc afeI ‘istIjLnjL kmytI Pfr jsits ‘mfry gey aqy lfpqf isWKF dI igxqI 3870 dWsdI hY | iek inWjI tI[vI cYnl vWlo nfnfvqI kimsLn dI irport ivc sfhmxy afAux vflIaf kuJ gWlF dy sMkyq pihlF hI pRsfirq kr idWqy jfx aqy kyNdrI mMqrI vWlo 31 jnvrI nUM ieh irport pRfpq krn leI idWlI ivc hfjLr nf rihx kfrn jFc irport qy rfjnIqI qF pihlF hI surU ho cuWkI hY pr smuWcf iswK jgq ies irport dy qWQ sfhmxy afAux dI AuzIk bVI bysbrI nfl kr irhf hY | nvIN idWlI: rfsLtrpqI zf ey[pI [jy abdul klfm rfsLtrpqI Bvn ivKy tihlx dorfn aWj sLfm acfnk iPsl ky izWg pey aqy AunFH dy sWjy moZy ivc PYkcr ho igaf ijs ipWCo AunFH nUM irsrc aYNz rYvrl hspqfl ivKy aWj rfq dfKl krfieaf igaf ijQy somvfr nUM AunFH df afprysLn kIqf jfvygf| rfsLtrpqI Bvn dy iek bulfry sRI aYs [aYs Kfn ny dWisaF ik 74 sfl rfsLtrpqI rojLfnf vFg tihl rhy sn ik Auh hrbl gfrzn nyVy acfnk iPsl ky izg pey| Aus smyN AunFH kol koeI shfiek nhI sI ijs kfrn AunFNH nUM sMBfilaF nhI jf sikaf| izgidaF hI AunHF dy sWjy moZy ivc mfmUlI PrYkcr ho igaf|bulfry ny ikhf ik zf[ klfm dI hflq iblkul TIk hY aqy icMqf vflI koeI gWl nhI| mfmUlI PrYkcr ivc vI afprysLn dI loV pYNdI hY aqy rfsLtrpqI nUM afprysLn ipCo kuJ idn leI afrfm krnf pvygf| modI srkfr vwlo gurpurb dI CuwtI bhfl cMzIgVH:- isWK BfeIcfry dIaF BfvnfvF df iDafn krdy hoey gujrfq dI nirMdr modI srkfr ny gujrfq ivc gurU nfnk dyv dy gurpurb dI CuWtI bhfl krn df PYslf lY ilaf hY| pihlF srkfr ny ieh CuwtI rwd kr idwqI sI aqy ies df pMjfb aMdr vwK-vwK hlikaF ny iqwKf pRqIkrm pRgt kIqf sI| ieh jfxkfrI akflI dl dy skwqr zf [dljIq isMG cImf ny idwqI hY| ijLkrXog hY ik gujrfq ivc modI srkfr ny gurU nfnk dyv dy gurpurb dI CuwtI ies sfl bMd kr idwqI sI| ies df vWK-vWK akflI dlF aqy iswKF dIaF hor Dfrimk jQybMdIaF vlo krVf ivroD kIqf jf irhf sI| pMjfb dy muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny vI gujrfq srkfr dy ies PYsly nUM mMdBfgf ikhf sI| ies mfmly bfry kyNdr srkfr qoN vI dKl dyx dI mMg kIqI jf rhI sI| sLRomxI akflI dl aqy Bfjpf dI afpsI sFJ hY| ies leI sRI pRkfsL isMG bfdl dI agvfeI vfly akflI dl leI vI ies mfmly nUM lY ky musLkl siQqI bxI hoeI sI| hux ieh vI smiJaf jf irhf hY ik muWK mMqrI nirMdr modI gurpurb dI CuWtI bMd krn nfl pYdf hoeI siQqI nUM kfbU krn leI koisLs kr rhy hn| Aus vlo jykr sRI bfdl nUM ieh jfxkfrI idWqI geI hY qF pMjfb dy Bfjpf afgUaF nUM vI bkfiedf pWqr Byj ky jfxkfrI