Download Fonts      Email

Member
Punjabi Press Club of Canada

kbwzI pMnf

ruwq XU[ky[ 'c kbwzI dI afeI

sRI gurU gRMQ sfihb jI dy 400 sflf nMU smripq  spYsLl sYksLn

sRI gurU gRMQ sfihb jI dy 400 sflf pRkfsL Auqsv dIaF lwK lwK vDfeIaF
kYmrf bol ipaf
"jnmyjLf isMG jOhl"

iswKF nMU BfrqI lokrfjI ZFcy ivc iewk hor hfr df sfhmxf

iswK nOjuafn pIVHI aqy piqwqpuxf[[[gurqyj isMG inAUjILlYNz

CwbI jnvrI

   jnvrI 23, 2007 ipClIaF sfrIaF KbrF

sFJ svyrf nMU XOrp, AuWqrI amrIkf aqy Bfrq ivwc pRqIinwDF dI loV hY

suKimMdr isMG hMsrf nMU vIjLf dyx qoN nFh krn qy smuwcI dunIaF Br dy iswK afgUaF vloN Bfrq srkfr nMU lfhnqF

 

pMjfb dy isafsqdfnF ny pYdf kIqf qy ivdysLF dy cyilaF df pfilaf bUbnf

iphovy vflf sfD aOrqF df isLkfrI hY[[[[[[[zf[ smrf

pMjfb: (sFJ svyrf) dunIaF df vfhd prcf sFJ svyrf ny bIbIaF qoN imlI jfxkfrI dy afDfirq keI irportF CfpIaF ik ies sfD ny keIaF bIbIaF nfl bdslUkI kIqI hY aqy blfqkfr vI kIqy hn. ies qoN vwD adfrf sFJ svyrf, iewk bIbI df hlPIaf ibafn lY ky vI pRkfsLq kr cuwkf hY ik iphovy vfly sfD ny keI kuafrIaF lVkIaF df jIvn brbfd kIqf hY. iesdy bfvjUd vI pMjfb dy akflI afgUaF ny bUbny df pwkf nhIN Cwizaf. akflI dl bfdl aqy iesdy sihXogI afgUaF nMU bfby dI bdmfsLI ‘c glq njLr nhIN afieaf. ieQoN qwk ik ivdysLF ivwc bfdl dy numfieMdy aqy bfdl dy kflI mwq vfly smrQkF ny vI bfby df kdy ivroD qwk nhIN kIqf. pr adfrf sFJ svyrf, ijs df mfn ishuM nfl koeI jfqI vYr ivroD nhI, sgoN afpxf PrjL smJdf hoieaf sMgq nMU sucyq krdf irhf, BfvyN ik keI bfby dIaF msLUkF dy pRIvfirk mYNbrF ny vI sfnMU rokx dI koisLsL kIqI aqy gflI gloc vI kIqI ik sFJ svyrf aijhI pRkfsLnf bMd kr dyvy.

          sfihb isMG vFg hfl hI ivwc bfby df aMdrly sfQI dI jLmIr jfg peI qy Aus ny siqkfrq kdm puwtidaF bfby nMU llkfiraf ik Auh sfD vloN kIqy kfrnfimaF df icwTf Cfp ky sMgq ivwc vMzygf. pysL hY Ausdf iewk nmUnf:

blfqkfrI aKOqI sfD mfn isMG iphOvy vfly iKlfPL sLurU hoeI ros jgfAu lihr idn-b-idn BKdI jf rhI hY aqy aKOqI sfD dy zyiraF ivwc vI bgfvq hoxI sLurU ho geI .awj aKOqI sfD dy sB qoN nyVy smJy jFdy sfQI awj iswK sLMGrsL kmytI ivwc sLfiml ho ky sfD dy ivroD ivwc Auqr afey hn. kmytI dy cyarmYn zf[gurivMdr isMG smrf ny dwisaf ik bgfvq krky afey isMGF ny aKOqI sfD dIaF keI hor kflIaF krqUqF AuhnF sfhmxy ilaFdIaF. zf[smrf ny dwisaf ik iewk vfr Auh aKOqI sfD kol bYTy hoey sn ik iewk aOrq Aus nUM mwQf tykx af rhI sI. mfn isMG ny mYnUM moZf mfr ky ikhf ik smrf aOrq dy PIcr vyK ikMny sohxy hn. jdoN ieh pUrI jvfnI ivwc hovygI ikMnI sohxI rMn lwgdI hovygI. smrf ny ies gwl dI Audfhrn idMidaF ikhf ik aOrq dI sLrDf dyKo aqy aKOqI sfD dI Bfvnf dyKo! zf[ smrf ny ieh vI dwisaf ik bfby ny iewk vfrI sYks vDfAux vflI dvfeI vI Aus dy koloN ilKvfeI sI aqy iqMn lVkIaF dIaF sPLfeIaF vI Ausdy hspqfl ivwc hoeIaF hn. ijnF df irkfrz vI myry pfs mOjUd hY. aqy hspqfl dIaF PfeIlF ‘qy bfby dy aqI nyVly sfQI aqy ropV zyry dy muKI surjn isMG dy dsqKq aqy aMgUTy lwgy hoey hn.zf[ smrf ny bfby df prdf cwukidaF ikhf ik zyry rihMdIaF 4 lVkIaF mYnUM sLfdI sLudf dws ky AuhnF ny myry hspqfl qoN kfpr tIjL rKvfeIaF. jd ik Auh lVkIaF kuafrIaF hn. zf[smrf ny dwisaf ik 3 vfrI lVkIaF nfl sYks kridaF AuproN hI PiVaf sI. pr bfby nfl myrI XfrI sI, koeI sLrDf nhIN sI ijs krky Auh cuwp irhf. pr awj smF afAux qy sB kuJ ilK sMgq sfhmxy rwK idwqf hY.

          aKOqI sfD dI khfxI dI khfxI awgy qoridaF smrf ny dwisaf ik iphovf zyry ivwc Auh bfby pfs bYTy hoey sn. iewk pitaflf invfsI aOrq ijhdy ds sflF qoN bwcf nhIN sI ho irhf bfby ny AuhnUM do syb ilafAux leI ikhf sI. jd Auh syb lY ky afeI qF iekw syb bfby ny AuhnUM Kfx leI dy idwqf aqy dUsrf syb afpxy pfs rwK ilaf. kuJ imMtF bfad sfD ny sihb isMG nUM ikhf ik ieh syb cIr ky ilafAu. jd sihb syb cIr ky lY afieaf qF Auh aKOqI sfD ny Kf ilaf. 10 imMtF bfad bIbI nUM mwQy qy hwQ mfr ky kihMdf ik ieh syb qF qyry Gr vfly ny Kfxf sI pr glqI nfl myry koloN KfDf igaf. jykr qYnUM hux bwcy dI loV hY qF myry nfl sMBog krnf pvygf. nhIN qF qyry bwcf nhIN ho skdf aqy nf hI syb dUsrI vfr iqafr ho skdf hY. aKIr bfby ny Aus bIbI nUM vI afpxy cuMgl ivwc Psf hI ilaf. smrf ny dwisa ik bfbf hr qrF dy cilwqr krky bIbIaF nUM afpxy JFsy ivwc PsfAuNdf sI.

          smrf ny gwl awgy qoridaF dwisaf ik bIbIaF nUM iskCf idMdf huMdf sI ik jd qn, mn, Dn hI sB kuJ mhfrfj nUM sONp idwqf hY qF iPr mhfrfj jo mrjLI krn, ivroD krn dI loV hI nhIN. jykr mhFpursL ikqy qn dI mMg kr lYx qF qurMq srIr AuhnF dy spurd kr idE ikANik ieh vI mhFpurKF dI koeI mOj huMdI hY jF prK huMdI hY. ies qrF dIaF gwlF suxf suxf ky aOrqF nUM Bfvk kr kr ky sfD afpxy cuMgl ‘c PsfAuNdf sI.

          zf[smrf ny awgy dwisaf ik sB gwlF sbUqF sihq iesLiqhfr Cfp ky lokF nUM vMzxy sLurU kr idwqy hn. smrf ny ikhf ik myrf sLMGrsL AudoN qwk jfrI rhygf ijnF icr sfD slfKF ipwCy nhIN cilaf jFdf aqy ies dI sfrI jLmIn sIl nhIN ho jFdI. smry ny sfD mfn isMG nUM cYlyNj kIqf ik jykr Ausdy aMdr ihMmq hY qF myry sfhmxy af ky boly. aKIr ivwc smrf ny Bfvk huMidaF ikhf ik iek idn Auh sLfm dy smyN iphovf gey qF jd mYN sfD df drvfjLf KVkfieaf qF dyiKaf ik drvfjLy dy bfhr iewk aOrq dy sYNlz pey hoey hn. Aus ny jd aMdr jf ky dyiKaf qF sLwk hox qy bfby nUM puwiCaf, “bfby prI ikQy hY?” bfby ny ikhf ieQy prI ikQoN af geI? pr jd smrf ny awgy Bory ivwc dyiKaf qF iewk aOrq ngn hflq ivwc qOlIaf lpyt ky bYTI sI. jd bfby nUM puiCaf ik ieh kI kr rhI hY qF bfby ny ikhf smrf ieh ismrn kr rhI hY. smrf ny awgoN ikhf kI quhfzy ieQy kpVy Auqfr ky ismrn huMdf hY? bfby ny Aus nUM (smry nUM) jwPI pf ky bfhr kmry ivwc lY afieaf. smrf ny ikhf ik Auh sB kuJ dyK ky AuhnF koloN irhf nhIN igaf aqy bfby nUM bhuq smJfieaf pr bfby ny myyrI nhIN mMnI. hux mYnUM Pon kr kr ky XfrI df vfsqf pf-pf ky cuwp rihx leI kihMdf hoieaf DmkI idMdf hY ik smrf qUM cuwp nf hoieaf qF mYN ietlI aMdr hI Pfh lY ky mr jfvFgf.

