|
|
||||||||||||||||
|
julfeI 17, 2005, ipClIaF sfrIaF KbrF
amrIkI iswK jQybMdIaF aqy gurduafrf sfihbfnF vloN BfrqI pRDfn mMqrI mnmohx isMG dy amrIkf afAux qy jbrdsq mujLfhrf Bfrq, lokqMqrqf df ZONg rcf ky Gwt igxqIaF nMU kuclH irhf hY vfisLMgtn: (sFJ svyrf) “ieMzIaf afAUt afP Kfilsqfn”, “pRfeIm minstr mnmohx isMG go bYk” “PrI sR[ ismrnjIq isMG mfn” “hU iejL df iklr, ieMzIan gOrmYNt” afid nfhiraF dI gUMjL ny pRDfn mMqrI mnmohx isMG dI amrIkf PyrI dOrfn Ausdy bIby ichry dy ipwCy Cuipaf sYLqfn df ichrf bynkfb kr idwqf hY. BfvyN ik ies mOky amrIkf ivwc vwsdy kuwJ DnfZ iswKF ny pRDfn mMqrI nMU jI afieaF kihx leI hjLfrF zflr Krc ky afpxf sMdysL vfisLMgtn post ivwc Puwl pyj qy Cpvfieaf sI, pr dUsry pfsy gYrqmMd Kflsy ny vI afpxI ivwq muqfbk vfisLMgtn tfeImjL ivwc iewk cOQy ihwsf sPy qy pRDfn jfrj busL nMU sMboDn huMidaF apIl kIqI sI ik Bfrq srkfr vloN mnuwKI aiDkfrF dI kIqI jf rhI nslkusLI bfry Auh mnmohx isMG nMU suafl jrUr krn. pRDfn mMqrI nMU jI afieaF kihx ivwc rfjvMq isMG aqy AusdI sMsQf dy nfl keI rhIs jfxy jFdy iswK sLfml sn. rhIspuxy ivwc gRsy ieMnF vIrF ny pRDfn mMqrI mnmohx isMG dI KusLfmdI krn df ies nMU sunihrI mOkf smiJaf aqy iswK kOm dy kOmI muwidaF nMU ivsfr ky AusnMU jI afieaf kihx leI hjLfrF zflr Krcy. pRDfn mMqrI dI afmd qy iswK muwidaF nMU AuBfrn ihwq kIqf igaf mujLfhrf amrIkf dy 30 qoN Aupr gurduafry aqy iswK sMsQfvF vloN spFsr kIqf hoieaf sI. 9/11 dI Gtnf qoN bfad Bfrq dy pRDfn mMqrI mnmohx isMG df ieh pihlf srkfrI dOrf sI aqy ies nMU bVI aihmIaq idwqI jf rhI sI. 18 julfeI idn somvfr nMU amrIkf dI rfjDnI vfisLMgtn sLihr, ijs nMU dunIaF df sB qoN pfvrPuwl sLihr vI mMinaF jFdf hY ivKy sMgq duroN dUro iekwqr hoxI sLurU hoeI. 10-10 GMty zrfeIvr krky kocF rfhIN sMgq ny ies mujLfhry ivwc sLmUlIaq kIqI. vfeIt hfAUs dy sfhmxy lfPIaq pfrk ivwc sjfeI geI iewk bVI pRBfvsLflI styj qoN zf[ amrjIq isMG ny TIk 5 vjHy sB nMU jI afieaF ikhf aqy aMgryjLI ivwc mujLfhry dy kfrx dwsy ik asIN ieQy ikAuN iekwqr hoey hF. AunHF dwisaf ik Bfrq ivwc Gwt igxqIaF dy hwk kuclHy jf rhy hn. ihrfsqF ivwc sLwkI ZMg nfl mOqf ho rhIaF hn. iswK nOjuafnF dI PVo PVfeI ny pMjfb dy hr iswK nMU icMquq kIqf hoieaf hY. aMimRqDrI iswK nOjuafnF nMU pulIs vloN JUTy pulIs kys bxf ky jylF ipwCy zwikaf jf irhf hY. zf[ amrjIq isMG, jo ik Kfilsqfn aPyarjL sYNtr dy sMcflk hn aqy lMmy arsy qoN vfisLMgtn qoN iswK muwidaF nMU lfbI rfhIN AuBfrn leI XqnsLIl hn, ny ikhf ik Bfrq df pRDfn mMqrI mnmohn isMG dwsy Bfrq ivwc Gwt igxqIaF Aupr jLulm ikAuN kIqy jf rhy hn? afpxy afp nMU dunIaF dI sB qoN vwzI zYmokRYitwk styt hox df Brm pflx vflf Bfrq dwsy ik AuQy aYmnYstI ieMtrnYsLnl aqy ihAUmn rfeIts vfc vrgIaF sMsQfvF nMU jfx dI iejfjLq ikAuN nhIN hY? zf[ amrjIq isMG ny ikhf ik awj amrIkI pRDfn jfrj busL Bfrq dy pRDfn mMqrI mnmohn isMG nMU styt iznr dy rhy hn. bhuqfq ivwc amrIkn smJdy hn ik ieMzIaf sLfied dunIaF dI sB qoN vwzI zYmokRysI hY aqy ihMsf ivroDI hY pr amrIknF nMU pqf hoxf cfhIdf hY ik Bfrq, lokqMqrqf df ZONg rcf ky Gwt igxqIaF nMU kuclH irhf hY. AunHF ikhf ik sfnMU pqf hY ik ierfk ivwc kI ho irhf hY, sfnMU pqf hY ik aPgfinsqfn