|
|
||||||||||||||||
|
julfeI 28, 2005, ipClIaF sfrIaF KbrF
pulIs aPsr ky[pI[aYs[igwl nMU knyzIan srkfr vloN kIqI jf rhI mfiek mdd df ivroD
vrlz iswK afrgynfeIjysLn, aYmnYstI ieMtrnYsLn aqy ihAUmn rfeIts vfc vrgIaF sMsQfvF anusfr igwl ny 1980ivaF qoN 1995 qwk pMjfb aMdr iswK KfVkUaF iKlfP Bfrq srkfr vloN mMnjLUrsLudf jMg ivwZ ky hjLfrF dI qfdfd ivwc iswK nOjuafnF df kqlyafm kIqf hY. igwl ny afpxy rfjkfl dOrfn pMjfb aMdr JUTy pulIs mukfbly bxfAuxy afm ijhI pulIs pRykits kr idwqI sI. sLRomxI akflI dl dy mnuwKI aiDkfr ivMg dy jnrl skwqr sR[ jsvMq isMG KflVf vloN kIqI geI qPdIsL anusfr pMjfb aMdr 25000 lokF nMU pulIs vloN mOq dy Gft Auqfr ky AunHF lfvfirs kih ky sskfr kr idwqf igaf sI ijs df irkfrz awj vI Bfrq dIaF adflqF ivwc grd Pwk irhf hY. bfad ivwc igwl dI imlI Bugq nfl ajIq ishuM nfmI pulIs aPsr ny sR[ jsvMq isMG kflVf nMU GroN agvfh krky sLhId kr idwqf sI. kNYnyzf srkfr vloN aijhy afdmKor ivakqI vloN clfeI jf rhI sMsQf nMU pbilk dy pYsy coN shfieqf dyxI ijQy mnuwKI aiDkfrF nfl koJf mjfk hY AuQy sIdf vloN igwl dI kMpnI vloN ByjI arjLI nMU aprUvr krn ivwc BUimkf inBfAux vfly AunHF aPsrF dI jFc hoxI lfjLmI hY ijMnF ieh PMz “ieMstIicAUt Pfr kfnPilkt mYnyjimMt” nMU Byjx leI arjLI mMnjLUr kIqI sI. sIdf dy bulfry klImYNt bIlYNjr anusfr igwl dI sMsQf “ieMstIicAUt Pfr kfnPilkt mYnyjimMt” leI $85,000 mMnjLUr kIqy gey sI ijMnHF coN $60,000 Byjy jf cuwky hn aqy bfkI ajy Byjxy hn. glob aYNz myl dI irport anusfr afdmKor igwl ny tYlIPon rfhIN ies gwl qoN ienkfr kIqf hY ik Ausdy rfjkfl dOrfn mnuwKI aiDkfrF dI koeI AulMGxf hoeI hY. AunHF ikhf ik ieh sB byquwky dosL hn. iewk irport “afrmjL aYNz aibAUjjL ien pMjfb” ivwc ihAUmn rfeIts vfc sMsQf kihMdI hY ik Bfrq srkfr vloN pMjfb coN KfVkUvfd Kqm krn dy mnorQ leI zI[jI[pI[ ky[pI[aYs[ igwl dI kmFz hyT mnuwKI aiDkfr dI Gor AulMGxf kIqI jf geI hY. irport anusfr ky[pI[aYs[ igwl ny KfVkUaF nMU mfrn vfly aPsrF nMU Kfs ienfm aqy srkfrI mdd dyx dI skIm iqafr kIqI sI. aYmnYstI ieMtrnYsLnl vloN sMn 2003 ivwc jfrI kIqI geI irport ivwc vI aijhy hI sMgIn mfmly AujLfgr kIqy gey hn. pMjfb dI ihMdU vsoN ky[pI[aYs[ igwl nMU “suprkfp” mMndI hY jdoN ik asl ivwc Auh afdmKor iensfn hY. sIdf dy bulfry klImYNt bIlYNjr ny ikhf ik sfzI eyjMsI ny “ieMstIicAUt Pfr kfnPilkt mYnyjimMt” dy zfierYktr zf[ ajy sfhnI nfl ivvhfr kIqf hY ies krky igwl dy irkfrz nMU cYWk krn dI jrUrq mihsUs nhIN sI kIqI geI. sIdf mMqrI eylIn kYrl ny ikhf ik igwl dy mnuwKI aiDkfrF dI AulMGxfvF vfly irkfrz sdkf eyjMsI vloN iemdfd bMd krn df koeI ierfdf nhIN hY. vrlz iswK afrgynfeIjysLn dy pRDfn ajIq isMG shoqf ny ikhf ik AunHF dI sMsQf ieh muwdf knyzIan mMqrfly kol iljf ky iesdI hor pYrvfeI kIqI jfvygI ik knyzIan tYks pyarjL dy ikMny ku hor pYsy aijhIaF mnuwKI kdrF kImqF dI DwjIaF AuzfAux vflIaF sMsQfvF nMU idwqy jf rhy hn. AunHF ikhf ik sbMDq mMqrfly nMU ies bfry jrUr phuMc kIqI jfvygI aqy ies adfiegI df ivroD kIqf jfvygf. jQydfr vydFqI dy kMmF dI AuWc pWDrI jFc krvfeI jfvy: hrnfm isMG
sLRomxI akflI dl aMimRqsr XU[ky[ vloN ibwty nUM igRPqfr krn dI mMg
isWK gurduafrf kimsLn dy PYsly nUM itWc smJdI hF: bIbI jfgIr kOr
bIbI jfgIr kor dy dory nUM Byq BrI cuWp vFg gupq rwiKaf igaf pr jdoN ies dI pWqrkfrFN nUM sUh lWgI qF kuJ pWqrkfr qurMq gurduafrf aflmgIr sfihb puWj gey| AuQy gurduafry dy bfhr Auprokq kflj dIaF bWsf aqy bIbI jfgIr kor dy amly nfl cWlx vfly vfhn KVyH sn| ijAuN hI pRbMDkF nUM pWqrkfr dy afAux df pqf lWgf qF Auh bIbI nUM ieMtrivAU vfly kmry ‘co bfhr lY gey qF jo bIbI nUM ivvfdmeI svflF dy jvfb nf dyx pYx| sRomxI kmytI mYNbr qoN jdoN bIbI bfry pwuiCaF igaf qF AunFH ikhf ik Auh qF cMzIgVH nUM rvfnf ho gey hn aqy Aus ny bIbI jgIr kor df mobfiel nMbr dyx qoN vI ieh kih ky ienkfr kr idWqf ik AunFH ny nMbr bdl ilaf hY| nvyN nMbr bfry Aus nUM jfxkfrI nhI| pqf lWgf hY ik bIbI nUM kimsLn dy PYsly dy iKlfP zt ky pRDfn dI hYsIaq ivc kMm krn bdly AuWQy hfjLr sRomxI kmytI mYNbrF aqy gurduafry dy mulfjLmF ny isropy pf ky snmfnq kIqf| bIbI ny ikhf ik Auh aflmgIr ivKy gurU goibMd isMG Kflsf kflj Pfr ivmYn leI KflIH postF pUrf krn leI ieMtrivAU lY rhy hn| qF AunFH ikhf ik Auh kuJ vI kfnUMn qoN bfhr jf ky nhI kr rhy| kfnUMn qoN bfhr jf ky qF gurduafrf kimsLn ny PYslf suxfieaf hY ijs nMU isWK iksy vI kImq qy mMnx nUM iqafr nhI hn| AunFH ikhf ik kimsLn dy cyarmYn ksLmIrf isMG pWtI ny ieh PYslf suxf ky kYptn amirMdr isMG nUM irtrn igPt pysL kIqf hY ikAuNik ies qoN pihlf kYptn ny ksLmIrf isMG dy puWqr nUM izptI aYzvokyt jnrl dI post qy inXukq krky igPt idWqf sI qF ik sRI pWtI dI jLmIr kYptn amirMdr isMG dI irxI ho jfvy| AunFH ikhf ik AunfH nUM kimsLn vwlo mfxhfnI dy dfavy df koeI zr nhI sgoN kimsLn dy iKlfP mfxhfnI df dfavf qF Auh Kud krngy| ikAuNik sRI pWtI ny kYptn amirMdr isMG nUM KusL krn leI pUry isWK jgq nUM kfnUMn qoN bfhr jf ky cuxoqI idWqI hY| AunFH ieh vI ikhf ik Auh hfeI kort ivWc Blky irWt dfier krngy| jdoN AunFH df iDafn sRI pRkfsL isMG bfdl vWlo idWqy ibafn ik izPfltr bkfieaf PIsF df kroVf ruipaf jmFH krvfAux leI pihlF hI icWTIaF ilKIaF hoeIaF sn|bIbI ny ikhf ik Auh isWK sMgqF vWlo AunFH nUM idWqI syvf inBfa rhy hn aqy ijMnI dyr isWK cfhuxgy EnI dyr Auh syvf krdy rihxgy| iesy dorfn sRomxI kmytI mYNbr gurmyl isMG sMgovfl nfl sMprk krn qy AunFH ikhf ik bIbI jfgIr kor luiDafxf ivWc iksy soLk smfgm ivWc sLfml hox afey sn| jdoN dy Auh sRomxI kmytI dy dubfrf pRDfn bxy hn,ruJyivaF kfrn Auh gurduafrf aflmgIr mMjI sfihb ivKy mWQf tykx gey sI| ieMtrivAU bfry puWCy jfx qy AunFH ikhf ik ieMtrivAU krn vflI kmytI imWQy pRogrfm anusfr AuWQy mojUd sI aqy ieMtrivAU df kMMm ies kmytI ny hI nypry cfiVHaf,ijs dy cyarmYn pRo[hrbMs isMG brInf sn| dUlo nUM mUhro kr ky kFgrs dilqF nUM mohry vjoN vrqygI : bfdl