          smrf ny spsLt kIqf ik XfrI qoN Aupr iswKI asUl huMdy hn.ies krky mYN bfby nfl XfrI krky kOm nfl ivsvfsLGfq nhIN kr skdf ik jy mYN cuwp irhf qy sfD iPr mOjF mfxy qy kOm df Gfx hoeI jfvy. smrf ny ikhf ik hux bfby nUM dws idaFgf ik ibsqrf ikvyN gol krIdf hY. rojLfnf hI rYlIaF aqy mfrc kr-kr ky kOMm nUM sfD dIaF sB krqUqF dwsFgf.

mYN iphovy vflf sfD blfqkfr krdf afp PiVaf hY[[[zf smrf

awj dI afvfjL qy zf[ smrf dI ieMtrivAU hU bhU

suKdyv isMG (awj dI afvfjL) ryzIE awj dI avfj ivwc asIN awj gwlbfq krFgy zfktr gurivMdr isMG smrf nfl krqfrpur qoN. awj asIN quhfnUM imlfAux jf rhy hF pMjfb krqfrpur qoN isMG sMGrsL kmytI dy cyarmYn zfktr gurivMdr isMG smrf nfl hurF dy nfl. ijvyN qusIN aKbfrF ivwc ipCly keI sflF qoN sMq mfn isMG iphovf vfly pRqI aOrqF nfl iCVy vfd ivvfd bfry pVHdy af rhy. ieQy trFto vI afAuNdy rhy hn pRcfr krn vfsqy. ieh TIk hY ik AuhnF ny hjLfrF bMidaF nUM iswKI nfl joiVaf, ikAuNik ijnF bMidaF dy nfl nyiVAuN vfh vfsqf pYNdf hY qF bMdy nUM pqf lwgdf hY ik Auh ivakqI Aus lYvl df jF lihjLy df nhIN huMdf ijs lihjLy ‘c Aus nUM afm lok dyKdy hn. Auh bMdf jF ivakqI Aus lYvl df hY jF nhIN pr jdoN gwl aYnI vwzI ho jFdI hY ijs bMdy ivakqI sMq qy lokI ivsvfsL krdy hn qF awigEN ivsvfsLGfq huMdf hY qF ieh sB qoN mfVI gwl hY. asIN gwlbfq krvfAux jf rhy hF pMjfb qoN zfktr gurivMdr isMG smrf horF dy nfl.

zfktr sfihb jI! vfihgurU jI kf Kflsf.vfihgurU jI kI Piqh.

zf[ smrf: vfihgurU jI kf Kflsf.vfihgurU jI kI Piqh.

suKdyv isMG (awj dI afvfjL) qusIN ies smyN mYzIkl zfktr vI ho, quhfzf cMgf pRym sI sMq mfn isMG nfl, qusIN ies smyN iswK sMGrsL kmytI dy cyarmYn vI ho. quhfnUM kI loV peI sI sMGrsL cyarmYn bxn dI. quhfzy kol kI prUPL hn ies sfry kuJ bfry? ajy afp hor vI gwlbfq ies sMbMD ivwc krFgy, mfrc bfry gwl krFgy. sMq mfn isMG iphovy vfly ieQy trFto ivwc vI afAuNdy rihMdy hn. hjLfrF lokF nUM iswKI nfl , mYN afp vI sunx jFdf irhf hF. myn dIvfnF ‘c hI dyiKaf, keI bfrI qusIN iksy nUM bfhroN dyKdy ho qF kuJ hor huMdf, pr sfzf qF aijhf vfh vfsqf nhIN pYNdf qusIN AunF dy imwqr rhy ho qy hux sMGrsL kmytI dy cyarmYn ho! pihlF afpxy bfry dwso iPr!

zf smrf:mYN jI gurivMdr isMG smrf krqfrpur nUM bIloNg krdF, krqfrpur ivwc hI sRI gurU qyg bhfdr hspqfl hY, qy Aus dy nfl hI hotl lfs vygfs hY. jYpur ivwc PfeIvstfr hotl hY. 1992 ivwc sMq mfn isMG hurF nfl bhuq ijLafdf afsqf afsqf ipafr bx igaf sLurU hoieaf, aOr Aus qoN bfad ipafr XfrI dosqI ‘c bdl igaf. myrI AuhnF nfl sLrDf nhIN sI, koeI iek sfDU jF sMq hox dy nfqy juiVaf nhIN sI hoieaf, XfrI dosqI dy nfqy AuhnF nfl juiVaf hoieaf sI. aOr AuhnF dIaF bhuq sfrIaF hrkqF, bhuq sfrIaF cIjLF mYN nyVy qoN dyKdf sI. bhuq nyVy qoN mYN AuhnF nUM jfxdf sI. ies bfry bhuq vwzI igxqI ivwc sMgq vI jfxdI hY. sMq mfn isMG myry bfry styjF qoN vI pRcfr kr cwuky hn AuhnF dy nfl dy ijMny isMG hn Auh vI ies bfry cMgI qrF jfxdy hn ik mYN kOx hF . jdoN vI iehnF ny, 18 agsq 2003 dy ivwc divMdr kOr dy nfl ropV dy ivwc ryp kr rhy sI qF sB qoN pihlF AuproN jf iehnF nUM mYN hI PiVaf sI. Aus vyly mYN krqfrpur qoN cMzIgVH nUM jf irhf sI. krIb vkq dupihr 3 df hovygf. ropV ‘c jdoN mYN phuMicaf qF ieh ijs kmry ‘c rYst kr rhy sI. pihlf iewk kmry qoN awgy dUsrf qF iPr qIsrf kmrf iehnF ny bxfieaf hoieaf sI. jd mYN igaf qF iehnF dy gVveI pI ey sfihb isMG bfhr sIgy. AuhnF nUM mYN ikhf ik bfbf jI nUM imlxf qF AuhnF mYnUM ikhf, bYT jfE zfktr sfihb , bfbf jI arfm kr rhy hn. pr myrf iehnF nfl pRym hI eynf sI ik iksy pI[ ey[ dI ihMmq nhIN sI ik mYnUM aMdr jfx qoN rok skx, jdoN mYN jf ky drvfjLf Kohilaf qF sMq mfn isMG dyivMdr kOr nfl PorslI ryp krn dI koissL kr irhf sI. jd mYN drvfjLf Kohilaf qF mYN iewk dm hlkf pqlf pY igaf ik ieh kI ho irhf hY qF nfl hI myry mUhoN inkilaf ik sfihb isMG jI dyKo ieDr kI ho irhY? nfl hI sfihb isMG aMdr afieaf qy dyiKaf, bfby nUM mYN Kud Dwkf mfiraf, sfihb isMG ny Aus aOrq nUM kwpVy puafey, ies qoN bfad bfby nUM mYN lfhnqF pfeIaF, aYnf kwuJ ikhf, qyrI myrI XfrI ey, qUM ievyN jy nhIN rih skdf iksy iewk aOrq nUM pwikaF rwK lY, pr aYh kMm bMd kr, qUM pihly ieh kMm kIqf, mYN ies dIaF hrkqF qoN cMgI qrF vfikPL sI. iphovf ivwc mYN iehnUM PV cuwkf sI, koeI vI cIjL mYQoN CupI nhIN sI hoeI aKIr iehny ikhf mYN iensfn hF Bgvfn nhIN qusIN mYNnMU mOkf dy idE. Aus idn qoN sym zy mYN divMdr kYr nUM lY ky puils stysLn igaf sI ik ies agyNst ryp df kys rijstrz kIqf jfvy. pulIs ny Aus tfeIm koeI kyar nhIN kIqI aOr isafsI dbf dy krky pulIs ny kys rijtrz nhIN kIqf. pr divMdr kOr nUM Aus idn qoN hI QrYt krnf sLurU kr idwqf ik qyrI aYQoN lfsL hI jfeygI. aYh cIjF hoxgIaF. Aus qoN bfad divMdr kOr vfips kYnyzf clI geI. smUh jwQybMdIaF nUM jd ies bfry pqf lwigaf sfrI kMtrI ‘c iesdf ivroD hoxf sLurU ho igaf. ijMnIaF vI jQybMdIaF sI pMjfb ivwc afpxy lYvl qy ies df ivroD krnf sLurU kr idwqf. afKIr mfmlf sRI akfl aKq sfihb qwk clf igaf kfPI smF akfl qKq dy jQydfr kol vI mfmlf ltkdf irhf. AuhnF ieMNz qy jf ky PYslf kr idwqf ik mfmlf bhuq sMgIn hY, ies nUM akfl qKq dI XUrIsizksLn dy ivwc nhIN ivcfiraf jf skdf ikAuNik ryp df kMm hY ies krky mfmlf POjdfrI bxdf, ies qoN bfad bhuq sfrIaF sMgqF ny iekwTy ho ky mYnUM hukm kIqf sI ik im[ smrf qusIN iehnF dy bhuq nyVy rhy ho, ies afdmI ny iswKI df byhwd Gfx kr idwqf hY. iewk XfrI dy nfloN iswKI dy asUl bhuq mhfn huMdy hn. qusIN awgy lwg ky cwlo, qusIN PfeInYNsLlI vI qfkqvr ho ies nUM Pys kr skdy ho. quhfzy nfl sMgq df sihXog vI asIN pUrf idMdy hF qusIN awgy cwlo. ies qoN bfad hI mYN slfh idqI sI ik jy asF ies kys nUM shI ZMg nfl lY ky pbilk ivwc jfxf, pulIs srkfr dy awgy jfxf qF sfnUM sB qoN pihlF iewk kmytI bxfxI pvygI. smUh jQybMdIaF nUM smUHh sMgq nUM pRx kIqf iensfP nhIN imldf AunI dyr qwk ies sfD dy nfl lVn dy vfsqy mukfblf krn vfsqy ieh iswK sMGrsL kmytI bxfeI geI hY. AuhnF df hukm isr mwQy mMnidaF hoieaF iswK sMGrsL kmytI df cyarmYn bxfieaf. ies qy mYN iewk cyarmYn hox dy nfqy kMm kr irhf hF.

