|
|
|||||||||||||||||||||
|
julfeI 14, 2005, ipClIaF sfrIaF KbrF
srkfrI awqvfd bMd kro, jylHF ivwc bMd inrdosL iswKF nMU irhfa kro, Kfilsqfn ijLMdfbfd afid nfhiraF nfl guMidaF trFto ivwc gih gwzvF mujLfhrf pMQk eykqf ny srkfrI pRfpygMzf msLInrI dy dMdy KuMzy kIqy mihbUb afgU ismrnjIq isMG mfn dI igRPqfrI df muwdf kOmI mslf bx ky AuBiraf
ies mujLfhry ivwc 500 qoN Aupr iekwTy hoey bwcy bjLurg, aOrqF aqy nOjvfnF ny ijQy do GMty sMjm aqy sfvDfnI qihq afpxI gwl bVy vDIaf ZMg nfl khI AuQy ies mujLfhry bfry sB Auh ikafs-arfeIaF glq iswD hoeIaF ijs rfhIN lokF aMdr sihm pYdf krky AunHF nMU ies mujLfhry qoN lFBy rwKx dIaF kmInIaF sLrfrqF kIqIaF jf rhIaF sn.
bIqy idnIN pMjfb aMdr iswK nOjvfnF dIaF igRPqfrIaF df dOr
qyjLI PV irhf hY. iswK n trFto dIaF iswK sMgqF ny Bfrq srkfr dy ies jLulm df mUMh qoVvF juafb dyx leI aqy dunIaf dy lokF nMU Bfrq srkfr df jLflm ichrf drsfAux leI iewk jnqk mIitMg ivwc ieh ros mujLfhrf krn df PYslf ilaf sI. ies PYsly aDIn awj 12 julfeI idn mMglvfr nMU BfrqI kFslyt dy dÌqr mUhry ieh ros mujLfhrf kIqf igaf. ies mujLfhry ivwc ijQy vwzI qfdfd ivwc iswK sMgq ny ÈmUlIaq krky ies iswD kr idwqf ik iswK pMjfb dy iswKF leI icMqq hn AuQy ieQy vwsdy iswK BfeIcfry dy vwK vwK gruwpF ny iewk mMc qy iekwTy ho ky ieh iswD kr idwqf ik iswK, kOmI muwidaF Aupr afpf Bulf ky iekwTy ho skdy hn. aYsf kridaF AunHF srkfrI pRfpygMzf msLInrI dy dMdy KuMzy kr idwqy hn. mMglvfr 12 julfeI nMU TIk 12 vjy bwsF kfrF aqy vYnF rfhIN iswK bwcy, bwcIaF, isMGxIaF aqy isMGF df 1835 XMg stRIt, BfrqI kFslyt dy dÌqr mUhry qFqf lwgxf sLurU ho igaf. sihjy sihjy ieh iewk vwzy iekwT df rUp Dfrn kr ikgaf. XMg strIt df ieh ielfkf bVf VIV BVwky vflf hox sdkf ieQy mujLfhrf krn vflf sQfn qy kfPI iekwT sI. trFto df qfpmfn purfxy keI dhfikaF dy irkfrz nMU mfq pf irhf sI Bfv 40 islsIas dy krIb sI jo isMF isMGxIaF aqy BujMgIaF dy kdmF nMU mwiTaF nf kr sikaf. mujLfhrfkfrIaF ny lgfqfr zyZ GMtf Bfrq srkfr df isafpf kridaF 200 ku mItr df Gyrf Gwq ky mfrc kIqf. ies mOky syvfdfr nOjvfnF vloN TMZy pfxI aqy rUhaPjLy dI syvf kIqI.
iswK nOjvfnF Aupr ho rhy qsLwdd dIaF vwzy afkfr dIaF qsvIrF Bfrq srkfr df iGxfAuxf ichrf nMgf kr rhIaF sn. iswK nOjvfn bwcy bwcIaF ny nfhry mfr mfr ky trFto zfAUn tfAUn gUMjx lf idwqf. afr[sI[aYm[pI[ aiDkfrI ny iswK kimAUntI dIaF mMgF vflf mYmorYNzm afpxy hwQIN iljf ky BfrqI kfslyt dÌqr ivwc grovr nfmI kFslyt aiDkfrI nMU dy idwqf aqy af ky pRbMDkF nMU ies dI jfxkfrI idwqI ik grovr ny ies mYmorMzm nMU sivkfr kr ilaf hY. ies mYmorMzm ivwc “iswK nysLn” nfm hyT AuntfrIE dI iswK sMgq ny Bfrq dy pRDfn mMqrI mnmohn isMG nMU sMboDn huMidaF ikhf ik qyry pRDfn mMqrI bxn vyly iswKF nMU lwigaf sI Bfrq ivwc iswKF nMU 25 sflF bfad sLfied QoVf bhuq iensfP iml skygf pr qyry pRDfn mMqrI dy iewk sfl bIqx qoN bfad smuwcy iswK jgq dy pwly inrfsLf hI peI hY. iswK kOm aqy hor Gwt igxqIaF nfl Bfrq aMdr byiensfÌIaF inrMqr jfrI hY. ies mYmorMzm ivwc mMg kIqI geI hY ik sR[ ismrnjIq isMG mfn, hor iswK afgUaF aqy Bfrq dIaF jylHF ivwc bMd iswK nOjvfnF nMU qurMq irhfa kIqf jfvy. ies mYmorMzm ivwc ieh vI dwisaf igaf ik bIqy hPiqaF dOrfn pMjfb ivwc iswK nOjuafnF dO PVoPVI jLorF nfl kIqI jf rhI hY. iewk aMdfjLy muqfbk 3000 dy krIb iswK nOjuafnF nMU igRPqfr kIqf jf cuwkf hY. ienHF gYrkfnMUnI igRPqfrIaF nMU bMd kIqf jfvy aqy ijMnHF nMU sLwk dy afDfr qy bMdI bxfieaf igaf hY AunHF nMU muV irhfa kIqf jfvy. ies mYmorMzm smyq hor keI dsqfvyjLF smyq kfPI iltrycr afAux jfx vfly aqy trYiPwk ruwkx qy muwK Dfrf dy lokF nMU vMizaf igaf. ieh pihlI vfr hoieaf hY ik mujLfhrf krn vyly aMryjLI ivwc iltrycr vI iqafr krky vMizaf igaf sI ijs ivwc lMzn bMb DmfikaF dI inKyDI aqy jylF ivwc bMdI bxfey iswKF sbMDI smwgrI drj sI. ieh syvf ijafdfqr nOjuafn vrg dy isMHF ny bVI lgn nfl inBfeI.
trFto ivwc ieh mujLfhrf iswK isafsq ivwc iewk mIl pwQr bx ky AuBr irhf hY ikAuNik 4-5 sflF qoN iswK sMGrsL nfl juVy afgU kuwJ sLrfrqI ansrF dI rlgwz sdkf afpsI duPfV df isLkfr ho ky mnPI ho cuwky sn. ies mujLfhry ny ijQy sB nMU dubfrf jgfieaf hY AuQy kuwJ iswK afgU nMU ieh ivsLvfsL ho igaf hY ik iswK sMgq AunF vloN idwqy hr pMQk pRogRfm Aupr Puwl cVfAux nMU iqafr hY. ieQy vrnxXog hY ik ies mujLfhry ivwc smuwcIaF iswK sMsQfvF, bhuqfq ivwc gurduafrf sfihbfn, ijvyN sRI gurU isMG sBf mfltn, rYkszyl gurUduafrf sfihb, qpobn gurduafrf sfihb, imsIsfgf gurduafrf sfihb, joq pRkfsL gurduafrf sfihb, izksI roz gurduafrf sfihb, sLhIdgV gurduafrf sfihb aqy brYNptn gurduafrf sfihb qoN ielfvf smuwcI pMQk sMsQfvF dy mYNbr sLfml hoey. aKIr ivwc ies mujLfhry leI bxfeI geI swq mYNbrI kmytI dy mYNbr myjr isMG, avqfr isMG Bogl aqy gurmIq isMG gryvfl ny afeIaF sMgqF df DMnvfd kIqf. ies qoN ielfvf ies mujLfhry nMU blkfr isMG rYkszyl gurduafrf sfihb, dljIq isMG syKoN mfltn gurduafrf sfihb aqy bjLurg afgU pRo[ AudY isMG ny vI sMboDn kIqf. sR[ gurmIq isMG gryvfl ny smuwcy mIzIey df DMnvfd ijMnF ies mujLfhry df sunyhf Gr Gr phuMcfAux ivwc mdd kIqI hY. AunHF ikhf ik ryzIE awj dI afvfjL, ryzIE inrvYr, ryzIE ilsLkfrf, ryzIE mihPl, rMglf pMjfb, pMjfb dI gUMjL, eysLIan kunYksLn ny ies sunyhy nMU sMgq qwk phuMcfieaf hY. sR[ gryvfl ny adfrf sFJ svyrf df Aucycy qOr qy DMnvfd kIqf ik ies adfry ny ies mujLfhry df sunyhf pRcfrn dy nfl nfl ies mujLfhry dI iqafrI ivwc kfPI Xogdfn pfieaf hY. gurmMq gryvfl iPr ksUqf Pisaf torI mYNbrF vloN iswKF nMU byvjfh awqvfd nfl joVn dI hrkq
sI[bI[sI[ vloN nsLr kIqI ies Kbr ivwc Gwto Gwt 5 kys aijhy sfhmxy ilaFdy gey hn ijMnF ivwc gryvfl dI ieh kuqfhI njLr af rhI hY. kMsrvyitv afgU stIPn hfrpr ny ikhf ik gurmMq gryvfl ny koeI glqI nhIN kIqI sgoN Auh qF ilbrl pfrtI vfilaF dI gMdI isafsq df isLkfr hY.