ivwc kI ho irhf hY, sfnMU pqf hY ik PlsqIn ivwc kI ho irhf hY, sfnMU pqf hY ik ilbIaf ivwc kI ho irhf hY, pr sfnMU bhuiqaF nMU ieh nhIN pqf ik Bfrq ivwc kI ho irhf hY. zf[ amrjIq isMG ny ikhf ik jdoN nfjLI juLlm kr rhy sn qF dunIaF ny jfnx dI koisLsL nhIN kIqI ik nfjLIaF df kI mnorQ sI pr jdoN nfjLIaF ny lwKF ijAUjL mOq dy Gft Auqfr idwqy, kYQilkF aqy kOminstF Aupr jLulm hoey, awj asIN Jurdy hF ik Aus vyly asIN pqf ikAuN nf lgf sky. AunHF ikhf ik awj asIN afpxy lfa mykr, nIqI GfVy aqy srkfrI numfieMidaF nMU sfvDfn kr rhy hf ik Bfrq jo afpxy afp nMU dunIaF dI sB qoN vwzI zYmokRysI dws irhf hY, AuQy Gwt igxqI kimAUntIaF Aupr iGnfAuxy jLulm Zfhy jf rhy hn. AunHF ikhf ik awj sfzIaF awKF sfhmxy sfAUQ eIst eysIaf ivwc Bfrq srkfr vloN jLulm kIqy jf rhy hn pr asIN ieh sB kuwJ jrI jf rhy hF. zf[ amrjIq isMG ny ies mOky lgfqfr 15 imMt nfhry lgfey aqy AuWcI afvfjL ivwc sMgq ny AunHf dy hr nfhry df juafb idwqf. mujLfhrfkfrIaF dI ieh afvfjL vfeIt hfAUs nfl tkrfa tkrfa ky BrqI kirMidaF nMU pRysLfn krdI horI amrIknF nfgirkF nMU nvIN jfxkfrI pRdfn kr rhI sI. amrIkn gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn XfdivMdr isMG ny styj qoN mujLfhry ivwc afey smuwcy vIrF-BYxF aqy bwicaF nMU jI afieaF ikhf. AunHF ikhf ik qusIN awj ieQy phuMc ky ieh iswD kr idwqf hY ik iswK sfry sON nhIN gey hn. awj vrikMg zya dy huMdy hoey kOmI PrjL nMU inBf rhy ho asIN quhfzf DMnvfd krdy hF. XfdivMdr isMG ny ikhf ik kuwJ iswK pRDfn mMqrI mnmohx isMG nMU jI afieaF kihx vflI kqfr ivwc lwgy hoey hn. ies bfry aYnf hI kihxf kfPI hY ik ieh koeI nvF ivrsf nhIN, nf suwcf nMdF dI kmI hY aqy nF hI AunHF nUM Pflo krn vfilaF dI kmI hY, ieh dovyN DfrfvF nfl nfl cwl rhIaF hn. AunHF ikhf ik asIN awj Bfrq dy Aus isstm nMU nkfrn afey hF jo gFDI aqy nihrU ny sQfpq kIqf sI ijs rfhIN Gwt igxqIaF dy hwkF nMU idn idhfVy kucilHaf jf irhf hY. asIN pRDfn busL dy iDafn ivwc ilafAuxf cfhuMdy hF ik Auh mnmohx isMG nMU puwCx ik Auh 1984 ivwc ikQy sn. agr drbfr sfihb ivwc huMdy qF AunF dI mOq ho jfxI sI, agr Aus vkq idwlI ivwc sn qF dwsx ik Auh ikQy luwky hoey sn ikAuNik idwlI ivwc Aus vkq iswKF df kqlyafm kIqf igaf sI. AunHF ikhf ik aMqrrfsLtrI BfeIcfry nMU ieh jfnx df hwk hY ik mnmohx isMG Aus vyly ikQy luwikaf hoieaf sI jdoN iswKF nMU glF ivwc tfier pf ky jlfieaf jf irhf sI. sR[ XfdivMdr isMG ny awgy ikhf ik asIN mnmohx isMG nMU PYlo iswK nhIN smJdy ikAuNik iesny 1992 ivwc, jdoN ieh Bfrq df ivwq mMqrI sI, XUnfeItz nysLn dy ihAUmn rfeIts kimsLn nMU ikhf sI pMjfb ivwc sB TIk Tfk hY. ieh Auh smF sI jdoN pMjfb aMdr iswK nOjuafn df sikAUrtI Pors aqy pMjfb pulIs vloN idn idhfVy isLkfr Kyizaf jf irhf sI. ies AuprMq zf[ bKsLIsL isMG ny pRBfvsLflI ivcfrF rfhIN Bfrq srkfr dI inKyDI kIqI aqy nfhry lf ky afpxy jjLbfqF df pRgtfvf kIqf. ies qoN awgy inAUXfrk qoN afey BfeI jsbIr isMG ny mujLfhrfkfrIaF nMU sMboDn kIqf. AunHF ikhf ik sfzI kOm df iewk ihwsf smJdf hY ik mnmohx isMG iewk iswK hY ies krky keI vfr Aus df ivroD krnf shI nhIN hY, pr qusIN sfry sucyq iswK ho jo kOmI pwK nMU mUhry rwK ky cwldy ho. AunHF ikhf ik awj asIN mnmohx isMG dIaF pRDfn jfrj busL