| ||||||||||
|
| ||||||||||
aKOqI sfDF df KihVf Cwzo iewk AukFr dy lV lwgo aKOqI sfDF df KihVf Cwzo lwKF aKvfAux pey, bRhmigafnI Bly loko dwsoN qF AunHF dI kI insLfnI. ryq sIs qy pf ky kdy dyKx dyKx rMbI nf lfhky KoprI nUM . afry nfl cIrky, afpf dyKx bMd-bMd qF iehnF ktvfAuxy nhI cIk ichfVf jy bfibaF pf idwqf smJ lYxf ieh GfqI ny kOm dy ivwc puwTI Kl luhf ky nhI dyKI. iswKI sLfn vDf ky nhI dyKI pRvfr vfrky kdy nhI, ienHF izwTf rUM ivwc afpf sfVky nhI, ienHF izwTf goibMd isMG jy bMdUk nUM kry itst. pfV dyvy Auh bfibaF dI sfrI ilst. bfby kVfh nUM pYdy ny Bwj Bwj ky kdy iZkfr nf mfrdy, ieh rwj ky. duwD ivwc hI pwqI puaf lYdy. rotI lMGy nf prOTy bxvf lYdy. aMimRq vyly nf sfnUM jgf dyxf TMzy pfxI nf, kdy nf nuhf dyxf. zyry huMidaF kI rwbf, hnyr afieaf bfby iswKI dI jVHF pey puwtdy ny. lok aMbF nUM cUp ky suwtdy ny. pr eyho bMdy cUpky, suwtdy ny. rwb bhuq vDIaf clfAuNdf sI, dunIaF nUM. BMbl Busy ivwc iehnF pf idwqy. mIh pYx qy zwzU qF, bhuq dyKy. qusI bfibaF dy mIh vrsf idwqy. iek AuNkfr qF afKdf rwb eyko, eyk AukFr dI BgqI krnI qUM. ilKI koeI qkdIr nf myt sky, "bsrf" eyk AukFr dI AuglI PVHnI qUM. bldyv isMG bsrf
|
PrvrI 18, 2005, ipClIaF sfrIaF KbrF
iswK pMQ dy anmol
rqn igafnI sMq isMG mskIn df dyhFq jfgo suwiqE, jfgx df vylf sRI gurU gRMQ sfihb jI dI pivwqr bfxI qy hmlf agr iesdy ijLMmyvfrF nMU lIzrisLp ny sjLf nf idwqI qF koeI byaMq isMG sqvMq isMG pYdf ho jfvygf ivsLysL irport, Kflsf pMcfieq, pMjfb
iswK PlsPy df mhfn atwl swc (sRI gurU gRMQ sfihb) sMsfr dy kUV nUM qF muwZ qoN hI pRvfn nhIN sI hoieaf, pr vwzy pfsfr vflIaF sMsQfvF vI sMsfr dy JUT dI Zfl bxfky srb-sFJI vflqf dI ies iPlfsPI nUM Zfa lfAuxgIaF, ieh soicaf vI nhIN jf skdf sI. gurU sfihbfnF vwloN iswK pMQ nUM do aihm dfqF imlIaF hn. ijs ivc iek gurU srUp gurbfxI qy dUjI gurU sfihbfnF dy jIvn kfl nfl sbMDq ieiqhfisk ivrsf. iehnF dohF nUM hI Zfa lfAux leI bRfhmxvfdI soc ny smyN-smyN qrHF qrHF dy hmly kIqy hn. ieh hmly gurU nfnk sfihb vwloN bRfhmx df jnyAu pfAux qoN nFh krn qoN lY ky awj qwk jfrI hn. pihlF qF iehnF bRfhmxvfdIaF dI Zfl bxy ieh aKOqI pMQk lIzrF ny (kfr syvf) dy nFa hyT kfr-syvf vfly bfibaF rfhIN sfrf purfqn qy vrqmfn ieiqhfisk ivrsf, smyq srhMd dI nINh (sLhIdI dIvfr), cmkOr dI gVHI qy drbfr sfihb ‘qy jUn 84 dy hmly dI iek iek insLfnI bRfhmxvfdIaF dy iesLfry qy Kqm kIqI qy hux iek iBafnk hmlf sRI gurU gRMQ sfihb dI pivwqr bfxI ‘qy kIqf igaf hY. iswK kOm dI hI mfieaf nfl afpo bxIaF pMQ dIaF isrmOr sMsQfvF bRfhmxvfdI soc aqy mhMq nrYxU df rUp Dfrn kr cuwkIaF hn. iswK kOm nUM jfxkfrI ihwq ieh dwsxf cfhuMdy hF ik awj qoN swq sfl pihlF cflU kIqy ies aiq sfjLsLI pRojYkt dy smyN, pMQ dy mhfn afgUaF kol akflI dl dI pRDfngI qoN ielfvf sLRomxI kmytI dI vfgzor, pMjfb dI cIP minstrI, idwlI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfngI aqy idwlI dI srkfr dI BfeIvflI sI. idwlI gurduafrf pRbMDk kmytI ny kuJ smF pihlF sRI suKmnI sfihb jI df AuQlf qylgU BfsLf ivc krn vfsqy BfnU mUrqI nF dy iek ivakqI nUM ies kfrj vfsqy inXukq kIqf sI. jo ik qylgU BfsLf dI vI sUJ bhuq cMgI qrHF nhIN rwKdf. Aus ivakqI ny gurmiq qoN swKxy gurduafrf pRbMDk kmytI dy aKOqI cODrIaF dI akl aqy sLrDf dI TIk prK kridaF afpxI kutl nIqI dI vrqoN ies ZMg nfl kIqI hY ik ijs dI imsfl pMQ doKIaF vloN awj qwk dy gurbfxI aqy iswK ieiqhfs nfl kIqIaF CyVKfnIaF dy ieiqhfs dI sB qoN isKr dI Gtnf hY. smUMh nfnk nfm lyvf sMgqF nUM sUcnf ihwq dwisaf jFdf hY ik BfnU mUrqI ny sB qoN pihlF jpujI sfihb jI dI bfxI dIaF lgF-mfqrfvF coN kfPI mfqrfvF Kqm krky afpxI mrjLI dI pVHn ivc srlqf krdy hoey gutky Cpvf ky idwlI iswK gurduafrf pRbMDk kmytI dI mohr Qwly kfPI smF pihlF hI jfrI kr idwqy sn. ijs dy ienfm vjoN kmytI ny ipCly sfl gurpurb qy BfnU mUrqI nUM snmfnq vI kIqf sI ies dy AuprMq Ausy BfnU mUrqI ny KMinE iqwKI klm aqy afpxI jLflmfnf akl lqIPI dy blbUqy ‘qy GuwgU pMQk lIzrF dI sucwjI dyK-ryK hyT gurU kIaF BolIaF sMgqF df keI kroV rupey Krc kridaF ‘sRI gurU gRRMQ sfihb jI ‘ dy 730 pMinaF ivclI Dur kI bfxI dIaF ‘lgF-mfqrfvF’ df bVI byrihmI aqy inzrqf nfl kql krky rwK idwqf hY. gurU pfqsLfh dy srUp ivcoN pMny pfVH ky afpxy afpxy hwQF ivc pkV ky afm dPqrI kMm kfj dI qrHF cfh afid pINdy gurbfxI dI ‘lgF-mfqrfvF’ aqy ‘awKrF’ dy vfDy Gfty df kukrm rojL df vrqfrf sI. ajoky aiq afDuink mIzIey dy Xuwg ivc ieho ijhI hnyr grdI nUM cuwp-cfp ieMny lMby