hfrpr ny ikhf ik Auh nhIN smJdf ik pfrtI nMU gryvfl dI
PfeInYNsjL dI CfxbIx krn dI loV hY pr asIN ies bfry loVINdI jfxkfrI
iekwqr jrUr krFgy. hfrpr ny ikhf ik mYN
torI pfrtI dy nYsLnl afiPs dy bulfry ny sI[bI[sI[ nMU dwisaf ik AuhnF dI jfxkfrI anusfr gurmMq gryvfl ny ies msly ivwc koeI glqI nhIN kIqI. torI pfrtI dy kimAUnIkysLn zfie[ ivlIamjL ny ikhf ik coxF vyly zonysLn lY ky irport krnI jrUrI hY pr nfmInysLn vyly nf rsId dyxI aqy nf zonysLn irport krn dI jrUrq hY. bfrj ZfhF nfmI sKsL ny sI[bI[sI[ nMU dwisaf ik Ausny zonysLn coxF vyly idwqI sI nf ik nfmInysLn vyly. PfeInYsjL dy mfmly ivwc ielYksLn aYkt bVf spwsLt aqy sKq hY. agr gurmMq gryvfl ny aijhf kIqf qF ies msly coN Ausdf bwcxf musLkl jfpdf hY. awj ivroDI iDr dy ivdysIL mfmilaF dy alock stfkvYl zya ny ilbrl pfrtI Aupr dosL lfAuNidaF ikhf ik iewk pfsy srkfr awqvfd pRqI sKqI nfl inptx dI gwlF kr rhI hY dUsry pfsy awqvfdI jQybMdI dy sfbkf mYNbrF dy swdy qy ies srkfr dy mYNbr BfsLn dy rhy hn. stfkvYl zya ny ikhf ik ieMtrnYsLnl iswK XUQ PYzrysLn, jo ik srkfr vloN awqvfdI GoisLq kIqI hoeI hY, dy sfbkf mYNbrF vloN kIqI geI rYlI ivwc ilbrl mYNbr df sLfml hoxf srkfr dI iejfjLq qoN ibnF sMBv nhIN ho skdf. ieQy vrnxXog hY ik vYnkUvr ivwc kIqI geI “pMjfb bcfE” rYlI smuwcI kimAUntI vloN sI. ieMtrnYsLn iswK XUQ PYzrysLn ipCly smyHN qoN BMg kIqI hoeI hY pr torI mYNbr ibnF qwQF qoN aijhI jLihr Augwl ky iswK kOm pRqI knyzIan lokf dy mnF ivwc nPrq df bI bIj irhf hY. ieMtrnYsLnl iswK XUQ PYzrysLn nMU ivdysLI dbfa hyT af ky awqvfdI krfr idwqf igaf lwgdf hY pr aPsos ies gwl df hY ik Aus vyly jQybMdI ny srkfr dy ies PYsly nMU cuxOqI nhIN idwqI sgoN jQybMdI BMg kr idwqI. sMpfdk: torI pfrtI nMU aijhI doglI nIqI qoN guryjL kridaF afpxI isafsI Kyz Kyzx leI iksy BfeIcfry dIaF BfvnfvF df iKlvfV nhIN krnf cfhIdf. siqkfrXog mYNbr stfkvYl zya nMU Xfd krvfieaf jFdf hY ik ipCly idnIN stIPn hfrpr vI trFto ivwc smilMgI sLfdIaF dI iewk rYlI nMU sMboDn krn afey sn, Aus rYlI dy pRbMDk ietrnYsLnl iswK XUQ PYzrysLn dy muwK syvfdfr rih cuwky hn. aprYl 2005 ivwc rYkszyl ivwc hoey ngr kIrqn dy pRbMDkF ivwc vI ietrnYsLnl iswK XUQ PYzrysLn dy sfbkf mYNbr sLfml sn pr torI afgU stIPn hfrpr Aus vyly bVy afrfm nfl afpxf sunyhf dy gey sn. kI hux ilbrl mYNbr dy pMjfb bcfE rYlI ivwc sLfml hox nfl koeI ikafmq af geI. plyar klH 15 julfeI qoN aYlbIan QIeytr ‘c imsIsfgf: (sFJ svyrf) iewk nfmvr kbwzI iKzfrI dy pRIvfr dI khfxI nMU prdy AuWqy pysL krn df ieh iewk AuWqm Auprflf hY jo plyar iPlm bxfAux vfly nOjuafnF ny kIqf hY. Auproqk ivcfr ies pwqrkfr dy mnH ivWc Aus vyly AuqpMn hoey jdoN bIqy hPqy ies iPlm df pRIvIAU mIzIey leI pysL kIqf igaf sI. ieh koeI afm iPlmF vrgI mnorMjn BrpUr iPlm nhIN hY pr ies iPlm ivwc nOjuafn vrg aqy AunF dy mfipaF dy iswKx leI vDIaf sbk hY. iPlm df QIm bVf invyklf aqy AusfrU hY ijs nMU srlqf nfl iPlmfieaf igaf hY. pMjfbIaq ivwc gVuwc hoeI ies iPlm ivwc cMgy gIqF dy nfl nfl nOjuafnF nMU sunyhf hY ik Auh afpxy cMgy mfipaF dy nksLy kdmF qy cwl ky afpxf jIvn suDfr skdy hn. ies iPlm df mhwqvpUrx pihlU ieh hY ik iewk nfmvr iKzfrI df spwuqr afpxy bfp dI mOq qoN bfad ijAuN hI juafn huMdf hY qF lok AusnMU Ausdy bfp dy njLrIey qoN vyKx lwgdy hn pr Auh ies gwl qoN pRysLfn ho ky afpxf svYivsLvfs guaf bYTdf hY. svYivsLvfs pYdf krn leI Ausdf dfdf jo sfDn muheIaf krdf hY Auh iPlm df kyNdrq ivcfr hY. kuwl imlf ky ieh iPlm sfzy smfj ivwc PYl rhI nisLaF dI kurIqI nMU dUr krn dy AuprfilaF dI kVI ivcoN iewk hY ies krky ienHF nOjuafnF dI ipwT qy QfpVf dyx leI asIN smwucy BfeIcfry nMU ieh iPlm vyKx dI apIl krdy hF. ies qoN ielfvf AuntfrIE sports PYzrysLn nMU vI apIl hY ik Auh ies iPlm dI lfgq nMU pUiraF krn leI mfiek shfieqf kry. AuntfrIE dy lokF ny pihlF kbwzI nMU KyqF coN kwZ ky styzIamF df isLMgfr bxfieaf hY aqy hux iehI AuntfrIE dy pMjfbI nOjuafnF ny ies Kyz nMU styzIamf qoN awgy prdy Aupr pysL krn df Auprflf kIqf hY. ieh iPlm ies sLurkvfr 15 julfeI qoN aYlbIan QIeytr ivwc hr rojL sLfm dy 7 vjHy ivKfeI jfieaf krygI. agr sIss ny iksy jQybMdI df nfm ley bgYr iswK awqvfdI gruwp kih ky mIzIey nMU ibafn idwqy hn qF ieh glq hY[[[[aYn mkYiln
vrnxXog hY ik bIqy idnIN sIss vloN mIzIey ivwc pRkfsLq ibafnF ivwc iksy iswK sMsQf df nfm ley bgYr ikhf igaf sI ik iswK awqvfdI jQybMdIaF dy mddgfr ieQy kYnyzf ivwc srgrm hn.