suKdyv isMG (awj dI afvfjL) ies iswK sMGrsL kmytI dy ivwc hor ikMny ku mYNbr hn? hor ikhVIaF sMsQfvF quhfzf sfQ dy rhIaF hn?

zf smrf:-ies sMGrsL kmytI dy totl 21 mYNbr hn. sfihb isMG jo AuhnF df pI ey sIgf Auh jnrl sYktrI aqy hor ahudydfr hn,aKMz kIrqnI jQf, gqkf pfrtIaF,nOjvfn syvk sBf. ies qrF ijMnIaF vI Dfrimk jQybMdIaF ny Auh sfrIaF Auh sfrIaF Dfrimk jQybMdIaF sihXog kr rhIaF hn. Kfs krky jo sMq ieh mihsUs kr rhy hn ik mfn isMG dIaF kflIaF krqUqF dy nfl ieh vI afpxy afp nUM dfgI mihsUs kr rhy hn. jd asIN pbilk ‘c jFdy hF qF pbilk sfnUM vI sLwk dI njLr nfl dyKdI hY. Auh sMq vI sfzy nfl sihXog kr rhy hn-sMq qipMdr isMG rfVf sfihb vfly, sMq rxjIq isMG ZwzrIaF vfly. iehnF sfry sMqF ny bhuq vwzf sihXog idwqf, kwlH mfrc ivwc sLfiml hoey.

suKdyv isMG (awj dI afvfjL) ijhVf qusIN mfrc kIqf ieh ikQoN sLurU hoieaf qy ikQy smfpq hoieaf? ies ivwc kuJ sMq jF sMq smfj quhfzy nfl sihXog kr rhy hn.dUsry pfsy akfl qKq qwk vI koeI aproc kIqI geI hY? qy ijhVy pIVq lok jF aOrqF vI awgy af rhIaF hn?

zf smrf: hF iblkul jI af rhy hn. ijvyN ipCly smyN dy ivwc pIVq lok sn krIb koeI 25 lVkIaF ny jo ies smyN dy dOrfn mYnUM imlIaF ny, pihlF pMj swq lVkIaF sn ijnF ny aYPIzYvt idwqy sn,afpxI mUvI bxf ky stytmYNt irkfrz kr idwqI sI. ijs idn qoN iswK sMgqF iekwTIaF ho ky mYnUM hukm lfieaf Aus idn Auh lVkIaF DfhF mfr mfr ky myry kol roeIaF sI ik eys ny kIqf hY. kuJ lVkIaF qF mYNnMU ieh vI kih rhIaF sn ik qusIN sB kuJ afpxy awKIN dyiKaf hY, awj quhfzf PrjL bxdf hY qusIN AuT ky awgy lwg ky cwlo. Aus qoN bfad jd cwly hF iehdy iKlfP aYlfn kIqf sI ,ies dy iKlfP pulIs dy kol ryp df kys qurMq rijstrz kr idwqf jfvy, ikAuNik akfl qKq ny PYslf kr idwqf-mfmlf eynF sMgIn hY gMBIr hY akfl qKq iehdy ivwc dKl nhIN dy skdf hYgf. Aus qoN bfad hI asIN pMjfb hirafxf hfeI kort dy ivwc irwt PfeIl kIqI hY. hfeIkort pulIs nUM zfierYksLn dwsy ik pulIs kys rijstrz kry. ies sfD nUM igRPqfr krky slfKF ipwCy dyvy. srkfr qy dbfa vDfAux vfsqy ik srkfr nUM pqf lwg jfey ies dy ipwCy koeI iewk jF afdmI kMm nhIN kr irhf, smUh iswK sMgqF cfhuMdIaF hn ik aYnIaF mfVIaF krqUqF krn vfly iswK kOm df aks Krfb krn vfly aOr iswK kOm dIaF DIaF BYxF jo ik gurU nfnk pfqsLfh nUM smripq ho ky gurduafrf sfihb jFdIaF hn ies afdmI ny AuhnF gurU nfnk dIaF DIaF nfl gurU nfnk, pfqsLfh gurU grMQ sfihb dI hfjLrI ‘c jLbrdsqI blfqkfr kIqy hn. ies nUM bKisLaf nhIN jfxf cfhIdf. srkfr qy dbfa vDfAux vfsqy kwlH df mfrc sLurU kIqf igaf sI pr mYnUM PKr ey, mYnUM KusLI ey jo asIN mihsUs krdy sI ik ieMnI vwzI igxqI ‘c sMgqF ny sihXog idwqf. 250 dy krIb gwzIaF df kfPlf krqfrpur qoN rvfnf hoieaf jlMDr phuMicaf qy krIb 3-4 hjLfr sMgqF df iekwT sI jo bfeIpfs Auqy vYlkMm krn vfsqy sI. awj asIN bhuq KusL hF, iewk kflI Byz df sPfieaf hox jf irhf hY. Aus dy bfad nvF sLihr, ropV ijQy ku ies df zyrf hY jd mfrc zyry ivwc phuMicaf ieQoN qwk dunIaF Bfvk ho ky DfhF mfr mfr ky ro peI sI ik awj Auh vkq af igaf hY ieh sfD slfKF ipwCy jfvygf. sfZy cfr pMj hjLfr koeI mfienf rKfANdf hY. ibnF iksy pRbMD kIqy dy sMgqF df eynF vwzf iekwT hoieaf. duKI hI lok ieMny sn, jd mYN lokF nfl AuQy ivcfrF kIqIaF, styj lwgI hY. sMgq afp roNdI sI ik sfzy ivwc ihMmq nhIN sI, ikAuNik ieh afpxy afp nUM bVf qfkqvr dwsdf, pYsy df bVf jLor ey. isafsI lokF nfl asr rsUK rwKdf.ihMmq nhIN kr skdy iehdy iKlfP AuwTx dI,awj vkq af igaf qusIN AuTy ho sfzI awDI rfq nUM loV pvy asIN hfjLr.sfzI jfn vI hfjLr hY,asIN quhfzy nfl kmytI nUM eynF sihXog imilaf awj asIN PKr nfl kih skdy hF ik jy sfnUM do GMty ivwc vI koeI pRogrfm krnf pY jfvy. asIN 15-20 hjLfr bMdf do GMitaF ivwc vI iekwTf krn dI ihMmq rwKdy hF.

suKdyv isMG (awj dI afvfjL) zfktr smrf jI jdoN qusIN ropV iehnF dy zyry qy phuMcy,sMgqF ‘c kfPI Bfvnf huMdI sMqF pRqI awj kwl. sfDF qy sMgqF gurU nfloN vwD ivsvfsL krn lwg peIaF hn.Aus zyry ‘coN quhfzy iKlfPL pRqIkrm hoieaf hovy? lok jF sMgqF quhfzy nfl koeI QrYt jF DmkI imlI hovy?