nfl kIqIaF jfx vflIaF momoTwgxIaF nMU JUTlfAux afey hF. AunHF ikhf ik Bfrq bfry ieh kihxf shI hY ik AuQy gwlF hor qy hkIkq hor hY. inAUXfrk tRfeI styt ivwc pfKMzI bfibaF dIaF aYzF bMd krvfAux vflI muihMm dy pFDI sR jsbIr isMG ny awgy ikhf ik mnmohx isMG dI kmFz hyT 6 jUn sMn 2005 nMU sRI drbfr sfihb aMdr sLhIdF dI Xfd ivwc juVy iswKF, Kfs krky sfzy mihbUb afgU sR[ ismrnjIq isMG mfn, dl Kflsf dy afgU aqy PYzrysLn afgUaF dy iKlfP dysL DRohI dy kys drj krky AunHF nMU jylH dIaF slfKF ipwCy jkiVaf igaf hY. ies AuprMq sLRomxI akflI dl aMimRqsr dy numfieMdy sR[ bUtf isMG ny sMgq nMU sMboDn kridaF ikhf ik Bfrq dy pRDfn mMqrI mnmohx isMG, ijMnF nMU svf ku sfl pihlF jdoN nfmjd kIqf igaf sI qF iswK kOm ny ieh soc ky ik Auh iswK kOm nfl ho rhIaF vDIkIaF nMU rokx dI koisLsL krygf. pr svf sfl bfad hoieaf ieh ik iswK kOm dy sLyridwl afgU sR[ ismrnjIq isMG mfn, BfeI kMvrpfl isMG qy hor iswK afgUaF nMU igRPqfr kr ilaf hY. sR[ mfn nMU igRPqfr krky juzIsLIal ihrfsq ivwc Byj idwqf hY aqy muirMzy dy iewk aYs[ aYc E[ qoN sR[ mfn dI byiewjLqI krvfeI geI hY. do vfr BfrqI pfrlImYNt df mYNbr rihx vfly sKsL nfl aYsf durivvhfr ? ieh gulfmI df icMn hY. sR[ bUtf isMG ny ikhf ik iswK kOm dy hr pRfxI nMU afpxy aMdr kOmI cfa pYdf krnf cfhIdf hY. jdoN sfzy aMdr kOmI cfa pYdf ho igaf qF asIN jldI Kfilsqfn afjLfd krvf skFgy. ienHF bulfiraF qoN bfad mujLfhrfkfrIaF ny vfeIt hfAUs vwl nMU mfrc kIqf aqy lgfqfr iewk GMtf vfeIt hfAUs dI dihlIjL qy mfrc kridaF akfsL guMjfAU nfhiraF nfl vfisLMgtn dIaF icwty pwQrF dIaF iblizMgF gUMj AuWTIaF sn. iewk GMtf lgfqfr nfhrybfjLI qoN bfad muwV styj sjfeI geI. sLRomxI akflI dl aMimRqsr kYnyzf dy numfieMdy sR[ gurmIq isMG gryvfl ny mujLfhrfkfrIaf nfl ivcfr sFJy kridaF ikhf ik awqvfdI iswK nhIN blik Bfrq srkfr aqy pMjfb srkfr aslI awqvfdI hY. AunHF ikhf ik asIN dunIaF Br dy iswKF nMU bynqI krnI cfhMudy hF ik vIro qusIN kOm leI iesy qrHF sMGrsL ivwc juwty rho asIN hr qrHF quhfzy nfl hF. sFJ svyrf aKbfr dy mYnyijMg aYzItr sR[ suKimMdr isMG hMsrf ny ikhf ik Bfrq df pRDfn mMqrI Bolf Bflf ichrf lY ky amrIkf ivwc srkfrI dOry qy afieaf hoieaf hY. sdky jfeIey amrIkn iswKF dy ijMnF afh mujLfhrf AulIk ky mnmohn isMG dI juafb qlbI krn df Auprflf kIqf hY. AunHF ikhf ik mYN amrIkI pRDfn jfrj busL nMU sMboDq ho ky isrP aYnf hI kihxf cfhuMdf hF ik busL sfihb quhfxy zfieinMg tybl qy awj iewk Auh sKsL bYTf hY ijhVf Bfrq aMdr lwKF Gwt igxqI lokF dI kfql srkfr df numfieMdf hY. Bfrq hI sLfied iewk aijhf mulk hY ijQy 25 hjLfr lokF nMU cuwk ky mOq dy Gft Auqfr ky bfad ivwc axpCffqIaF lfsLF krfr dy ky AunHF df ikRafkrm kr idwqf igaf hovy aqy dunIaf dy lokF ivwc ieh iPr vI lokqMqrI burkf pf ky ivcr irhf hovy. sR[ hMsrf ny ikhf ik asIN isrP ies mujLfhry ivwc sLmUlIaq krn hI trFto qoN afey sI ikAuNik ieh bhuq hI AuWqm kfrj hY. AunHF ikhf ik mnmohx isMG vyKx nMU iswK lgdf hY pr iswK khfAux df AuhI hwkdfr hY jo gurU dI iPlfsPI dy afDfr qy jMqF dy duwK drd suxdf hY, jo hr vrg dy lokF dy mnwuKI aiDkfrF dI rKvflI krdf hY. AunHF ikhf ik mnmohx isMG asl ivwc iewk rbV stYNp hY ikAuNik nIqIaF AuQy hor lokF dIaF cldIaF hn. ies