Member
Punjabi Press Club of Canada

julfeI 6, 2004,   ipClIaF KbrF

aYm[pIjL nMU snmfinq kIqf igaf

imsIsfgf (aYc ibAUro-sFJ svyrf) kYnyzf dI PYzrl cox ivwc mfarky mfrn vfly cfr aYm[pI[ nMU bIqy aYqvfr julfeI 4, 2004 nMU izksI guruduafrf sfihb dy pRbMDkF ny Kfs smfgm bulf ky snmfinq kIqf. AunHF ivwc nvdIp isMG bYNs, gurbKsL isMG mwlI, zf[ rUbI Zwlf aqy sRI vjLId alI Kfn sLfml hn. ies mOky bolidaF vwK vwK aYm[pIjL ny votrF aqy iswK BfeIcfry df DMnvfd kIqf.

inAUjrsI dI iswK pRyz ivwc kYnyzf qoN nvyN cuxy aYm[pIjL, izksI gurUduafry dy skwqr aqy sFJ svyrf dy mYnyijMg aYzItr puwj rhy hn

trFto (aYc ibAUro-sFJ svyrf): XU[aYs[ey[ dI styt inAUjrsI dy suMdr sLihr brilMgtn ivKy ieiqhfs ivwc pihlI vfr smuwcI iswK kOm nMU smripq “iswK zya pRyz” dy pRogRfm AulIky gey hn. ies sLihr dy iswK kyNdr gurUduafrf Kflsf drbfr vloN kIqI jf rhI iswK zya pRyz ijQy isWK nOjuafnF ivwc isWKI siprt nMU Aujfgr krn leI pRyrnf sRoq hovygI AuQy ieh pRyz amrIkf ivwc iswK kOm dI pCfx sQfpq krn leI ieh vDIaf Auprflf hY.

            9/11 vfprn qoN bfad iswKF dI pCfx nMU nf smJidaF amrIkf ivwc keI iswKF nMU jfno mfr idwqf igaf sI. AuWqrI amrIkf ivwc vwsdy iswKF leI ijQy ieh awKF Kuwlx smfn sI ik ijs dysL ivwc rihMidaF iswKF nMU 100 sfl qoN Aupr ho gey hn Aus dysL dy kuwJ vfsI sfzI pCfx qoN nfvfikP hn.

            ies pRyz ivwc kYnyzf dy AuntfrIE sUby coN 28 jUn nMU hoeIaF PYzrl coxF coN ijwqy aqy knyzIan pfrlImYNt ivwc jfx vfly pihly aMimRqDfrI iswK 26 sflf sR[ nvdIp isMG bYNs, pihlI iswK aOrq 29 sflf zf[ rUbI Zwlf qoN ielfvf izksI roz gurUduafrf sfihb dy skwqr sR[ hrbMs isMG jMzflI aqy kYnyzf dy msLhUr sFJ svyrf aKbfr dy sMpfdk sR[ suKimMdr isMG hMsrf sLfml ho rhy hn.

            ies pRyz Aupr afAux vfry sR[ bYNs ny ikhf ik aijhy jnqk smfgm amrIkf ivwc iswK kOm dI pCfx nMU sQfpq krn leI bVy kfrgr iswD ho skdy hn. AunHF ikhf ik ieh bVf jrUrI hY ik jd qwk amrIkf dy lok sfzy pihrfvy, sfzy Drm aqy sfzy iswK klcr qoN pUrI qrHF vfikP nhIN ho jFdy sfnMU aijhy smfgm vwzI igxqI ivwc AulIkxy cfhIdy hn aqy nOjuafn vrg nMU ienHF ivwc sLfml kridaF, kOm dy BivwK dy vfrsF nMU vI sfzIaF klcrl vYlUX qoN jfxU krvfAuNdy rihxf cfhIdf hY.

            sR[ hrbMs isMG jMzflI, ijMnHF nMU kYnyzf dy sB qoN vwzy gurUduafrf sfihb dI skwqrI syvf inBfAux df mfx hfisl hY ny ikhf ik “iswK zya pRyz” vrgy ngr kIrqn AulIkx df mksd hI iswK dI pCfx nMU sQfpq krnf hY. AunHF ikhf ik 9/11 qoN bfad iswKF df BulyKf dUr ho jfxf cfhIdf hY ik BfvyN asIN vwzy vwzy vpfr sQfpq kr ley hn pr afm amrIkn lokF ivwc iswKF dI pCfx ajy vI nhIN hoeI. iswK iewk vwKrI kOm hY df hokf dyx vflI kOm nMU ieh jwg jLfihr krn vfsqy aijhy smfgm krny cfhIdy hn.