eyar ieMzIaf bMb kFz dI pbilk ienkuafrI krvfAux qoN ilbrl srkfr iZwl
mwT ivKf rhI hY, ies suafl dy juafb ivwc mkYiln ny ikhf ik asIN Aus
bMb kFz qoN bfad afpxy afp nMU bVf suDfiraf hY asIN iswK gey hF ik
eyarportF qy bYg ikvyN hYNzl krny hn, Bfv jdoN vI koeI kFz vfprdf hY
qF asIN Aus qoN iswKdy hF. AunHF ikhf ik ienkuafrI ivwc inkly nqIijaF
dy afDfr qy koeI kys drj nhIN ho skdf pr iPr vI i akflI dl bfdl iswKF leI Gfqk mYN kYptn amirMdr isMG qy mfn dI kdr krdf hF-hvfrf
iesy dOrfn ies mfmly ivc cMzIgVH puils ny jgrfEN qoN joigMdr isMG AurÌ ijMdr ƒ igRÌqfr kIqf hY. cMzIgVH puils vwloN jfrI pRYWs not anusfr joigMdr isMG dy hvfrf nfl sbMD sn qy jylH ‘coN PrfrI ipwCoN Auh joigMdr isMG dy Gr rihMdf irhf hY pr joigMdr isMG ny puils vwloN lfey ienHF doÈF df KMzn kIqf hY. cMzIgVH dI adflq ivc pyÈI mOky joigMdr isMG ny pwqrkfrF ƒ dwisaf ik Auh jgqfr isMG hvfrf ƒ nhIN jfxdf. kyvl Aus dy iek mfmy df puwq ijs ‘qy KfVkU kfrvfeIaF dy doÈ lfey gey hn Auh jrmnI qoN Aus ƒ imlx afieaf sI. Aus dy hvfry nfl sbMD hn jF nhIN ies bfry Auh kuwJ nhIN jfxdf. dUjy pfsy jogf dfs nfl igRÌqfr kIqy ÈmIr dy ipqf s: avqfr isMG puils dy ies dfavy ƒU JuTlfieaf hY ik Aus dy puwq aqy jogf dfs ƒ cMzIgVH qoN igRÌqfr kIqf igaf hY. s: avqfr isMG ny dwisaf ik Aus dy puwqr ƒ bIqy aYqvfr ÈfmI sfZy pMj ku vjy puils ny GroN cuwØikaf jdoN puils Aus dy puwqr ƒ cuwkx afeI puils dI sUmo gwzI ivc jogf dfs vI bYTf sI. avqfr isMG ny ikhf ik Aus df puwq byksUr hY, Aus ny iesy vrHy jI[ jI[ aYn[ Kflsf kflj suDfr qoN bI[ kfm krn AuprMq eyarhostYs df kors krn leI Pfrm Bry sn. Aus df puwqr ÈmIr aYc[ zI[ aYP[ sI[ ivc kwcI nOkrI vI kr irhf sI. Aus df ÈrIP pirvfr hY. Auh Kud iswiKaf ivBfg dy luiDafxf dPqr ivKy lIgl azvfeIËr hn aqy AunHF dI pqnI iesy ivBfg ivc klrk qfienfq hY. ÈmIr dI BYx ieMjInIairMg dI ividafrQx hY. s: avqfr isMG muqfibk Aus dy puwq df ksUr isrP ieMnf hY ik Auh jogf dfs df dosq hY pr AunHF qF kdI jogf dfs ƒ vI mfVy kMmF ivc ÈrIk huMdy nhIN vyiKaf. s: avqfr isMG ny cIP jsits pMjfb aqy hirafxf hfeIkort, zI[ jI[ pI[ pMjfb, muwK mMqrI pMjfb, mnuwKI aiDkfr kimÈn pMjfb aqy aYs[ aYs[ pI[ jgrfEN ƒ qfrF pf ky iensfÌ dI duhfeI idwqI hY. ieDr cMzIgVH puils ny joigMdr isMG qoN ielfvf ÈmIr aqy jogf dfs ƒ adflq ivc pyÈ krky 20 julfeI qwk irmFz hfisl kr ilaf hY. iËkrXog hY ik jgqfr isMG hvfrf df puils ny pihlF hI 16 julfeI qwk irmFz pRfpq kIqf hoieaf hY hflFik cMzIgVH puils ƒ hvfrf dI kyvl jylH bryk mfmly ivc loV sI aqy awT julfeI qoN ihrfsq ivc ley hvfrf koloN cMzIgVH puils ies sbMDI kuJ vI hfsl nhIN kr skI. srkfr isWK Drm ivruWD pRcfr krn vfilaF sMsQfvF nUM roky : vydFqI
ies mOky qy jQydfr vydFqI ny isWK sMgqF nUM sLFqmeI rihx dI apIl kridaF ikhf ik kuJ aKOqI Dfrimk lok isWK Drm dy AuWcy-suWcy PlsPy nUM qroV mroV ky pysL krn leI XqnsILl hn pr aijhIaF sLkqIaF nUM iksy vI kImq qy aijhf krn dI iejfjLq nhI idwqI jf skdI| jQydfr vydFqI ny ijLlHf pRsfsLn nUM ikhf ik Auh mogf ‘c bx rhI ies qxfpUrn siQqI nUM rokx leI qurMq kfrvfeI kry| pMQk iDrF dy iekWT nUM sMboDn kridaF vWK-vWK afgUaF ny dosL lfieaf ik ieh smuWcf qfxf bfxf kiQq qor qy rfsLtrI soiem syvk sMG (afr[aYs[aYs) dy iesLfiraF qy hI buixaf jf irhf hY aqy jykr pMjfb srkfr ny smF rihMidaF ies gMBIr gWl vWlo iDafn nf idWqf qF sUby qF sLFqmeI mfhol ivgV skdf hY| ies dorfn idivaf joqI jfigRqI sMsQfn vwlo nirMdr isMG dy dsqKq hyT jfrI kIqy gey ilKqI ibafn ‘c ikhf igaf hY ik pMjfb df mfhol hr vfr iPrkU lokF ny hI ivgfiVaf hY aqy hux iPr pfiksqfn dI KUPIaf eyjMsI afeI[aYs[afeI vWlo pMjfb nUM kfly idnF vWl Dkx dI sfijsL rcI jf rhI hY ijs df sbUq idWlI dy isnymf GrF ivc bMb Dmfky krn dy dosLf hyT PVy gey ivakqIaF qy jgqfr isMG hvfrf vWlo kihx nfl imldf hY ik AunFH dI Xojnf afsULqosL mhfrfj, ipafrf isMG Binafrf vflf qy kFgrsI nyqf jgdIsL tfeItlr nUM insLfnf bxfAux dI sI| sMsQfn vWlo ies gWl dI joLrdfr inKyDI kIqI geI hY ik idivaf joqI jfigRqI sMsQfn dy aks nUM Krfb krn leI kuJ sLkqIaF isWK Drm ivroDI pRcfrn ‘c lWg geIaF hn| sMsQfn df kihxf hY ik Aus vWlo sB DrmF nUM pUrf siqkfr idwqf jFdf hY aqy sMsQfn ny pMjfb srkfr nUM apIl kIqI hY ik Auh idivaf joqI jfigRqI sMsQfn iKlfP ‘BMzI pRcfr’ krn vfilaF ivruWD qurMq aYksLn lvy qF jo sUby ivc iPrkU sLkqIaF muV iPr nf cuWk skx| brqfnIaf dy gurduafiraF qy hmilaF sbMDI isWK lIzrisLp icMqq
sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor ny ikhf hY ik 7 julfeI nUM hoey lMdn DmfikaF qoN bfad isWK gurduafiraF qy hmly aqy isWKf dI surwiKaf pRqI ainsLicqqf ny smuWcy isWK jgq nUM icMiqq kIqf hY| AunFH ikhf ik sRomxI kmytI ny pRDfn mMqrI zf[mnmohn isMG nUM pWqr ilK ky AunFH nUM ies mfmly ivc afp brqfnIaf srkfr nfl gWl krn leI ikhf hY| bIbI jfgIr kor ny ikhf ik AunFH ny brqfnIaf dy pRDfn mMqrI tonI blyar nUM vI pWqr iliKaf hY| AunFH afiKaf ik ijWQy isWKf dy jfn mfl dI rfKI kIqI jfxI cfhIdI hY AuQy gurduafiraF aqy isWK dy Dfrimk icMnFH dI rfKI krnf vI brqfnIaF srkfr df PrjL hY| sInIar akflI nyqf aqy sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy mYNbr s[mnjIq isMG kWlkqf ny ieMglYNz ivc gurduafrf sfihbfn qy hmilaF nUM mMdBfgf krfr idMidaf aqy ieMnFH dI BrpUr inKyDI kridaF ikhf hY ik amrIkf ijhy ivsLfl ivc ijQy isWKf dI igxqI kfPI GWt hY AuQy qF isWKf dI pCfx bfry BulyKy dI gWl iksy hWd qwk smJ afAuNdI hY pr ieMglYNz ijhy Coty ijhy dysL ijs ivc isWKf dI