idWqI geI hY | sRI modI ny gurpurb dI CwutI krn dy nfl hI hor pMj CuwtIaF vI bhfl kr idWqIaF hn| vWK-vWK Dfrimk hsqIaF vWlo ieMnFH CuWtIaF bfry bynqI kIqI geI sI| aWj ieQy idWqy ibafn ivc ikhf igaf hY ik gujrfq dy muWK mMqrI ny akflI dl dy pRDfn sRI pRkfsL isMG bfdl nUM tYlIPon krky dWisaf hY ik gujrfq srkfr ny gurU nfnk dyv purb dI CuWtI bhfl kr idWqI hY | sRI bfdl ny tYlIPon krky isWKf dIaF BfvnfvF qoN jfxU krvfieaf sI aqy ieh CuWtI bhfl krn leI afiKaf sI| sRI bfdl ny ikhf hY ik gujrfq srkfr ny afpxI glqI ivc suDfr krky cMgf kIqf hY| Bfrq -srkfr vWlo nypfl dI nvIN lIzrisLp nfl sMprk kfiem nvIN idWlI:- nypfl nrysL igafnyNdr vWlo kIqI ‘sLfhI rfj plty qoN do idnF bfad Bfrq ny aWj AuQy dI nvIN lIzrisLp nfl sMprk kfiem kr ky afpxf stYNz spwsLt kIqf hY ik Aus vWlo pRgtfey ivcfr syLr bhfdr idAubf srkfr dI brKfsqgI kfrn bxI siQqI ‘coN Aupjy sn| ivdysL mMqrfly dy iek bulfry anusfr nypfl ivc BfrqI rfjdUq isLv sMkr muKrjI ny nypfl dy nvyN ivdysL mMqrI rmysL nfQ pFzy nfl mulfkfq kIqI hY jdik kfTmMzU ivc BfrqI surWiKaF atYcI ny rfiel nypfl afrmI dy aiDkfrIaF nfl rfbqf kfiem kIqf hY| bulfry ny ikhf ik kol aYl koeI sUcnf nhI ik BfrqI sYnf dy muKI nUM afpxy nypflI hmqurbf vWlo dory df sWdf imilaf sI| iek svfl dy jvfb ivc AunFH ikhf ik mulkF ivckfr sUcnf sMprk hfly kWlH vflI siQqI ivc vI hn| jdoN ieh puWiCaF igaf ik kI rfjf igafnyNdr dI kfrvfeI qoB bfad Bfrq nypfl nUM idWqI jFdI PojI shfieqf sbMdI muV ivcfr krygf qF AunFH ikhf ik ivdysL skWqr isLafm srn ies bfry kWlH vI spwsLt kr cuWky hn| AunFH ikhf ik nypfl dy GtnfkRm qoN bfad Bfrq ny ies sbMD ivc keI dysLf nfl rfbqf kfiem kIqf hoieaf hY | zf[cohfn vWlo Qfxy jf ky igRPqfrI dI pysLks aMimRqsr:- KfilsqfnI afgU aqy Kflsf rfj pfrtI dy pRDfn zf[ jgjIq isMG cohfn ijMnFH ivruWD sQfnk pulIs ny bIqI 26 jnvrI nUM gxqMqr idvs moky gurduafrf sLhIdgMj ivWc KflsfeI JMzf JulfAux qy BVkfAu qkrIr krn dy dosL hyT kys drj kIqf sI, ny aWj ieQy akfl qKLq sfihb qy ardfs krn mgroN QfxF ieslfmfbfd jf ky igRPqfrI dyx dI pysLksL kIqI| pulIs ny zf[ cohfn nUM igRPqfr krndI QF pMjfb hirafxf hfeIkort dy inrdysLf anusfr igRPqfrI leI sWq idnF df agfAUN noits dy ky CWz idWqf| sRLomxI akflI dl (aMimRqsr) dy ijLlHf akflI jwQf idhfqI dy pRDfn jQydfr dXf isMG kWkV ny ardfs kIqI| ies moky pfrtI dy pRDfn ismrnjIq isMG mfn vI mojUd sn| zf[cohfn dy smrQkF ivco iek akflI afgU