kYnyzIan lokF df pfrlImYNt ivwc bhuqf XkIn nhIN hY

aOtvf (aYc ibAUro-sFJ svyrf):- kYnyzf dy lok mulk nfl Bfvnfqimk qOr qy juVy hoey hn pr pfrlImYNt ivwc AunHF df bhuqf XkIn nhIN hY. 15 sfl aqy Aupr dI Aumr dy 85% lok kYnyzf nfl Bfvnfqimk qOr qy juVy hoey hn jdoN ik ikAUibk dy 74%, ibRitsL kolMbIaf dy 87% aqy ipRs aYzvrz afeIlYNz dy 95% lok kYnyzf dysL nfl juVy hoey hn.

kYnyzf dy adfiraF pRqI siqkfr dI Bfvnf dI qwkVI ivwc isrP 42[8% lok kYnyzf dI pfrlImYNt ivwc XkIn rwKdy hn jdoN ik 82% knyzIan lok kYnyzf dy pulIs ZFcy ivwc XkIn rwKdy hn. ieh irport 2003 dy srvyKx anusfr pRkfisLq hoeI hY  

bfdl dy AumIdvfr njfiejL kbjLfkfr

luiDafxf (qijMdr isMG):- sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI hlkf luiDafxf idhfqI ‘c pYNdy ipMz myhloN aqy ipMz jIvnpur mMglI kfdr dIaF gRfm pMcfieqF ny sLRomxI akflI dl (bfdl) dy AumIdvfr rxjIq isMG kflf aqy mihlf (rfKvf) AumIdvfr sLRImqI BuipMdr kOr vwloN pMcfieqF dI jLmIn qy njfiejL kbjLy pfj AuGfVidaF gurduafrf cox kimsLn aqy pMjfb srkfr qoN Auukq AumIdvfrF iKlfP sKq kfrvfeI dI mMg kIqI hY. sLROmxI akflI dl(bfdl) dy hlkf idhfqI qoN AumIdvfr rxjIq isMG kflf vwloN jLmIn qy nfjfiejL kbqy dy vyrvy idMidaF gRfm pNMcfieq jIvnpur dy srpMc sohn lfl ny pMcfieq vwloN pfs kIqy mqy dI kfpI aqy Prd idKfAuNidaF dwisaf ik pMcfieqI jLmIn 18 knfl Ksrf nM: 4/1-9/2-10-44 gurduafrf sfihb leI CwzI hoeI hY, ijs nUM rxjIq isMG puwqr bhfdr isMG ipMz mMglI Kfs ipCly 25 sflF qoN jLbrI vfh irhf hY. AunHF dwisaf ik ies kdy vI jLmIn df Tykf nhIN idwqf aqy nf hI jLmIn KflI krdf hY. ies bfry keI vfr ijLlHf pRsLfsLn nUM bynqIaF kIqIaF jf cuwkIaF hn. iesy qrHF myhloN vfsIaf vwloN afm iejlfs bulf ky mqf pfs krky ijLlHf pRsLfsLn aqy gurduafrf cox kimsLn qoN mMg kIqI hY ik avqfr isMG puwqr guridafl isMG vwloN gurduafrf sfihb dI 9 klfn jLmIn, ijs nUM jbrI vfh irhf hY, KflI krvfeI jfvy. AunHF dwisaf ik avqfr isMG dI pqnI sLRImqI BuipMdr kOr sLROmxI kmytI dI cox hlkf luiDafxf qoN lV rhI hY. AunFH mMg kIqI hY ik dohF AumIdvfrF ivc gurduafry dy PMz dbx dy dosL aDIn sKq kfrvfeI kIqI jfvy. iesy dOrfn pMQk morcy dy AumIdvfr jQydfr jsivMdr isMG blIOeyvfl ny ikhf hY ik qwQ gvfh hn ik sLROmxI akflI dl (bfdl) vwloN sLROmxIO kmytI coxF ‘c Auqfry AumIdfvrF gurU Gr dI syvf ‘c ivsLvfsL nhIN rwKdy sgoN ienHF gurDfmF nUM afpxy inwjI hwkF leI vrqdy hn aqy golkF dI durvrqoN krdy hn. jQydfr blIeyvfl nUM smUh pMQ ihqYsLI votrF nUM apIl kIqI hY ik aijhy golk corF qy rfjsI msMdF nUM cox mYdfn ‘coN KflI hwQIN moiVaf jfvy.