iek vWzI igxqI lMmy smyN qoN rih rhI hY ivc isWKf dI pCfx bfry BulyKy dI gWl hjLm nhI huMdI| s[kWlkqF ny ikhf ik gurduafiraF qy hmly aqy isWKf nUM DmkIaF dyxI ijhI gWl AunFH nUM sLrfrqI ansrF df kfrf ho skdy hn ijhVy ieMglYNz aMdr afpsI sdBfvnf nUM nuksfn phuMcfAuxf cfhuMdy hn | AunFH ikhf ik brqfnIaf srkfr nUM ies vWl PorI qor qy iDafn dyxf cfhIdf hY ikAuNik ieh mslf kyvl isWKf df nhI sgo ieMglYNz aMdr sdBfvnf nUM bcfey rWKx df hY| lMdn njLdIk eIrQ ivKy iek gurduafry qy goiraF vwloN hmlf lMzn :- lMdn nyVy eIrQ siQq gurduafrf gurU nfnk drbfr Aupr kuJ goiraF vwloN pYtrol bMbF nfl hmlf kIqf igaf hY pr hmly dOrfn koeI vI jfnI nuksfn nhIN hoieaf jdik gurduafrf sfihb dy lMgr dI iemfrq nUM mfmUlI nuksfn puwjx df smfcfr pRfpq hoieaf hY| iKafl kIqf jFdf hY ik ieh hmlf lMdn ivKy hoey bMb DmfikaF dy pRqIkrm vjoN kIqf igaf hY| gurduafrf sfihb ivKy kIrqn dI syvf krdy BfeI virafm isMG ny ‘sFJ svyrf’ nUM jfxkfrI idMidaF awj dwisaf ik kwlH svyry 10:35 vjy dy krIb 5 goiraF ijnHF ivc iek aorq vI sLfiml sI, ny gurduafrf sfihb dy lMgr hfl dI iemfrq dIaF iKVkIaF dy sLIsLy qoV ky bfrIaF rfhIN boql ivc bxfieaf igaf pYtrol bMb lMgr hfl aMdr suwitaf jo ik Pitaf nhIN| AunHF dwisaf ik jdoN bMb suwtx AuprMq hmlfvfrF ny lohy dIaF rfzF nfl hor sLIsLy qoVny surU kr idwqy qF AunHF dy bwicaF ny sLIsLy twutx dI afvfj suxI aqy AunHF rOlf pf idwqf| jdoN Auh kuJ sfQIaF smyq zFgF aqy soty vgYrf lY ky bfhr afey qF hmlfvrF ny dOVnF surU kr idwqf aqy ipwCf kr rhIaF sMgqF Aupr iek hor pYtrol bMb suwitaf jo ik QoVHI dUrI qy hI rih ky Pwt igaf pr ies nfl vI koeI jfnI nuksfn nhIN hoieaf| ies dOrfn pMjy gory iek kfr ivc svfr ho ky Bwjx ivc sPl ho gey| AunHF dwisaf ik jykr lMgr hfl ivc suwitaf igaf bMb PWt jFdf qF vDyry jfnI aqy mflI nuksfn ho jfxf sI, ikAuNik lMgr hfl dI rsoeI ivc 20 dy krIb rsoeI gYs islMzr pey sn| BfeI virafm isMG ny dwisaf ik ies dI sUcnf qurMq puils aqy gurduafrf pRbMDkF nUM idwqI geI hY pr hfly ies mfmly ivc koeI igRPqfrI nhIN hoeI| ies dOrfn iswK stUzYNts PYzrysLn (mihqf) dy jnrl skwqr s[ prmjIq isMG Kflsf jo ik XUrpI dysLF dy dOry Aupr gey hoey hn,ny ‘sFJ svyrf’ nfl gwlbfq kridaF ies hmly dI inMdf kIqI hY AunHF ikhf ik lMdn ivc hoey bMb DmfikaF dI kfrvfeI df bdlf lYx leI kuJ jfnUMnI goiraF ny gurduafrf sfihb Aupr hmlf kIqf hY pr hmly dOrfn koeI vI jfnI nuksfn nhIN hoieaf| AunHF lMdn dy iswK afgUaF nUM ikhf ik Auh ies hmly dI gMBIrqf nfl lYx qF jo BwivK ivc ieho ijhIaF koJIaF hrkqF nUM vfprn qoN roikaf jf sky| brqfnIaf ‘c vsdy isWKF qy Dfrimk asQfnF dI surwiKaf mMgI nvIN idWlI: brqfnIaf ivWc isWKF dy do gurduafiraF Aupr nslI nPrq nfl Bry AuQoN dy kuJ lokF vWlo kWlH hmly nUM gMBIrqf nfl lYNidaF sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI,idWlI gurduafrf kmytI,idWlI dy akflI dl (sMqoLK isMG) GWt igxqIaF bfry komI kimsLn dy cyarmYn ny brqfnvI isWKf qy AuQoN dy gurduafiraF dI surwiKaf mMgI hY| GWt igxqIaF bfry komI kimsLn dy cyarmYn qrlocn isMG ny aWj dwisaf ‘lMzn trFsport nYtwvrk Aupr dihsLqgrdF dy hmly hox bfad kYNt qy ilvrpUl ivWc do gurduafiraF Aupr ihMsk hmly hox dIaF irportF Cpx bfad mYN ivdysL skWqr nfl gWlbfq krky isWKf dI icMqf qoN AunFH nUM jfxU krvfieaf hY| sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI sRI aMimRqsr dy jrnl skWqr suKdyv isMG Bor aqy akflI dl (sMqoK isMG Bor aqy idWlI dy akflI dl (sMqoK isMG ) dy pRDfn mnjIq isMG ny vWK-vwK pWqr pRDfn mMqrI zf[mnmohn isMG nUM ilK ky AunFH dy ies sbMDI dKl dI mMg kIqI hY| dovF ny ieh vI iliKaf hY ik brqfnIaf vrgy dysL ivWc aijhf vfprn dI afs nhI kIqI jf skdI| sRI Bor ny dWisaf ik Auh BfrqI iswKf dIaF icMqfvf brqfnvI srkfr qWk phuMcfAux bfry idWlI ivcly brqfnvI hfeIkimsLn nUM bynqI krngy| sRI mnjIq isMG ny ikhf ik 9/11 bfad amrIkf ivc vI kuJ isWKf Aupr hmly hoey sn| AunfH df kfrn isWKf nUM arbI lok smJy jfxf dwisaf sI, pRMqU brqfnIaf ivc aijhf kfrn nhI ho skdf| brqfnIaf ivWc ies smyN krIb pMj lWK isWK vsdy hn| isWK AuQy AuWc ahuwidaF Aupr vI ibrfjmfn hn| vrlz iswK afrgynfeIjysLn vloN lMzn ivwc hoey bMb DmfikaF dI inKyDI
aOtvf: (aYc ibAUro) bIqy vIrvfr lMzn ivwc vfpry iBafnk bMb DmfikaF dI
vrlz iswK afrgynfeIjysLn kYnyzf vloN sÉq sLbdF ivwc inKyDI kIqI geI
hY. vrlz iswK afrgynfeIjysLn dy pRDfn sR[ ajIq isMG shoqf ny ibafn
jfrI kridaF mrn vfly lokF nMU ÈrDFjlI arpx kIqI aqy AunHF dy pRIvfrF
dy ies duK ivwc sLrIk hoey. sR[ shoqf ny ikhf ik ies qrHF lokF ivwc
dihsLq pYdf krn nfl msly hwl nhIN ho skdy sgoN hor msly pYdf huMdy
hn. vrlz iswK afrgynfeIjysLn kYnyzf iekfeI dy pRDfn ny ikhf ik ies
ivwc koeI sLwk