jsbIr isMG nUM roky jfx dy bfvjUd drbfr sfihb dI pirkrmf ivc Kfilsqfn ijMdfbfd dy nfary lfAuNidaF hoieaF hI sfdf kWpiVaF ivWc qfienfq gilafrf cokI dI pulIs cuWk ky lY geI| igRPqfrI leI jfx qoN iphlF pWqrkfrF nfl gWlbfq kridaF zf[cohfn ny ikhf ik iksy vI gurduafry ivWc insLfn sfihb nUM hiQafrbMd slfmI dyxf pMQ dI prMprf hY| ies ivc koeI gYr kfnUMnI gWl nhI| AunFH ikhf ik Aus idn AunFH ny iksy iksm dI BVkfAU qkrIr hI nhI kIqI| AunFH ikhf ik dl Kflsf dy pRDfn ny ijhVf kom dy nF ilKqI sMdysL vI jfrI kIqf sI,Auh sMivDfnk qor qy kfnUMn anusfr hI sI| AunFH ny ikhf ik KflsfeI JMzf lihrfAux nfl koeI BVkfht pYdf nhI ho skdI aqy nf hI ieh kfrvfeI iksy BfeIcfry dy iKlfP hI sI| AunFH ikhf ik pulIs sMGrsL nUM dvfAux leI JUTy kys drj kr rhI hY | AunFH ny ikhf ik Auh jmhUrI qy sFqmeI ZMg nfl Kfilsqfn dI pRfpqI leI sMGrsL krdy rihxgy| AunHF ny aMimRqsr ivWc KflsfeI JMzf lihrfAux ivruWD ros ivKfvy leI aYlfn krn vflI isLv sYnf nUM afpxf ros pRdrsLn bMd krn dI apIl kridaF ikhf ik asIN iksy kom jF iPrky dy ivruWD nhI,pr Kflsf lihr nUM kmjoLr krnf ihMdUaF leI afpxy pYrF qy Kud kuhfVI mfrnf sfbq hovygf | iek svfl dy jvfb ivWc AunFH ikhf ik AunFH df BfrqI sMivDfn aDIn cox pRxflI ivWc koeI ivsLvfs nhI | AunFH df insLfnf qF aijhf Kflsf rfj pRfpq krnf hY, ijhVf ivsLv ivWc amn dI sQfpqI leI dWKxI eysLIaf dy suqMqr qy pRBUsWqf sMpn rfj df sMG kfiem kr sky| iek hor svfl dy jvfb ivc sRI pRkfsL isMG bfdl nUM isWDy hWQI lYNidaF AunFH ny afiKaf ik jnsMGIaF dI igRPq ivWc af ky sRI bfdl qF hux afnMdpur dy mqy qoN vI BWj gey hn | sRI ismrnjIq isMG mfn ny dosL lfieaf ik muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG,aYs[aYs[ivrk nUM zI[jI[pI lf ky rfj ivWc dihsLq df mfhol isrj rhy hn | AunFH ikhf ik Auh vI zf[cohfn vFg hI Kfilsqfn dI mMg qy zty hoey hn | AunFH ikhf ik KflsfeI JMzf JulfAux dy muWdy qy ibnF vjfH hI ho-hWlf mcfieaf jf irhf hY | nfnfvqI kimsLn dI 1984 dy isWK ivroDI dMigaF bfry jFc irport qy itWpxI kridaF sRI mfn ny ikhf ik irport ivWc ieh kihxf ik guMizaF aqy bdmfsLF ny hI isWKf df kqlyafm kIqf sI TIk nhI| ajnflf dI ijLmnI cox bfry gWl kridaF AunFH ikhf ik Auh ies hWk ivWc hn ik pulIs dI QF arD sYink bl hI lfey jfx| zf [cohfn sLfm 4 vjy Qfxf ieslfmfbfd ivWc igRPqfrI dI AuzIk ivWc bYTy rhy| Qfxy dy aYs[aYc[E aYs[aYs[pI nfl slfh krky AunFH nUM sWq idn df noits idWqf aqy AunFH nUM cly jfx