hr hukm bfdl dI koTI ‘c afAuNdy hn : BfeI rxjIq isMG

luiDafxf(qijMdr isMG):- " gurduafrf cox kimsLn vwloN jfrI kIqf jfx vflf hr hukm s[ pRkfsL isMG bfdl dI koTI ivcoN tfeIp ho ky irhf hY, ieAuN gurduafrf cox kimsLn df kimsLnr jmhUriaq kql kr irhf hY". ieh dosL awj ieQy pMQk morcy dy knvInr sLRI akfl qKq sfihb dy sfbkf jQydfr isMG sfihb BfeI rxjIq isMG ny lfieaf. gurduafrf cox kimsLnr sLRI jy[aYs[syKoN vwloN ipCly idnF aMdr inXmF aDIn bxIaF votF dI afrjLI sUcI pRkfisLq krn Aupr lfeI rok df sKq noits lYNidaF BfeI rxjIq isMG ny ikhf bxIaF votF dI afrjLI sUcI pRkfisLq krn Aupr lfeI rok df sKq noits lYNidaF BfeI rxjIq isMG ny ikhf ik sihjDfrIaF dy nF hyT gYr iswKF dIaF votF Aupr rok lfAux Aupr kyvl kysDfrI iswKF dIaF votF hI bx skdIaF hn. AunHF leI vI izptI kimsLnr awgy pysL hoxf jLrUrI hY. aijhI hflq kfrn hI votF bnfAux df AuqsLfh bixaf hY. AunHF ikhf ienHF votF bxn dy aml nUM rokxf iswKF dy vwzy ihwsf pfAux d moilk hwk dI iswDI AulMGxf aqy jmhUrIaq dy kql dI kfrvfeI hY. AunHF ikhf ik Kflsf pMQ aMdr golk corF qy pMQk mirafdf nUM pYrF hyT rolx vfilaF iKlfP pYdf ho igaf roh idno idn pMQk morcy dy hwk ‘c hnyrI pYdf kr irhf hY., ies krky bfdl buKlfht ‘c afky sihjDfrIaF dIaF votF bxfAux dy aml Aupr afpxy ipwTU bxy kimsLnr rfhIN rok lgvfAuxI s[ bfdl dI vwzI sfijsL aqy nYiqk hfr hY. AunHF bfdl nUM suafl kIqf hY ik Auh pMQk morcy dy afgUaF iKlfP kFgrsI eyjMt hox df JUT qF bhuq jLor sLor nfl bol irhf hY, pr kysfDfrI iswKF dIaF votF bxn qoN rokx leI ijMmyvfr syKoN sbMDI mon ikAuN Dfr rwiKaf hY. AunHF ivaMg kridaF ikhf ik idwlI qy jMmU ksLmIr ivc Drm dy Kyqr dIaF coxF aMdr hfr Kfx qoN bfad hux s[ bfdl nUM hr iswK hI kFgrsI idKfeI dyx lwgf hY.

sihjDfrIaF dIaF votF rwd krfAuxf vwzI pRfpqI : pRo: bzUMgr

jlMDr :- sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy sfbkf pRDfn pRo: ikRpfl isMG bzUMgr ny dfavf kIqf hY ik kmytI dIaF ho rhIaF afm coxF ivc 1996 vflf ieiqhfs duhrfieaf jfvygf. 1996 ivc hoeIaF coxF ivc 163 AumIdvfr bfdl dl dy ijwqy sn qy isrP 7 mYNbr hI akflI dl(a) dy cuxy gey sn. awj ieQy iek smfijk smfgm ivc ihwsf lYx afey pRo: bzUMgr ny ies pwqrkfr nfl gwlbfq kridaF ikhf ik pMQk morcy dy afgU iswKF dI sLfn bxIaF Dfrimk sMsQfvF qy sLKsIaqF ivruwD bymfanI ieljLfmqrfsLI kr rhy hnijs nUM iswK sMgq pRvfn nhIN krdI. AunHF ikhf ik lok ies smyN kFgrs srkfr qoN burI qrHF awk cuwky hn. lok sBf coxF ivc lokF df Pqvf ies gwl df hI pRqwK pRmfx hY. kFgrs vwloN pMQk morcy nUM mohrf bxf ky iswKF dy Dfrimk mfmilaF ivc dKl nUM lok hux cMgI qrHF jfx gey hn qy Auh iksy BulyKy ivc nhIN.