jI8 mIitMg qy puwjy sMsfrk afgUaF nMU apIl kridaF sR[ shoqf ny ikhf ik ijQy ienHF mIitMg ivwc aÌrIkf dI BuwK Kqm krn leI lokF vloN ienHF afgUaF qy jLor pfieaf jf irhf hY AuQy ienHF afgUaF vloN AunHF srkfr dI vI juafb qlbI krnI cfhIdI hY ijMnF Aupr srkfrI dihsLq PYlfAux dy dosL lwgdy hn. srkfrI awqvfd vI lMzn dy bMb DmfikaF vFg brfbr df Gfqk aqy aijhy DmfikaF leI ijLMmyvfr hY. jI8 mulkF dy mYNbrF dysLF ivwc kuwJ Auh mYNbr dysL vI hn ijQy mnuwKI aiDkfrF dIaF AulMGxfvF dy ikwsy vwzy vwzy afkfr dI ikqfbF ivwc Cpy pey hn pr srkfrF dy kMn qy jUM nhIN srkdI. Bfrq srkfr dI inKyDI kridaF iswK afgU ny ikhf ik Bfrq, jo dunIaf dI sB qoN vwzI zYmokRysI hox df Brm pfl rhI hY AuQy lokF dy Dfrimk jjLbfq BVkf ky kqlyafm krvfieaf jFdf hY. nvMbr 1984 ivwc idwlI aqy afs pfs dy ielfikaF ivwc iswK kOm dy XojnfbwD ZMg nfl kIqy gey kqlyafm dy anykF suafl awj vI 21 sfl bfad juafb AuzIk rhy hn. sRI drbfr sfihb Aupr kIqy ÌOjI hmly qoN bfad iswK ihridaF aMdr mwc rhy BFbV Ausy qrHF brkrfr hn. hfl hI ivwc pMjfb aMdr awqvfd df hAUaf KVHf krky kIqIaF jf rhIaF igRPqfrIaF, mnuwKI aiDkfrF dIaF DwjIaF AuzfAux quwl hY. sR[ ismrnjIq isMG mfn aqy hor afgUaF vloN iswK kOm dy svY-inrxY dy isDFq, jo ik XUnfeItz nysLnjL dy cfrtr dy anukUl hY, nMU ibafnx sdkf igRÌqfr kr lYxf aqy jLmfnq qwk hox nf dyxI, srkfrI dihÈq vfd dI iewk ijAuNdI jfgdI imsfl hY. pMjfb dy ipMzF ivwcoN aMimRqDfrI nOjvfnF dIaF ilstF iqafr krnIaF aqy hux iewk aMdfjLy anusfr 2 hjLfr qoN vwD nOjvfnF nMU ieh kih ky igRÌqfr kr lYx ik Auh awqvfd nMU muV surjIq krn dI koisLsL ivwc sn, mihjL bybuinafd aqy srkfrI dihsLq qoN ibnHF hor kwK nhIN. sR[ shoqf ny ikhf ik ijQy asIN awj lMzn ivwc vfpry bMb DmfikaF dI sÉq sLbdF ivwc inKyDI krdy hF AuQy asIN sMsfr dy afgUaF nMU Xfd krvfAuxf cfhuMdy hF ik srkfrI awqvfd dy ivsLy nMU ivcfiraf jfxf cfhIdf hY. ieMglYNz ‘c gurduafiraF qy hmilaF ivruWD vPLd brqfnvI rfjdUq nUM imilaf cMzIgVH :- lMzn ivc hoey bMb DmfikaF ipWCo ieMglYNz vwsdy pMjfbIaF aqy ivsyLs krky isWKf dy iKlfP nslI ihMsf ivruWD suLrU kIqI pihlkdmI dy ihWsy vjoN pfrtI dy skWqr jnrl suKdyv isMG ZINzsf,jnrl skWqr suKbIr isMG bfdl aqy rfjmihMdr isMG mjITf df iek vPd aWj idWlI ivWc brqfnIaf dy aYkitMg hfeIkimsLnr rob mYkyar nUM imilaf| ies bfry jfxkfrI idMidaf pfrtI dy skWqr zf[dljIq isMG cImf ny dwisaf ik aWDy GMty qoN vWD cWlI ies mIitMgy dorfn akflI afgUaF ny sRI mYkyar nUM joLr dy ky ikhf ik Auh brqfnIaf ivWc rihMdy BfrqI mUl dy sB DrmF dy lokF aqy ivsyLs krky isWKf dy ivruwD jfqI nPrq rokx leI brqfnvI pRDfn mMqrI tonI blyar kol ieh muWdf AuTfAux| akflI afgUaF ny brqfnvI hfeIkimsLnr nUM joLr dy ky ieh vI ikhf ik Dfrimk,isafsI aqy hor vrgF dy isrkWZ isWK afgUaF ny lMzn ivKy hoey bMb DmfikaF dI sKq qoN sKq inKyDI krn dI pihlkdmI kIqI sI| AunFH ikhf ik iswK BfeIcfrf brqfnvI lokF dy sMkt dy ies smyN dorfn pUrI qrFH AunFH dy nfl KVfH hY aqy hr awqvfdI jF ihMsk kfrvfeI df zt ky ivroD krdf hY ijMnFH Kud brqfnvI lok krdy hn| AunFH ikhf ik aWDI sdI qoN vI vWD smyN qoN pMjfbIaF aqy ivsyLsL krky isWKf ny brqfnIaf ivWc amn aqy KusLhflI leI vWzf Xogdfn pfieaf hY aqy Auh Aus dysL nfl afpxy nfqy Auqy PLKr mihsUs krdy hn| ies leI hor vI jLrUrI ho jFdf hY ik bMb DmfikaF vrgI awqvfdI Gtnf nUM brqfnIaf dy Audfr aqy sihxsILl smfj aMdr afpsI nPrq pYdf krn dI iejLfjq nhI idWqI jfxI cfhIdI| AunFH brqfnvI srkfr nUM joLr dy ky ikhf ik Auh isWK pihcfx sbMDI pey BulyiKaF nUM dUr krn leI afDuink sMcfr pRxflI aqy mIzIaF smyq hr sfDn rfhIN iek ivafpk cyqnf lihr suLrU kry| akflI afgUaf ny ieMglYNz ivWc vWK-vWK QfvF qy msijdF Auqy hoey hmilaF dI vI Gor inKyDI kIqI| ies qoN pihlF pfrtI dy pRDfn sRI bfdl ny ienFH iqMnF afgUaF nUM pMjfbIaF aqy iswKF nUM brqfnIaf aqy hornF dysLf ivWc drpysL af rhIaF aokVF sbMDI pUrI qrFH sucyq rihx aqy pfrtI vWlo loVINdI kfrvfeI XkInI bxfAux df afdysL idWqf sI| idWlI gurduafrf pRbMDk kmytI ny brqfnvI pRDfn mMqrI tonI blyar nUM pWqr ilK ky mMg kIqI hY ik brqfnIaf ivWc iswKf dI surwiKaf XkInI bxfeI jfvy| vrnxXog hY ik ipwCly hPqy vfly lMzn bMb DmfikaF ipWCo kuJ lokF vWlo kYNt dy gurduafry qy hmlf kr idWqf igaf sI| pWqr ‘c ikhf igaf hY ik asIN sog krdy hF ik quhfzI srkfr isWK jIvn jFc bfry afm lokF nUM jfxU krvfey| idWlI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn prmjIq isMG srnf ny ikhf ik brqfnIaf ivWc 5 lWK dy krIb isWK rihMdy hn qy awqvfdI hmilaf ipWCy AunFH dy Drm asQfn qy hmlf bVI hI mMdBfgI gWl hY| gurduafry nUM bMb nfl AuzfAux df Xqn krn dy sWLk ivc pMj igRPqfr lMzn:- ieQy iek gurduafry nUM bMb Dmfkf kr ky AuzfAux df Xqn krn dy sLwk aDIn 5 ivakqI ihrfsq ivWc ley gey hn qy iek ivakqI qy iksy Dfrimk sQfn ‘c bMb rwiKaf hox dI aPvfh AuzfAux df dosL lwigaf hY jdoN ik pulIs ieQy bMb Dmfky hox qoN bfad bdlflAU Bfvnf aqy jnUMn aDIn hmly krn\ krfAux vfilaF dI Bfl kr rhI hY| pulIs ny aWj dwisaf ik dWKxI-pUrbI lMzn ivc bylvzyry ivKy iek gurduafry nUM pYtrol bMb nfl AuzfAux df Xqn krn ‘c sLfml hox dy sWLk aDIn 5 ivakqI ihrfsq ivc ley hn| pulIs ny ieh vI ikhf hY ik iek hor ivakqI nUM iek Dfrimk sQfn ivWc Kqrf hox sbMDI Pon krn dy sbMD ‘c muljLm krfr idWqf igaf hY, pr ies sbMD ‘c hor kuJ nhI dwisaf igaf| dUloN pMjfb kFgrs dy pRDfn bxy ; s[ dUloN dy iKlfP iBRsLtfcfr dy dosL lwgx qoN bfad vI srdfrI brkrfr hoeI cMzIgVH :- pMjfb dy sfbkf lok sBf mYNbr aqy dilq nyqf sLmsLyr isMG dUloN nUM pMjfb kFgrs df nvF pRDfn Qfipaf igaf hY| Auh s[ aYc[ aYs hMspfl dI QF lYxgy| ijnHF nUM iqMn sfl pRDfn Qfipaf igaf sI| s[ dUloN dI inXukqI qoN bfad ipCly keI idnF qoN cwl rhI pRDfngI pd dI ikafsrfeIaf Kqm ho geIaF| s[ dUloN dI inXukqI kYptn amirMdr isMG leI qkVf Jtkf mMinaf jf irhf hY| smiJaf jf irhf hY ik s[ dUloN dIO inXukqI kYptn dI mrjI anusfr nhIN hoeI| Auh KuwlHyafm kihMdy rhy hn ik hMspfl nUM hI pRDfn rwiKaf jfvy pr pfrtI hfeIkmFz ny AuhnF dIkoeI gwl nhI mMnI| s[ dUlo dI inXukqI pMjfb kFgrs dI lIzrisLp ivc ies pwKoN vI qbdIlI sMkyq hY ik s[ dUloN rvfieqI byaMq isMG DVy dy nyqf sn| ipwCly smyN dOrfn pMjfb kFgrs aMdr keI Auqfr cVfa afey pr dUloN ny afpxy DVy dy stYNz nuM nhIN Cwizaf| ies GtnfkRm dy iswty