smyN vfsqy BfnU mUrqI vwloN jfrI rwKxf aqy aKOqI pMQk afgUaF vloN jLubfn bMd rwKxf hYrfnIjnk hY. ieh buJVpuxy dI ienHF pMQk afgUaF nUM dfd dyxI bxdI hY. ieh jfx ky hYrfn nf hoxf ik eys sfky dI sfrI kfrvfeI dI sUcnf jQydfr sRI akfl qKLq nUM vI idwqI geI sI pr Aus df koeI pRqIkrm nhIN hoieaf. iehnF pMQk afgUaF df ieh vrqfrf dyK ky iehnF dI gurmiq ivroDI soc aqy sfjsLI sLkqIaF pRqI vPfdfrI dI pusLtI dy sbUq dI hor koeI loV nhIN rih jFdI. Kflsf jI, iswK iPlfsPI df ivroD krn vfilaf ny sRI drbfr sfihb ‘qy hmlf aqy idwlI ivc iswKF df kqlyafm krky mIr mMnU df ieiqhfs duhrf ky dyK ilaf hY ik eys ZMg nfl ieh Kqm hox vfly nhIN hn. ies krky iehnF ny gurbfxI aqy ieiqhfs nUM kutl nIqI rfhIN ibgfV ky Kqm krn df rfh cuixaf hY. ikAuNik iswK iPlfsPI df aDfr gurbfxI aqy ieiqhfs hI hY. gurbfxI ivcoN ‘lgF-mfqrfvF’ kwZx jF pfAux jF sLbdF nUUM qroV-mroV ky ilKx df aiDkfr qF pUry iswK pMQ kol vI nhI hY. gurbfxI nUM qroV-mroV ky ilKx aqy iswK ieiqhfs nUM Kqm krn vfly iehnF dohF sfikaF ivc dusLmx dy sB qoN kfrgr aqy mfrU hiQafr hn rfjnIqk iswK lIzr aqy Dfrimk afgU . ieh dovyN sfky iswK lIzrisLp dI mOjUdgI ivc pRvfx cVHy hn. slmfn rsLdI nfvlkfr ijsny kurfn dIaF afieqF dI jgHf sYqfn dIaF afieqF ilK idwqf ijs df eIrfn dy rfsLtrpqI afiequwlf KmInI ny pivwqr kurfn dI byadbI bdly Gtnf qoN pMj imMt bfad aYlfn kIqf eys sLKLsL nUM ijLMdf jf murdF nUM pysL krn vfly nUM 1 kroV df ienfm idwqf jfvygf. awj sfzI kOm dI lIzrisLp pivwqr gurbfxI dI Gor byadbI qoN bfad GUk suwqy peI hY. ijs krky nf qF iswK kOm sMsfr nUM aslIaq df igafn hI krvf skI aqy nf hI koeI lok lihr ies jLulm dy iKlfP bxf skI hY. purfqn smyN, iswK gurU sfihbfnF aqy iswK jrnYlF nUM sLhId krvfAux ivc bRfhmxvfdIaF dI vwzI BUimkf rhI hY. bRfhmxvfdI cMgI qrHF smJ gey sn ik vwzy qoN vwzy GwlUGfry ivc vI azolqf aqy iswKF dI AucI mwq df kfrn ieiqhfsk ivrsf qy gurU gRMQ sfihb dI bfxI hI hY. iesy leI kUV pUj sLfqr idmfg aKOqI bRfhmx ny iswK kOm dI rUh nUM kql krn vfsqy iswKF dI rUhfnI Kurfk ieiqhfs aqy gurbfxI nMU ivgfVn df mnsUbf GiVHaf hY. lyikn ies Kqrnfk hmly nUM nfkfm krn leI ies gihrI qy gMBIr sfijjL df pqf lwgx ‘qy KLflsf pMcfieq ny afpxIaF hm-iKaflI jQybMdIaF nUM nfl lY ky idwlI dI iswK sMgq rfhIN idwlI gurduafrf pRbMDk kmytI ‘qy dbfa pvf ky 7 sfl qoN cwl rhy ies pRojYkt nUM bMd krvfieaf. sRI akfl qKq sfihb nMU bynqI pwqr siqkfrXog isMG sfihb, jQydfr akfl qKLq sfihb. vfihgurU jI kf KLflsf] vfihgurU jI kI Pqih] ivsLf:kwuJ pMQk afgUaF dI srpRsqI hyT Bfƒ mUrqI vloN sRI gurU gRMQ sfihb dI Gor byadbI afp jI vloN BfnU mUrqI ƒ sRI akfl qKLq sfihb ivKy qlb krn sbMDI awj dIaF aKbfrF ivcoN piVHaf hY ijs ivc afp jI ny Bfƒ mUrqI vloN sRI gurU gRMQ sfihb jI dI bfxI df qylgU ivc anuvfd krn sbMDI spwsLtIkrn mMigaf hY. ies sbMDI afp jI ƒ hyT ilKy qwQ Byj ky ies msly dI aslIaq dwsx dI koisLsL kr rhy hF: 1) ieh mslf Bfƒ mUrqI vloN sRI gurU gRMQ sfihb jI dI bfxI df qylgU ivc anuvfd krn df nhIN blik Bfƒ mUrqI vloN sRI gurU gRMQ sfihb jI dy mUl srUp ivcoN afpxI mrjLI nfl lgF-mfqrfvF htfAux df hY jo ik Ausny lgBg 800 pMny (aMk) qk ieh Gor pfp kr idwqf hY. lgF-mfqrfvF htfey hoey qy afpxy vloN vfDU lwgdIaF lgF-mfqrfvF vflf iek aMk afp jI ƒ sbUq vjoN nfl nwQI kr rhy hF. 2) sMn 2002 ivc Bfƒ mUrqI vloN jpu jI sfihb df gutkf gurmuKI ilpI ivc (sihj rIqI-Aucfrn rIqI) ijs ivc mUl rUp dIaF lgF-mfqrfvF htfeIaF hoeIaF hn. idwlI iswK gurduafrf pRbMD kmytI vloN Cfipaf igaf. 3) ies gutky dy sbMD ivc Aus vyly dy idwlI iswK gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn aqy sLoRmxI akflI dl (bfdl) dy idwlI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn avqfr isMG ihwq aqy s[ sLmsLyr isMG sMDU jo Aus vyly idwlI iswK gurduafrf pRbMDk kmytI dy sInIar mIq pRDfn sn aqy pRihlfd isMG cMdok vloN vI Bfƒ mUrqI ƒ snmfinaf igaf aqy ieh gutkf sMgqF leI irlIjL kIqf igaf. ijs dIaF Poto kfpIaF nfl ByjIaf jf rhIaF hn. 4) ies gutky dy irlIjL hox qoN bfad AuWTy vfd-ivvfd sbMDI idwlI iswK gurduafrf pRbMDk kmytI vloN iqMn mYNbrI kmytI bxfeI geI. ijs ny afpxI irport imqI 16-7-03 ivc ies pRojYkt ƒ PorIN qOr ‘qy bMd krn leI ikhf igaf. ies irport dI iek kfpI 7-1-05 ƒ afp jI qy Drm pRcfrI kmytI ƒ rijstrI rfhIN ByjI jf cuwkI hY qy hux iPr Aus irport dI iek kfpI hux iPr afp jI ƒ Byj rhy hF. 5) isMG sfihb jI, ieh mslf Bfƒ mUrqI jF iksy Kfs ivakqI df inwjI mslf nhIN hY. ieh sRI gurU