zf smrf:nf ies qrF nhIN hY. mfn isMG huxF nfl myrf pRym hI eynF sIgf ieh qF styjF qoN myry bfry pRcfr krdy sIgy, koeI mUvI vyK lvo afnMdpur sfihb ijhVf ngr kIrqn 1999 nUM kwiZaf sIgf ijhVI Aus dI agvfeI krn vflI ijpsI sIgI. Auhdy ivwc kyvl iqMn afdmIaF nUM KVn df aiDkfr sIgf, AuhnF ivwc s[ gurcrn isMG tOhVf, dUjf mfn isMG aOr qIjf zfktr smrf sIgf. ieMnF sfzf pRym sIgf. aOr koeI iehdy ‘c sfijsL nhIN, koeI kuJ nhIN. ieh qF divMdr kOr df mfmlf sfhmxy af igaf rOlf pY igaf ies qoN ibnF mYN ies dIaF eynIaF ku hrkqF dyKIaF sI mYN iehnUM aMdr vfV vfV ky smJONdf sI ik mfn isMG iewk idn ieh idn af jfvygf ik qYnUM dunIaF nUM juafb dyxf pY jfvygf. qUM smJ jf! agr qUM nhIN rih skdf qUM iewk sLfdI kr lY, jF iewk aOrq nUM pwikaF qOr qy rwK lY. pr ieh krm bMd kr dy. pr Audwx iehny myrI mMnI nhIN sI. hux Pon kr kr ky mYNnMU XfrI df vfsqf pfAuNdf.’smrf qYnUM sfrI gwl df pqf, agr qUM cuwp nf hoieaf qF mYN ietlI ‘c Pfhf lY ky mr jfvFgf. ieh lgfqfr ieh kuJ kr irhf hY.agr ies dIaF gwlF ‘c jy 1% vI swcfeI hY, mYN aYlfn krdF ijs mrjLI styj dy Aupr ijs mrjI dunIaF dy cYnl dy Aupr myry nfl Kulyafm bihs kr lvy. ijMny mYN aYlIgysLn iehdy qy lf irhF kwlf kwlf prUPF dy nfl sfibq krFgf. agr iewk vI jgf qF iewk vI kuaYscn dy ivwc afpxy afp nUM swcf sfbq kr dyvy.mYN afpxy afp dI hfr kbUl lvFgf.

suKdyv isMG (awj dI afvfjL) ryzIE awj dI avfj ivwc zfktr smrf hurF dy nfl gwl bfq sux rhy ho sMq mfn isMG iphovy vfilaF dy sMbMD ivwc ivsysL gwlbfq ho rhI hY.ies smyN ieh sMq jI ikQy hn ikhVy dysL ‘c rih rhy h?kI pMjfb prqxgy?kI pMjfb prqx qy koeI pulIs arYst ho skdI hY jF nhIN?

zf smrf:sfzy kol bhuq ijLafd cFs bxy hoey hn arYst hox dy. ikAuNik pMjfb ivwc ies smyN ielYksLn df tfeIm hY, aOr dbfa bhuq ijLafdf bixaf hoieaf, kwlH dIaF srkfr kol irportF jf rhIaF, ieMtYlIjYNs kol irportF hn.ar srkfrI zIpfrtmYNtF dy ijMny mYnUM rfq dy Pon af rhy hn ik srkfr ies gwl nUM soc rhI hY ik qurMq kys rijstrz krky arYst kr ilaf jfvy ikqy aYsf nf hovy

ik iswK sMgqF ijLafdf Bfvk ho jfx jo hfl pihlF Binafry vfly nfl hoieaf sI,Aus qoN vwD mhOl Krfb ho jfvy iswK sMgqF dIaF BfvnfvF nUM ies kys dI ieMmportYNs nUM smJidaF pulIs iewk jF do idnF ‘c kys drj kr lvy. ieh 23-24 jnvrI nUM ietlI qoN af irhf. ho skdf ies nUM eyarport qoN hI arYst kr ilaf jfvy.

suKdyv isMG (awj dI afvfjL)-awj dI afvfjL ivwc ivsysL gwlbfq pMjfb qoN zfktr gurivMdr isMG smrf nfl qusIN sux rhy ho.ies qoN ielfvf smrf sfihb jI mfn isMG dy iKlfPL ienvolv hoey ho 4-5 sfl qoN gwlbfq cwl rhI hY qusIN pihlF vI ies sMq dy iKlfP boly sI jF QoVy icr qoN hI bolx lwgy ho?

zf smrf:jd pihlF vI 2003 ivwc bIbI divMdr kOr nfl ryp krdf PiVaf igaf sI Audx vI divMdr kOr nUM puils stysLn lY ky mYN hI igaf sI,Aus qoN bfad ielfky dy zI aYs pI kol kMplynn mYN hI duafeI sI. lyikn isafsI dbf dy kfrn Aus tfeIm ieh dbfieaf igaf sI, Aus qoN bfad Kud myrf afpxf kys isgf. ieh sYsLn jwj iewk cMzIgV df jwj iewk aYs aY pI rYzhYNzz trYp krvf idwqf sI. 2003 dy ivwc. Auhdy ivwc mYN qkrIbn iewk sfl ibjIL irhf kuJ sMgqF afpxy lYvl qy lwgIaF hoeIaF sn ar mYN sihXog dy irhf sI, PrMt qy af ky PfeIt nhIN sI kr irhf. jd ieh sfrf kMm nhIN sI kMtrol ho irhf,mYN ies kfbl nhIN pr iswK sMgqF ny smiJaf qy AuhnF ny ijMmyvfrI lgfeI ey. qF mYN iKVy mwQy sB kuJ pRvfn kr ilaf,afpxI ijMmyvfrI inBf irhF.

suKdyv isMG (awj dI afvfjL)-smrf jI ijvyN qusIN pihlF vI gwlbfq kIqI ik quhfzI koeI prsnl rMijLsL nhIN, ijQy mrjLI sMq mfn isMG iphovy vfly Auh quhfzy nfl gwlbfq kr skdy hn,bihs kr skdy hn ikAuNik ieh ijhVf mfmlf hY,afiKrkfr jdoN ieho ijhy mfmly huMdy hn qF lokF dIaF BfvnfvF juVIaF huMdIaF hn.lE jI sfzy Drm df mfmlf hY.sMq ny sMq mhFpursL ny hor ikhVIaF ikhVIaF isafsI pfrtIaF dy ieh sMq mhfpurL nyVy rhy hn.qusIN jo kihxf cfhuMdy ho qF kih skdy ho,awj kwl ielYksLn hox krky isafsI mhOl grm hY.

zf smrf: sB qoN vwD bfdl sfihb dy nyVy hY. bfdl nMU PMz cfhIdY qy iehdy kol pYsy dI Gft nhIN hY. isrP afpxIaF krqUqF lukox vfsqy ieh bfdl s fihb dy ipwCy ipwCy iPrdf. ik gOrimMt AunHF dI af jfeygI qF mYN sYWt ho jfvFgf. adrvfeIjL hor koeI afdmI iesnMU nyVy lf ky KusL nhIN hY. jo hflfq klH dy bxy hoey hn jo skdY bfdl vI afpxf spwsLtIkrn dy dyvy ikAuNik pulItIkl afdmI jy aijhy bMdy nfl afpxy sbMD rwKdy hn qF AunHF df vI nuksfn ho skdY. agr bfdl sfihb ny spwsLt nf kIqf qF votF ivwc AusnMU vI nuksfn hovygf.

suKdyv isMG (awj dI afvfjL) TIk hY qusIN ikhf ik bfdl sfihb dy nyVy hY. pr 4-5 sfl qF kFgrs df rfj irhY. myry iKafl ivwc AusnMU PV lYxf cfhIdf sI. aijhy sfD vI isafsI db dbf rwKdy hn ikAuNik ieh vot bYNk huMdy hn.

zf[ smrf: hf jI PVnf jrUr cfhIdf sI pr aijhf ho nhIN sikaf.

suKdyv isMG (awj dI afvfjL) aMq ivwc qusIN kI kihxf cfhuMdy ho ikAuNik sfzf pRogRfm smfpqI vwl nMU vwD irhf hY? sfzy vloN afp jI df DMnvfd hY ik qusIN svyry AuWT ky sfzy nfl trFto ivwc gwl kIqI hY. afAux vfly idnF ivwc hor vI gwlF bfqF quhfzy nfl krFgy ikAuNik jdoN vI koeI gwl bolI jFdI hY Aus ipwCy prUP vI huMdy hn qy koeI gwl vI huMdI hY. iswK pMQ nMU, Drm nMU mMnx vfilaF nMU, sRI gurU gRMQ sfihb jI dy lV lwgxf cfhIdf hY. aijhy iksy ivcoly dI loV nhIN hY. jo iswKI aqy Drm nfl iKlfvfV kry aqy afpxI hvs pUrI kry. ieh sMq mhFpursL dI kdy sLfdI nhIN sI hoeI?