vjoN Kur rhy byaMqisMG DVy aqy bIbI BWTl dy smrQkF nUM muV hoNsly bulMd ho gey|aimRMqsr dy iek kFgrsI nyqf df kihxf hY ik byaMq isMG qoN bfad kfPI dyr bfad DrqI nfl juVy nyqf nUM kFgrs df pRDfn bxfieaf igaf| ieh smiJaf jf irhf hY s[ dUloN dI inXukqI afAux vflIaF ivDfnsBf coxF dy mwdynjLr kIqI geI hY| ipwCly smyNdOrfn ieh pRBfv jf irhf sI ik kYptn srkfr dIaF nIqIaF kfrn pMjfb ivc kFgrs df dilq aqy ihMdU vot bYNk iKskdf jf irhf sI| hfeIkmfn ny ies inXukqI nfl pMjfb ivc dilq vot bYNk nuUM bcfAux df Xqn kIqf hY| dUloN byaMq isMG srkfr vyly aYksfeIjL aqy tYkstysLn mMqrI sn aqy 1999 ivc ropV lok sBf qoN mYNbr pfrlImYNyt bxy pr 2004 ivc Auh cox hfr gey aqy ies smyN AuhnF dI pqnI hrbMs kOr KMnf qoN ivDfiek hn| Auh vI 1992 ivc KMnf qoN ivDfiek hn| Xfd rhy ik s[ dUloN byaMq isMG srkfr vyly sInIar mMqrIaF ivc sLfiml sn| ijnHF dy iKlfP iBRLsLtfcfr, irsLvqKorI qy srkfrI ahuidaF dI durvrqoN krn dIaF isLkfieqF kIqIaF geIaF aqy s[ hrcrn isMG brfV dy muwK mMqrI vyly ienHF dy iKlfP lok pfl ny afpxI irport pysL kIqI sI pr Aus vyly dy rfjpfl ny kuJ kfnUMnI nukiqaF dy afDfr qy ienHF nyqfvF dy iKlfP kfrvfeI krn qoN ienkfr kr idqwf| Xfd rhy ik sB qoN ijafdf iBRsLtfcfr dy dosL s[ dUloN qy lwgy sn aqy s[ dUloN ny sLrfb dy Tykydfr qoN kfPI pYsy ley sn| ijs df mfmlf ajy vI hfeIkort ivc lwtk irhf hY| mfn ny pMjfb ‘c awqvfd ilafAux leI ivdysLF ‘co pYsy iewkTy kIqy : ivrk aijhf kih ky ivrk ivdysLF ivwc vwsdy iswKF df inrfdr kr irhY luiDafxf (qijMdr isMG):- pMjfb puils dy muwKI s[ aYs[aYs[ ivrk ny ikhf ik sRomxI akflIdl (a) dy pRDfn s[ ismrnjIq isMG mfn vwloN afpxy ivdysLI dOry dOrfn pMjfb ivc muV awqvfd leI BfrI rkmF iekTIaF kIqIaF hn| ijnFH dy sbUq iekqwr kIqy gey hn| s[ ivrk awj puils hYz kuafrtr ivKy Aucw puils aiDkfrIaF dI mIitMg nUM sMboDn krn qoN pihlF pwqrkfrF nfl gwlbfq kr rhy sn| AunHF dwisaf ik ies mfmly sbMDI pMjfb puils vloN Aucw pwDrI jFc kIqI geI hY| AunHF dwisaf ik mfn ny ivdysL ivcoN ijs pfsoN rkmF iekTIaF kIqIaF hn jF mMgvfeIaF hn AunFH ny puils nUM ies sbMDI jfxkfrI idwqI hY| pr s[mfn vwloN ies dy vyrvy dyx qoN ienkfr kIqf hY| hflFik puils vwloN AunHF nUM iek pwqr ilK ky ivdysLF qoN ilaFdI geI rkm bfry jfxkfrI dyx nUM ikhf sI| s[ ivrk ny ikhf ik kuJ rfjsI nyqf puls dy kMm ivc pfrdsLqf cfhuMdy hn pr afpxy pYsy sbMDI kuJ vI dwsx qoN ienkfr krdy hn| ivrk dy ies ibafn df sKq noits lYNidaF ivdysLF ivwc iswKF ivwc bVf roh jfgx lwgf hY. iewk isMG ny afpxf nfm rfKvF rwKx (qF ik Epn mIitMg krky poihlF sfry isMGF nfl slfh kIqI jfvy) dI sLrq nfl ikhf ik ivrk kOx huMdf hY ivdysLF ivwc pMjfb dy rfjnIqkF dI mdd krn vfilaF nMU iewko bruwsL nfl pyNt krn vflf ik asIN pMjfb ivwc awqvfd PYlf rhy hF. Aus ny ikhf ik ivrk Buwl igaf hY ik ijs eyjMsI df Auh muKI hY Auh Bfrq dIaF adflqF dIaF PfeIlF anusfr iswK nOjuafnF aqy bwcy bjLurgF nMU ihrfsqF ivwc kql krn dy jLurmF dy ijLMmyvfr hn. 25000 pRfxIaF nMU Kf jfx vfly ivrk, ivdysLF ivwc pMjfb dy sfh ivwc sfh lY rhy iswK BfeIcfry nMU awqvfdI kih ky ijQy sfry BfeIcfry df inrfdr kr rhy hn AuQy Auh pMjfb dy ivkfs nMYU muV TMzy bsqy ivwc vyKxf cfhuMdy hn. ivrk dy ies ibafn sbMDI trfto ivwc jldI hI iksy pbilk mIitMg hox dI sMBfvnf hY ijs ivwc ivrk iKlfP kfrvfeI krn leI ivcfrF kIqIaF jfxgIaF. pfiksqfn ivc iqMn ryl gWzIaF dy tkrfAux nfl 128 moqF ieslfmbfd:- aWj qVky dWKxI pfiksqfn ivc iek rylvy stysLn qy iqMn gWzIaF afps ivc tkrfAux nfl 128 ivakqI mfry gey ijMnFH ivco bhuq sfry suWqy-suqy hI sdf dI nINd so gey| ies qIhry hfdsy ivc sYNkVy ivakqI jLKmI vI hoey hn| ieh hfdsf BfrqI smyN anusfr qVky sfZy cfr vjy,GotkI nyVy srhMd rylvy stysLn qy hoieaf| GotkI, krfNcI qoN 600 iklomItr dUr Auqwr-pUrb ‘c siQq iek Cotf ijhf ksbf hY| ieh hfdsf krfcI aYkspRYsw dy zrfeIvr nUM isgnl hoieaf hox df BulyKf pYx qy hoieaf | ies kfrn krfcI aYkspRYs,ies stysLn qy KVIH koietf aYkspRYs ivc ipwiCE pUrI rPqfr qy tkrf geI| ies tWkr nfl koietf aYkspYRsw ivc ipiCE pUrI rPqfr qy tkrf geI| ies tWkr nfl koietf aYkspRYsw dy zWby nfl dI lMG rhI rylvy lfeIn qy izWg pey| ieh jfxkfeI idMidaf rylvy aiDkfrIaF ny dwisaf ik ieh hfdsf Aus smyN hor vI holnfkrUp Dfrn kr igaf jdo Aus hI vyly krfcI qo rfvlipMzI jf rhI qyjL gfrm aYkspRYs ivc svfr sn| ieh hfdsy ivc 16 zWby lIho lwQy ,ijMnFH ivco 12 zWby qyjL gRfm aYkspRYsw dy, 3 zWby koietf aYkspRYsw dy aqy iekzWbf krfcI aYkspRYsw df sI| krfcI aYkspRYsw df qF ieMjx vI lIho lih igaf| pfiksqfn tYlIivjLn (pI[tI) anusfr ies hfdsy ivc 128 ivakqI mfry gey hn| zwibaf ivc vsIaf hoeIaf lfsLf qy jLKmIaF nUM bfhr kWZx leI bcfa krn vfly lokF vWlo ibjleI ktrF dI vrqoN kIqI geI | ies hfdsy ‘c mrn vfilaF dI igxqI vwDx df aMdysLf hY| byt dy keI ipMzf dI sYkVy eykV Psl pfxI dI Byt cVIH jlMDr: sqlwuj diraf ivc aWj qyjIL nfl vDy pfxI ny ijLlyH dsy keI ipMzF dy iksfnF dIaF jLmInF nMU lpyt ivc lY ilaf| afpxI jIrI dI Psl pfxI dI ByNt cVHn qoN inrfsL, ipMz kMnIaf slymf dy iek nojvfn iksfn qrsym isMG ny kItnfsLk dvfeI pI ky KudkusIL kr leI| vyrivaf anusfr diraf kMZy vsy ipMz kMnIaf slymf dy iksfnF dI lwgBg 6 so eykV Psl pfxI dI ByNt cVH geI| srpMc nfjr isMG ny dwisaf ik ies ipMz dy Tfkur isMG, lUxf isMG,jIq isMG,joigMdr isMG,isMLgfrf isMG aqy Auh Kud aijhy iksfn hn ijMnFH df iek isafV vI nhI bicaf| ies ipMz dy iksfn qrsym isMG ijs dI sWq eykV jIrI sqlwuj dy pfxI ‘c ruV geI ny inrfsL ho ky KudkusIL