gRMQ sfihb jI dI Gor inrfdrI df mslf hox krky sfrI iswK kOm nfl sbMDq hY. ies leI ies msly dI suxvfeI sbMDq iDrF ƒ qlb krky KuwlHy rUp ivc iswK sMgqF dy sfhmxy sMgqI rUp ivc kIqI jfvy qF ik smuwcI kOm ƒ ies sfijsL dI aslIaq df pqf lwg sky. afs hY ik afp iswK sMgq dI pIVf ƒ smJdy hoey ies msly dI suxvfeI jldI qoN jldI krogy, lMbIaF qrIkF pfAux nfl ieh mslf hor AulJ skdf hY. DMnvfd sihq isMG sfihb sfbkf jQydfr sRI akfl qKLq sfihb (pRo[ drsLn isMG Kflsf) iswK imsLnrI kflj (hrjIq isMG, ikRpfl isMG cMdn), gurmiq igafn imsLnrI kflj (kMvr mihMdr pRqfp isMG, rfxf ieMdrjIq isMG), sLoRmxI KLflsf pMcfieq luiDafxf (crnjIq isMG, apndIp isMG, BuipMdr isMG inmfxf, gurdyv isMG btflvI) KLflsf aYksLn kmytI (suKivMdr isMG KLflsf), ieMtrnYsLnl Drm pRcfr kONsl (blvMq isMG mInIaF), iswK imsl sLhIdF (kMvrdIp isMG), aMimRq sMcfr syvk jwQf (amrjIq isMG, amrIk isMG), guriswK PYimlI klwb (igafnI jgmohn isMG, amnpRIq isMG), pRo[ gurmuK isMG ivcfr mMc (hrimMdr isMG aYm[tI[), rxjIq aKfVf (rxjIq isMG) sfihbjLfdf juJfr isMG imsLnrI kflj, cONqf (amnpRIq isMG, pRBjoq isMG), Drm pRcfr kmytI (BfeI srbjIq isMG isLmlfpurI) suKmnI sfihb syvf susfietI (joigMdr isMG aYm[tI[), mfqf gujrI aYjUkysLnl cYrItybl trwst (bfpU myvf isMG trFto) aqy smUh iswK sMgq. iswK kOm mMg krdI hY: 1[ idwlI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn avqfr isMG ihwq pRihlfd isMG cMZok aqy prmjIq isMG srnf qoN juafb mMgdI hY ik ies aiq iGnfAuNxy sfijLsI pRojYkt nUM cldy rwKx leI ikhVI guwJI sLkqI df dbfa sI ik ies pRojYkt nUM bMd nhIN krvfieaf. 2[ iswK sMgqF kOm dI agvfeI kr rhy jQydfr sRI akfl qKLq qoN ieh juafb mMgdIaF hn ik quhfnUM ies pRojYkt dI jfxkfrI 7-1-2005 nUM qwQF dy aDfr qy idwqI geI. qusIN ies aiq iGnfAuxI kfrvfeI dy ivruwD koeI aYksLn nhIN ilaf. aqy nf hI koeI ies bfry iswK kOm nUM sMdysL idwqf. 3[ iswK Drm dI Drm pRcfr ivc kroVF rupey Krc krn vflI (Drm pRcfr kmytI) nUM vI ies duKdfeI Gtnf dI jfxkfrI 7-1-2005 nUM idwqI geI. afKr quhfzy Auqy iks sLkqI df dubfa hY. jfgo nhIN qF ijs iswK kOm dI mfieaf nfl qusIN pl rhy qusIN AuhnF dy dyxdfr hovogy. smUh pMQk jQybMdIaF sRLomxI KLflsf pMcfieq, aMimRq sMcfr syvk jwQf, KLflsf aYksLn kmytI, ieMtrnYsLnl Drm pRcfr kONsl, pRo gurmuK isMG ivcfr mMc. brilMgtn inAUjrsI ivwc vfprI Gtnf ny iswK ihrdy vlUMDr ky rwK idwqy
inrsMdyh ies lVfeI df kfrx vI kuwJ aijhf hI hovygf ijs ivwc afpsI tkrfa BfrU hovygf. prsnYltI klYsL sdkf iksy nMU koeI afdmI psMd nhIN qy iksy nMU koeI. pr gurU sfihb dy hjLUr pey sLfsLqr isrP qy isrP gurU sfihb dI iPlfsPI nfl hI juVy hoey huMdy hn. Bfv jo smfn gurU sfihb dy hjLUr ipaf hY AusnMU isrP gurU sfihb dI mMnjLUrI nfl hI cwuikaf jf skdf hY. ies leI ieh kihxf iblkul hI drusq nhIN ik afpxI zIPYNs leI dIvy ny ikRpfn imafnoN DUh leI sI. aYsf krnf qF iswK iPlfsPI df inrfdr krx quwl hY. adfrf sFJ svyrf nMU dohF iDrF vloN pRYWs not puwjy hn pr pRbMDk kmytI dy pRYWs not nMU pRkfsLq krnf asIN Auicwq smJdy sI ikAuNik AunHF nMU sMgq vloN ieh syvf sONpI hoeI hY aqy Auh gurUduafrf sfihb aMdr vfprn vflI hr Gtnf dI nYiqk ijLMmyvfrI rwKdy hn. ies qoN vI awgy sikAUrtI kYmry dIaF qsvIrF ikRpfn dI vrqoN krn dI koisLsL krn sbMDI koeI dlIl dI guMjfiesL nhIN CwzdIaF. sR[ kfrj isMG sMDU vloN afeI eImyl ivwc AunHF sfrf dosL rfjiBMdr isMG bdysLy qy mVidaF ikhf ik AunHF dy pRIvfr df gurduafry qy kbjLf hY. AunHF iliKaf ik jgdIsL isMG dIvy dI pwg lfh idwqI sI qF hI Ausny ikRpfn nMU hwQ pfieaf sI. jgdIs isMG ny iehnf iqnF dy iKlfP adflq ivwc kys PfeIl kr idwqf hY. rfjiBMdr isMG bdysf ipCly cfr mhIinaf qo lgfqfr gurduafrf sfihb ivwc gVbV krf irhf hY. ies sbMDI jdoN asIN sR[ bdysLy nfl gwl kIqI qF AunHF ies qrk nMU srfsr JUT ikhf aqy bynqI kIqI ik sMgq ijs nMU syvf bKsLdI hY AuhI kr skdf hY. ijhVy gurUduafry dIaF iksLqF nf Brn sdkf mYNbrisLp qoN hwQ Do bYTy hox qF Auh syvf krn dI gwl ikvyN kr skdy hn. sR[ bdysLy ny awgy ikhf ik kfrj isMG horIN gurbKsL isMG kflfaPgfnf dy smrQk iswK hn aqy ienHF dI syvf krn df afpxf hI mnorQ hY. ieh insLkfm syvf ivwc XkIn nhIN rwKdy. AunHF awgy dwisaf ik kuwJ lok ieh aPvfh PYlfa rhy hn ik gurduafry dI lVfeI dOrfn pulIs ny iewk qoN vwD bMidaF nMU igRPqfr kIqf sI jo ik srfsr JUT hY. pulIs ny 13 PrvrI nMU isrP jgdIsL isMG dIvy nMU hI igRPqfr kIqf sI. sMgq dy iewk mYNbr ny adfrf sFJ svyrf nMU dwisaf ik bdysLy Aupr lVfeI krvfAux df dosL lfAux glq hY ikAuNik lVfeI vyly qF bdysLf dIvfn hfl ivwc vI nhIN sI. ‘ajIq’ nUM brqfnIaf ivc hoeI ijwq dI KusLI kYnyzf dy pMjfbIaF nUM vI