sRomxI akflI dl dy pRDfn qoN jdoN puwiCaf igaf ik bqor pfrtI pRDfn ieMnFH afgUaF ivruWD qusIN kI kfrvfeI krogy ijMnFH ny PIsF sbMDI Gplf krky akflI dl df aks ivgfiVaf hY qf ies sbMDI sRI bfdl ny ikhf ik lokF bYkF dy vI izPfltr ho jFdy hn aqy jdoN koeI cox lVdf hY qF bYNk dy pYsy jmFH krvf ky moV cox lV lYNdf hY| ijLkrXog hY ik ijMnFH akflI lIzrF dy bwicaF dIaF PIsF sbMDI Gplf hoieaf sI AunFH ivc sRomxI akflI dl bfdl dy mYNbr pfrlImYt zf[rqn isMG ajnflf, sfbkf mMqrI suWcf isMG lMgfh, sRomxI kmytI dy kfrjkfrI pRDfn alivMdr isMG pWKoky,sfbkf mMqrI syvf isMG syKvF aqy mhysLieMdr isMG gryvfl pRmuWK hn| sRI bfdl ny ieMnF akflI afgUaF sbMDI ikhf ik Auh qF isrP ieMnFH nUM pYsy jmFH krvfAux dI bynqI hI kr skdy hn aqy AunFH gurduafrf juzIsILal kimsLn dy PYsly nUM kYptn amirMdr isMG dI sLih qy ilaf igaf PYslf krfr idWqf| kFgrs vWlo dilq afgU sLmsyr isMG dUlo nUM pMjfb pRdysL df pRDfn bxfey jfx qy dilqF dy ruJfn sbMDI suafl df juafb idMidaF sRI bfdl ny ikhf ik ijhVI srkfr ny dilqF dy bWicaF dy vjLIPy rok idWqy,dilqF dIaF DrmsLlfvF aqy sLgn skImF rok idWqIaF,Auh hux iek dilq afgU nUM mohro vjoN vrqygI| AunFH dosL lfAuNidaF ikhf ik pMjfb srkfr bjt df 20 PIsdI ihWsf vI dilqF dI BlfeI leI nhI Krc rhI| AunFH sLmsyr isNMG dUlo qy itWpxI kridaF ikhf ik kFgrs kurpWsLn dy muWdy qy coxF ijWq ky afeI sI pr aWj kFgrs pRDfn kurpWLsLn nUM muWdf hI nhI mMn rhy aqy ivkfs nUM kFgrs df muWdf kih rhy hn| AunFH ivaMg nfl ikhf ik pMjfb ivc ipCly sfZy iqMn sflF ivc hoey ivkfs sbMDI qF hr koeI jfxdf hY| AunFH ikhf ik kFgrs vwlo afAux vflIaf ivDfnsBf coxF qoN pihlf awqvfd df rolf pf ky dihsLq PYlfAux dI koisLs kIqI jf rhI hY aqy kFgrs srkfr ieh kih ky muV sWqf ‘c afAux leI koisLsf kr rhI hY ik aiqvfd nUM qF isrP kFgrs hI Kqm kr skdI hY| kFgrs qy akflI dl ny asl muwidaF qoN muWK joiVaf pMjfb dI muWK sWqfDfrI pfrtI aqy ivroDI sRomxI akflI dl dovyN pfrtIaF pMjfb dy aslI msilaF sbMDI nfkfrqmk rvWeIaF aKiqafr krI iPridaF hn| pMjfb dy aslI mwuidaF nUM aWKo proKy krn leI aqy vWzIaF kurbfnIaF dy ky pMjfb ivc amn bhflI nUM muV bdamnI ivc lY jfx leI gYr ijMmyvfrfnf ibafnbfjIL ieMnFH pfrtIaF dy afgU kr rhy hn| pMjfb dy amn nUM BMg krn leI sRomxI akflI dl mInfr ey sLhIdf bxfAux nfl muKfiqb ho rhy hn| sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor iPlm ‘jo boly so inhfl nUM bMd krfAux bfry ibafn dy rhy hn| dUsry pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG hvfrf dI igRPqfrI nUM iek sfDfrn gWl kih rhy hn| ieh sfrf kuJ pMjfb dI ivMzbnf hI ikhf jf skdf hY| ijs ivc vWzIaF kurbfnIaF dy ky hfsl kIqI pMjfb dI amn sLFqI nUM BMg krn leI ieh Xqn kr rhy hn| ieh ivcfr sI[pI[aYm dy sUbf skWqr pRo blvMq isMG ny gWlbfq dorfn pRgtfey| AunFH ikhf ik sI[pI[aYm iqMn muWidaF rotI,rojIL aqy jLmIn nUM lY ky 16 agsq qoN 31 agsq qWk ipMz pWDr qy jfeygI aqy byjLmIny aqy pMjfb aMdr peI lwKf eykV bynfmI,bMjr,srkfrI jLmIn nUM iqMn pVfvf ivc pihlf Aus dI insLfdyhI krf ky dUsry AuhdIaF igrdorIaF krf ky,qIsry aslI vfhIkfrF dy nF krfAux leI morcf lfeygI| igwl hrdIp df golz mYzl nfl snmfn
PrFs dy iswKF nfl ivqkrf ikEu? PrFs ivc iswKF dy dsqfr dy msly sbMDI sRomxI kmytI df PMn tUr roly rwpy ivc hI rih igaf, sRomxI kmytI ny gwzy nfl kwtf bMn idwqf!!
dsqfr df bhfnf bxf ky Bfrq qoN keI isafsI pfrtIaF dy lIzr afpxy pfrtI tUr qy afey aqy afpxy PMn tUr pUry kr ky cly gey qy ibafn dfg idwqy ik dsqfr df mslf jldI hwl kr ilaf jfvygf. mYƒ smJ nhIN af rhI ik isafsI pfrtI kol ikhVI BMgIaF vflI top hY ijs nfl qusI sfzf dsqfr vflI Poto df mslf hwl kr lvogy. myrf afpxf kyÈ PrFs dy sprIm kort ivc hY iek zyt asIN Bugq cuwky aqy afKrI zyt vI jldI af rhI hY aqy iPr kuJ hI hPiqaF ivc PYslf af jfvygf. PYslf iks qrHF df afAuNdf hY ieh smF hI dwsygf. skUlI bwicaf df kyÈ vI cwl irhf hY. kys adflq ivc hn adflqf kfƒn anusfr PYslf krngIaF, isafsI pfrtIaF dI phuMc afpxIaF pfrtIaF qoN bfhr nhIN jFdI aqy Bfrq dI idwÜI qKq qy bYTI srkfr BfvyN iksy vI pfrtI dI hovy Auh Buwl ky vI iswKF dy hwk dI gwÜ nhIN krygI. sRomxI kmytI, idwlI srkfr qy afs lf ky bYTI hY ik ÈRomxI kmytI ƒ BfrqI srkfr, srkfrI qOr qy PrFs dI srkfr nfl mIitMgF df smF qih kr ky dyvy aqy iPr sRomxI kmytI afpxf vPd PrFs dI srkfr leI lY ky rvfnf hovygI. hux suafl KVHF ho igaf hY ik jy BfrqI srkfr ny PrFs dy iswKF dI isDy qy aisDy qOr qy koeI mwdd nhIN kIqI, qy qhfƒ iksy isafsq aDIn mIitMgF df smF qih krky dyxgy, sRomxI kmytI PrFs dy iswK pRqI afpxI ijMmyvfrI inBfAux qoN ikAu kqrf rhI hY. dsqfr dy msly sbMDI gwzy nfl kwtf bMn ky nhIN srnf. hux ijMmyvfrI inBfAux df vylf vI quhfzy hwQoN lMGdf jf irhf hY. qusIN PrFs dy iswK nfl mqryeI mF vflf slUk nF kro. qusIN zYnmfrk ivc pVfeI kr rhy isdkI iswK dI ikRpfn dy msly sbMDI kfƒnI krvfeI kr rhy ho aqy PfeIins vI kr rhy ho bhuq slfGfXog hY, PrFs dy isKF nfl ivqkrf ikAyN? asIN dsqfr dI Kfqr kfƒnI lVfeI lVH rhy hF jo sfzf hwk hY. Ays hwk dI Kfiqr lV rhy hF asIN ieh lVfeI afKrI dm qwk lVfgy. kfƒnI lVfeI lMbI jrUr hY pr afpxy Dfrimk hwkF leI kfƒnI lVfeI lVnf buinafdI hwk hY. dunIaF Br dy iswKF ƒ sfzI bynqI hY ik mnGVq ibafn vwl iDafn nf idEu hux adflqF ƒ afpxf PYslf krn idEu aqy iPr dyKFgy kI krnf hY. pMjfb srkfr vwloN do ivÈyÈ afriQk Ëon bxfAux ƒ mnËUrI