kr leI | srpMc ny dwisaf ik jdoN qrsym isMG dI Psl diraf ivc ruVH geI Aus ny Gr afpxy pirvfr kol inrfsLf jLfihr kIqI hY qy iPr Gry peI kItnfsLk dvfeI pI leI| kFJlf vWlo aiqvfd sbMDI amrIkf qy ieMglYNz dI doglI nIqI dI inKyDI msqUafxf sfihb: sUby ivWc jdoN vI inrpWK ZMg nfl coxF hoeIaF hn qF sRomxI akflI dl bfdl ny vWzI ijWq pRfpq krky afpxy ivroDIaF nUM icWq kIqf hY| ieMnFH ivcfrF df pRgtfvf aWj ieQy komI GWt igxqI dilq PrMt dy komI pRDfn sfbkf kYbint mMqrI aqy hlkf syLrpur dy ivDfiek goibMd isMG kFJlf ny kIqf| sRI kFJlf aWj ieQy afpxI pfrtI dy nvyN cuxy imlk plFt dy zfierYktr nvjyq isMG duWgF dI ijWq dI KusIL ivWc pRmfqmf df suLkrfnf krn phuMcy hoey sn| ivsQfr ivWc crcf kridaF kFJlf ny ikhf ik sRomxI akflI dl ny hmysLf hI srWbq df Blf cfihaf hY| AunFH ikhf ik lMdn dy bMb DmfikaF ‘c ijMnFH inrdysL lokF dIaF jfnF geIaF hn AunFH mfsUm ijMLdf nUM sRomxII akflI dl sLrDFjlI Byt krdf hY | amrIkf aqy ieMglYNz vrgy mulkF pRqI rosL jLfihr kridaF akflI afgU ny ikhf ik jdoN asIM Bfrq ‘c vWD rhy awqvfd dI gWl komFqfrI pWDr qy krdy hF qF ieh dovyN mulk cuWpI Dfr lYNdy hn pr jd awqvfdI ieMnFH mulkF ‘c afpxIaF kfrvfeIaF nUM aMjLfm idMdy hn qF ieh rolf pfAux ‘c mUhry huMdy hn| AunFH dosL lgfieaf ik amrIkf dI nIqI DfVvIaF vflI hY jo ik vWK-vwK dysLf dy kudrqI soimaf nUM hiQafAux ‘c lWgf hoieaf hY| ieMglYNz ‘c gurduafrf sfihbfn Aupr AuQy dy bisLMidaF vWlo boly Dfvy Aupr sKq pRqIkRm pRgt kridaF akflI afgU ny ies nUM isWK mfniskqf nUM BVkfAux vflI Gtnf krfr idWqf| sRI kFJlf ny Bfrq srkfr nUM vI BwivK ivWc aijhIaF GtnfvF nUM rokx dI apIl kIqI| kudrqI kropI kfrn dysL dy vWK-vWK ihwisaF ivWc hoeI qbfhI Aupr icMqf df pRgtfvf kridaF akflI afgU ny ikhf ik ijs qrFH dysL ny sunfmI lihrF df sFJy rUp ivWc mukfblf kIqf Ausy qrFH ieMnFH pIVq sUibaF dy lokF dI vI sfnUM sFJy rUp ivc mdd krnI cfhIdI hY| rvIieMdr vWlo bfdl nUM isWK Drm CWzx dI slfh jlMDr:- akflI dl (1920) dy pRDfn aqy sfbkf spIkr rvIieMdr isMG ny sRomxI akflI dl dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl nUM akflI dl aqy isWK Drm nUM CWz jfx dI slfh idMidaF ikhf ik AunFH df isWK Drm ‘co ivsLvfs AuT cuWk jFdf hY qy iesy leI Auh dyhDfrI gurUaF dy crnI lWg rhy hn aqy hor DrmF dy rIqI irvfjF nUM apxf ky isWK Drm nUM klMikq kr rhy hn| AunfH sRI akfl qKLq sfihb dy dKl dI mMg vI kIqI| aWj ieQy pRYsw kfnPrMs dorfn AunFH ieh vI ikhf ik kFgrs aqy akflI dl (bfdl) dy ivroD ivc nvF rfjsI bdl Ausfiraf jfvygf,ies sbMDI ismrnjIq isMG mfn dI agvfeI vfly akflI dl (a) qoN ielfvf bfkI sfrIaF pfrtIaF sI[pI[afeI (aYm) sI[pI[afeI,akflI dl loNgovfl ,bhujn smfj pfrtI,lok BlfeI pfrtI nfl sFJ iBaflI pfeI jfvygI| rvIieMdr isMG ny ikhf ik sRomxI akflI dl (bfdl) bysLk afpxy afp nUM isWKf dI numfieMdf pfrtI dWsdy hn pr aslIaq ivc ies dl dy pRDfn df isWKI ivc koeI XkIn nhI irhf| AunFH ikhf ik Auh afpxI dukfndfrI cWldI rWKx leI kdy dyhDfrI gurUaF dy crnI lWgdy hn, kdy GrI hvn krvfAUNdy hn aqy kdy mMdrF ivc jf ky iqlk lvfAuNdy hn aqy qfjLf Gtnf muqfbk AunFH afpxy Gr lfl JMzf Julfieaf hoieaf hY| AunFH ikhf ik ieh gWlf isWK krdIaF hn ik pRkfsL isMG bfdl isWK Drm ivc ivsLvfs nhI rWKdy ies leI sRI akfl qKLq sfihb dy jQydfr igafnI joigMdr isMG vydFqI nUM vI cfhIdf hY ik Auh akflI dl dy pRDfn dI jvfbqlbI krn| rvIieMdr isMG ny ikhf ik pMjfb dy lok kFgrs aqy akflI dl bfdl dy dmnkfrI rfj qoN aWk cuWky hn aqy lok rfjsI bdl cfhuMdy hn| AunFH ikhf ik akflI dl 1920 KWbIaf pfrtIaF,lok BlfeI pfrtI,akflI dl loNgovfl,bhujn smfj pfrtI nUM lY ky sFJf morcf bxfeygf| ies qoN pihlF rvIieMdr isG ny sQfnk gurduafrf gurU qyg bhfdr sfihb ivKy pfrtI vrikMg kmytI dI mIitMg vI kIqI| ies mIitMg ivc hVfH nfl hoey nuksfn dy muafvjyL dI mMg kIqI geI aqy pMjfb pulIs vWlo bWbr Kflsf ieMtrnYsLnl dy muKI jgqfr isMG hvfrf dy bhfny isWK pirvfrF nUM qMg krn dI inKyDI kridaF srkfr qoN mMg kIqI ik pMjfb pulIs nUM nkyl pfeI jfvy| ivdysIL isWK insLfny qy ikAu lMdn ‘c hoey bMb DmfikaF ny brqfnvI rfj dI puils qy sUhIaf eyjMsIaF dI kfblIaq qy vWzf svflIaF insLfn lf idWqf hY | ieMglYNz dI skftlYNz Xfrz puils dunIaf dI ibhqrIn puils mMnI jFdI hY| ies kol sMsfr dy aiq afDuink hiQafr qy ielYktRfink XMqr mojUd hn| sfzy vrgy mulkF ‘c qF skftlYNz Xfrz nUM iewk afdrsL (mfzl) mMn ky puils aPsrF nUM ieMglYNz ivc isKlfeI qy iswiKaf leI Byijaf jFdf irhf hY| ipCly kuJ smyNM qoN pMjfb puils qy ieMglYNz dy kuJ KyqrF dI puils ivckfr lgfqfr afdfn pRdfn vI kIqf jf irhy| mnuWKI aiDkfrF dI pflxf krn aqy qPqIsL dy afDuink qy sUKm qor qrIky apnfAux pWKo ieMglYNz dI puils ibhqr hI hY| ies ivc koeI sWLk nhI pr iksy sMgIn jurm dy aprfDI dI sUh lfAux,aprfD qoN pihlF jF ipWCo Aus nUM igRPqfr krn ivc lMdn puils dI nfkfmI pihlI vfr jLfhr nhI hoeI| sfzy sfhmxy iek aijhI imsfl mojUd hY ijs ivc ieh ‘aflfH drjy dI puils inkMmI sfbq ho cuWkI hY| aWj qoN 10 ku sfl pihlf ieMglYNz dy sfAUQ hfl ivc pMjfbI hPqfvfrI aKbfr dysL pRdysL dy mflk sMpfdk qrsym isMG puryvfl df kql kr idWqf igaf sI| iksy axpCfqy ivakqI vWlo ieh kql rfqI 8 vjy dy krIb aKLbfr dy dPqr dy bfhr golI mfr ky kIqf igaf sI | pr aWj qk AuQoN dI puils ies kql df pUrf surfg nhI lf skI aqy nf hI aslI kfql nUM igrPqfr kr skI| kuJ sfl pihlf s[puryvfl dy kql dy islisly ‘c iek do ivakqIaF nUM sWLk dy afDfr qy PiVaf vI igaf sI pr bfad’c AunFH nUM CWz idWqf igaf| s[puryvfl iek nfmvr pMjfbI hsqI