kYnyzf ivc torFto, vYnkovr aqy kYlgrI sLihrF qoN Cpdy hPqfvfrI ‘prvfsI’ dy mwK pMny `qy ies Kbr nUM pRkfisLq kIqf igaf hY. ies aKbfr dy muwK sMpfdk rfijMdr sYxI vwloN swq GMitaF dI imhnq nfl CfxbIx krky iqafr kIqI geI ivsQfrpUrvk irport ivc ‘ajIq vIklI’ df pwK Aujfgr kridaF ies dy inAUjL aYzItr sMnI bYNs ny afiKaf hY ik jy afiKr ivc adflqI PLYslf ‘ajIq vIklI’ dy ivruwD huMdf hY qF ies df hwl Auh ieh smJdy hn ik Auh ‘ajIq’ logo dy PONt bdl lYxgy. sRI bYNs dy ies ibafn qoN keI pfTkF ny ieh pRqIkrm pRgt kIqf hY ik ies qoN afpxy-afp hI spwsLt huMdf hY ik ‘ajIq vIklI’ dy sMcflk mMndy hn ik AunHF vwloN ‘ajIq’ dy nFa dI durvrqoN ho rhI hY. ies qoN pihlF ‘sFJ svyrf’, ‘afvfjL’ aqy ‘vfies’ smyq vYnkovr dy kuJ hPqfvfrI aKbfrF ny vI ies mfmly ivc swc dI hoeI ijwq dI Kbr nUM pRmuwKqf nfl Cfipaf hY. kYnyzf ivc 24 GMty cldy ‘sur sfgr’ aqy tYlIvIjLn qoN ieh Kbr sroiqaF aqy drsLkF nfl sFJI kIqI geI. ‘pMjfb dI gUMj’ ryzIE pRogrfm dy sMcflk kuldIp dIpk ny vI ‘ajIq’ aqy ‘ajIq vIklI’ dy mfmly df ijLkr afpxy pRogrfm ivc kIqf. ies qoN ielfvf pMjfbI pRYWs klwb afP kYnyzf vwloN zf: hmdrd nUM ies ijwq mgroN mubfrkF dyx qoN ielfvf ies mfmly `c hr qrHF df sihXog dyx dI gwl khI geI hY. klwb dy mOjUdf aqy sfbkf koafrzInytrF sRI rfijMdr sYxI aqy s: suKimMdr isMG hMsrf ny afiKaf hY ik pwqrkfrqf dy ikwqy df mksd swc nUM swc kih ky lok syvf krnf hY. ‘pMjfb stfr’ aKbfr dy muwK sMpfdk gurismrq isMG gryvfl ny afs pRgt kIqI hY ik ‘ajIq’ nUM brqfnIaf vFg hI kYnyzf aqy amrIkf ivc vI iensfPL imlygf. hPqfvfrI ‘vqn’ dy muwK sMpfdk aqy ‘ajIq’ dy sLuBicMqk s: myjr isMG nfgrf vwloN vI ies mOky `qy KusLI df pRgtfvf kIqf igaf hY. kYnyzf dy albrtf sUby dI rfjDfnI aYzimMtn qoN hr hPqy pRkfisLq huMdy ‘dysL pRdysL tfiemjL’ dy muwK sMpfdk s: gurBilMdr isMG sMDU ny ivsLysL qOr `qy KusLI df pRgtfvf kridaF ikhf hY ik GumMz df isr nIvF huMdf hY. ijLkrXog hY ik ‘ajIq’ vwloN ieh ijwq drj krvfAux dI Kbr kYnyzf ivc sB qoN pihlF hr sLuwkrvfr dI rfq nUM 10 vjy qoN 12 vjy qk dwKxI AuNtyrIE ivc suxy jFdy hrmn ipafry ryzIE pRogrfm ‘gIqF nfl pRIqF’ `qy 4 PrvrI nUM pRsfirq hoeI. ies pRogrfm qoN bfad ‘gIqF nfl pRIqF’ dy inrmfqf-inrdysLk aqy sMcflk tonI mrvfhf nUM ‘ajIq vIklI’ dy muwK sMpfdk zf: drsLx isMG dy byty sMnI bYNs ny tYlIPon krky Kbr pRsfirq krn krky adflq ivc iljfx dI DmkI idwqI. sRI mrvfhf ny ‘ajIq’ nfl afpxI hwzbIqI sFJI kridaF afiKaf ik KrvIN BfsLf vrq ky sRI bYNs ny AunHF nUM iQVkfAux dI koisLsL kIqI. sRI mrvfhf ny spwsLt kIqf ik kuJ plF bfad sMnI bYNs dI sur nrm ho geI, pr gwlbfq dy sLurU ivc Aus ny pMjfbI mIzIaf ivc afpxy asr-rsUK df dfavf kridaF dbkfAux dI koisLsL kIqI. AuWqrI amrIkf dy sB qoN vwzy gurduafiraF ivco imsIsfgf dy izksI roz gurduafrf sfihb dI pRbMDkI kmytI dy skwqr s: hrbMs isMG jMzflI ny ikhf ik sMgq ‘ajIq vIklI’ nUM aksr jlMDr qoN Cpdf ‘ajIq’ smJ ky pVHn leI cukdI hY pr ies ivc Cpdy ieqrfjLXog iesLiqhfr aqy hor smwgrI dyK ky sB nUM nmosLI hox lgdI hY. s: jMzflI ny ikhf hY ik iesy kfrn pRbMDkF vwloN ‘ajIq vIklI’ nUM gurduafrf sfihb ivc rwKx nhIN idwqf jFdf. ‘sur sfgr’ qoN ‘BKdy msly’ pRogrfm dy sMcflk s: mnjIq isMG shoqf ny ikhf ik ies ivc koeI do rfvF nhIN ik pMjfbI pfTk pihlI njLry ‘ajIq vIklI’ nUM dyK ky ies nUM jlMDr qoN Cpdf ‘ajIq’ smJ lYNdy hn. [[[DMnvfd sfihq ajIq jlMDr coN aYm[ky[ Dr vloN sLhId sMq iBMzrFvfilaF pRqI ilKy qwQ bybuinafd -akflI dl aMMimRqsr XU[ ky kfvYNtrI- ieMtYlIjYNs ibAuro dy sfbkf jfieMt zfierYktr ayYm[ky[Dr vloN vIhvIN sdI dy mhfn sLhId sMq jrnYl isMG jI Kflsf iBMzrFvfilaF aqy sLhId ho cuwky siqkfrXog KfVkUaF pRqI ilKy qwQ bybuinafd aqy JUT df pulMdf hY. sLRomxI akflI dl aMimRqsr XU[ ky dy sInIar mIq pRDfn sR[ virMdr isMG ibwtU aqy jnrl skwqr sR[ lvisLMdr isMG zwlyvfl vloN aYm[ ky Dr dI sMq iBMzrFvfilaF pRqI ies ilKq nUM rwd kridaF ies nUM iswK ivroDI srkfrI pRfpygMzy df ihwsf krfr idwqf igaf.pfrtI vloN dfavf kIqf igaf ik jYl isMG aqy sMq iBMzrFvfly afps ivwc kdI imly nhIN hI sn. jQydfr sMqoK isMG dy Bog vkq sMq iBMzrFvfly sRI gurU grMQ sfihb dI qfibaf bYTy kQf kr rhy sn aqy ieMdrf df iswK jYl isMG sMgq ivwc bYTf sI. sMqF ny gurbfxI dy hvfly dy dy ky jYl isMG nUM lfhnqF pfeIaF ik afpxI jmIr ieMdrf dI cwplI Qwly igrvI rwKx vflf, mUMh kflf