zwlyvfl jI afpxI pIVI Qwly vI sotf Pyr ky dyKo ? trFto: sLRomxI akflI dl ieMtrnYsLnl knyzf dy jnrl skwqr s: blkrn isMG aqy pRDfn s: mnjIq isMG igwl ny sFJy ibafn ivwc akflI dl aMimRqsr XUky dy jnrl skwqr lvisLMdr zwlyvfl aqy byhUdf JUTI Kbr dIaF motIaF motIaF surKIaF lfky, hr sLrIP iswK dI pwg nUM hQ pfAux vfly pwqrkfr nUM afpxI pIVI Qwly sotf Pyrn dI slfh idMidaF ikhf ik: akflI dl aMimRqsr XU[ky[ dy ibafnI Jws pUrf krn vfly lIzr lvisLMdr zwlyvfl ny afpxI gdfr sUcI ivwc ipCly idnIN sLRomxI akflI dl ieMtrnYsLnl dy pRDfn aiqMdrpfl isMG df nfm sLfml krky iewk hor mfrkf mfiraf hY. ieh srdfr jI kfPI iswKF nMU gdfr GosLq kr cuwky hn. ajy ipCly idnIN hI sMq jrnYl isMG iBMzrFvfly dy inktvrqI s: dlbIr isMG, ijhnF ny sfrI Aumr pMQ nUM smrpq kr idwqI, AuhnF nUM srkfrI gdfr GosLq kr ky hty hn. hr iewk svfl krn vfly nUM srkfrI aYlfn kr dyxf bfdl-ikaF df iewk dhfkf pihlF df hiQafr sI. ijs dI akflIaF ny isafxy smJdfr iswKF dI pwg rolx leI dwb ky vrqoN kIqI. hux lwgdf hY ik bfdl-ikaF df KuMzf kIqf hiQafr mfn-ikaF ny dvfrf iqwKf krky afpxy kbjLy ivwc kr ilaf hY. zwlyvfl vloN s: aiqMdrpfl isMG Aupr lfey ieljLfm aYny hlky aqy GtIaf pwDr dy hn ik AunHF df jLuafb dyxf vI Auicwq nhIN, pr ienHF nIvyN pwDr dy ieljLfmF ivwcoN akflIdl aMimRqsr iewk vI ieljLfm s: aiqMdrpfl isMG dy Ault sfbq kr dyvy qF asIN ienF dy sdf leI dyxdfr ho inbVFgy. sLoRmxI akflI dl ieMtrnYsLnl vloN asIN ienHF vIrF nUM suJfa dyxf cfhFgy ik hr iewk nUM srkfrI aYlfnn dI bjfey jykr koeI quhfzy lIzr nMU koeI suafl krdf hY qF Ausdf bfjv juafb dyx dI afdq pfE. mfn sfhb bfry iswK lyKkF ny sbUqF sihq aYnf ku msflf pMQ nMU idwqf hY ik AuhnF dI ipClI kfrgujLfrI nUM dyKidaF, AuhnF qoN koeI pMQ Bly dI afs rwKxI hnyry ivwc twkrF mfrn vflI gwl hovygI. pr sdky jfeIey kuJ ku iswKF dy ijhVy swB kuJ jfxdy hoey vI zPlI kutI jf rhy hn. iewk suafl krn dI gusqfKI cfhuMdy hF ik bIbI jLgIr kor qF golk cor ho geI pr bfibE lMmyN smyN qoN iswK lyKk rsfilaF rfhIN aKbfrF rfhIN puC puC Qwk gey, pr mfn sfhb nf boly. cwlo qusIN hI pMQ nUM puwC ky dws dyxf ik hymkMt sfihb kroVF df cVfvf ikQy jFdf hY? ikAuNky mfn sfhb pirvfr AuæwQoN df krqf Drqf hY. mfn sfhb dI qfjLf jmfnq iesy aDfr qy hoeI hY, ijs df rolf sLRomxI akflI dl ieMtrnYsLnl pfAuNdf af irhf sI, ik spurIm kort aqy pMjfb hirafxf hfeIkort dy adysLF muqfibk Kfilsqfn kihx qy kys drjL nhIN ho skdf. mfn sfhb dI ijhVI jLmfnq dI arjLI pihlF ijhVI rwd ho geI sI, Aus ivwc suprImkort dy PLYsly dI kfpI nwQI nhIN kIqI sI. hux jLmfnq dI nvIN arjLI nfl suprIm kort aqy hfeIkort dy PYsly dI nkl lfAux krky jLmfnq hoeI hY. pr jykr mfn sfhb qy Kfilsqfn df kys sI, qF AuhnF nUM jLmfnq Aupr nhIN, brI ho ky afAuxf cfhIdf sI. aKIr ivwc zwlyvfl nUM ieh bynqI hY ik Auh afpxI pIVI Qwly sotf nhIN blik zwkf (zwkf) Pyrn Aus nfl hI bhuq kuJ inkl afvygf, ikAuNik XUrp dy lIzr quhfzy bfry ieho ijhf hI kuJ dws rhy hn. aqy aKIr ivwc ieh vI dws deIey ik asIN qF sLhIdF dy crnF dI DUV dy vI brfbr nhIN, pr ieiqhfs gvfh hY ik nMdyV sfihb qoN jdoN bfbf bMdf isMG bhfdr qury sn qF bfbf jI kol isrP tYpU dIaF svfrIaF sn, aqy AuhnF ny pMjfb af ky iswK rfj (Kfilsqfn) dI sQfpnf kIqI sI. pMjfbI pRYWs klwb dI knvYnsLn byhwd sPl rhI pfTkF leI aKbfr ivwc CpI smwgrI sbMDI ieqrfjL krn leI aYQIkl sYWl hor asrdfiek sqpfl isMG jOhl nzflf
22 julfeI nUM ardfs AuprMq sRI sYxI ny pRYs klwb dy mYNbrF dI BrvIN hfjLrI dI sLlfGf kridaF afiKaf ik sfry mYNbr klwb nfl pwky pYrIN juVy hoey hn ijs krky pMjfbI aKbfrF nUM drpysL smwisafvF nfl sOiKaf nijwTaf jf skdf hY| s[ suKimMdr isMG hMsrf ny ikhf ik sfry mYNbrF vloN pRYs klwb dI byhqrI bfry socx nfl aKbfrF dI nuhfr afpxy afp bdldI jfeygI| AunHF ny ikhf ik mIzIaf ivwc pwKpfqI aqy ilhfjLdfrI dy afDfr ‘qy ibjLns krn dI bjfey ikwqfmuKI mfrikitMg nUM pihl idwqI jfxI cfhIdI hY qF ik aKbfrF dy ikwqy nUM munfPy vflf kfrobfr bxfieaf jf sky| s[ hMsrf ny ies gwl ‘qy vI jLor idwqf ik kuJ lok pYsy dy jLor nfl pwqrkfrI dy Kyqr ivwc afpxf glbf kfiem krnf chuMdy hn| aijhy lok pMjfb ivwcoN iqafrsLudf smwgrI nfl kwt-pyst iksm dI pwqrkfrI nUM jnm dy rhy hn ijs nUM inr-AuqsLihq krn dI loV hY| bIqy sfl 13/14 agsq nUM inafgrf PfljL ivwc hoeI klwb dI slfnf kMnvYnsLn ivwc pfs kIqy gey miqaF dI crcf dOrfn sRI sYxI ny ikhf ik aKbfrI aqy ryizE dy ruJyivaF kfrn Auh klwb nUM bhuqf smF nhIN dy sky pr iPr vI bIqy iek sfl ivwc klwb dIaF kul 29 pMdrvfVf aqy kuJ ivsLysL mIitMgF nUM kfmXfb krn leI AunHF ny koeI ksr nhIN CwzI| ajIb iksm dI ‘afvfjL-ey-pMjfb’ aKbfr inklx vfly dOr dOrfn pMjfbI pwwqrkfrI aqy BfeIcfry dI hoeI KuafrI `qy duwK pRgt kridaF AunHF ny ikhf ik BivwK ivwc sfnUM sB nUM aijhy duKFq leI ijLMmyvfr lokF qoN sfvDfn rihx hovygf| klwb dy mYNbrF ivwc ‘vqn’ aKbfr dI sLmUlIaq df ijLkr kridaF AunHF ikhf ik pYRs klwb dI mYNbrI ivwc vfDf hoxf cMgf sLgn hY ies qoN aihsfs huMdf hY ik asIN TIk idsLf vwlH jf rhy hF|