zf smrf: nhIN jI sLfdI nhIN hoeI. eIvn iewk vfr mYN idwlI qoN af irhf sI sMn 2002 dI gwl hY. sLfm nMU jd mYN iphovy phuMicaf qy bfby df drvfjLf nOk kIqf, qF bfby ny ikhf smrf af igaf. do imMt bfad drvfjLf Koilaf qF mYN dyiKaf ik drvfjLy mUhry sYNzl pey sI. pr jd mYN awgy jf ky dyiKaf qF sfrf kuwJ TIk nhIN sI. qF bfby nUM puwiCaf, bfbf prI ikQy af, Auh mUhirAuN kihMdf Auh smry prI ikQoN af geI "kih vfihgurU". ieh iesdf zfielfg hY. jd mYN vyiKaf iewk aOrq iblkul ngn, afpxy srIr qy iewk qOlIaf leI bYTI sI. mYN ikhf bfbf ieh kI kr rhI af. kihMdf smry ismrn kr rhI af. mYN ikhf quhfzy ieQy ismrn kwpVy Auqfr ky huMdf? qF mfn ishuM mYnMU XfrI dosqI ivwc hwsdf hoieaf bFh qoN PV ky lY igaf. kihMdf cuwp cuwp, qUM rOlf bhuq pfAuNdY. Aus tfeIm mYN ies nMU bhuq smJfieaf, ik mfn isaF bMdf bx jf. qYnMU iewh cIjL iek dm Kqm kr dyxI cfhIdI hY. dunIaF ivwc awj qyrI mfVI motI iewjLq hY. BfvyN qUM JUT df pRcfr kIqY pr akfl purK dI qyry qy ikrpf hY, sMgq qyry qy ivsLvfsL krdI hY. lok afpxIaF DIaF BYxF qyry kol Byj rhy hn. pr Auh qF syvf vfsqy Byj rhy hn. qUM kihMdf ik agr AunHF nMU jF AunF dy pRIvfr nMU koeI qklIP hY qF syvf leI ieQy Byj idE. qUM AunHF dI grIbI jF kmjLorI df Pfiedf AuTfAuNdf hY.

asIN sfD sMgq nMU bynqI krdy hF ik Auh aijhy sfDF nMU mUMh nf lfAux. aijhy sfDf iKlfP sMgq nMU lfmbMd hox dI loV hY. zf[ smrf ny ikhf ik jd qwk ieh sfD slfKF dy ipwCy nhIN jFdf AudoN qwk asIN iesdf ipwCf nhIN CwzFgy.

AuntfrIE muwK mMqrI ny drbfr sfihb ’c mWQf tyikaf

aMimRqsr: aWj EntfrIE dy muwK mMqrI aqy AunFH dI pUrI tIm ny aWj drbfr sfihb’c mwQf tyikaf| mWQf tykx AuprMq AunHF ny drbfr sfihb dI pUrI pirkrmF vI kIqI| ies moky  AunHF ny ikhf ik ies ieiqhfsk PyrI Xfdgfq rhygI| AunFH ny ikhf ik Bfrq ivckfr siBafcfrk, isWiKaf qy vpfrk  KyqrF ivc afpsI sFJ nUM hor vDfAux leI dovF dysLf dIaF srkfrF vWlo nvyN smJoqy aml ivc ilaFdy jf rhy hn| bIqI rfq ieQy AunFH ikhf ik Aukq iqMnf KyqrF ivc kYnyzf srkfr ny  Bfrq srkfr nfl 350 imlIan zflr dy 35 smJoiqaF qy dsqKq kIqy hn| AunFH ikhf ik kYnyzf Bfrq ivc Kfskr pMjfb ivc vpfr nUM hor vDfAux df ieWCuk hY ijs qihq jld hI dPqr KolyH jfxgy|

          sRI mgYNtI ny ikhf ik EntfrIE sUbf iPlm AudXog ivc AuWGf sQfn rWKdf hY aqy ieQy bflIvuuWz dIaF anykF iPlmF dI sUitMg hoeI hY| AunFH ikhf ik hfl  hI ivc irlIjL hoeI iPlm ‘gurU dI sUitMg vI AuQy hoeI hY| AunFH ikhf hY ik Bfrq dy kIqy sMKyp ijhy dory dorfn ieQo dy AudXoogpqIaF ny Kfsf AuqsLfh idKfieaf hY| AunFH ieh vI ikhf ik Auh  BfrqIaF qy pMjfbIaF df idlo snmfn krdy hn| pMjfbIaF ny afpxI imhnq sdkf kYnyzf ivc bysumfr qrWkI kIqI hY| ies moky vpfr qy afriQk ivkfs dI mMqrI sYNzrf mupYtYlo ny ikhf ik sfzy Bfrq dy dory ny sfzIaf AumIdF nUM hor vDfieaf hY| aYn[afr[afeI mfmly pMjfb dI skWqr AusLf[afr[sLrmf ny afiKaf ik kYnyzf srkfr vWlo kIqy jf rhy Auprfly sLlfGfXog hn| ijs dy lfhyvMd nqIjy inklxgy| AunFH ikhf ik BfrqI mUl dy kYnyzf vsdy nojvfnF nUM pqf hoxf cfhIdf hY ik Bfrq hux pihlF vflf nhI sgoN qrWkI dIaF bulMdIaF vWl vD irhf hY| ies moky aYn[afr[afeI sBf dy pRDfn igafnI rysLm isMG ny EntfrIE dy pRImIar qy AunFH dI pqnI tYrI mYkgRfientI smyq vPd ivc afey aiDkfrIaF nUM snmfnq kIqf|

jYk lytn ny kfmfgftf mfrU dy smfrk dI sQfpnf leI afvfjL AuTfeI

srI,bI[sI[-aYn zI pI dy nyqf jYk lytn,awj kYnyzIan ieiqhfs dy iewk aYsy cYwptr(aiDafey nUM sMboDn hoey jo iewk bhuq hI lMby smyN qoN axgOila irhf hY. jYk lytn ny kMjrvyitv srkfr qoN hfAUs afP kfmnjL ivwc iewk rsmI mfPI mMgx aqy kfmfgftfmfrU dy sLrmnfk kFz ivwc srkfr dI Buimkf nUM mMn lYx dI mMg kIqI. “sfAUQ eysLIan kimAUintI nUM iewk iBafnk ivqkry df sfhmxf krnf ipaf,aqy ies ainafey dy snmuwK AuhnF dI idRVqf dI Xfdgfr kfiem krnI cfhIdI hY,” lyitn ny ikhf.ies kimAUintI dy lok kfmfgftfmfr duKFqk Gtnf nUM srkfrI qOr ‘qy mMnx leI pukfrdy rhy hn,aqy aYn zI pI ny ieh gVkvF aqy spsLt sMdysL suixaf hY-ies ‘qy kfrvfeI krn df hux smF hY.” BfrqIaF nUM kYnyzf ivwc afAux qoN rokx dy mnsLy nfl kYnyzf ny 1908 qoN lY ky 1948 qwk iek lgfqfr (kMtIinAUas) sPLr  nUM lfgU rwiKaf.kfnUMn sLrqF lfAuNdf sI ik musfPr Bfrq qoN kYnyzf ivwc iksy Aus jhfjL ivwc nhIN af skdy sn ijs nUM rsqy ivwc afAuNdIaF dUsrIaF bMdrgfhF ‘qy rukxf pYNdf sI.muV bflx lYx aqy pUrqIaF dy BMzfr nUM muV Brn dI loV kfrn,Bfrq qoN kYnyzf ivwc iswDf afAuxf asloN hI asMBv huMdf sI.”bqOr kYnyzIanjL sfzIaF mhfn sLkqIaF ‘coN bIqy dIaF GtnfvF df sfhmxf krn aqy AunFH qoN sbk iswKx dI sfzI iewk Xogqf hY,” lytn ny ikhf. Aus sLkqI dI vrqoN krn df ieh hI smF hY.”

kfmfgftfmfrU nfmk iewk jfpfnI smuMdrI jhfjL meI 23,1914 nUM vYnkUvr dI bMdrgfh ivwc phuMicaf pRDfn mMqrI rfbrt borzn ny musfPrF nUM jhfjL ‘coN Auqrn qoN rokx leI lgfqfr (kMtIinAUas) sPr inXm nUM lfgU kr idwqf.AuhnF nUM vfips Byjx leI jMgI smuMdrI byiVaF aqy sQfnk nfgirk sYnf bulfAux qoN pihlF bMdrgfh ivwc hI isry dI BuwKmfrI shfrdy jhfjL ivwc svfr lokF ny do mhIny jhfjL ivwc hI ieMqjLfr kIqf.AuhnF dy vfips Bfrq phuMcx ‘qy ibRitsL bsqIvfdIaF vwloN bhuq sfry musfiPrF nUM jylH ivwc bMd kr idwqf igaf . aqy hor dUsiraF nUM  golIaF nfl BuMn idwqf igaf. “sfAUQ eysLIan kimAUintI dy mYNbrF,jdoN Auh pihlF kYnyzf ivwc afey sn,vloN BogIaF lohVy dIaF rukfvtF nUM Xfd rwKx vfsqy PYzrl srkfr iewk sQfeI smfrk KVf kIqf jfxf cfhIdf hY,” lytn ny ikhf.  “sfAUQ eysLIan kimAUintI  vwloN iehnF rukfvtF nUM sr kr lYx df sbUq vI hovygf aqy kYnyzIan smfj ivwc AuhnF dI vzmuwlI dyx dI iewk jLsL mnfeI vI hovygf.” lLytn ny kYnyzf Br dy ivdvfnF aqy ieiqhfs dy aiDafpkF nUM ies Gtnf vwl qvwjoN dyx df swdf idwqf. “ieh kYnyzIan ieiqhfs df iewk mhwqvpUrn Bfg hY.hr iewk ividafrQI nUM kfmfgftU mfrU jhfjL ‘qy svfr lokF dy aMq dI jLrUr jfxkfrI hoxI cfhIdI hY.”