leI ikhf igaf| hvflf mfmly ivc akflI dl ny kfnUMnI mfihrF qoN rfie mMgI jlMDr: idWlI hfeI kort vWlo ieMtrnYt hvflf mfmly ivc pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG aqy AunFH dy puWqr rxieMdr isMG ivruWD sI[bI[afeI jF rYvinAU ieMtYlIjYNs zfierYktorYt qoNN jFc krvfAux dI ptIsLn rWd krn qoN bfad hux akflI dl ny ies mfmly ivc afpxy kfnUMnI mfihrF qoN rfie mMgI hY| sfbkf kyNdrI mMqrI aqy pfrtI dI isafsI mfmilaf dI kmytI dy mYNbr suKdyv isMG ZINzsf ny dWisaf ik hux pMjfb qy hirafxf hfeIkort ivc ptIsLn dfier krn sbMDI afKrI PYslf pI[ey[sI dI bYTk ivc s[pRkfsL isMG bfdl vWlo kIqf jfvygf| AunFH dWisaF ik suKbIr isMG bfdl kfnUMnI rfie lY ky pfrtI nUM dyxgy aqy Aus muqfbk aglI kfrvfeI kIqI jfvygI| iek suafl df juafb idMidaF AunFH ikhf ik pfrtI df hux vI ieho stYNz hY ik ieh mfmlf jFc leI sI[bI[afeI nUM soipaF jfxf cfhIdf hY,ikAuNik nihrf kimsLn dI irport qy pfrtI aqy lokF nUM Brosf nhI hY| sRI ZINzsf ny ikhf ik goaf ivc lokqMqr dI hWiqaf kIqI geI hY aqy ies muWdy qy akfl dl pUrI qrFH Bfjpf nfl hY|AunFH ikhf ik Bfjpf srkfr ny ivsLvfs pWqr pRfpq kr ilaf sI aqy Aus nUM vyKidaF Aus nUM BMg nhI kIqf jfxf cfhIdf sI| kFgrs srkfr pUrI qrfH qfnfsLfh bx geI hY aqy dysL ivc lolqMqr nUM Kqrf pYdf ho skdf hY| Kflsf kflj aMimRqsr dy ividafrQIaF nUM qrjIh dyx df Brosf aMimRqsr : sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor ny aWj ieQy qRY-sLqfbdI gurU goibMd isMG Kflsf kflj dI pihlI knvokysLn nUM sMboDn kridaF ividafrQIaF nUM ieh ivsLvfs idvfieaf ik sRomxI kmytI afpxy sfry adfiraF aqy sQfpq kIqI jf rhI ivsLv isWK XUnIvristI dIaF afsfmIaF Brn leI ies kflj qoN isWiKaF pRfpq krn vfly nojvfnF nUM qrjIh dyvygI| ies qoN pihlF kflj dy ipMRsIpl ny kflj dI sflfnf irport pVIH| knvokysLn ivWc vWK-vWK kors mukMml krn vfly so qoN vWD ividafrQIaF nUM izgrIaF idWqIaF geIaF| bIbI jfgIr kor ny ikhf ik sRomxI kmytI ijWQy isWK Drm dy pRcfr leI syvf kr rhI hY,AuQy nvIN pIVIH nUM smyN df hfVI bxfAux leI ividak Kyqr ivWc aihm BUimkf inBfa rhI hY| AunFH ividafrQI nUM ikhf ik Auh ividaf dy nfl-nfl afpxy Drm bfry jfxkfrI pRfpq krn aqy afpxy ivrsy nfl juVn| bfbf amrIk isMG lfhor qoN plMgf sfihb lY ky prqy atfrI:pfiksqfn siQq nnkfxf sfihb ivKy gurduafrf qMbU sfihb ivKy bx rhI srF aqy lfhor siQq sRI gurU rfmdfs jI dy jnm asQfn gurduafrf cUnf mMzI dI kfr syvf krvf rhy kfr syvf sMprdf dy muKI bfbf jgqfr