AuprMq BfeI jogf isMG inAUXfrk ny iewk bVy Bfvuk ho ky iewk kivqf "iewk mF rovy qy kurlfvy, qrly Tfxydfr dy pfvy, vy mYN vfsqf pfAunI aF, dy idE lfsL puwqr dI mYnMU mYN afKrI rsm inBfAuxI aF" pysL kIqI. ies kivqf ny keI awKF nm kr idwqIaF sn. ies AuprMq BfeI surjIq isMG kulfr, crnjIq isMG aqy suKdyv isMG igwl ny sMboDn kIqf. "awj dI afvfjL" dy sMcflk sR[ suKdyv isMG ny ikhf ik awj qusIN swcmuwc hI DMnqf dy Xog ho. Gwt igxqI lokF dy hwkF leI qusIN afvfjL bulMd kr rhy ho. qusIN amrIkf dy kony kony coN cwl ky Kfilsqfn dy sMGrsL ivwc Xogdfn pfAux ieQy puwjy hoey ho. Auh idn dUr nhIN ijs idn Kfilsqfn dy JMzy dunIaF dy mulkF dy JMizaF brfbr Juwlxgy. awk nf jfeIN, Qwk nf jfeIN, ivwc ivcfly ruwk nf jfeI, mMijLl qyrI hwl swc iensfP afjLfdI, mfCIvfVy vwly qwkIN, iewk idn afAuxf qyry AuWqy, ho skdy qyry afpxy vI qyrf sfQ nf dyx, rwKIN Brosf gurU dy AuWqy, isMGf qyrI loV bVI hY imwtI dy ivwq ruwl nf jfeI. kuwl imlf ky ieh iewk pRBfvsLflI aqy mhwqvpurx mujLfhrf ho inbiVaf hY. ies mujLfhry nMU amrIkf dI sI[aYn[aYn aqy keI aKbfrF ny kvr kIqf hY, Bfv Bfrq dIaf iswK ivroDI qfkqF vloN pRDfn mMqrI mnmohx isMG nMU vrq ky amrIkf ivwc iswK ivroDI lfbI nMU mjbUq krn dy mnsUby Gwto gwt kuwJ smyHN leI asPl ho ky rih gey hn. azvfnI itky rihxgy nvIN idWlI:- ipwCly keI idnF qoN BfrI qxfa aqy tkrfa dy bfad aWj aKIr rfsLtrI soiem syvk sMG aqy BfrqI jnqfpfrtI dy ivcfly lIzrisLp dy muWdy qy smJoqf ho igaf ijs dy qihq ivcfrDfrf qoN nf Btkx aqy nvIN pIVIH nUM lIzrisLp soNpx dy Xqn qyjL krn dy vfady qy lfl ikRsLn azvfnI nUM iPlhfl pfrtI pRDfn bxy rihxdI iejfjLq dy idwqI geI| azvfnI dI sMG dPqr jf ky Aus dy sInIar nyqfvF nfl isWDI gWlbfq dy bfad Bfjpf pRDfn aYm[vYkeIaF nfiezU ny ikhf ‘azvfnI afpxy ahuwdy qoN asqIPf nhI dy rhy hn| ies bfry mIzIaF dy iek vrg ivc af rhIaF KbrF glq hn| AunHF irsLiqaF bfry kI bolF jo bhuq pihlF hI Kqm ho gey: aYsLviraF muMbeI:- iPlm aiBnyqf slmfn Kfn nfl koeI iek vfd-ivvfd vflI tYlIPon qy gWlbfq bfry AuTy vfvroly dy sbMD ivc aWj aYsLviraF rfey ny afpxI cuWp qoVdy hoey ikhf ik mYN hux AunFH irsLiqaF bfry kuJ nhI bolxf cfhuMdI jo kfPI smyN pihlF hI Kqm ho gey hn| mYN ies gWlbfq qy ies sbMD ivc AuTy ivvfd ivc nhI pYxf cfhuMdI| ieh mfmlf hux inaFiek ivvsQf kol hY aqy kfnUMn afpxf kMm krygf| ies typ dy pRkfsLq hox dy bfad slmfn Kfn dIaF anykF aglIaF iPlmF dI sUitMg qy svflIaF insLfnf lwg igaf hY| qKLq kysgVH : byloVf dKl puafVy dI jVH jlMDr:- qKLq sRI kysgVH afnMdpur sfihb dy mYnyjr dy iek sRomxI kmytI mYNbr ivckfr pYdf vfd-ivvfd nUM sQfnk pRbMD ivc mYNbr dI byloVI dKlaMdfjIL krfr idwqf jf irhf hY aqy sQfnk isWK afgUaF vWlo sRomxI kmytI qoN mMg kIqI jf rhI hY ik ies mfmly nUM lYky ipCly 22 sfl qo NieQoN df bfKUbI pRbMD clf rhy mYnyjr s[krm isMG dI kIqI bdlI rWd kIqI jfvy| sQfnk sRomxI kmytI mYNbr dy iek hmfieqI aqy qKLq ivc kMm krdy iek syvfdfr ivckfr pihlF qlK klfmI qy iPr hWQopfeI ho geI sI,ikAuNik syvfdfr ny Aus ivakqI nUM afpxI kfr rsqy ivcoN pfsy krn leI kih idwqf sI| ies mfmly nUM sRomxI kmytI mYNbr ny vWkfr df suafl bx ky mYnyjr iKlfP srgrmI syiDq kr idwqI| akflI nyqf nMbrdfr rfjvMq isMG ny