prmjIq isMG srnf ny bfdl df hMkfr rUpI iklHf cknfcUr kIqf -zwlyvfl

kfvYNtrI-idwlI gurdvfrf pRbMDk kmytI dIaF coxF dOrfn sR, prmjIq isMG srnf aqy AuhnF dI pfrtI ny ijs kdr ihMdUqvI soc dy gulfm bfdlikaF nUM mFj ky rwK idwqf hY Auh ieiqhfs df ihwsf bxygf . asl ivwc ieh hfr kyvl bfdl dl dI hI nhIN blik iswKF smyq Gwt igxqIaF df nfm insLfn imtf ky ihMdU rfdLtr dy suPny dyK rhI afr[aYws[aYws , BfrqI jnqf pfrtI smyq kwtV iPrkf pRsq ihMdUqvIaF dI hfr hY . sRLomxI akflI dl aMimRqsr (XU,ky) dy jnrl skwqr sR[ lvisLMdr isMG zwlyvfl , sR[ inrml isMG sMDU, sR[ blivMdr isMG iZwloN aqy ieMtrnYsLnl iswK XUQ PYzrysLLn jrmnI dy afgU BfeI gurcrn isMG gurfieaF vloN ies vfsqy idwlI dy jfgruk iswK votrF df DMnvfd kIqf igaf . pMjfb dy sUJvfn votrF nUM ieh nfhrf mwdy njLr rwKx dI jrUrq hY ik ! iswK Drm bcfAxf hY qF bfdl nUM BjfAuxf hY. AuhnF afs pRgtfeI ik pMjfb dy votr vI idwLlI dy votrF dI soc apnfAuNdy hoey bfdlikaF df pMjfb coN sPfieaf kr dyxgy . Aukq iswK jQybMdIaF vloN sR, srnf nuM swdf idwqf igaf ik Auh jld pMjfb af ky bfdl ivroDI pRcfr ivwc pMQ pRqI AusfrU soc rwKx vfly guriswKF df hwQ vtfAux. Aukq iswK afgUaF vloN Pyslf ilaf igaf ik bfdlikaF df hr qrF nfl ivroD kIqf jfvygf. qMbfkU akflI dl bfdl dI itkt qy iehnF nUM jlMDr ijlHy coN ivDfn sBf pOVIaF cVn qoN rokx leI pUrf joLr lfieaf jfvygf.ieh lok hI hn ijhVy DrmXuwD morcy ivwc lwCydfr gwlF kiraf krdy sn ,lokF dy nOjvfn puwqrF nUM GroN byGr krvfAux dy ijMmyvfr hn . DrmXuwD morcf jdoN Kfilsqfn dI jMg ivwc qbdILl ho igaf qF iehnF ny KfVkUaF nfl nyVqf kr leI . keI bfdldlIey KfVkUaF nfl sbMDF dI Dos nfl bfdl dl ivwc afpxI Bwl bxfAux lwgy aqy cMdr syLyKr nfl KfVkUaF dI gwlbfq krvfky dohIN hwQIN lwzU Kfx leI Auqfvly ho gey sn . pr ijvyN ijvyN KfVkU lihr ivwc mwDmqf afAux lwgI qF iehnF qy qOr qrIky hI bdldy gey . Kfilsqfn dI jMgy ajfdI dOrfn afpxy sIs kurbfn krn vfly sUrbIr XoDy iehnF nUM awqvfdI aqy kFgrsI Kyz jfpx lwg pey. ipCly idnIN ihMdU iswK eykqf dy mdeI bx ky gurU gibMd isMG dy isMGF nUM awqvfdI df iKqfb dy ky ihMdU votF btorn dy cfhvfnF nUM iksy vI hflq ivwc ijwqx nhIN idwqf jfvygf. srvx isMG iPlOr jdoN iswK isafsq ivwc afieaf sI qF ies nUM skUtr vI ipMz vfsIaF ny pYsy iekwTy krky lY ky idwqf sI isafsI vpfr iehdy ieMnfH iPwt bYTf ik awj ieh kroVF pqI hY . iswK hwkF ihqF nfl ies ny pYr pYr qy dgf kIqf hY .

akflI dl bfdl nUM Jtkf

jlMDr:sRRomxI akflI dl bfdl nUM awj Aus vyly krfrf Jtkf aqy vWzf Korf lwgf jdoN Aus df komI mwuK bulfrf aqy ijLlf pRDfn XUQ akflI dl kpUrQlf jugrfjpfl isMG sLfhI afpxy iek drjn dy krIb sInIar sfQIaF aqy 50 pMcF-srpMcF smyq pfrtI nUM alivdf kih ky sfbkf spIkr s[rvIieMdr isMG dI agvfeI vfly sFJy akflI dl 1920’c sLfml ho igaf| sR[rGbIr isMG dI agvfeI vflf mfJf akflI dl aqy s[ieMdrjIq isMG jILrf dI pRDfngI vflf logovfl akflI dl pihlF hI akflI dl 1920 ’c iekimk ho cuwky hn| Xfd rhy ik ies qoN pihlF soRmxI akflI dl idWlI dy pRDfn prmjIq isMG srnf, sfbkf mMqrI aqy sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy skWqr mnjIq isMG kwlkqf, XUQ akflI dl bfdl dy sfbkf komI pRDfn, amrIk isMG aflIvfl vI rvIieMdr isMG dy JMzy Qwly iewkjut ho cuwky hn|

          aWj s[jugrfjpfl isMG sLfhI ny dWisaf ik AunHF dy hmfieqI 50dy krIb pMc-srpMc aqy smrQn vfly sfry lok aqy votr vI aWj qoMN akflI dl 1920 nUM mukMml sihXog dyxgy|ies moky s[rvIieMdr isMG ny ikhf ik pRkfsL isMG bfdl ny pMQk isDFqf qo iknfrf krky akflI dl nUUMM afpxI pirvfrk pfrtI bxf ila hY ijs qo duKI ho ky tksflI akflI afgUaF ny ‘bfdl byVy’co Cfl mfr ky nvyN rsqy aKiqafr krny suLrU kr idWqy hn| AunFH ikhf ik s[bfdl df hI rfj sI jdo pMjfb dI jvfnI vWzI igxqI’c nisLaf dy rfh pY geI aqy aWj sRomxI akflI dl df pRDfn Kud qMbfkU kMpnI qoN cMdy vsUl krky vWzI kurihq df BfgI bx igaf hY|AunFH ikhf ik s[bfdl dIaF aijhIaF hrkqF nUM pMjfb dy lok hrigjL psMd nhI krngy aqy coxF’c Aus nUM jLrUr sbk isKfAuxgy| s[rvIieMdr isMG ny ikhf ik pMjfb dy mojUdf cox dMgl ivc pRkfsL isMG bfdl aqy kYptn amirMdr isMG dIaF pfrtIaF dy mukfbly ‘c sFJy muhfjL vWlo iek AumIdvfr nUM lVfieaf jfvygf aqy asI dfavf krdy hF ik srkfr df sMquln sfzy hWQ hovygf|

lgfqfr vWD rhI  bLgfvq ny kFgrs dy sfh sUqy

jlMDr: AumIdvfr aYlfnx‘c hoeI dyrI krky cox muihMm afrMB krn’c pCVI kFgrs aMdr hux rfj Br ivc hI vWzI pwDr Aupr aYlfny AumIdvfrF ivruWD bgfvq PuWt pYx ny kFgrs dy sfh sUq ley hn aqy bfgI surF mWDm pYx dI bjLfey qyjL huMdIaF jf rhIaF hn| pihly idn krIn 25 hlikaF’co aYlfny AumIdvfrF df ivroD hox qo bfad hux ieh CUq dI bImfrI vFg 50 dy krIb hlikaF nUM afpxI igRPq ivc lY cuWkI hY| kFgrs leI vDyry nuksfndyh gWl ieh hY ik bfLgI afgUaF  nUM sLfq krn jF vfps pfrtI dy klfvy ivc ilafAux leI ajy qk pRdysL jF kyNdrI lIzrisLp vWlo koeI Xqn nhI afrMiBaf igaf | ies krky ros aqy bgfvq df afkfr mfJf,mflvf qy duafbf iqMnf KyqrF ivc vDdf jf irhf hY|