isMG qrnqfrn vfilaf dy sihXogI bfbf amrIk isMG sRI akfl qKLq sfihb aMimRqsr leI plMgf sfihb lY ky aWj smJoqf aYkspRYs ryl gWzI rfhIN vqn prqy| gWlbfq dorfn bfbf amrIk isMG ny dWisaF ik pfiksqfn nnkfxf sfihb ivKy gurduafrf qMbU sfihb ivKy isWK sLrDflUaF dy Tihrn leI bx rhI srF aqy lfhor siQq gurduafrf jnm asQfn sRI gurU rfmdfs jI dI kfr syvf sLrDfpUrvk aqy pUrn gurmirafdf anusfr krvfeI jf rhI hY | AunFH dWisaF ik lfhor qoN ilaFdF plMgf sfihb sRI akfl qKLq sfihb ivKy Byt kIqf jfvygf | ‘pMjfb ryzIE’Bfrq vfsI sux skxgy jlMDr :lMzn ‘c ipCly cfr virHaF qoN cwldy pMjfb ryizE df afnMd hux Bfrq vfsI vI mfx skxgy| ies sbMDI jfxkfrI idMidaF pMjfb ryizE dy mYnyijMg zfierYktr surjIq isMG GuMmx ny aWj ieQy gWlbfq kridaF dWisaF ik bI[bI[sI ryzIE qoN bfad pMjfb ryizE iek aijhf mfiDam hY ijs df pUry Bfrq ivc bYTy pMjfbI afnMd mfx skxgy| AunFH anusfr Bfrq ivc ieh pihlF inrol kmrsILal ryzIE stysLn hY | pMjfb ryzIE dy pRogrfm hux amrIkf, kYnyzf nUM CWz ky pUrI dunIaF ivc sYtylfeIt rfhIN suxny sLurU ho gey hn aqy ieMnFH dohF mulkF ivc vI ies nUM ieMtrnYt qy suixaf jf skdf hY| Bfrq ivc pMjfb ryzIE,zI[tI[aYc rfhI suixaf jf sdkf hY| 24GMty cWlx vfly dunIaF dy ies pihly so PIsdI pMjfbI ryzIE stysLn ‘pMjfb ryzIE’df muWK mMqv gurU nfnk nfm lyvf sroiqaF qWk pRogrfmF nUM phuMcfAuxf hY | sRI surjIq isMG GuMmx ny dWisaf ik pMjfb ryzIE dy ivsyLs pRogrfmF ivc ieDro ivafh ho ky jFdy nojvfnF nfl AuQoN dIaF kuVIaF vWlo kIqI jFdIaF vDIkIaF,ieDro ivafh ho ky jFdIaF kuVIaF qy AuQy -buWZy -Tory lfiVaF vWlo kIqy jFdy juLlmF aqy ivdysL jfx dy cfhvfn hor nojvfn dI DoKybfjL eyjMtF vWlo kIqI jFdI luWt-KsuWt bfry vI Kbrdfr kIqf jFdF hY aqy shI agvfeI vI idWqI jFdI hY | ies moky sMgIq drpx qy sMpfdk hrmnpRIq isMG aqy pMjfb ryzIE dy Bfrq ‘c pRqIinD sRI nirMdr isMG sWqI vI hfjLr sn| kFgrs iPr akfl qKLq nUM cuxOqI dyx lWgI : nMdgVH biTMzf: qKLq sRI dmdmf sfihb vlo pMjfb dy jMglfq mMqrI hMs rfj josl smyq AunFH kFgrsI lIzrF nUM qKLq qy qlb kIqf jfvygf, ijLMnHF ijLlf iProjLpur dy ipMz lmcyV dy KyqF ivWc isWK mirafdf dI AulMGxf krky sRI gurU gRMQ sfihb df pRkfsL kr idWqf| ies mfmly qoN suLrU hoieaf ivvfd hux isKrF vWl ho cWilaf hY| Blky qKLq sRI dmdmf sfihb dy pMj ipafiraF dI agvfeI ivc iek tIm ipMz lfmcyV df dorf krygI qy pUrI siQqI jfxygI| qKLq dy jQydfr BfeI blvMq isMG nMdgVH ny ikhf ik pfvn srUp iljfx vfly lokF nUM pUrI