krn vflf, afpxI kOm nfl byvPfeI krn vflf ivakqI ieMdrf df iswK qF ho skdf hY gurU df iswK hrigjL nhIN ho skdf. sMq iBMzrFvfilaF ny jYl isMG vwl iswDf hwQ kridaF ikhf ik afh ivafkqI iswKF nUM Kqm krn vflI ieMdrf df hwQ Tokf bx ky iswK ivroDI hox df pRqwK sbUq dy irhf hY . ies vkq sMq iBMzrFvfly aqy jYl isMG afps ivwc boly vI nhIN sn. ies mOky jdoN sMq kQf kr rhy sn aqy jYl isMG sMgqF ivwc bYTf sI iewk qsvIr iKwc leI geI ijs nUM idKf ky ieh pRcfr kIqf igaf ik sMq iBMzrFvfilaF dI kFgrs nfl sFJ sI. ies ivwc koeI sLwk nhIN ik ieMdrf ny sMqF nUM KrIdx dI koisLsL kIqI sI jo ik sMqF ny jwuqI dI nok nfl Tukrf idwqI sI jdoN ieMdrf ny pMjfh kroV dI afPr kridaF do kroV df blYNk cYk azvfNs Byj ky ikhf sI ik ijMnf mrjI iswKI df pRcfr kro, ijMnf mrjI lokF nUM aMimRq CkfAu pr iewk gwl afKxI bMd kr idAu ik iswKo afpF Bfrq ivwc gulfm hF dUjy drjy dy sLihrI hF ies qoN afpF injfq pfAuxI hY ies krky hiQafr bMd hovo. sMqF ny ieh afPr lY ky puwjy ieMdrF dy dUq nUM KrIaF KrIaF suxf ky byrMg vfps moV idwqf aqy nfl ieh vI afiKaf ik afpxI bIbI nUM dws dyvIN ik iBMzrFvflf koeI CuxCxf nhIN hY jo KrIidaf jf skygf . ijhnfN KfVkUaF dI srkfr nfl gwlbfq bfry Dr ny ijLkr kIqf ijMnf icr Auh ijAuNdy sn. aslIaq qF ieh hY ik siqkfr Xog jnrl lfB isMG, BfeI avqfr isMG bRhmf, BfeI gurbcn isMG mfnocfhl aqy BfeI gurjIq isMG jo srkfr nfl iksy vI smJOqy dy kwtV ivroDI sn AuhnF nUM Ault rUp ivwc idKf ky aYm[ky Dr ny AuhnF sLhIdF df, jo iswK kOm ivwc aQfh siqkfry jFdy hn, Aus nUM swt mfrn koisLsL kIqI hY aqy ieh pRBfv dyx df Xqn kIqf hY ik iswK sMGrsL srkfrI srpRsqI aDIn cwl irhf sI. knyzIan JMzy dI 40vIN vry gMZ mnfeI
1534 ivwc jYk kfrtIar PrFs qoN afieaf aqy Ausny ies nMU PirMc styt bxfAuNidaF ieQy PirMc JMzf Julf idwqf sI, jo 1760 qwk lihiraf. 1760 ivwc ieMglYNz df XUnIan jYk ieQy Julfieaf igaf. BfvyN ik XUnIan jYk 1621 eIsvI ivwc hI amrIkn sLihrF aqy kYnyzf dy inAUPfAUNzlYNz qy JUldf sI pr 1760 ivwc ies nMU mukMml qOr qy kYnyzf ivwc Julfieaf igaf. 1870 qoN 1904 qwk lfl JMzy ivwc XUnIan jYk iqafr kIqf igaf jo 1904 qwk bqOr knyzIan PlYg Juldf irhf. kYnyzf leI nvyN JMzy dI qflfsL 1925 qoN sLurU ho cuwkI sI pr 1946 ivwc pfrlImYNt vloN iewk kmytI bxf ky AunHF nMU ieh imsLn dy idwqf igaf ik kYnyzf df afpxf vwKrf JMzf iqafr kIqf jfvy. ies kmytI ny 2600 zIjLfien pRfpq kIqy. aKIr 1964 ivwc ies JMzy pRqI kuwJ PYsly hoxy sLurU hoey. ies nvyN JMzy nMU iqafr krn ivwc jOhn mYQsn aqy zf[ jOrj stYnlI dy nfm jfxy jFdy hn. 15 dsMbr 1964 nMU hfAUs afP kfmjL ny aqy sYnyt ny 17 dsMbr 1964 nMU ies JMzy nMU pfs kIqf. rfxI ny ies nMU sivkfr kr ilaf aqy 15 PrvrI 1965 eIsvIN nMU ieh JMzf knyzIan pfrlImYNt Aupr Julfieaf igaf. bIqy mMglvfr 15 PrvrI nMU kYnyzf dI pihlI rfjDfnI ikMgstn AuntfrIE ivwKy pRDfn mMqrI pfl mfritn ny knyzIan JMzf lihrf ky ies idn nMU mnfieaf. ies mOky pRDfn mMqrI ny ikhf ik mYnMU 15 PrvrI 1965 dI svyr Xfd hY jdoN knyzIan lokF ny ies JMzy dy pihlI vfr drsLn kIqy sn aqy AudoN qoN hI hr knyzIan ny ies JMzy nMU afpxy idl ivwc jgf idwqI hoeI hY. pRDfn mMqrI ny ikhf ik jOhn mYQsn ny knyzIan lokF nMU ieh JMzf dyx leI bVI idRVqf nfl jwdojihd kIqI. asIN jOhn mYQsn df DMnvfd krdy hF. im[ mYQsn ny dunIaF dy hrmn ipafry JMzy nMU hoNd ivwc ilafAux leI muwK BUimkf inBfeI sI. im[ jOhn mYQsn ny ikhf ik knyzIan PlYg dI hoNd leI smuwcy knyzIan hI siqkfr dy hwkdfr hn. isvl mYirj aYkt sbMDI hfAUs ivwc bihs sLurU
torI afgU stIpn hfrpr ny ikhf ik ilbrl srkfr lokF nfl igxI imwQI sLfijsL kr rhI hY aqy afpxy afp nMU mnuwKI aiDkfrF df ZONg rc ky dysL Bgq vjoN pysL kr rhI hY. pfl mfritn ny ikhf ik mYN Aus kYnyzf dI suport krdf hF ijs ivwc lokF dy hwk aqy suqMqrqf rfKvIN hovy. hfrpr ny ikhf ik asIN cfrtr dy Gyry ivwc smilMgIaF dy ivafh df mfmlf nijwT skdy hF jdon ik ilbrl afgU pfl mfritn ny ikhf ik agr asIN smilMgIaF dy hwkF qoN ienkfrI huMdy hF asIN knyzIan isDFq qoN lFBy huMdy hf. Xfd rhy isvl mYirj aYkt smuwcy kYnyzf ivwc bVy qIKx ivvfd df muwdf bx cuwkf hY. mIzIey nMU ivkfAU kihx vfly mihMdr isMG ny afpxI ibafnbfjLI qy Kyd pRgt kIqf