‘pMj pfxI’ dy jspfl sLyqrf ny CpI smwgrI `qy lokF dI pRqIikRaf bfry bolidaF afiKaf ik kuJ pfTk afpxIaF DVybMdk rucIaF anusfr shI gwl nUM vI glq TihrfAuxoN nhIN iJjkdy ijs qoN sfvDfn rihx dI loV hY| ies `qy sRI sYxI ny ikhf ik aijhI musLikl nUM pfTkF vloN klwb dy aYQIkl sYl kol AuTfieaf jf skdf hY| klwb dy mYNbrF nUM ies bfry mIitMg ivwc ivcfr krnI cfhIdI hY qF ik pfTk dy Brm df invfrx kIqf jf sky| ies mOky `qy iqMn mYNbrI aYQIkl sYl df muV qoN gTn kIqf igaf ijs dy mYNbr zf[ blivMdr isMG DflIvfl, gurismrq gryvfl aqy myjr isMG nfgrf nUM bxfieaf igaf| pfTk dI afsfnI leI hr mYNbr aKbfr sMpfdkI sPy `qy sYl dy mYnbrF df tYlIPon nMbr Cfipaf krygf| hrimMdr iZwloN ny jLor dy ky ikhf ik aKbfrF ivwc byloVy ivsLysLx lgf ky KbrF Cfpx nfl pfTk aMdr byBrosgI pYdf huMdI hY| ies ‘qy hfijLr mYNbrF ny sihmqI pRgt kridaF ikhf ik rfjnIqk nyqfvF nUM KusL krn leI kuJ KbrF ilKx vfly aijhI sLYlI dI vrqoN krdy hn| pwKpfq krn vfly aijhy pwqrkfrF aqy sMpfdkF nUM sucyq rwKx dI gwl vI cwlI| ‘afvfjL’ vloN ienHF sqrF dy lyKk ny ikhf ik aijhy pwqrkfr ies kdr sMvydnsLIl huMdy hn ik ijs aKbfr ivwc sMpfdk vloN byloVy ivsLysLx htf ky Kbr Cfpx dI juawrq kIqI jFdI hY Aus nUM ieh swjx Kbr Byjxf hI bMd kr idMdy hn| ‘vqn’ dy myjr isMG nfgrf ny iek gMBIr muwdy dI crcf kridaF ikhf ik kuJ mIzIaf vfly jfq aqy Drm df vfsqf pf ky ivEpfrIaF koloN iesLiqhfr mMgdy hn jo iek mMdBfgf rUJfn hY| AunHf ikhf ik afpxy aKbfr dI hoNd bcfAux leI hr hrbf vrqx dI bjfey pRoPYsLniljLm apnfAux nfl aijhI smwisaf qoN bicaf jf skdf hY| ies `qy sRI sYxI ny ikhf ik iesLiqhfr dyx vfly ivEpfrk adfiraF nfloN mIzIaf vfilaF dI igxqI qyjLI nfl vDx krky kuJ swjx ssqy hwQkMzy vrqx `qy AuqfrU ho jFdy hn| AunHF ikhf ik sfnUM pCVfpn iqafg ky eyiQks ivwc rih ky gMBIrqf nfl kMm krnf cfhIdf hY|
pwqrkfrI dy Kyqr ‘qy iqrCI njLr rwKx vfly ‘pMjfbI post’ dy
rfj Jwj ny afiKaf ik pMjfbI aKbfrF dI igxqI qF vDdI jf rhI hY pr jykr
BivwK vwlH dyKIey qF pfTkF dI igxqI
ies mOky ‘qy inrpwK, svwC aqy qwQF ‘qy aDfirq irporitMg, sMpfdkI aqy aqy PotogRfPI nUM AuqsLfihq krn leI nvIN iqMn mYNbrI ‘slYkt storI kmytI’ bxfeI geI ijs dy mYNbr blrfj cImf, tihl isMG brfV aqy rfj Jwj nUM bxfieaf igaf| ieh kmytI iqMn mhIinaF bfad Auqm sMpfdkI, irport aqy Poto nUM bxdI mfnqf idaf krygI| iehI kmytI sfl dI vDIaf sMpfdkI, irport aqy Poto dI cox vI krygI| zf[ blivMdr DflIvfl ny afiKaf ik afKbfrF vfilaF nUM mOilk smwgrI iqafr krn dI loV hY| pfTk aKbfr kuJ iswKx leI pVHdf hY jd ik mOjUdf smyN dIaF kuJ aKbfrF pVH ky pfTk aKbfr vfilaF nUM isKfAux dI loV mihsUs krn lwgdf hY| zf[ DflIvfl ny ikhf ik aKbfrF nfl juVIaF sLKsIaqF nUM mOilk smwgrI leI sfDn jutfAux ivwc iZwl nhIN krnI cfhIdI| ies dOrfn ies gwl df crcf vI hoieaf ik jy asIN JUTy nUM JUTf nhIN ilK skdy qF Gwto-Gwt JUTy nUM swcf sfibq krn leI awkIN-plfhIN hwQ mfrdy njLr nf afeIey| ies dy nfl hI kYnyzf bfry kvryj vDfAux dI crcf vI cwlI ijs dOrfn ‘afvfjL’vloN dwisaf igaf ik bIqy dhfky dy mukfbly kYnyzf dy pMjfbI aKbfrF ivwc ienklfbI bdlfa afieaf hY| lokl kvryj nUM pMjfbI aKbfrF ivwc inwq idn vDyry aihmIaq imlL rhI hY| ijs sdkf awj df kYnyzIan pMjfbI kYnyzf bfry vDyry jfxkfrI rwKx lwgf hY| lokl kvryj inrMqr XkInI bxfAux leI aKbfrF nUM ivwqI qOr `qy mjLbUq hox dI loV hY qF ik loVINdy sfDn jutfey jf skx| knvYnsLn dy aMq ivwc pRYs klwb vloN kuafrzInytr dI cox srbsMmqI nfl krn dI pRMprf kfiem rwKidaF 23 julfeI dy afKrI sYsLn ivwc zf[ rnvIr sLfrdf nUM agly iek sfl leI kuarzInytr cuixaf igaf| ies mgroN sRI sYxI vloN koafrzInytr vjoN inBfeIaF geIaF syvfvF leI DMnvfd kIqf igaf| AuNtyrIE ivwc pMjfbIaF dI GxI vsoN vfly ielfikaF ivwc pMjfbI sfien borz lgfAux leI lokl srkfrF qwk klwb vloN phuMc krn df PYslf kIqf igaf| ies dy nfl hI srkfrI pRsLfsn ivwc pMjfbIaF dI BrqI ‘ieMmplfiemYNt eykuietI’ dy afDfr `qy krn dI gwl qorI jfvygI ijs leI do mYNbrI kmytI bxfeI geI| rfj Jwj aqy jgdIsLL gryvfl ies kmyti dy mYNbr hn| ieh kmytI 30 idnF ivwc lokl srkfrF nfl ies bfry ilKqI rUp ivwc sMprk krngy| pYRs klwb bfry ies BulyKy df invfrn vI kIqf igaf ik ieh pMjfbI aKbfrF df klwb hY| klwb dy mYNbrF ny iekmwq ho ky afiKaf ik pMjfbI pRYs klwb afP kYnyzf pMjfbIaF df klwb hY, pMjfbI aKbfrF df nhIN ijs krky hor BfsLfvF dy aKbfr vI ies klwb dy mYNbr bx skdy hn| ijLkrXog hY ik ies knvYnsLn ivwc ley gey pRmuwK PYsilaF bfry aKbfrF dy sMpfdkF ny sLuwkrvfr dI rfq nUM 1320 ey[aYm[ qoN pRsfirq huMdy ryizE pRogrfm gIqF nfl pRIqF ivwc pYrI sfAUNz qoN jfxkfrI idwqI ijs leI pRogrfm dy sMcflk tonI mrvfhf df DnMvfd kIqf igaf| knvYnsLn ivwc ihwsf lYx vflLy swjx : gurismrq gryvfl, amrjIq sMGf, sqpfl isMG jOhl, rijMdr sYxI, jspfl sLyqrf, juigMdr isMG gryvfl, myjr isMG nfgrf, suKimMdr isMG hMsrf, zf[ rnvIr sLfrdf, zf[ blivMdr isMG DflIvfl, srdUl isMG Gumfx, gurdfs imnhfs, hrimMdr iZwloN, rfj Jwj, jgdIsL gryvfl, blrfj cImf, tihl isMG brfV| pRmuwK PYsly * pMjfbIaF dI sMGxI vsoN vfly ielfikaF ivwc pMjfbI ivwc sfien lgvfAux leI lokl srkfrF nfl phuMc kIqI jfvygI| * srkfrI pRsLfsn ivwc pMjfbIaF dI BrqI ‘ieMmplfiemYNt eykuietI’ dy afDfr `qy krn dI gwl qorI jfvygI| * pYRs klwb pMjfbIaF df, pMjfbI aKbfrF df nhIN ijs krky hor BfsLfvF dy aKbfr vI ies klwb dy mYNbr bx skdy hn| * pMjfbI BfsLf dI byhqrI leI jld hI klwb vloN iek sYmInfr krvfieaf jfvygf ijs ivwc nfmvr sLKsIaqF prcy pVHngIaF| * sqMbr dy aKIr ivwc klwb vloN slfnf gflf nfiet krvfeI jfvygI ijs ivwc nvyN kuafrzInytr dI qfjposLI hovygI| * sqMbr df mhInf Twg bfibaF nMU smripq hovygf. * aYz lgvf ky pYsy nf dyx vfly iKlfP pRYws klwb vloN kfrvfeI kIqI jfieaf krygI. * aYQikl sYWl nMU hor asrdfiek ZMg nfl clfieaf jfvygf. * hr aKbfr ivwc 50% pMjfb dIaF KbrF aqy Gwto Gwt 50% lokl KbrF pRkfsLq krnIaF lfjLmI hoxgIaF. CfxbIx vflI irporitMg nMu AuqsLfhq kIqf jfvygf.jdoN amrIkI vfeIt hfAUs mUhry KfilsqfnI prcm July suKimMdr isMG hMsrf