qrFH jMglfq mMqrI rfj josLn dI sLih sI ijs krky pMj ipafiraF dI irport AuprMq AunFH nUM vI qKLq sfihb qy qlb kIqf jf skdf hY | gorqlb hY ik ipMz lmcyV dy kuJ lokF vlo qKLq dmdmf sfihb qy ieWk isLkfieq ByjI geI hY| qKLq dy jQydfr nMdgVH ny spwsLt lPjF ivWc ikhf ik hux kFgrsI lIzr iPr sRI akfl qKLq sfihb dI srvAucqf nUM cuxoqI dy rhy hn qy Dfrimk mfmilaF ivWc dKlaNMdfjIL kr rhy hn | AunFH ikhf ik pihlF kFgrsI lIzrF dy vjoN hI 1984 ivWc sRI akfl qKLq sfihb qy hmlf hoieaf sI | AunfH ikhf ik jo ivakqI sRI akfl qKLq sfihb dI srvAuWcqF nUM cYlyNNj krygf Aus iKlfP isWK isDFqF muqfbk kfrvfeI hovygI| AunFH ikhf ik ipMz lmcyV dy jo ivakqI pfvn srUpF nUM isWK isDFqF dy Ault mVIHaF msfxf vflI QF qy lY ky gey AunFH ny Kud ipMz dy lokF ivWc ikhf ik jo rokygf ,Aus nUUM mMqrI Kud dyK lYxgy| imlI jfxkfrI muqfbk ipMz lmcyV ivWc ipMz dy bjuLrg dIvfn cMd dI Xfd ivWc hr vryH mylf lWgdf hY qy AunFH dI Xfd ivWc smfD bxI hoeI hY| gwl Aus vyly ivvfd ivc af geI jdo 31 jnvrI nUM myly dy pRbMDk hrmIq cMdI qy hor ivqkqI ipMz dy gurU Gr qoN pfvn srUp lYx gey| Aus vkq sRomxI kmytI dI afeI iek iqMn mYNbrI tIm ny AunFH nUM rokxf cfihaf ik ies qrFH gurU mirxfdf dI AulMGxf ho rhI hY | pMcfieq ny ies moky tIm nUM ikhf ik sB pRbMD mukMml ho cuWky hn qy ies qrFH dI koeI gWl sI qF pihlF dWsdf bxdf sI| ipMz dy srpMc hrnfm cMd df kihxf sI ik ipCly vryH vI ies qrFH dI gWl myly dorfn AuTI sI ik sRI gurU gRMQ sfihb nUM smfD ivc pRkfsL krn dI bjfey hor kmry ivWc pRkfsL kIqf jfvy | srpMc ny dWisaf ik AunFH ny pUry isWKI asUlF muqfbk pfvn srUpF nUM iek vWKry kmry ivc pRkfsL kIqf qy iksy qrFH dI koeI AulMGxf nhI kIqI| jMglfq mMqrI hMs rfj josLn nfl vfr vfr koisLsf krn dy bfvjUd sMprk nhI ho sikaf pRMqU ipMz dy srpMc hrnfm cMd ny spwsLt kIqf ik ies mfmly ivc jMglqf ivBfg dI koeI BUimkf nhI qy nf hI ies mfmly ivc mMqrI df iksy ny nf vriqaf hY| AunFH ikhf ik ies myly ivc smuWcy lok isLrkq krdy hn qy ies ivc pfrtIbfjIL vflI kI gWl nhI huMdI | AunFH ikhf ik Auh virFaF qoN ieQy mylf mnf rhy hn | AunFH ieh vI dWisaF ik AuNj ies myly qy jMglfq ivBfg mMqrI dy afAux df pRogrfm sI lyikn Auh iksy ruJyvy kfrn af nhI sky| gorqlb hY ik ief mfmlf ies qo pihlF pulIs kol af cuWkf hY | dohF iDrF vlo iek dUsry iKlfP Gubfieaf pulIs cokI ivc phuMc vI kIqI geI sI| | |||||||||
|
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com | ||||||||||