PrvrI 2005 nUM hMbrvuwz sInIarjL klwb dI iekwqrqf pRDfn s[ bicwqr isMG rfey dI pRDfngI hyT hoeI. mIitMg ivwc hfjLr mYNbrfn ny ipCly idnIN aKbfrF ivwc afey ibafn qy ivcfr vtFdrf kIqf. ies ivwc mihMdr isMG cyarmYn vI hfjLr sn. mihMdr isMG hurF jo mIzIey dy iKlfPL boilaf sI aqy mIzIey dy siqkfr nUM jo Tys phuMcI sI, Aus bfry mihMdr isMG ny mMinaf ik mYN jfxbuwJ ky ieh gwl nhIN khI pr jy myry pfsoN koeI aYsI ibafnbfjLI ho geI hY qF mYN afpxI ibafnbfjLI qy Kyd pRgt krdf hF aqy afpxI khI gwl vfips lYNdf hF, mYN hmysLF hI mIzIey df siqkfr krdf hF aqy krdf rhFgf. so ies ivcfr qoN bfad ieh mqf pfs krky pRYs nUM Byijaf jFdf hY, qF jo mIzIaf aqy hMbrvuwz klwb df vDIaf qflmyl bixaf rhy. shI- mihMdr isMG cyarmYn aqy pRDfn bicwqr isMG rfey PrFs ‘c dsqfr pfbMdI ‘qy 25 mfrc qwk ros mujLfhry pitaflf-’iswK nysLn afrgynfeIjysLn’ ny PrFsIsI adflq vwloN PrFs dy nfgirk aMimRqDfrI iswK isLMgfrf isMG mfn nMU afpxy zrfeIivMg lfiesYNs leI pwg lfh ky Poto iKcvfAux dy hukm nMU mMdBfgf dwsdy hoey, sMsfr Br dy smuwcy iswK jgq nMU PrFs ivc mnuwKI hwkF dy ho rhy iKlvfV ivruwD iekmuwT ho ky AuWTx dI apIl kIqI hY. s: mnjIq isMG rMDfvf pRDfn ‘iswK nysLn afrgynfeIjLysLn’ ny dwisaf ik pihlF AunHF vwloN sMXukq rfsLtr ivc 1503 Dfrf aDIn kIqI ptIsLn AuWqy PrFs srkfr dI juafb-qlbI ho cuwkI hY, pr mnuwKI hwkF dI mudeI aKvfAux vflI ivsLv qfkq `qy ies df koeI pRBfv hfly qwk sfhmxy nhIN afieaf. hux PrFs dI adflq vwloN vI isafsI lfhy leI Gwt igxqIaF dy mnuwKI hwkF nfl iKlvfV krdy pRsLfskI PYsly `qy mohr lfAux nfl ies byiensfPI nMU rokx leI adflqI dKl dy bfry vI iek nf AumIdI dI Bfvnf Aujfgr hoeI hY. AunHF ikhf ik PrFs ivc dsqfr `qy pfbMdI dy muwdy qy 25 PrvrI qoN 25 mfrc qwk mhInf Br XUrp aqy amrIkf ivc ‘iswK nysLn afrgynfeIjLysLn’ vwloN kysrI dsqfrF sjf ky ros mujLfhry kIqy jfxgy. mhfn sLhId jrnYl sMq jrnYl isMG iBMzrFvfilaF df jnm idhfVf mnfieaf igaf vIhvIN sdI dy mhfn iswK jrnYl sMq jrnYl isMG iBMzrFvfilaF dy 58vyN jnm idhfVy qy sLhIdF dI DrqI gurduafrf sLRI PiqhgVH sfihb ivKy imqI 12[2[2005 nUMsLRomxI akflI dl(aMimRqsr) dI agvfeI ivc juiVaf awj df pMQk iekwT, pMQ dy vzyry ihqF aqy iswK isDfqF dI pihrydfrI leI idRVqf nfl jUJx dy ierfdy dI pRpwkqf nUM smripq ho ky hyT ilKy PYsly krdf hY : 1) pMQk isafsq nUM puwTf gyVf dy ky kFgrs, Bfjpf aqy pMQ ivroDI nIqIaF dy rMg ivwc rMgy bfdlikaF qoN pMQ nUM mukq krfAux leI iswK isDfqF dI pfx dy pRcfr nUM iqwKf kIqf jfvygf. 2) kFgrs aqy Bfjpf dIaF Dfrimk Gwt-igxqIaF, dilq mfrU aqy avfm dI luwt dIaF nIqIaF ‘c Eq-poq hoey bfdl dy lfxy ny qF akflI dl df asl vjUd hI Kqm krn dI Dfr leI hY. kFgrs aqy Bfjpf nfl nIqIaF df rlyvF ies pwDr qwk kr ilaf hY ik pMQk votr nUM Bfjpf, kFgrs aqy bfdl vfly akflI dl ‘c koeI PLrk nhIN idsdf. iehI kfrn hY ik idwlI, gVsLMkr aqy kpUrQlf aqy hirafxf ivwc pMQk votr kFgrs dy hwk ivwc Bugiqaf hY aqy hux ajnflf ivwc vI ieMJ hI vfprn dIaF ijafdf sMBfvnfvF hn. awj df ieh pMQk iekwT, pMQk soc dy Kfsy nUM muV ijLMdf krn leI vcnbwD rihx df aihd krdf hY. 3) irsLvqKorI ivwc AuwcIaF bulMdIaF nUM CUhxf smfnqf df iek aihm muwdf bx igaf hY, ijsny isafsI ieKlfk df glf Guwt idwqf hY . jy kFgrsI dysL dI rwiKaf leI KrIdy gey hiQafrF ivwcoN irsLvqKorI krdy hn qF Bfjpf vfly dysL dI rwiKaf krdy sLhId hox vfly POjI nOjvfnF dIaF lfsLF nUM sMBflx vfly zwibaF dI KrId ivwc dlflI KFdy hn. awj bfdl df smuwcf lfxf, bfdl dI srdfrnI, bfdl dy kfkf jI aqy bfdl dy vjLIrF dI POj irsLvqKorI dy kys Bugqx ‘c msLrUP hY. 4) kFgrsI aqy Bfjpf vfly iswK Drm nUM Kqm krn leI qwqpr hn, iek nrm ihMdUqv aqy dUjf grm ihMdUqv df muhFdrf hY. bfdl df lfxf bwjLr kurYihq (kuVI mfr) krn vflI aOrq nUM guru GrF dy pRbMD dI muKI Qfp ky iswK isDfqF dy Kfqmy leI kFgrs aqy Bfjpf df bysLrmI nfl sfQ dy irhf hY. 5) sLRI guru nfnk dyv jI ny bfbr dy jLbr nUM dyK ky bfbr nUM jLfbr afiKaf sI . guru dy Kflsy nUM jLulm aqy jLflm Bfv jLbr aqy jLfbr dy iKlfPL zwt ky lVfeI lVn df hukm hY.pr awj gurU dy iswK aKvfAux df ZoNg krn vfly bfdl dy lfxy dy lok sBf mYNbr, pfrlImYNt ivwc potf vrgy jLfbr kfnUMn dI hmfieq ivwc Bfjpf vfilaF df sfQ dy ky gurU dy isDFq nUM agUMTf idKfAux dI ihMmq krdy hn . qwd hI qF guru df hukm nf mMnx vfly bfdl dy lfxy kFgrs aqy Bfjpf ivwc pMQk votr koeI vI iBMnqf lwBx qoN asmrwQ hY. 6) iswK leI bIbI dI iewjLq jfn qoN vI vwD ipafrI hY pr awj pMQk isafsq qy kfbjL aKOqI iswK bfdlky lfxy dy rUp ivwc sLRomxI kmytI mYNbr bldyv isMG iewk aMny rfgI iswK dI Drm pqnI dI iewjLq nUM hwQ pfAuNdf hY, sLROmxI kmytI df sInIar mIq pRDfn ipMz dI kuVI nUM Dwky nfl afpxy Gr rwK ky bwcy jMmdf hY, sLRI hirmMdr sfihb df izptI mYnyjr bIbIaF dy iesLnfn Gr ivwc dfKl ho jFdf hY, gurU Gr dI srF dy vI[afeI[pI[ rUm ivwc sLRomxI kmytI dy cfr syvfdfr iewk bIbI dI pwq roldy hn. ieh sB vrqfrf qF myc KFdf hY kFgrs aqy Bfjpf dy swiBafcfr nfl, ijwQy vjLIr cox pRcfr leI dUjy sUby ivwc jf ky rMgrlIaF ivwc gulqfn huMdy hn, ijwQy sYNtr df iewk vjLIr pRmod mhfjn iek pwqrkfr bIbI dI mOq df sbwb bxdf hY. ijwQy Bfjpf muKI azvfnI afpxI nUMh nfl jLbrdsqI gYrrsmI irsLqf pYdf hY. 7) dirafvF dy pfxIaF nUM joVn dI nIqI qy kFgrs aqy Bfjpf nfl bfdl dI sihmqI pMjfb dI iksfnI df glf Guwtx dy brfbr hY. 8) jfq-pfq df vrqfrf iswK isDFqf dy Ault hY pr kFgrs, Bfjpf aqy bfdl vfly ies jfq-pfq dy vrqfry nUM hor pIzf krn dI koisLsL ivwc dilqF leI sLmsLfn Gft aqy guru Gr vwKry rwKx leI pihl krdy rihMdy hn aqy lMgr ivwc dilqF nUM vwKrI pMgq bYTx leI mjLbUr krdy hn . 9) guru df isDFq grIbF nUM isafsI, smfijk aqy afriQk qOr qy Auwcf cuwkx df hY pr Bfjpf, kFgrs aqy bfdl vfly grIbF df lwk qoVdy hn. 10) jdoN jUn 1984 dOrfn kFgrs ny BfrqI POjF nfl sLI hirmMdr sfihb qy hmlf krky akfl qKLq sfihb nUM Zih ZyrI kIqf aqy hjLfrF inrdosL iswK sLrDflUaF nUM mfr mukfieaf sI qF Bfjpf dy vwzy afgUaF azvfnI aqy vfjpfeI ny ieMdrf nUM sLfbfs idMdy hoey durgf mfqf df iKqfb dy ky invfijaf sI . iswK ieiqhfs dI ies kflI kfrvfeI kIqy jfx dI sihmqI rvfieqI akflI afgU bfdl, tohVf, rvIieMdr, brnflf, qlvMzI, rfmUvflIaf aqy blvMq isMG ny vI idwqI sI ieh swcfeI vIh sflF bfad ienHF rvfieqI akflI afgUaF dI sihmqI lYx afey ieMdrf dy dUq pI[ sI[ alYgjLYNzr ny afpxI ikqfb ivwc jwg jLfihr kr idwqI hY . ies dy nfl hI ieh vI smJxXog hY jdoN Bfjpf vfilaF ny 6 idsMbr 1991 nUM bfbrI msijd Zih ZyrI kIqI qF sYNtr ivwc kFgrs dI srkfr sI aqy bfdl dlIey avqfr isMG ihwq dI agvfeI ivwc bfbrI msijd ZfAux leI jQy lY ky gey sn . qF siqkfrXog Kflsf jI, jdoN Bfjpf, kFgrs aqy bfdl dlIaF dIaF nIqIaF df rlyvF qy vrqfrf ies pwDr qwk ho igaf hovy qF iPr pMQk votr df BMblBUsy ivwc pY jfxf suBfivk hI hY. awj df ieh iekwT ieKlfm qoN igry isrjy jf rhy swiBafcfr dI inMdf krdy hoey pMQk swiBafcfr dI bhflI leI, srbwq dy Bly dI ivvsQf dI isrjxf leI pMQ nUM sqf dI isafsq dy dlflF qoN mukq krfAux leI, isDFqf dI isafsq df muwdeI rihx df aihd krdf hY. 11) awj df ieh iekwT iewCf rwKdf hY ik ihMdosqfn aqy pfiksqfn ivckfr iswK rfj dI afjLfd iewk bPr styt hovy jo ik ihMdU swiBaqf aqy musilm swiBaqf dI afpsI lVfeI coN iswK kOm df bIj nfs hox qoN roky jfx ivwc kfmXfb hovy. 12) awj df ieh iekwT mMg krdf hY ik BfKVf zYm, pONg zYm aqy rxjIq sfgr zYm kdy vI sYink mnsUibaF leI nf vriqaf jfvy . ies nUM XkInI bxfAux leI XU[aYn[E[ iqMnF zYmF dI surwiKaf leI inrpwK POjF lfvy. 13) awj df ieh iekwT mMg krdf hY ik ijs dysL ivwc dilqF aqy Dfrimk Gwt-igxqIaF dI hoNd nUM sLfsk jmfq (sLfsn aqy pRsLfsn) qoN Kqrf hovy Bfv Aus dysL ihMdosqfn nUM surwiKaf kONsl dI mYNbrI nf idwqI jfvy. 14) awj df ieh pMQk iekwT Bfrq aqy pfiksqfn nUM pRmfxU, jIv, kYmIkl hiQafrF qoN mukqI leI XU[aYn[E qoN dKl dI mMg krdf hY. 15) awj ieh iekwT mMg krdf hY ik pfiksqfn, iqwbq aqy cIn nfl bfrzr Koly jfx. 16) PrFs (XUrp) ivwc dsqfr dI smwisaf nUM nijwTx leI sYNtr aqy sLRomxI gurduafrf vloN gMBIr nf hox dI awj ieh iekwT inMdf krdf hY . 17) awj df ieh iekwT pRo[ divMdrpfl isMG Buwlr aqy dysL dIaF vwK-vwK jylHF ivwc bMd nOjvfnF dI irhfeI dI mMg krdf hY. 18) pMjfb dy 30 lwK byrujLgfrF leI rujLgfr muhweIaf krn dI srkfr qoN mMg krdf hY . 19) awj df ieh iekwT pRYs dI afjLfdI dI iewCf rwKdf hY aqy pRYs nUM inrpwKqf nfl rol adf krn dI bynqI krdf hY. 20) pMjfb dy amn nUM lFbU lfAux dIaF koisLsLF qihq jLfbr puils muKI lfAux dI inMdf krdf hY aqy pMjfb dI kFgrs srkfr, ivroDI iDr dy nyqf bfdl aqy Bfjpf vwloN afpo-afpxy isafsI mnsUibaF leI pMjfb ivwc dihsLqgrdI df mfhOl isrjy jfx dIaF koisLsLF dI inMdf kIqI jFdI hY. 21) awj df ieh iekwT mMg krdf hY ik BwTl aqy bfdl dy lfxy dy kurwpsLn dy kysF nUM qurMq aqy qyjLI nfl nijwiTaf jfvy aqy suprIm kort afpdI bysLrmI nfl idwqy gey stya nUM Kqm kry. 22) awj df ieh iekwT mMg krdf hY ik cIn vI iewk dwKxI eysLIaf df iewk aihm dysL hY iesnUM vI sfrk df ihwsf bxfieaf jfvy. 23) mOjUdf sYNtr srkfr bMglfdysL aqy nypfl nfl irsLqf Krfb kIqy jfx dIaF kfrvfeIaF nUM qurMq roky . pRfiem minstr vwloN bMglfdysL df dOrf rwd krnf AusfrU nhIN hY. 24) ibjlI df sMkt sdf leI KLqm krn ihwq pRmfxU ibjlI plFt sQfipq kIqf jfvy aqy pfiksqfn nfl vpfr Kol ky ibjlI leI jfvy. 25) awj df ieh iekwT mMg krdf hY ik rfjfsFsI