kOm dI afjLfdI, kOmI prvfinaF dI sÉq imhnq aqy kurbfnI coN puMgiraf Auh Puwl huMdf hY ijs dI dunIaf dy hr vrg nMU qlfsL hY. ies qlfsL ivwc iswK kOm dy iewk lwK qoN Aupr kOmI prvfinaF ny afpxI jfnF dI kurbfnI dy ky ijQy iswK ieiqhfs dy sunihrI pMinaF ivwc vfDf kridaF pMcm pfqsLfh gurU arjn sfihb dy jfnsLIn hox df mfx pRfpq kIqf hY AuQy iswK kOm dy ies kOmI sMGrsL nMU hor pRpwkqf muheIaf kridaF ies sMGrsL nMU sMpUrnqf qwk sdIvqf pRdfn kIqI hY. kOmI afjLfdI dy PuwlF dI sugMD aqy kOmI prvfinaF dI idRVHqf aqy AunHF dI lgn dy jlOa nMU anuBv krnf kmjLor, ivk cuwkIaF jF buwDIjIvI hox df Brm pflx vflIaF rUhF dy vws df rog nhIN hY. muwZ kdIm qoN hI kOmI prvfinaF dI soc df ivroD krn vflIaF sLkqIaF “isDFqk ivroDI” hox dy bfvjUd lokF ivwc afpxy afp nMU smfj df agFh vDU aMg bxf ky pysL krdIaF rihMdIaF hn aqy kOmI sMGrsL df Gfx krn dy pfqr ho inbVdIaF hn. bIqy hPqy 18 julfeI sMn 2005, idn somvfr nMU vfisLMgtn ivKy amrIkf dy vfeIt hfAUs mUhry iswK kOm dI afjLfdI df prcm JUldf vyK ky gYrqmMd aqy afqm inrxYkfrI iswKF nMU byhwd KusLI mihsUs hoeI. ieh pRBfv sFJ svyrf dI vYbsfeIt dy cfr lwK qoN Aupr ivjLtrF vloN vwzI qfdfd ivwc phuMcIaF eImylF qoN imilaf hY. pr dUsry pfsy BfrqI pRfpygMzf msLInrI dy kuwJ purjLy ies pwK qoN sLor mcf rhy hn ik ieh mujLfhrf iewk iswK pRDfn mMqrI dy iÉlfÌ sI aqy aYsf krn nfl kuwJ ku iswKF ny iswKF df hI aMqrrfsLtrI mMc dy mjLfk Auzfieaf hY. vrnxXog hY ik iswK kOm dy mYNbrF vloN kIqy mujLfhry nMU njLfiejL TihrfAux vflIaF iDrF, kI ieh dwsxgIaF ik iswK kOm dI afjLfdI df pRcm Juwldf vyK ky AunHF nMU KusLI ikAuN nhIN hoeI? mnmohx isMG vI amrIkI srkfr df mihmfn bx ky AuQy igaf sI aqy mujLfhrfkfrI jo amrIkI nfgirk vI hn amrIkI aiDkfrIaF dI afigaf nfl hI AuQy iswK kOm dI afjLfdI df pRcm lY ky puwjy sn. iewk sLKsL dy isr qy bMnI pgVI nfl iswK kOm df isr AuWcf huMdf hY jF kOmI JMzy Juwldy (JUldy insLfn rihx pMQ mhfrfjL dy) vyK ky iswK df isr AuWcf hoxf cfhIdf hY ? pr agr ienHF purijLaF df qrk mMn ilaf jfvy qF Bfrq vrgy dysL dI mkfr lIzrisLp leI iswK kOm nMU 100 sfl hor gulfm rwKx vfsqy ieh kfPI hovygf ik iksy kmjLor qbIaq dy pgVIDfrI nMU pRDfn mMqrI pd qy ibrfjmfn kr idwqf jfvy ikAuNik aYsf krn nfl iswKF dI ienkflbI soc pwgVI dI sLrm hyT db ky rih jfvygI. Bfrq dI pRfpygMzf msLInrI ny pihlF ieh Kbr PYlfAux dI koisLsL kIqI ik mujLfhrfkfrIaF nMU qF vfeIt hfAUs dy nyVy vI Zuwkx nhIN idwqf igaf pr jdoN sFJ svyrf vloN vfeIt hfAUs dy aYn mUhry isMGF vloN kIqy gey mujLfhry dIaF PotUaF pRkfsLq kIqI geIaF qF sLrmsLfr mIzIafkfrF nMU mnmohx isMG dI pgVI cyqy af geI. afE ies muwdy vwl iDafn kyNdrq krIey ik kI mnmohx isMG nMU iswK krky pRDfn mMqrI bxfieaf igaf sI jF AusdI kfblIaq krky. bhuqfq ivwc ies ivcfr nfl pfTk sihmq hoxgy ik dunIaf pwDr qy mnmohx isMG dI iewk AuWGy arQ ÈfsqrI vjoN pCfx sQfpq ho cuwkI hY ijs krky Bfrq nMU AusdI ilafkq dI sÉq jrUrq sI. ieh vI pwK axgOilaf nhIN kIqf jf skdf ik sonIaf gFDI afpxy puwq rfhul gFDI nMU isafsq ivwc awgy ilafAuxf cfhuMdI hY ies krky Auh aYsI koeI nrd nhIN cwlxI cfhuMdI sI, jo AusdI ies prvfirk sLqrMj ivwc Aus leI musLkl bx ky sfhmxy af sky. mnmohx isMG df pRDfn mMqrI bxn qoN iewk idn bfad df ibafn, ik Auh sonIaf gFDI dI srpRsqI hyT hr PYslf krygf, ies gwl nMU qsdIk krdf hY ik nF kyvl mnmohx isMG bIbI sonIaf df afigafkfr hI hY sgoN Auh aglyrI rfjnIqI ivwc vI AuhI nrd cwlygf jo bIbI sonIaf dy mnorQ nMU iPwt bYTygI. ieQy iewk hor ieqihfsk qwQ ilK dyvF, jo ies ilKq dy aMqrgq iewk sfQI pwqrkfr dy Pon qoN hI pqf lwgf ik Bfrq dy sfbkf rfsLtrpqI igafnI jLYl isMG ny rfstrpqI df ahudf sMBflx qoN bfad ieh ibafn idwqf sI ik Auh BfvyN Bfrq df rfsLtrpqI bx igaf hY pr agr ieMdrf gFDI khy qF mYN Ausdy Gr JfVU vI mfr skdf hF. kI ienHF pgVIDfrI iswKF ivwc iswKI vfly jIn mOjUd lwgdy hn. iswKI df afDfr inrBE aqy inrvYrqf hY, kfierqf jF cfplUsI nhIN. mnmohx isMG df pRDfn mMqrI bxnf aqy iewk sfl qwk afpxy pd qy rih ky rfj isMGfsn clfAuxf, ieh sMkyq nhIN idMdf ik AusnMU iswK hox nfqy pRDfn mMqrI bxfieaf igaf hY jF iswK, jo iewk Gwt igxqI kOm hY nMU Aus vloN koeI iensfP duafAux vfry sMkyqk kdm hI puwitaf igaf hY. sgoN iesdy Ault pRDfn mMqrI mnmohx isMG vloN Bfrq df ivwq mMqrI hox vyly XU[aYn[ dI ihAUmn rfeIts kimsLn kol ieh kihxf ik pMjfb ivwc sB TIk Tfk hY iswK kOm dy mnuwKI aiDkfrF pRqI ipwT GumfAux quwl hY. awj dy ies kRFqIkfrI Xuwg ivwc aijhI soc dI guMjfiesL ikQy hY ik isrÌ isr qy pgVI hox vfly nMU iswK mMn ky Aus iÉlfÌ aMqrrfsLtrI mMc qy ÈFqI pUrvk muwdy AuCflny gunfh hY. muwdy AuCflny sLfied kfÌI nhIN huMdy sgoN mujLfhrf krn df mksd qF dunIaf dy lokF nMU muwidaF dI jfxkfrI dyxI huMdI hY. amrIkI vfeIt hfAUs sfhmxy hoey mujLfhry ivwc ijQy Bfrq srkfr dI, Gwt igxqIaF pRqI bIqy sflF dI kfrgujLfrI nMU muwdf bxf ky AuBfiraf igaf hY AuQy dunIaf dy lokF nMU ieh dwsx dI koisLsL kIqI geI hY ik ijhVf mulk XU[aYn[E[ ivwc pwkI mYNbrI mMg irhf hY asl ivwc Auh XU[aYn[ dIaF anykF DfrfvF dI AulMGxf kr irhf hY. ieQy vrnnXog hY ik XU[aYn[ dy cfrtr anusfr afjLfdI hr mnuwK df jmFdrU hwk hY aqy koeI vI srkfr iksy mnuwKI dI buinafdI afjLfdI qoN munkr nhIN ho skdI jdoN ik Bfrq srkfr XU[aYn[ dy ies cfrtr aqy afpxy hI suprIm kort vloN Kfilsqfn dy sLFqI pUrvk aMdoln nMU jfiejL TihrfAux vfly PYsly dIaF DwjIaF AuzfAuNdI mfn vrgy pMQk afgUaF nMU jylHF dIaF slfKF ipwCy zwkI bYTI hY. agr mnmohx isMG nMU pgVI bMnHx sdkf koeI suafl krnf gunfh hY qF kI asIN ieh mMn skdy hF ik ipCly iewk dhfky ivwc isr qy pocvIN pwg bMnHx vflf ky[pI[aYs[ igwl vI iswK hI sI ijs ny pMjfb aMdr BuwKy biGafV vFg iswK nOjvfnF df isLkfr kIqf aqy hjLfrF nMU mOq dy Gft Auqfr idwqf. kI Aus iKlfP mujLfhrf krn njLfiejL hovygf ? agr pgVI bMnHx nfl hI iswK df iKqfb iml jFdf hY qF kI asIN ieh mMn leIey ik ipCly iewk dhfky ivwc isr qy cUVIdfr pwg bMnHx vflf pMjfb df sfbkf muwK mMqrI byaMq ishuM vI iewk iswK hI sI, BfvyN ik Aus nUM kfqly