sn| pihlf Auh grmiKaflI KfilsqfnI rfjnIqI dy hmfieqI rhy pr bfad ‘c lihr dy nFa qy suLrU hoeI luWt mfr qy KUn Krfby kfrn Auh ieMnFH kfrvfeIaF dy iKlfP ilKx lWg pey sn| ies leI sLWk iehI sI ik ieh kql iksy KfilsqfnI DVy dI kfrvfeI ho skdI hY| s[ puryvfl dI moq qoN bfad kfqlF dI sUh dyx vfly jF PVfAux vfly leI keI lWK poNz dy ienfm vI rWKy gey| sqMbr 2001 ivc amrIkf dy ivsLv vpfr kyNdr qy hoey hmly qoN bfad As mulk ‘c isWKF qy hmly hoey sn | AuNdo qF iek qrk sI ik muslmfnF dy BulyKy isWKf qy ieh hmly kIqy gey| AuNdo vI ieh svfl AuTfey sn ik amrIkf dy lokF nUM ieh iblkul nhI pqf ik isWK kox hn jF isWKf qy muslmfnF ivc vI koeI Prk hY | ieh vI crcf hoeI sI ik ijhVy amrIkI isWK afgU ieDr af ky isrP ies gWl qy afpxI pYNT bxfAuNdy rhy ik AunHF ny amrIkI goiraF nUM isWKI dI lfg lf idWqI hY,AunFH dy ieh dfavy ikQo qk shI hn| do sfl lgfqfr amrIkf Br ‘c isWKf qy nslI hmly huMdy rhy ijs qoN ieh sfbq ho igaf sI ik afm amrIkf nUM isWK Drm bfry mwuZlI jfxkfrI vI nhI sI| hux ieMglYNz qy iek do XUrpI mulkF ivc Pyr gurduafiraF aqy isWKf qy hoey hmilaF ny aijhy hI svfl KVyH kr idWqy hn| hux vI iehI pRBfv hY ik ieh hmly glqPihmI kfrn ho rhy hn | ieMglYNz qy XUrpI mulkF ‘c gurduafry vI bhuq hn,isWKf dI vso vI bhuq hY| isWKf dIaF pfrtIaF aqy isWK jQybMdIaF vI bQyrIaF hn,isWK nyqf vI bhuq hn| Auh isWKI dy pRcfr df dfavf vI bhuq krdy hn| jykr ieh mMn ilaf jfvy ik ieh hmly muslmfnF dy BulyKy ivc hI hoey hn qF Pyr gurduafiraF,isWK nyqfvF pRcfrkF ,akflI dlF qy isWK jQybMdIaF qy sMsQfvF dI kfrgujLfrI qy jLrUr pRsLn icMn lWgygf ik kI isWKI dy nFa qy shUlqF qy mfx -snmfn hfsl kr rhy ieMnfH afgUaF ny gory lokF qwk isWKf dI buinafdI pCfx df sMdysL vI nhI phuMcfieaf| ieMJ lWgdf hY ik ieMglYNz qy XUrp ivc ho rhy hmilaF ipWCy isWK Drm jF isWKf bfry hmlfvrF dI aigafnqf hI ijMmyvfr nhI hY ,ies dy do sMBfvI kfrn vI ho skdy hn | iek qF nslI ivqkry jF nslI nPrq dI Bfvnf df rlfa vI ies ivc ho skdf hY| ies ipWCy pRvfsI BfrqIaF Kfs krky isWKf dI afriQk, smfijk aqy rfjnIqk Kyqr ‘c idno idn vD rhI puWgq dy iKlfP gory lokF dy iek ihWsy ‘c pYdf hoeI eIrKf vI iek kfrn ho skdI hY | pMjfb ‘c isWKf dI PVo -PVI iKlfP ivdysLf ‘c mujLfhry mfnhfeIm: sRI akfl qKLq sfihb snmuWK 6 jUn nUM GWlUGfrf idvs qy ismrnjIq isMG mfn qy hor isWK jQybMdIaF dy afgUaF vWlo Kfilsqfn ivcfrDfrf bfry idWqy BfsLxf, lgfey nfairaF dI afV hyT pMjfb puls vWlo byksUr isWKF dI PVo PVI dy dmn cWkr bfry pRvfsI isWKF ‘c BfrI guWsf hY | pRvfsI isWK ies gWl qoN vI hYrfn hn ik kdy s[amirMdr isMG muWK mMqrI pMjfb ny aMimRqsr aYlfnnfmy qy dsqKq krky iswKf leI vWKry afjLfd rfj bfry vcWnbWDf pRgtfeI sI| iPr s[mfn afid afgUaF vWlo Kfilsqfn bfry idWqy BfsLxf nfl kI Kqrf pYdf ho igaf sI| akflI dl bfdl vWlo apxfey gey nIqI pYNqVy qoN vI isWK KusL nhI hn| isWKf dI PVo-PVI dy ivroD ‘c ivdysLf ‘c roh Bry mujLfhry ho rhy hn| dl (rvI) vlo qIjf bdl Ausfrn qy joLr jlMDr: akflI dl (1920) ny akflI dl (b) aqy kFgrs nUM rfj dI isafsq qoN lFBy krn leI GWto -GWt sFJy aqy Tos pRogrfm afDfrq nvF rfjsI bdl AuyBfrn Aupr joLr idqf hY aqy ismrnjIq isMG mfn dI agvfeI vfly dl nUM CWz ky bfkI sfry rfjsI dlF nUM qIjy bdl ivc sLfml hox df sWdf idqf hY | qIjf bdl AuBfrn leI pihlkdmI krn aqy sFJf pRogrfm AulIkx leI pfrtI vWlo rvIieMdr isMG nUM ijMmyvfrI soNpI geI hY | akflI dl (1920) dI aWj ieQy hoeI vrikMg kmytI dI mIitMg qoN bfad gWlbfq kridaF dl dy pRDfn rvIieMdr isMG ny disaf ik pfrtI ieh mihsUs krdI hY ik bfdl dl pMQk rvfieqF qy isdFqF nUM CWz cuWkf hY qy pUrI qrFH pirvfrvfd aqy iBRstfcfr ivc zuWb cuWkf hY | iesy qrFH kFgrs srkfr pMjfb dy lokF dI koeI smWisaf hWl nhI kr skI| AunFH disaf ik Auh qIjy bdl leI kimAUinst pfrtIaF ,lok BlfeI pfrtI,loNgovfl akflI dl,bspf,bhujn smfj morcf aqy iksfn jQybMdIaF nfl glwbfq clfAuxgy| AunFH hvfrf dI igRPqfrI qoN bfad puls vWlo DVfDV nfjLfiejL igRPqfrIaF dI sKq inKyDI kridaF ikhf ik puls pihlF vFg hI gYr kfnUMnI qy aiqafcfrI kfrvfeIaF kr rhI hY ijs dy glq nqIjy inklxgy| AunFH ikhf ik puls nUM kfnUMn aDIn rih ky kfrvfeI krnI cfhIdI hY | AunHF ikhf ik sRomxI kmytI Dfrimk PrjL inBfAux ivc burI qrFH asPl rhI hY ijs kfrn AunFH dI pfrtI ny isWK Dfrimk PlsPy qy isDFq nUM PYlfAux Kflsf inafrpx dy nfary hyT ipMz -Kflsf mfrc krn df kMm afrMiBaf hY | AunFH ikhf ik Gr ivc hvn krfAux aqy lfl JMzf cVfAUxvfly pRkfsL isMG bfdl qoN iswK Drm dy pRcfr dI afs nhI rWKI jf skdI| AunFH smHu isWK buWDIjIvIaF,Dfrimk jQybMdIaF aqy akflI vrkrF nUM joLrdfr sWdf idWqf hY ik Auh aijhIaF GtnfvF pRqI aWKf nf mItx aqy aijhy afgUaF nUM pMQ dI agvfeI qoN lFby krnf hr isWKL aqy isafxy mnuWK df PrjL hY|AunFH akflI dl (a) nUM qIjy bdl ivco bfhr rWKy jfx bfry ikhf ik ieh dl jmhUrI jF pMQk nhI sgoN iek pirvfr duafly cl irhf hY | ivDfn sBf aqy sRomxI kmyyO coxF smyN asIN do vfr smJOqf kr ky qjrbf kr ky vyK ilaf hY jo asPl hI irhf hY | AunFH ikhf ik asIN isrP jmhUrI jQybMdIaF nfl hI cWlx nUM iqafr BfvyN Auh gYr isK hI ikAuN nf hox| AunFH dWisaf ik cMzIgVH pMjfb nUM dyx ,dirafeI pfxI qy BfsLfeI ielfikaf afid dy ltkdy af rhy msilaF,ibjlIborz qy ishq syvfvF dy injIkrn qyl kImqF qy ibjlI drF ivc vfDy afid msilaF nUM ly ky ijLlf vfr Drny idWqy jfxgy aqy aijhf pihlf Drnf 26 agsq mogf ivcy kIqf jfvygf | |
||||||||||||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com Here We Grow Again |
|||||||||||||||||||||