          kFgrs aMdr duafby  aMdr bgfvq mukfblqn GWt hY pr mfJy aqy mflvy Kfs krky aMimRqsr qy sMgrUr ijLilaf ivc ies ny lgBg sfry hI hlky afpxy Gyry ivc lY rWKy hn| sMgrUr ijLly ivc idVHbf,sMgrUr,DUrI,brnflf,BdoV,Dnolf qy sunfm ivc bfLgI kFgrsIaF ny afjLfd KVyH hox dy aYlfn kr rWKy hn,jdik aimRqsr ijLly dy cfry aMimRqsr sLihrI hlikaF qo ielfvf pWtI,ajnflf,mjITf,atfrI,qrnqfrn hlikaF ivc vI kFgrs dy afgUaF pfrtI AumIdvfrF iKlfP KuWlm-KuWlf jhfd CyV rwiKaf hY| PgvfVf hlky’c kFgrs AumIdvfr joigMdr isMG mfn ivruwD ieMpUrvmYNt trWst dy cyarmYn blbIr rfjf soZI kmrkwsy krI bYTy hn| pitaflf hlky ivc pfrtI dy hI sInIar afgU hYrI mfn ny kFgrs qoN asqIPf dy ky nfrfjL afgUaF nUM pitaflf hlky’c kYptn amirMdr isMG ivruWD iekwjut hox df sWdf idWqf hY|Aus smfD hlky qoN pfrtI AumIdvfr bxn dy cfhvfn sn|

ruwsy kFgrsI CyqI hI prq afAuxgy: amirMdr isMG

cMzIgVH: muWK mMqrI kYptn amirdr isMG ny afpxy pihly ruK ‘c qbdIlI kridaF hux bfgI kFgrsIa nUM mnfAux dI jLrUrq mihsUs kIqI hY aqy Auh ies smyN itkt nf imlx kfrn ruWsy hoey afgUaF nUM mnfAux leI Xqn kr irhf hY|vrnxXog hY ik idWlI qoN pitaflf prq ky ies qo pihlF amirMdr ny ikhf sI ik ruWisaf nUM mnfAux dI koeI loV nhI aqy ieh afpy TMzy pY ky vfps af jfxgy| pMRqU aWj amirMdr isMG vWlo cMzIgVH ivKy keI bfgI kFgrsI AumIdvfrF nUM mnfAux dy Xqn kIqy gey| BfvyN aWj koeI bhuqI sPlqf AunFH nUM mnfAux ivc hfsl nhI hoeI pRMqU pMjfb pRdysL kFgrs vWlo jfrI kIqy gey ibafn’c muWK mMqrI vWlo ruWisaf nUM mnfAux dI pusLtI kridaF ikhf igaf hY ik keI bfgIaF df guWsf nrm pY cuWkf hY aqy Auh iksy vI hflqF ivc kFgrs df ivroD nhI krnf cfhuMdy| amirMdr isMG ny spWsLt kIqf ik 931 AumIdvfrF ny itktF leI arjILaF idWqIaF sn ,ijs ivc 117 nUM aYzjst krnf hI sMBv sI| AunHF ikhf ik pfrtI hfeIkmFz ny isrP ijWq dI smrQf hI nhI dyKI blik AumIdvfrF dy keI hor pihlUaF nUM vI dyKky itktF idWqIaF hn|

 

lMbI qoN bfdl aqy mlot qoN hrpIRq ny kfgj dfKl kIqy

mlot: akflI dl(b) dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl ny aWj hlkf lMbI qoN cox lVn leI sQfnk aYs[zI[aYm dPqr ivKy zI[tI[E mukqsr kol afpxy kfgjL dfKl kIqy| AuynFH dy kvirMg AumIdvfr vjo AunHF dy Brf gurdfs isMG bfdl ny kfgjL dfKl kIqy| ies qoNielfvf  mlot ivDfn sBf hlky qoN akflI dl dy AumIdvfr hrpIRq isMG kotBfeI ny vI aYs[zI[aYm jspfl jWsI kol kfgjL dfKl kIqy jdik kvirMg AumIdvfr vwjo AunFH dI mfqf muKLiqafr kor ny kfgjL dfKl kIqy| iesy qrFH hlkf mlot qoN kFgrs pfrtI dI itkt dy dfavydfr aqy sfbkf ivDfiek bldyv isMGH blmgVH vWlo aWj kFgrs pfrtI qoN bfgI ho ky afpxy kfgjL dfKl kIqy|

pMjfb dy iksy vI kFgrsI AumIdvfr dI itkt nhI bdlygI:dUlo

mfCIvfVf:pMjfb ivWc bfgI kFgrsI AumIdvfrF vWlo kIqy jf rhy aYlfnF dy bfvjUd iksy vI kFgrsI AumIdvfr nUM idWqI itkt bdlI nhI jfvygI|ieh gWl kFgrs dy pRDfn sLmsyLr isMG dUlo ny khI|sRI dUlo ny ikhf ik kFgrs ny ijMnIaF vI itktF idWqIaF hn,ijWqx vfly AumIdvfrF nUM hI idWqIaF hn|sRomxI akflI dl dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl ivruWD vrHidaF AunFH ikhf ik hux sRI bfdl df kFgrs nUM isWKf dI dusLmx grdfn ky pMQ nUM Kqrf KVfH krn df pqf nhI cWlxf ikAuNik kFgrs dy ivkfs dI hnyrI cWlygI|AunFH ikhf ik kFgrs nf qF Drm dy nF qy vot mMgdI hY qy nF hI sMkIxqf PYlfAuNdI hY|AunFH ikhf ik awj sUby dy iksfn KusLhfl hn|akflI dl ny hmysLf AunHF nUM QWly lfieaf|sRI dUlo ny kFgrs nUM pMQ dI sB qoN vWzI ihWqU krfr idWqf qy ikhf ik gurUaF,sLhIdF isMGf dy nF qy XfdgfrF,sVkF qy gytF dI AusfrI ies df sB qoN vWzf pRmfx hn| AunHF dfav kIqf ik kFgrs pMjfb dy lokF df bhumq lY ky iPr qoN srkfr bxfeygI qy ivkfs nUM aWgy qorygI|

 

nvyN pulIs muKI igWl ny ahudf sMBfilaf

cMzIgVH: pMjfb pulIs dy nvyN muKI sRI rfjdIp isMG igWl ny awj afpxf ahudf sMBflx ipwCo ikhf ik pMjfb pulIs coxF amn pUrvk krvfAux dy pUrI qrFH smrWQ hY qy ies nUM hor rfjF ivc coxF krvfAux df kfPI qjLrbf hY|AunFH ikhf ik sfry ijLilaF dy pulIs muKIaF nUM ikhf igaf hY ik afpxy stysLn CWz ky ikqy nf jfx aqy gxqMqr idvs dy moky krvfey jfx vfly smfgmF dy surWiKaf pRbMDf qy ingrfnI rWKx| AunHF ny pulIs dy sInIar aiDkfrIaF nfl mIitMg krky siQqI df jfiejLf ilaf| AunHF ikhf ik  Auh sB dy sihXog nfl clxgy qy syvf inXmF dy dfiery ivc rih ky kMm krngy|

 

aMimRqsr lok sBf sIt[rfjnfQ krngy AumIdvfr dI cox

nvIN idWlI: aMimRqsr lok sBf sIt leI Bfjpf AumIdvfr dI cox pfrtI pRDfn rfjnfQ isMG krngy| ies sIt qy ijLmnI cox hoeI hY|nvjoq isMG isWDU dy asqIPf dyx kfrn ieh sIt KflI hoeI sI qy sRI isWDU dy kys kfrn hI ieQy AumIdvfr dI cox krn guMJldfr kMm bx cuWkf hY|sUqrF anusfr Bfjpf pRDfn sRI isWDU dI pqnI nUM cox lVfAux dy hWk ivwc hn pr ieh PYslf sIR isWDU vWlo suprIm kort ivc dfier ptIsLn dy PYsly dy inrBr krygf| ies sIt’qy keI sInIar afgUaF dy nfvF dI crcf hY|ieMnFH ivwc arun jyqlI df nF vI sLfml hY| pfrtI dy keI hor afgU blrfm jI dfs tMzn qy hrjIq isMG gryvfl nUM cox lVfAux dy hWk ivc hn| pfrtI sUqrF anusfr hux mfmlf pfrtI pRDfn dy aiDkfr Kyqr ivWc puwj igaf hY qy Auh hI AumIdvfr df aYlfn krngy| pfrtI dI kyNdrI kmytI Blky AuqrfKMz ivDfn sBf dIa coxF leI bfkI AumIdvfrF df PYslf krygI|

 