pMjfb df iKqfb iml cuwkf sI. pMjfb aMdr dirMidaF dI qrHF ivcry svrny Gotxy aqy ajIq ishuM vrgy anykF iswK idsx vfly, pr asl ivwc iswKF dy kfql hn ijnHF nMU myry ivcfr anusfr iswK kihxf gunfh hY, kI agr ieh sKsL jF ienHF coN koeI AuWqrI amrIkf ivwc afAuNdf hY qF ieQoN dy iswK “aKOqI buwDI jIvIaF” dI rfie mMn ky AunHF iKlfP koeI pRdrsLnI nhIN krngy, ijs nfl AunHF dy ichiraF Aupr cVfeyy “supr kfp” jF “sLFqI df msIhf” afid dy nkfb pfV ky Auqfry jf skx aqy ienHF bMdy KfixaF nMU aMqrrfsLtrI mMc qy lokF sfhmxy nMigaF kIqf jf sky ? lokqMqrI ZFcy ivwc srkfrF dy lok ivroDI PYsilaF nMU cuxOqI dyx leI “mujLfhry” kfrgr, kfnMUn Èudf aqy ZuwkvF ZMg hY. ies ZMg nMU dunIaf dy lok afpo afpxy qrIikaF nfl vrqdy aqy hwk hkUk pRfpq krn leI lfmbMd huMdy hn. mujLfhry dI iewk mrXfdf hoieaf krdI hY ijs nMU iDafn ivwc rwK ky kIqf mujLfhrf ijafdf asrdfiek aqy ijafdf pRfpqI numf ho skdf hY. mujLfhry dy pRbMDkF nMU iewk gwl df Kfs iKafl rwKxf huMdf hY ikAuNik mujLfhrf iksy srkfr jF ivwq BrpUr adfry dI hoNd nMU cuxOqI huMdI hY ies leI, aksr hI srkfrF afpxI ivwqI sLkqI df iesqymfl krky mujLfhry dy asl mnorQ nMU ivgfV ky pysL krn dI koisLsL ivwc huMdIaF hn. aYsf krn leI AunHF afpxy pflqUaF rfhIN qwQhIx muwdy AuBfr ky mhOl nMU gMDlf aqy srkfr pwKI bxfAux leI XqnsLIl rihMdy hn. amrIkn vrgIaF cyqMn kOmF ivwc aYsf hoxf BfvyN asMBv hI hY pr Gwt igxqI gulfm kOmF ivwc srkfrF dI GuwspYT kfrx pYdf hoeI byvsfhI sdkf ieh hiQafr keI vfr bVf gihrf vfr kr jFdf hY. pfTkF dy iDafn gocry kuwJ ieiqhfsk qwQ pysL hn qF ik ieh anuBv kIqf jf sky ik mujLfhrf krnf Gwt igxqI kOmF df hwk hY aqy iehI iewk qrIkf hY ijs rfhIN sucyqqf pYdf kIqI jf skdI hY. julfeI 23 1877 ivwc sFnPrFissko ivwc cInI kfimaF nfl qnÉfhF dy mfmly ivwc ho rhy ivqkry nMU Aujfgr krdf iewk jbrdsq mujLfhrf kIqf igaf sI jo awj vI amrIkI ieiqhfs ivwc drj AunHF dy ivqkrI ichry df nMgyj pysL kr irhf hY. 1932 ivwc amrIkI rfjDfnI ‘c bons afrmI vloN pYnsLn Bwqf vsUlx leI iewk jbrdsq pRdrsLnI kIqI geI sI. 1965 ivwc kMbozIan nfgirkF ny amrIkI aYNbYsI mUhry kMbozIan aqy AuWqrI vIaqnfm iÉlfÌ amrIkf vloN ivwZI jMg iÉlfÌ jbrdsq mujLfhrf kIqf. jUn, 10 1965 vfly idn skUl dy iewk suprzYNt nMU dubfrf nOkrI qy rwKx iÉlfÌ isLkfgo isvl rfeIts mujLfhrf kIqf igaf. akqUbr 22, 1967 nMU amrIkf dy sLihrF ivwc aYNtI-vIaqnfm vfr mujLfhry amrIkI nfgirkF vloN kIqy gey. 1970 ivwc vfisLMgtn dIaF bwsF nMU sVkF qy pfrk krky aqy trYiÌk jfm krky vIaqnfm jMg iKlfP amrIkI nfgirkF ny mujLfhrf kIqf. 1973 ivwc amrIkI nfgirkF vloN vfeIt hfAUs qy Aus vyly dy pYRËIzYNt ircrz inksLn nMU mhF doÈI (ieMmpIc) hox df dosL lfAuNidaF juafb qlbI dI mMg krn leI jbrdsq mujLfhrf kIqf igaf. 25 mfrc 1965 nMU smfjI hwkF (isvl rfeIts) leI amrIkI nfgirkF vloN jbrdsq pRdrsLn kIqf igaf aqy BIV nMU iKMzfAux leI zfls pulIs ny tIar gYs df iesqymfl kIqf. meI 07, 1963 nMU brimMGm pulIs iÉlfÌ aÌrIkx amrIknF vloN ivqkiraF iÉlfÌ jbrdsq mujLfhrf kIqf igaf. 24 akqUbr sMn 1962 nMU jdoN amrIkf ikAUbf qy Dfvf kIqf sI qF vfeIt hfAUs awgy amrIkI aOrqF vloN mujLfhrf kIqf igaf sI ijs ivwc PVIaF qKqIaF Aupr iliKaf sI “”zONt ienvyz ikAUbf”. akqUbr 1962 nMU hI vwzI qfdfd ivwc aOrqF ny iekwqr ho ky XU[aYn[ E[ dy dÌqr awgy ikAUbn blfkeyz” sbMDI ros mujLfhrf kIqf sI ijs ivwc qKqIaF Aupr iliKaf sI “pYRËIzYNt kYnyzI bI kyarPuwl”. amrIkf vloN ierfk iÉlfÌ ivwZI jMg qoN bfad 17 PrvrI sMn 2003 nMU bI[bI[sI[ lMzn dI iewk irport anusfr iewk imlIanjL lok ies vIk aYNz qy dunIaf dy vwK vwK dysLF dy vwzy sLihrF ivwc lok glIaF ivwc amrIkI aqy ieMglYNz srkfr dy ies Dwky iÉlfÌ ros mujLfhry ivwc sLfml hoey sn. rom ivwc iewk aMdfjLy anusfr 3 imlIan lok ienHF mujLfhiraF ivwc sLfml hoey sn. Bfrq ivwc ies ros mujLfhry ivwc klkwqy ivKy 10 hjLfr df iekwT sI. ienHF mujLfhiraF ivwc kYnyzf dy sLihrF ivwc hoieaf iekwT afpxy afp ivwc imsfl sI. ijs df vyrvf ies pRkfr hY: mFtrIal 1 lwK 50 hjLfr trFto: 80 hjLfr vYnkUvr 30 hjLfr aYzmYNtn 12 hjLfr ikMgstn 10 hjLfr ivktorIaf 6 hjLfr ivnIpYg 5700 kYlgrI 5 hjLfr ikAUibk istI 3 hjLfr aOtvf 2 hjLfr hYlIPYks 1500 sflt spirMg afeIlYNz 1 hjLfr rIjfeInf 700 szbrI 75iswK BfeIcfry ny vI bIqy idnIN aOtvf ivKy PrFs dy rfjdUq dy dÌqr mUhry ÈFqI pUrvk mujLfhrf krky dunIaf dy lokF nMU dsqfr pRqI iswKF nfl ho rhy Dwky nMU Aujfgr kIqf sI. agr AuntfrIE dy iswK isrÌ iehI smJdy sn ik asIN PRFs srkfr nMU hI afpxf mslf smJfAuxf hY qF aijhf krn leI AuQy mujLfhrf krn dI koeI loV nhIN sI ikAuNik PRFs dy rfjdUq ny pRbMDkF nMU mYmorMzm lYx leI bkfiedf smF idwqf hoieaf sI. iswK kOm vloN vfisLMgtn ivwc kIqy gey mujLfhry nMU amrIkI iswK gurduafrf kmytI, jo amrIkf ny bhumq gurduafiraF dI pRqIinD jQybMdI hY vloN ÈoRmxI akflI dl aMimRqsr aqy Kfilsqfn aPyarjL sYNtr dy sihXog nfl afXoijq kIqf igaf sI. ies mujLfhry ivwc mYnMU sLfml hox aqy afpxy ivcfr pysL krn df mOkf vI imilaf sI. ieQy mslf mnmohx isMG dI kfrgujLfrI df nhIN sI aqy nF hI kdy ivakqI ivsLysL dy iÉlfÌ kOmI qOr qy mujLfhrf kIqf jFdf hY. ies mujLfhry ivwc afm krky Bfrq aMdr Gwt igxqI lokF aqy ivsLysL krky iswKF nfl ho rhIaF vDIkIaF df mslf bVI bÉUbI nfl ÈFqI pUrvk rihMidaF AuTfieaf igaf aqy amrIkI mIzIey ny iesdf ZukvF noits lYNidaF ies nMU afpxIaF irportF ivwc sLfml krky iswK kOm dI ies koisLsL nMU svIkfr kIqf. hux 15 agsq nMU trFto aqy hor vwK vwK sLihrF ivwc iswK kOm vloN Bfrq dI afjLfdI nMU asvIkfr kridaF ros mujLfhry kIqy jf rhy hn. kI koeI ÈKs ies muËfhry df mYmorMzm BfrqI hkUmq dy numfieMdy nMU phuMcfAux leI apUafieMtmYNt lY skdf hY? agr aYsf kr skdf hY qF AusnMU mujLfhry dy pRbMDkF nfl rfbqf kfiem krky iswK kOm df sunyhf BfrqI hkUmq qwk phuMcfAux dI syvf lY lYxI cfhIdI hY. byqukIaF jF gYr qwQI gwlF kOmF df kuwJ nhIN sMvfrdIaF sgoN ÈÉsIaq df asl AuGfVdIaF hn . AuntfrIE ivwc vsdy iswK BfeIcfry dy afgU vrg nMU purjLor sLbdF ivwc apIl hY ik Auh kfrjsLIl huMdy hoey svY-klipq mIzIafkfrF dy kfrnfimaF df noits lYx aqy BfeIcfirk jF loVINdI kfnMUnI pRxflI df pRXog krky AunHF nMU inrafDfr aqy PjLUl tIkf itwpxI krn qoN ivvrijLq krn. pgVIDfrI dirMdf igwl dosLI