dWisaf ik jd sRomxI kmytI mYnjr ny ies Gtnf bfry qKLq sfihb ivKy Drnf dyx dI gWl afKI qF sB qoN pihlf AunFH hI sMprk krky aijhf krn qoN vrijaf sI| AunFH ikhf ik asl ivc mYNbr vwlo hr pRbMDkI mfmly ivc dKlaMdfjLI aqy mnmrjIL dy vqIry kfrn kfPI smyN qoN hI mYnyjr nfl sbMD axsuKfvyN bx rhy sn,ikAuik mYnyjr keI vfr AunFH dI gWl inXmF qoN bfhr hox kfrn mMnx qoN asmrQ huMdf sI| keI hornF mYNbrF ny qKLq sfihb dy pRbMDkI rijstr ivc mYNbr vWlo ieMcfrj kIqy hoey idKfey | hflFik aiDkfrIaF qoN isvfey hor iksy nUM vI aijhy ieMdrfj krn dI iejLfjq nhI huMdI | isWK gurduafrf juzIsILal kimsLn ny bIbI jfgIr kor nUM 5 sfl sRomxI kmytI dI pRDfngI qoN htfieaf aMimRqsr: isWK gurduafrf juzIsILal kimsLn ny aWj iek aihm PYslf kridaF sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor nUM kmytI dI pRDfngI dy ahwudy qoN htfAux df aYlfn kIqf hY| kimsLn ny AunFH dI mYNbrI rWd kridaF pMj sflF leI sRomxI kmytI dI cox vfsqy afXog krfr dy idWqf| ieh vI hukm idWqf ik Auh mYzIkl kflj ivWc dfKilaaF dI gYrkfnUMnI ZMg nfl muafP kIqI 2 kroV 55 lWK 23 hjLfr rupey dI rkm qurMq sRomxI kmytI dy KjLfny ivc jmFH krvfey| bIbI jfgIr kor ny ies PYsly dI aflocnf kridaF ies nUM srkfrI dbfa hyT af ky kIqf igaf hox df dosL lfieaf hY| AunFH ieh vI ikhf ik Auh ies PYsly nUM hfeI kort ‘c cuxoqI dyxgy| sRomxI akflI dl dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl ny ies PYsly nUM isWKf dy Dfrimk ‘c isWDf dKl dwisaf| ieQy aWj dupihr qoN bfad PYsly df aYlfn kimsLn dy cyarmYn ksLmIr isMG pWtI qy dUsry dy mYNbrF amrIk isMG rMDfvf qy ajvMq isMG mfn ny kIqf| kimsLn dy cyarmYn sRI pWtI ny dwisaf ik iqMn sfl pihlF mYzIkl kflj dy ividafrQI nirMdrpfl isMG vWlo ieh kys dfier kIqf igaf sI ik gurU rfmdfs mYzIkl aYNz irsrc ieMstIicAUt ivWc aYn[afr[afeI koty ivWc kuJ sfbkf akflI mMqrIaF ijMnFH ivc suWcf isMG lMgfh, zf[rqn isMG ajnflf,akflI afgUaF joLrf isMG mfn,sRomxI kmytI dy sfbkf aYkitMg pRDfn alivMdrpfl isMG pKoky aqy kuJ hor akflI afgUaF dy bwicaF nUM sItF idWqIaF geIaF hn aqy ies dy koty leI inrDfrq PIs nhI leI geI,ijs kfrn sRomxI kmytI nUM kroVf rupey df Gftf pfieaf igaf| ieh kys bIbI jfgIr kor,pRoPysr ikrpfl isMG bzMUgr (sfbkf pRDfn sRomxI kmytI )jQydfr jgdyv isMG qlvMzI,sRomxI kmytI dy sfbkf skWqr zf[gurbcn isMG bcn aqy sRI hrbyaMq isMG ivruWD dfier kIqf igaf sI| vrnxXog hY ik bIbI jfgIr kor ny mfrc 1999 ivWc afpxy kfrjkfl smyN dorfn sQfnk gurU rfmdfs mYzIkl kflj ivWc aYn[afr[afeI koty ivc aYm[bI[bI[aYs qy bI[zI[aYs ivWc sItF idWqIaF sn| AunFH ny akflI mMqrIaF qy lIzrF dy bWicaF nUM aYn[afr[afeI kotyivWc sItF qF dy idWqIaF pRMqU AyunFH qoN inrDfrq PIs jo 75 hjLfr zflr bxdI sI nhI leI geI| ies qoN bfad jQydfr jgdyv isMG qlvMzI qy pRo[ikrpfl isMG bzMUgr pRDfn bxy pRMqU AunfH ny ieh PIsF vsUlx leI koeI kdm nf cuWky| ies qoN bfad bIbI jfgIr kor ny muV pRDfn bxidaF ieh PIsF ibnF aMiqRg kmytI dy pRvfngI qoN muafP kr idWqIaF|kimsLn ny afpxy PYsly ivWc ikhf hY ik pRo[ikrpfl isMG bzMUgr ,jQydfrjgdyv isMG qlvMzI, skWqr gurbcn isMG bcn qy hrbyaMq isMG ies kys ivWc imly sbUqF anusfr dosIL nhI pfey gey jdoN ik bIbI jfgIr kor kys dI suxvfeI dorfn imly sbUqF krky dosIL pfeI geI| sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor ny isWK gurduafrf juzIsILal kimsLn dy PYsly bfry iqWKf pRqIkrm idMdy hoey ikhf hY ik kimsLn ny AyunFH nUM jfxbuWJ ky srkfr dy dbfa hyT insLfnf bxfieaf hY| Auh ies gYr kfnUMnI PYsly nUM hfeIkort ivc cuxoqI dyxgy| aWj ies PYsly qoN bfad XUnIvristI kfiem krn bfry klgIDr invfs ivc mIitMg krn qoNpihlF bIbI jfgIr kor ny dWisaf ik kimsLn ny ieh PYslf srkfr dy kihx qy kIqf hY| srkfr ny sRomxI kmytI dI sLfndfr kfrgujLfrI qoN pRysLfn ho geI| AunFH ikhf ik aslIaq ieh hY ik pUrIaF PIsF jmFH nf krvfAux vfilaF nUM sRomxI kmytI ny vfr-vfr icWTIaF ilKIaF hn| ieh sfl 2000 df mfmlf hY | AunFH ikhf ik ies qoN pihlF jQydfr gurbcn isMG tohVf aqy jQydfr jgdyv isMG qlvMzI vI pRDfn rhy hn pr iksy nUM kimsLn ny insLfnf nhI bxfieaf| bIbI jfgIr kor ny ikhf hY ik ies qoN pihlF vI kimsLn vlo ley PYsilaF nUM hfeIkort ivc cuxoqI idqI geI sI aqy ieh vI rWd hoey sn| AunFH ikhf ik ies gYrkfnUUMnI PYsly bfry koeI icMqf nhI hY| AunFH ikhf ik myrI cox gurduafrf aYkt anusfr hoeI hY aqy ies nUM koeI rWd nhI kr skdf| AunFH ikhf ik kfljF dy trwst dy PYsly sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI iksy qrFH ijMmyvfr nhI hY| Auh qF kmytI vWlo mIitMgf ivc jFdy hn| AunFH dI cox lokF ny kIqI hY| sRomxI akflI dl dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl ny ikhf hY ik PYslf mMdBfgf hY aqy pUrI qrfH rfjsI ihWqf qoN pRyirq hY| trwst dy mfmly df isWDf sRomxI kmytI nfl koeI sbMD nhI hY| jfgIr kor ny isWK kom df isr dunIaf Br ‘c nIvF hoieaf: mnjIq jI[ky idWlI: sRomxI akflI dl pMQk (sMqoK isMG )dy pRDfn ny isWK gurduafrf juzIsILal kimsLn vWlo sRomxI kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor ny ahuwdy qoN htfAux dy PYsly nUM mMdBfgf krfr idMidaF kmytI ivWc ho rhIaF DFdlIaF qy iPkr jLfihr kIqf hY| aWj ieQy ikhf ik sRomxI kmytI bfry aijhIaF gWlf sfhmxy afAuxIaF sRomxI akflI dl dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl df Aucycf iDafn mMgdIaF hn| mnjIq isMG ny ikhf ik jQydfr gurcrn isMG tohVf dy lwgpg zyZ dhfky pRDfngI kfl dorfn sRomxI kmytI dy pRbMD ivWc AunFH qy aijhy GtIaf qy iBRsLt ieljLfm nhI sn lwgy pr bIbI jfgIr ny qF kom dI ieWjq hI rol ky rWK idWqI| sRI isMG ny mMg kIqI hY ik sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI qy pkV rWKx vfly ies kimsLn vFg idWlI isWK gurduafrf pRbMDk kmytI qy vI aijhf hI isWK gurduafrf juzIsILal kimsLn kfiem hoxf cfhIdf hY ijhVf idWlI gurduafrf kmytI dy pRDfn,jnrl skWqr qy bfkI pRbMDkI mYbrF vWlo aiDkfrF dI kIqI jFdI durvrqoN nUM zWk sky| ies sfry kmytI hfkm Aus kimsLn dy sfhmxy jvfbdyh hox| sRI isMG ny ikhf ik Auh ies mMg sbMDI kyNdrI gRih mMqrI qoN ielfvf muWK cox kimsLn nUM vI imlxgy qF ik idWlI gurduafrf kmytI dfg aks vI Krfb hox qoN bcfieaf jf sky| AunFH dfavf kIqf ik idwlI gurduafrf pRbMDk kmytI ivWc byloVI BrqI,ividak adfiraF df inkMmf stfP afpxy irsLqydfrF nUM iemfrqF dy Tyky qy AunFH qoN kimsLn dI pUrqI qF hI rokI jf skdI hY jy kmytI dy hfkmF nUM kfbU ivWc rWKx leI aijhf hI koeI sfrQk kimsLn kfiem hovy| ies dorfn sRomxI akflI dl dy pRdysLk pRDfn avqfr