hvfeI awzf ivksq kIqf jfvy. 26) bfdlky lfxy vwloN pMjfb dI DrqI qy azvfnI dI rwQ Xfqrf aqy iqrMgf Xfqrf krvf ky jo afr[aYs[aYs[ dI syvf kIqI hY awj df ieh pMQk iekwT ies dI purjLor inMdf krdf hY. 27) pMjfb aqy hirafxf hfeI kort dy cIP jsits bI[ky[ rfey, ijsny juzIsLrI, sLfsn aqy pRsLfsn ‘c irsLvqKorI nUM Twl pfAux dI purjLor sLlfGf krdy hF aqy suprIm kort vwloN bdly dI Bfvnf nfl kIqI geI bdlI dI purjLor inMdf krdf hY. 28) pMjfb ivwc lgfey gey jLfbr puils vwloN ahudf sMBflx dy pihly 12 idnF dy dOrfn hI ds jgHf zfky pYxy, 6 bwicaF df agvf kIqf jfxf, 4 jgHf nfbfilgF nfl jLbr ijnfh hoxy, lohIaF aqy ropV dy nOjvfnF nUM puils ihrfsq ivwc qsLwdd krky mOq dy Gft Auqfrnf ieh drsfAuNdf hY ik pMjfb srkfr pMjfb ivwc dihsLq vflf mfhOl isrjx dI sLurUafq kr cuwkI hY . 29) luiDafxf aqy lohIaF puils ihrfsq ivwc hoeIaF mOqF dI swcfeI sfhmxy ilafAux leI sLRomxI akflI dl(aMimRqsr) vloN sR[ anUp isMG imnhfs jrnl sYktrI, sR[ crn isMG luhfrf jnrl sYktrI, sR[ anUp isMG sMDU, sR[ Bfg isMG surqfpur aqy sR[ jgIr isMG vzflf ijLlHf pRDfn kpUrQlf qy aDfirq iewk pVqflIaf kmytI kfiem kIqI geI hY jo ik afpxI irport iewk hPqy dy aMdr-aMdr pfrtI pRDfn sR[ ismrnjIq isMG mfn nUM soNpxgy. 30) CqIsgVH ivKy do iswK bIbIaF nUM jLbrI cuwk ky iljfx dy iKlfP ros kr rhy iswK BfeIcfry qy ihMdU bhu-igxqI vloN puils aqy pRsLfsn dI mwdd nfl kIqy gey jLbr aqy iswKF dIaF jfiedfdF dI kIqI geI sfVPUk dI awj df ieh iekwT purjLor inMdf krdf hY aqy sYNtr aqy CqIsgVH dI srkfr qoN mMg krdf hY ik ies ihMdU Aujwzpuxy dI GtIaf kfrvfeI qy qurMq rok lf ky dosLIaF iKlfP sKq qoN sKq kfrvfeI kIqI jfvy . 31) sLRomxI akflI dl(aMimRqsr) pMjfb dI zImfrkysLn leI nvyN bfAuNzrI kimsLn bxfey jfx dI mMg krdf hY qF jo ihmfcl pRdysL, hirafxf aqy jMmU ivwc rih gey pMjfbI boldy ielfky pMjfb nUM iml skx. siqkfrXog Kflsf jI iswK isDFqf dI pihrydfrI leI jUJxf awj hr iewk guru dy iswK df PLrjL bxdf hY . iswK pMQ dI hoNd nUM Kqry ivwc pfAux vfly aKOqI rvfieqI akflI lIzrisLp qoN pMQ nUM mukqI idvfAuxI awj hr iewk guru dy iswK df pihlf Dfrimk aihd bxdf hY. afE ies Auwcy qy suwcy aihd nUM mMijLl qy iljf ky ies Kflsy dI jnm BUmI qy guru dy afsLy qy AudysL vflI srbwq dy Bly dI ivvsQf isrjIey .
kYlIPornIaF ‘c iswK zfkIey Auqy hmlf krky Bwjf nslI gorf puils vloN kfbU qy hux jylH dI hvf Kfeygf kYlIPornIaF (husn lVoaf bMgf) amrIkf ivc BfvyN iswKF ny afpxI pihcfx aqy afpxf pRBfv srkfry-drbfry phuMcfAux leI bhuq kuJ kIqf hY pr anpVH iksm dy aqy nslI iksm dy gory ajy vI iswKF nUM afpxf isLkfr bxf rhy hn. kwlH vfprI Gtnf ivc kYlIPornIaF dy sLihr mzYsto lfgy sIrIj ivc iek iswK zfkIaF jo rojfnf vFg zfk vMz irhf sI qF iek nslI gory vwloN Aus Aupr hmlf kr idwqf igaf qy Aus dy nwk nUM qoV idwqf aqy Aus dy mUMh Auqy swtF mfrIaF, ies sbMDI puils ny hmlf krn vfly gory sLyn kOilMs Aumr 21 sfl nUM PV ilaf. pqf lwgf ik jdoN zfk vMzdy smyN mnjIq isMG nF dy iswK zfkIey dy guafZIaF ny kuwtdy dyiKaF qF Aus ny 911 Pon kr idwqf pr gory ny Bwjx dI koisLsL vI kIqI qy Ausny pihlF Bwjx lwigaf kfr Kohx dI koisLsL vI kIqI pr iPr iksy df sfeIkl lY ky Bwjx lwgf qF puils ny dboc ilaf. puils aPLsr srjYNt pytirk sulIvyn ny ikhf ik ieh iek nslI ivqkry qihq hmlf hoieaf hY qy mnjIq isMG PYzrl dI nOkrI krdf hY ies krky sLyn kOilMs Aupr PYzrl kys bxdf hY qy ijs krky iqMn sfl dI isDI jylH huMdI hY. ies qoN bfad mnjIq isMG nUM hspqfl ivc dfKl krvf idwqf igaf. qihkIkfq hox qwk nslI gory nUM kfAUNtI jylH ivc Byj idwqf igaf hY. puils ny ikhf ik srkfrI ivafkqI nUM ihrfsq kIqf igaf hY ies krky ies dI srkfrI irport XU[aYs[ atfrnI dy dPqr nUM Byj idwqI geI hY. puils sUqrF muqfibk ieh Gtnf mMgolIaf strIt zfAUn tfAUn sIrIj ivc vfprI hY. mnjIq isMG muqfibk Ausny iek gory nUM glI ivc soZy dI KflI kyn ivc pYr mfrdy nUM dyiKaf qy acfnk Auh gorf myry vwl viDaf qy mYnUM mfrnf sLurU kr idwqf. puils muKI afrt dy vykr ny ikhf ik asIN ies kys nUM gMBIrqf nfl lY rhy hF qy asIN cfhuMdy hF ik Auh bfhr nf afvy ijs nfl smfj ivc iksy iksm dI aijhI Gtnf muV ky vfpry. ies Gtnf ipwCy nslI gory nUM iqMn sfm leI jylH dI hvf KfxI pvygI qy hor keI iksm dIaF pfbMdIaF vI lwgxgIaF. aijhIaF vfprIaF aqy vfpr rhIaF GtnfvF qoN iswK BfeIcfrf icMqq hY ikAuN jo iswK BfeIcfry vwloN amrIkf ivc aYnf kuJ afpxI pihcfx bfry krn dy vI ieh kuJ iml irhf hY.
| |||||||||
|
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com | ||||||||||