mfn dI jLmfnq dI arjLI mMnjLUr
pMjfb aqy hirafxf hfeIkort ny awj 25 julfeI nMU ÈRomxI akflI dl aMimRqsr dy pRDfn s: ismrnjIq isMG mfn vwloN Ëmfnq leI dfier arËI mnËUr kr leI . ieh arËI s: mfn vwloN AunHF ivruwD 8 jUn ƒ puils Qfxf anMdpur sfihb ivKy BfrqI dMz sihMqf dIaF DfrfvF 124-ey aqy 153-ey aDIn BVkfAU BfÈx dyx dy doÈ hyTF dfier prcy ivc Ëmfnq dI mMg leI dfier kIqI geI sI. ies arËI dI suxvfeI hfeIkort dy jwj jsits ey[ ky[ goiel ny kIqI aqy sR[ mfn dI arËI mnËUr kr leI. ies arËI ‘c sR[ ismrnjIq isMG mfn ny adflq ƒ dwisaf sI ik mfxXog suprIm kort aqy pMjfb hirafxf hfeIkort dy ÌYsilaF muqfibk Kfilsqfn pwKI nfary lfAuxf koeI jLurm nhIN, ies leI AunHF dI Ëmfnq mnËUr kIqI jfvy. AuDr pMjfb srkfr dy aYzvokyt jnrl ny adflq ƒ dwisaf ik sR[ mfn ny vwKvfdI BVkfAU BfÈx idwqf hY ijs leI Auh adflq qoN iksy vI rfhq dy hwkdfr nhIN. adflq ny sR[ mfn nMU afpxf pfsport pulIs kol jmf krvfAux aqy agFh qoN aijhy BfsLn dyx qoN guryjL krn dy afdysL idwqy hn. mnmohx isMG dI PyrI iswKF dI pCfx sQfpq nf kr skI, iswKF nMU hwQkVIaF lfeIaF, myar dy muafPI mMgI inAUXfrk, 27 julfeI (aYc ibAuro) bIqy hPqy kuwJ agFh vDU iswKF vloN dfhvf kIqf jf irhf sI ik pgVIDfrI iswK pRDfn mMqrI mnmohx isMG dy amrIkf afAux nfl ieQy iswKF dI pCfx sQfpq hox ivwc shfieqf imlygf pr iesdy Ault pRDfn mMqrI dy amrIkf qoN prqx qoN kuWJ ku idn bfad inAUXfrk pulIs ny 5 brqfnvI iswKF nMU aqwvfdI smJ ky sVk qy hI igRPqfr krky hwQkVIaF Tok idwqIaF. inAUXfrk myar mfeIkl afr[ blUmbrg ny pMj iswKF dI Èwk dy afDfr ‘qy hoeI igRÌqfrI ‘qy aÌsos df pRgtfvf kridaF brqfnvI iswKF dy iek vÌd qoN ies dI muafÌI mMgI hY. BfvyN puils ny isMGF nMU irhfa kr idwqf sI pr igRÌqfrI kfrn sQfnk iswKF ‘c ros PYl igaf sI. myar ny gwlbfq AuprMq jnqk qOr ‘qy iswKF dI igRÌqfrI dI muafÌI mMgI. Gfqk hfdsy dy kys dI suxvfeI kYlgrI (aYc ibAuro) iewk trwk hfdsy ivwc ipE-puwq dI mOq dy kys dI suxvfeI mukMml ho geI hY. ies kys ivwc cfrj kIqy gey trwk zrfeIvr crnjIq isMG brfV dI iksmq df PYslf 3 sqMbr nMU jwj vloN suxfieaf jfvygf. pulIs anusfr brfV ny trwk lfl bwqIaF rfhIN lMGfieaf sI jdoN ik brfV ny ibafn idwqf hY ik Aus ny trwk KwtIaF bwqIaF rfhIN lMGfieaf hY. dosLI pfey jfxqy brfV nMU $1000 jLurmfnf aqy 3 mhIny lfeIsYNs sspYNz hovygf. jItIey ‘c golIaF df KVfkf trFto (aYc ibAuro) lMGy hPqy trFto aqy afs pfs dy ielfikaF ivwc golIaF cwlx dy Cy vwK vwK vfky vfpr cuky hn. imsIsfgf dy sukyar vn dy sfhmxy dupihr pOxy bfrF vjHy iewk sLKs ny 31 sflf murIsIE kYstro nMU golIaF mfr ky hlfk kr idwqf aqy afrfm nfl pYdl Prfr ho igaf. pulIs rMg kflf kwd 6 Puwt, nMU qlfsL kr rhI hY. cfeInf tfAUn ‘c iewk dMgfkfrI ny pulIs aPsr df ipsqOl kwZ ky golI clf idwqI. koeI jLKmI nhIN hoieaf. crc aqy zMzfs dy ielfky ivwc do afdmIaF ny iewk dy golI mfrI qy Prfr ho gey. 2957 lyksLor qy iewk afdmI nMU rYstorYNt mUhry iksy ny golI mfrI qy Prfr ho gey. iesy qrHF do hor golIaF cwlx dy vfky hoey ijQy iksy dy mrn dI Kbr nhIN hY. kuwl imlf ky ies vIk ‘c Cy QfvF qy golIaF cwlIaF, jI[tI[ey[ leI jo Kqry dI GMtI hY. vrlz mfstr gymË ‘coN kbwzI df Èfndfr pRdrÈn ‘c Bfrq dI tIm jyqU rhI gurcrn isMG iZlo aYzmYtn- 6vIaF vrlz mfstr gymË df kfmn vYlQ styzIam aYzmYtn ivc bVy Èfno sOkq aqy DUMm-DVwky nfl suB afrMB hoieaf. ijs ivc 86 dyÈF qoN 22000 qoN vwD vzyrI Aumr (30 sfl qoN Aupr) dy iKzfrIaF ny Bfg ilaf. ies mOky pMjfbIaF dI lMby smyN qoN ltkdIaF mMgF mF-Kyz kbwzI ƒ srkfrI qOr qy pihlI vfr aMqrrfstrI pwDr dy mukfbilaF ivc Èfiml kIqf igaf. ijs vfsqy Puwt PIlz styzIam ivc 23 julfeI ƒ Bfrq, ieMglYNz, amrIkf, kYnyzf vYst, kYnyzf eIst aqy albrtf tImF ny phuMc ky pRbMDk kmytI dy cyarmYn sRI jIn jqivÈkI qy mYbrF ieMdrjIq isMG muwlFpur, divMdr isMG pUryvfl, prmjIq isMG sMDU qy ieMm Aupl ny srkfrI JMzy dI agvfeI hyT mfrc pfst kIqf. tUrnfmYNt df suB arMB kYnyzf dy nYÈnl aYQMm aqy ‘dyh isvf br moih, suB kr mn qy kbhU nf tro` sbd gfien nfl kIqf. tImF dI agvfeI ieMglYNz qoN lihMbr isMG kMg, amrIkf qoN ajIq isMG sMDU, Bfrq qoN drÈn isMG igwl, kynyzf vYst qoN ieMdrjIq isMG, kYnyzf eIst qoN mlkIaq isMG idEl aqy albrtf qoN gurcrn isMG DflIvfl ny kIqI aqy Auc kotI dy iKzfrI Èfiml hoey. tUrnfmYNt df pihlF mYc albrtf aqy kYnyzf eIst dIaF tImF ivckfr anfAUs huMidaF hI iKzfrI grfAUz ƒ nmskfr krdy hoey mYdfn ‘coN inwqry. ies mYc df AudGftn Bfrq qoN Aucycy qOr qy phuMc muwK mihmfn ivÈv cYpIan pdm sRI krqfr isMG zfierYktr sports pMjfb iKzfrIaF nfl pihcfx krky kIqf qy iKzfrIaF ƒ afÈIrvfd idwqf. ies mYc ‘coN kYnyzf dI tIm 361/2 aqy 20 aMkF dy Prk nfl jyqU rhI. dUsrf mYc kYnyzf vYst aqy ieMglYNz dIaF tImF ivckfr hoieaf ijs ivc kYnyzf vYst dI tIm 271/2 -26 aMkF dy Prk nfl jyqU rhI. qIsrf mYc bhuq hI idlcsp qy ksmks qrIky nfl amrIkf aqy Bfrq dIaF tImF ivckfr hoieaf. amrIkf dI tIm ivc ajIq isMG sMDU qy kuldIp isMG gryvfl ny Aucycy qy 2 amrIkn mUl dy kfly jnikMn zONty aqy ipg Èmfr sfml krky lY ky afey ijnHF bhuq vDIaF pRdrÈn idwqf. pRMqU Bfrq dI tIm 331/2 qy 24 aMkF dy Prk nfl jyqU rhI. iehnF iKzfrIaF nfl kYnyzf dy hYlQ minstr sRI Ejl dus ny pCfx kIqI aqy Kyz dI pRsMsf kIqI. sYmI PfeInl mYc kYnyzf eIÈt aqy ieMglYNz dIaF tImF ivckfr vyKx ƒ imilaf ijs ivc kYnyzf eIÈt dI tIm 25-15 aMkF dy Prk nfl jyqU rhI aqy PfrInl ivc pRvys kIqf. PfeInl mukfblf kYnyzf eIÈt aqy Bfrq dIaF tImF ivckfr hoieaf. ijs ƒ vyKx leI kYnyzf srkfr dy aYm[aYl[ey[ , aYm[pI[, mfstr gymË dy AubËrvr smyq kYnyzf dI izptI pRDfn mMqrI aYn[ myklYnn Aucyycy qOr qy phuMcI aqy iKzfrIaF nfl pihcfx kIqI aqy aÈIrvfd idwqf. PfeInl mYc bhuq hI ÈFq meI mfhOl ‘coN kÈmkÈ nfl Kyizaf igaf. ijs df hjfrF drÈkF ny afnMd mfixaf. ijs ivc Bfrq dI tIm ny 361/2 aMkF qy kYnyzf eIÈt dy 31 aMkF dy Prk nfl ijwq hfiÈl kIqI aqy cYpIan bnx df mfx hfiÈl kIqf. Bfrq dI jyqU tIm ƒ albrtf srkfr dy iswiKaf mMqrI aqy pRbMDk kmytI dy cyarmYn sRI jIn-jqivÈkI ny sony dy qmgy glF ‘coN pf ky snmfnq kIqf aqy pdm sRI krqfr isMG ƒ pihlvfn ƒ vDfeI idwqI. kbwzI mYc df awKI iZwTf hfl pRo: mwKx isMG qy ipRsIpl srvx isMG ny bVy sucwjy ZMg nfl pyÈ kIqf ijs df drÈkF ny KUb afnMd mfixaf. ies mOky qy sRI jIn jzivkÈI cyarmYn vloN pdm sRI krqfr isMG, ipRsIpl srvx isMG, pRo: mwKx isMG, sMqoK isMG mMzyr, ivÈv aA AulipMk cYpIan zYnIel AurP qUPfn isMG, dIdfr isMG bYNs, lihMbr isMG kMg, ajIq isMG sMDU, kuldIp isMG gyrvfl, mlkIaq isMG idEl, amrjIq isMG jOhl, sfihb isMG iQMd, pRIqpfl isMG Èyrigwl, pflI ivrk, gurdIp isMG iZwloN, ibRË mohx , avqfr mohI qy gurcrn isMG iZwloN ƒ Aucycy qOr qy qmigaf nfl snmfinq kIqf igaf. zf[ svrfj isMG dI pusqk amrIkn lfiebRyrI afP kFgrs vwloN mnjUr zf[ svrfj isMG dI pusqk “tUvfrz globl pRYspYkitv`` amrIkn lfeIbRyrI afP kFgrs vloN mnjUr kr leI geI hY. ieh pusqk sRI gurU gRMQ sfihb dy 400 sflf pRkfÈ sfihb ƒ smripq hY, iesƒ pihlI vfr knyzIan isMG gurudafrf sfihb srI ny kYnyzf ivc Cpvfieaf. iPr ieh pusqk Bfrq ivc CpI, ijwQy ies df pMjfbI anuvfd vI Cfipaf igaf. hux ieh pusqk vrzËvrQ pRYs vwloN amrIkf ivc CpfeI jf rhI hY. amrIkn lfeIbRyrI afP kFgrs vloN mnjUrI imlx nfl ies pusqk ƒ vwzf huMgfrf imilaf hY. Èincrvfr julfeI 16 ƒ zf[ svrfj isMG ny ieh jfxkfrI irclYNz ivc trfeIistIË dIaF iswK sMgqF nfl sFJI kIqI aqy ieh pusqk AuhnF ƒ Byt kIqI. zf[ svrfj isMG ny ikhf ik AuhnF ny iswK ivcfrDfrf dI hornF ivcfrDfrf nfl qulnfqimk aiDaYn krky iswK ivcfrDfrf dI ivlwKxqf aqy mhfnqf ƒ drsfAux df Auprflf kIqf hY. aYqvfr julfeI 17 ƒ zf[ svrfj isMG ny ieh jfxkfrI gurduafrf isMG sBf sfihb rYNtn (isaftl) dIaF sMgqF nfl sFJI kIqI. pusqk aqy Ausdf pMjfbI anuvfd gurduafrf sfihb ƒ Byt kIqIaF. styj sYktrI srdfr avqfr isMG afdmpurI ny ikhf ik zf[ svrfj isMG ny afpxI pusqk sMsfr dy ivdvfnF qwk phuMcfx df Auprflf krky slfGfXog Audm kIqf hY. bIbI jgIr kOr ivruwD gurduafrf kimÈn dy hukmF ‘qy hfeIkort vwloN rok cMzIgVH, 26 julfeI (primMdr pfl isMG)-pMjfb aqy hirafxf hfeIkort ny awj ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jgIr kOr vwloN iswK gurduafrf juzIÈIal kimÈn dy ÌYsly ivruwD dfier apIl dI suxvfeI krdy hoey kimÈn vloN 19 julfeI ƒ jfrI kIqy hukmF ‘qy rok lf idwqI hY. bIbI jgIr kOr vwloN dfier apIl dI suxvfeI hfeIkort dy jwj jsits qpn sYn ny kIqI aqy sMbMiDq iDrF ƒ 20 sqMbr leI noits vI jfrI kr idwqf. iswK gurduafrf juzIÈIal kimÈn ny 19 julfeI ƒ luiDafxf iËlHy dy ipMz lohfrIaF vfsI nirMdr pfl isMG vwloN dfier ptIÈn nMbr 22 df ÌYslf suxfAuNdy hoey bIbI jgIr kOr ƒ ÈRomxI kmytI dI mYNbrI aqy pRDfngI qoN htfAux dy nfl nfl, bIbI ivruwD 2 kroV 55 lwK, 23 hËfr rupey dI izgrI vI jfrI kr idwqI sI. bIbI ƒ ieh pYsy 9 PIsdI ivafj smyq ÈRomxI kmytI dy Kfqy ‘c jmHF krfAux dy hukm idwqy gey sn. hfeIkort ivc dfier apIl ivc bIbI ny dwisaf ik iswK gurduafrf aYkt 1925 dI Dfrf 142 aDIn kimÈn vwloN Aus ivruwD idwqf PYslf ijs ivc bIbI ƒ 5 sfl vfsqy ÈRomxI kmytI df mYNbr bxn dy aXog krfr vI idwqf igaf hY, gYr-kfƒUnI hY aqy kimÈn kol bIbI ivruwD kfrvfeI krn df Dfrf 142 aDIn koeI aiDkfr nhIN hY. bIbI ny ieh vI dwØisaf ik Aus ivruwD sRI gurU rfm dfs ieMstIicAUt afP mYzIkl sfieMsË aqy irsrc ivc pRvfsI BfrqIaF leI rfKvIaF aYm[ bI[ bI[ aYs[ sItF ‘qy dfKl ividafrQIaF pfsoN pUrI PIs nf vsUlx dy doÈ lfey gey hn jo ik iswK gurduafrf aYkt 1925 dI Dfrf 142 hyT kimÈn dy aiDkfr Kyqr ‘c nhIN afAuNdy blik sRI gurU rfm dfs mYzIkl kflj qF sRI gurU rfm dfs hspqfl cYrItybl trwst vwloN clfieaf jf irhf hY aqy trwst ivruwD koeI vI mfmlf iswK gurduafrf juzIÈIal kimÈn dy aiDkfr Kyqr ‘c nhIN afAuNdf. adflq ny suxvfeI AuprMq dovF iDrF ƒ noits jfrI kr idwqf. ptIÈnr nirMdr pfl isMG dy vkIl ny jo ik adflq ‘c hfËr sI noits kbUl kr ley aqy aglI suxvfeI leI 20 sqMbr dI qrIk qYa kr idwqI geI hY. iesy dOrfn s: svrn isMG cImf mYNbr vrikMg kmytI ÈRomxI akflI dl qy bIbI blivMdr kOr lUQrf mYNbr jnrl kONsl ny vwK-vwK ibafnF ‘c hfeIkort dy PYsly df purËor svfgq kIqf hY. drbfr sfihb mwQf tyikaf
akflI srkfr afAux qy pfeI-pfeI df ihsfb lvFgy : bfdl luiDafxf(qijMdr isMG):akflI srkfr afAux qy pfeI-pfeI df ihsfb lvFgy| kFgrs srkfr ny jLbr juLlm dIaF isLkfieqF sux ky mn dwuKI huMdf hY| pMjfb ivc lfa aYNz afrzr iblkul Kqm ho cuWkf hY| ieMnFH gWlf df pRgtfvf sfbkf muWK mMqrI pMjfb pRkfsL isMG bfdl pRDfn sRomxI akflI dl ny bIqI rfq sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI sfbkf kfrjkfrnI mYNbr bIbI kuldIp kor dI irhfiesL qy gWlbfq krdy hoey ikhf ik rojLfnf srkfr vWlo snaqkfrF,krmcfrIaF,vpfrIaF,iksfnF,dilqF nfl kIqy jf rhy DWky dIaF isLkfieqf lY ky rojLfnf pMjfb ivc hr akflI dl dy smfgmF ivc myry kol lY ky afAUNdy hn| pMjfb ivc ies vkq jMgl df rfj hY| iksy dI koeI suxvfeI nhI ho rhI|
| |||||||||||||||