 

suKbIr dIaF DmkIaF df kFgrs qy koeI asr nhI :cfhl

jlMDr: muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG dy slfhkfr Brq ieMdr isMG cfhl ny ikhf hY ik akflI d dy jnrl skWqr suKbIr isMG bfdl dIaF DmkIaF df kFgrs qy koeI asr nhI hY|AunFH ikhf ik pihlF suKbIr vWlo muWK mMqrI qy myry pfsport jLbq krn bfry ibafn idWqy jf rhy sn|hux Auh kih rhy hn ik sB mMqrIaF dy vI pfsport jLbq kIqy jfx| AunFH ikhf ik ies qoN pqf lwgdf hY ik akflI dl isrP nFh pwKI isafsq dy joLr qy coxf ijWqxIaF cfhuMdf hY|AunFH ikhf ik akflI dl vWlo cox kimsLn kol JUTIaf isLkfieqF kIqIaF jf rhIaF hn|AunFH dWisaf ik pI[afr[eyjMsIaF ivruWD sRomxI akflI dl vWlo kIqI geI isLkfieq JUTI hY ijs ivc ikhf igaf sI ik ielYktRfink cYnlF qy cWl rhIaF sIzIjL srkfr dIaF hn| AunFH ikhf ik mYN sRomxI akflI dl nUM dWs dyxf cfhuMdf hF ik Aukq sI[zIjL dy rfeIts kFgrs kol hn|

          AunFH dWisaf ik hux kFgrs dI cox pRcfr muihMm suLrU ho cuWkI hY qy ies ivc afAux vfly idnF ivc qyjIL ilaFdI jfvygI| kFgrs vWlo AusfrU votF lokF kolo mMgIaF ikAuNik kFgrs nFhpWKI isafsq qo dUr rihMdI hY|AunFH ikhf ik iBRstfcfrF dy kysF ivc Psy hoey bfdl pirvfr dy  mYNbrF dy pfspoort sI[bI[afeI nUM jLbq krny cfhIdy hn ikANuik coxF hfrn qy sfrf pirvfr ivdysL Byjx leI iqafr bYTf hY|sRI cfhl ny ikhf ik BWjx dI loV AunFH nUM pYNdI hY ijMnHF ny iBRstfcfr rfhIN pYsf kmfieaf hovy|AunHF sWpsLt kIqf ik muWK mMqrI qy AunHF df pirvfr ikqy vI BWjx vflf nhI qy nf hI koeI mMqrI sUby qoN bfhr jfx vflf hY|

hux ‘tIm ieMzIaF’ vI jYsL qy lsLkr dy insLfny qy

ktk: ‘tIm ieMzIaF’ aWqvfdIaF dy insLfny qy hY aqy pfiksqfn siQq aWqvfdI jQybMdI lsLkr-ey-qoiebf aqy jysL[ey[muhMmd dy gurgy 24jnvrI nUM ktk ivKy dory qy afeI hotI vYstieMzIjL dI tIm nfl hox vfly dUjy iek idnF komFqfrI mYc dorfn ‘tIm ieMzIaf’dy mYbrF nUM afpxf insLfnf bxf skdy hn|ies gWl df pRgtfvf surwiKaf eyjMdIa y kIqf hy ik lsLkr aqy jysL do aWqvfdIaF vWlo mYc dorfn koeI vWzI vfrdfq nUM aMjfm idMdy hoey tIm ieMzIaF dy mYbrF nUM nuksfny phuMcfey jfx dI surWiKaf eyjMsIaF dI irport ipwCo AuVIsf puls dI nINd Auz geI|

suKimMdr isMG hMsrf qy sfQIaF nUM AunHF dI vIcfrDfrk idRVHqf leI KLfilsqfn dy sLhId pRvfrF vwloN mubfrk
sYn PLrFissko bya (blivMdrpfl isMG KLflsf) bRfhmxvfdI ihMdU dysL ihMdosqfn, ijs ny pMjfb dI DrqI nUM afpxIaF jLflm PLOjF dI shfieqf nfl gLulfm bxfieaf hoieaf hY bfry sR: suKimMdr isMG hMsrf, ieMdrjIq isMG bwl, gurpRIq isMG bwl, hrbMs isMG jMzflI, avqfr isMG pUnIaf, kuldIp isMG lwCV aqy suKdyv isMG igwl dy ibafn pVH ky byhwd mfnisk qswlI mihsUs hoeI . bVy icr bfad ies qrHF dy sfPL, spwsLt, vl-Cl rihq aqy iswDy igwitaF ivc vwjx vfly lPLjL pVHn nUM imly . kmfl ieh hoieaf ik sB dy ibafnF ivc iksy iksm dI duibDf aqy duicwqI vyKx nUM nhIN imlI . awj kwl ies qrHF dI spwsLtqf pVHn nUM nhIN imldI, ikAuNik ivkfAU pwqrkfrF ny bRfhmxvfd dI bOiDk gLulfmI sLurU kr idwqI hY . sR: hMsrf ny AunHF pqwrkfrF dI jLmIr nUM ihlf ky rwK idqf hY ijhVy bRfhmxvfdI ihMdU srkfr dI mfnisk aqy srIrk gLulfmI kbUl cuwky hn qy Zol vjf ky iesdf ivKfvf vI krdy hn pr awKrF dy hyr PLyr nfl huisLafrI krky clfk bxn dI koisLsL krdy hn, pr sLfied, lUMbVI dI aOkfq nUM nhIN jfxdy .
sR: hMsrf qy AunHF dy hor sfQIaF nUM vfh! vfh kihx nUM idl kr afieaf . qusF qF Xfro Auh kr ivKfieaf ijsdI asIN Aukwf hI AumId lfh bYTy sF . qusF sfzIaF suwqIaF klF jgf idqIaF . cfry pfsy PLYly inrfsLf dy aflm nUM quhfzy rfj krygf KLflsf leI idRVH vIcfrF ny cIr ky swjrI svyr df cfnx Klfr ky KIvf kr idqf . quhfzy ibafnF nfl sfzI murJfeI srIrk qrMg ny iPLr aMgVfeI BrI hY . pqf nhIN kuJ aYsf mihsUs hoieaf ijs ny ieh ilKx leI mjbUr kIqf hY .
qusF qF swjxoN! ihMdosqfnI ihtlrsLfhI dy pRKwcy AuKyV idqy hn . dunIaF dI sB qoN vzy aKOqI lokqMqr dy mhIn prdy ipCy lukI, ihMdU qfnfsLfhI df jlUs kwZ ky rK idqf .
ihMdosqfn dI ksfeI srkfr, iesdI jLflm imltrI aqy pulIs dy ksfeIpuxy bfry jy iksy ivkfAU pqwrkfr ny kuJ puwCxf hY qF AunHF prvfrF nUM puwCo ijnHF dy ipE, mfvF, BYxF, vIr qy vhutIaF ienHF koh koh ky mfrIaF, lfvfrs kih ky sLmsLfn GftF ivc sfVIaF aqy ijLMdf bcy prvfrF nUM qVPLn leI Cwz idqf . afKLrI Dfrimk rsmF vI nhIN krn idqIaF . Auh vIcfry lokqMqrI ZMg nfl Kflsf pMQ dI ajLfdI hfsl krn dI qFG sIny aMdr lY ky qur gey . awj dI afvfjL ryzIE dy sMcflk sR: suKdyv isMG dy ibafn ny iswK kOm dI asl hflq pRgt kIqI hY pr aPLsos ieh hY ik bhuigxqI aKOqI pqwrkfrF nUM gLulfmI aqy ajLfdI dy mihixaF df hI nhIN pqf, aqy Auh hfly qwk ieh vI nhIN smJ pfey ik gLulfmI qy ajLfdI ivc buinafdI PLrk kI huMdf hY . mn dI ikhVI hflq mfnisk gLlfmI khfAuNdI hY aqy srIr dI ikhVI avsQf srIrk gLlfmI aKvfAuNdI hY . awj, cMd igxqI dIaF aKLbfrF nUM Cwz ky bhuigxqI pMjfbI aKLbfrF, muwl vwt ky, KLflsf pMQ nUM, sdf vfsqy mr muwk jfx leI nslkusLI dI hnyrI Kwz vwl, hOlI hOlI Dkyl rhIaF hn qy iswK kOm lMmIaF qfx ky sON rhI hY . kYnyzf aqy amrIkf vrgy ajLfd mulkF ivc vI KLflsf pMQ mfnisk gLulfmI hMZf irhf hY ijs ivc bhuqf ihwsf ienHF pMjfbI aKLbfrF ny pfieaf hY . ipCly pMjF swqF sflF ivc hI KUMbf vFg ieh aKLbfrF rfqo rfq inkl afeIaF hn . kuJ ryzIE stysLn vI ihMdosqfnI srkfr aqy iesdy vihsLI, byrihm aqy aiqafcfrI pRbMD (isstm) dy gux gfAuNdy hn . iswKI srUp ivc iPLrdy ieh aKOqI pwqrkfr, ihMdosqfnI ksfeI pRbMD dI kfql msLInrI df hI purjLf hn . pdfrQvfd aqy suafrQ dy ieny BYVy simaF ivc vI kuJ klmF aqy kuJ rUhF aYsIaF hn ijnHF qy iswK kOm PLKLr kr skdI hY . asIN srdfr hMsrf aqy AunHF dy sfQIaF nUM AunHF dy bhumuwly vIcfrF leI, iek vfr iPr KLfilsqfn dy sLhId prvfrF vwloN dfd idMidaF ieh mihsUs krdy hF ik AunHF sfzy vIcfrF dI shI qy swcI qrjmfnI kIqI hY .

© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com