isMG ny kimsLn dy ies PYsly dI jm ky inKyDI kridaF ikhf ik akflI dl nUM bdnfm krn df ieh srkfr df dUjf nvF hWQkMZf hY ikAuNik ies qoN pihlF aijhy hI ieljLfm suWcf isMG lMgfh qy syvf isMG syKvF qy kmytI mNbr hirMdr pfl isMG pWKoky qy lWgy sn qy hfeIkort ny AunFH nUM sfP icWt dy idWqI sI| sRI ihWq ny ikhf ik ieh pMQ ivroDI qfkqF hn jo pMQ nUM bdnfm krdy kFgrs dI JolI cuWk rhIaF hn| sRomxI akflI dl idWlI qy idWlI isWK gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn prmjIq isMG srnf ny ies PYsly nUM isWK kom leI mfXUsI vflf PYslf ikhf hY jo isWKf dI suprIm kort bfzI dy pRDfn df kurWprsLn ‘c ilpq hoxf isWK kom leI mMdBfgf idn hY| sRomxI kmytI dy pRDfn iBRsLt hox dy nfl awj iswK kom df isr dunIaf Br ivWc nIvF hoieaf hY qy Auh vI AudoN jdoN sRomxI kmytI dI ies pRDfn dI cox leI akflI dl dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl Kud ijLMmyvfr hox qy AunFH dI sLih qy ieh iBRsLtfcfr hoieaf hY| ies leI sRI bfdl nUM sRomxI akflI dl dI pRDfngI qoN asqIPf dy dyxf cfhIdf hY| cMgI kfrgujLfrI vfilaF nUM bdilaf nhI jfvygf: dUlo PiqhgVH sfihb:- pMjfb pRdyusL kFgrs dy pRDfn sLmsyr isMG dUlo ny ikhf ik kFgrs ivc cMgI kfrgujLfrI vfly ahudydfrF nUM bdilaF nhI jfvygf aqy sfry ahwudydfrF dI kfrgujLfrI nUM cMgI qrFH dyKx ivcfrn qoN bfad hI koeI PYslf kIqf jfvygf| aWj ieQy ivsyLs mulfkfq ivc sRI dUlo ny ikhf ik kFgrs dI kfrgujLfrI ivc hor suDfr ilaFdf jfvygf qF jo muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG aqy kuWl ihMd pRDfn sonIaf gFDI dy hWQ mjLbUq kIqy jf skx| AunFH ikhf ik sRImqI gFDI vWlo jfrI mYnI PYsto ivco iksfn Kyq mjLdUr, vrg dIaF ijhVIaF mMgf bkfieaF rih geIaF hn,AunFH nUM ien-bn lfgU krvfAux leI hr sMBv Xqn kIqf jfvygf|AunFH dfavf kIqf ik kFgrs Drm inrpWK pfrtI hY aqy pMjfb dy lokF vWl hmysLf iPrkfpRsq qfkqF nUM BFj idWqI geI hY| dubeI PyrI dI kyNdr vlo bfad ‘c mnjULrI ny amirMdr dy JUT df prdfPfs kIqf : bfdl cMzIgVH: sRomxI akflI dl dy pRDfn aqy pMjfb dy sfbkf muWK mMqrI pRkfsL isMG bfdl ny ikhf hY ik kyNdr srkfr vWlo pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG dI dubeI PyrI nUM bfad ivc idwqI geI mnjuLrI ny pMjfb aqy dysL dy lokF sfhmxy muWK mMqrI vWlo idn-idhfVy boly gey icWty JUTF df prdfPfs kr idqf hY| smuWcy smfj aMdr ieh gWl iksy vI sWLk dI guMjfiesL qoN ibnF isWD ho geI hY ik pMjfb df muWK mMqrI afey idn JUT bolx df afdI ho cuWkf hY| ies sLrmnfk sWcfeI dy mWdynjLr kYptn amirMdr isMG afpxy afp Auqy pCqfvf krn leI smUh pMjfbIaF qoN muafPI mMgx qoN ielfvf koeI hor rfh nhI rih igaf hY| s[bfdl ny aWj ieQy jfrIibafn ivc ikhf akflI afgU ny Bfrq srkfr dy ivdysL mMqrfly vwlo muWK mMqrI dI dubeI PyrI nUM dyr nfl idqI geI ies mnjuLrI dI vI sKq nukqfcInI kIqI |AunFH ikhf ik aijhI mnjuLrI kyvl AuNdo idwqI jFdI hY jdo srkfr nUM jnqk ihWqF jF dysL dy vzyry ihWqf Auqy pihrf dyx leI koeI aijhf PYslf krnf loVINdf ho jfvy, ijs leI agfAU mnjULrI leI vkq nf hovy| AunFH ikhf ik muWK mMqrI dI dubeI PyrI jo ik Kud AunFH muqfbk hI iek inWjI dorf dI,koeI aijhf kMm nhI sI, ijs leI agfAU mnjuLrI lYxf sMBv nhI sI| s[bfdl ny aWgy cWl ky ikhf ik iPr vI ies qrFH idwqI geI mnjuLrI nfl muWK mMqrI dy AunFH ibafnF dy dfaivaF dI polH KuWl geI hY,ijs ivc Auh bulMd afvfjL ivc pMjfbIaF nUM ieh kih ky guMmrfh krdy rhy hn ik AunFH nUM qF aijhy iksy mnjuLrI dI loV nhI sI| afpxy ibafn ivc s[bfdl ny ikhf ik ieh dwuKdfeI sWcfeI hY ik muWK mMqrI nMU PVf mfrn aqy sMjIdf msilaF qy gYr ijMmyvfrnf ibafnbfjLI krn df soLk bx cuWikaf hY | Prfr hox ipWCo hvfrf dI kYdI lKivMdr isMG dI pqnI ny kIqI mdd jlMDr: cMzIgVH dI buVyHl jylH qoN Prfr hox ipWCo pMjfb dy sv[ muWK mMqrI byaMq isMG dI hWiqaF ivc sLfml bWbr Kflsf ieMtrnYsLnl dy aWqvfdI jgqfr isG hvfrf dI mdd kYdI lKivMdr isMG dI pqnI blivMdr kor ny kIqI sI| hvfrf ny idWlI puls nUM dwisaf ik Aus ny kYdI lKivMdr isMG nUM jylH qoN Prfr hox dI Xojnf bfry dwisaf sI| lKivMdr ny hI Aus dI mulfkfq jylH ivc afpxI pqnI blivMdr kor nfl krvf idwqI| blivMdr ny aWgy hvfrf nUM gurdIp isMG vfsI ipMz aflmpur ijLlHf PiqhgVH sfihb nfl imlvfieaf sI| jylH qoN Prfr hox ipWCo iehI dovyN kfr lY ky afey sn ijs ivc hvfrf prmjIq isMG iBErf aqy jgqfrf isMG qfrf BWjy sn| hvfrf ny iek mhIny qwk Auh iBErf,qfrf qy dyvI isMG nfl pMjfb dy ies nyVly KyqrF ivc Cupy rhy sn| ies dorfn gurdIp isMG lgfqfr Aus dy sMprk ivc irhf qy Auh vI bWbr Kflsf ieMtrnYsLnl (bI[ky[afeI) df srgrm mYNbr bx igaf | hvfrf ny ikhf ik jdoN Auh afpxy ipMz ivc rihMdf sI Aus smyN Aus dI mulfkfq ipMz isMGfVI mfjrf Qfxf moirMzf dy srmuK isMG nfl hoeI| Aus dy Gr ivc Aus df afAuxf -jfxf sI| srmuK isMG dI BYx hrdIp kor nfl Aus dI cMgI jfx pCfx sI| bfad ivc hrdIp kor ny vI bWbr Kflsf dIaF kfrvfeIaF ivc idlcspI lYxI suLrU kr idWqI sI | jylH qoN Prfr hox ipCo hvfrf ny hrdIp kor pqnI krmjIq isMG AurP PojI ijhVf ik Poj ivc hY qy Aus dI positMg kyrl ivc hY nfl sMprk kIqf| Aus dy sMprk ivc afAux ipwCo hvfrf prmjIq isMG,qfrf qy dyvI isMG qoN vwK ho igaf| AunFH ny PYslf ilaf ik lwgBwg 5-6 mhIinaF qwk Auh sMprk ivc nhI rihxgy qy jLrUrq pYx qy afps ivc imlxgy| igRPqfr kIq ‘mnuWKI bMbF’ aqy horF nUM qF mYN jfxdf qWk nhI : hvfrf cMzIgVH:- bWbr Kflsf ieMtrnYsLnl dy muKI jgqfr isMG hvfrf ny ikhf hY ik pMjfb aqy cMzIgVH pulIs vWlo PVy gey aKoqI mnuWKI bMbF aqy dUjy sfQIaF nUM mYN jfxdf qk nhI| Aus ny spwsLt kIqf ik iek drjn dy krIb ijMnFH XuvkF nUM ihrfsq ivWc ilaf igaf hY, ieMnfH nfl myrf koeI sbMD nhI irhf| mnuWKI aiDkfrF vkIlF dy vPd nfl aWj iek mulfkfq dorfn Aus ny ikhf ik ieh srkfrI eyjMsIaF dI iek igxI imwQI cfl ho skdI hY| vkIlF dy vPd dy iek mYNbr ny dwisaf ik mnuWKI bMbF nUM PVn aqy Aus dy mUMho ‘c inklvfeIaF jf rhIaF khfxIaF mnGVq hn| vPLd dy iek mYNbr ny ieh vI dwisaf ik AuNj ies nUM ies gWl df vyrvf hY ik mfzl jylH bUVHYl ivWco ijs mksd nUM lY ky Auh Prfr hoieaf sI Auh pUrf nhI kr sikaf| sUqrF ny aWgy dWisaf ik Aus nUM ies gWl df vI duWK hY ik idWlI isnymf bMb kFz ivWc Aus df koeI hWQ nhI sI pr pitaflf qoN ihrfsq ivWc lYx ipWCo idWlI pulIs ny Aus Auqy kIqy aMny aiqafcfr dorfn Aus dy mUMh ivWc jbrI isgrt pfeIaF aqy pfn Dwikaf| Aus ny dosL lfieaf ik idWlI pulIs ny Aus df Drm iBRsLt krn leI pUrf qfx lfieaf| |
|||||||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com Here We Grow Again |
||||||||||||||||