pRo: bzUMgr ny dwisaf ik coxF leI srgrmI pUry jLor nfl cl rhI hY qy sB nyqf cox mYdfn ivc kuwdy hoey hn. ipCly smyN ivc sLRomxI kmytI vwloN kIqy kMm qy Drm pRcfr iksy qoN luwky nhIN hoey. AunHF ikhf ik sihjDfrIaF dIaF votF rwd krvfAuxf qy nfnksLfhI kYlMzr nUM lfgU krvfAuxf ipCly sflF dIaF sfzIaF vwzIaF pRfpqIaF rhIaF hn ijs Aupr iswK jgq hmysLf mfx krdf rhygf.

ividaf qy ishq syvfvF ivc vI sLROmxI kmytI dI agvfeI ivc bVf vwzf rol adf kIqf igaf. AunHF sLROmxI kmytI dIaF pRfpqIaF nUM nkfrn dy pMQk morcy dy afgUaF dy XqnF Aupr aPsos pRgt kridaF ikhf ik AunHF nUM ienHF sMsQfvF dI sLfn vDfAux leI hF-pwKI pRogrfm sfhmxy ilafAuxf cfhIdf hY qy BMzI pRcfr qoN pfsy rihxf cfhIdf hY.

amirMdr dI nvIN vjLfrq Blky shuM cuwkygI

nvIN idwlI :- pMjfb dy muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG nUM vjLfrq df akfr Cotf krky rfj ivc sMivDfn dI soD muqfbk 18 mYNbrI vjLfrq dy gTn leI kFgrs ny awj hrI JMzI dy idwqI hY. ies ivc 15 kYbint qy iqMn rfj mMqrI hn. ds mMqrI vjLfrq ivcoN bfhr kr idwqy gey hn. sMsdI skwqrF dI igxqI kfPI vwD geI hY. ies muwdy nUM lY ky hPqy Br qoN cwilaf af irhf vjLfrqI sMkt Kqm ho igaf hY. nvF mMqrI mMzl 7 julfeI nUM rfj Bvn ivKy shuM cuwkygf. Aup muwK mMqrI bIbI rfijMdr kOr BwTl smyq keI hor kYbint mMqrI muV vjLfrq dy gTn ivc keI aihm mMqrIaF dy mihkmy bdly jfxgy. keI nvyN ichry af gey hn.

pfrtI hfeIkmFz vwloN pRvfn kIqI geI sUcI ivc ijhVy kYbint mMqrIaF dy nF sLfml hn, AunHF ivc Aup muwK mMqrI bIbI rfijMdr kOr BwTl, sLRI lfl isMG, cODrI jgjIq isMG, sLRI pRqfp isMG bfjvf, sLRI rmysL cMdr zogrf, sLRI rGUnfQ shfeypurI, jgmohn isMG kMg, srdUl isMG, mihMdr isMG ky[pI[, avqfr hYnrI, hrnfm dfs jOhr, jsjIq isMG rMDfvf, amrjIq isMG smrf aqy suirMdr isMglf sLfml hn. ies qrHF 14 kYbint mMqrI bx rhy hn.

prfpq vyrivaF anusfr iqMn rfj mMqrI ley gey hn. ienHF ivc mrhUm muwK mMqrI byaMq isMG dy spuwqr qyj pRkfsL isMG dI QF bIbI gurkMvl kOr , hMs rfj josn aqy rfkysL pFzy sLfml hn. ieMj muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG smyq mMzrI mMzl dI igxqI 18 ho jFdI hY.

htfey gey mMqrIaF ivc KusLhfl bihl (iswiKaf mMqrI), qyj pRkfsL (trFsport mMqrI), gurcyq isMG Buwlr (isMcfeI mMqrI), cODrI sMqoK isMG (zfktrI iswiKaf qy Koj mMqrI) joigMdr isMG mfn (anusUicq jfqIaF qy pwCVIaF sLRyxIaF BlfeI aqy smfijk iswiKaf mMqrI), rmysL dwq sLrmf (isLkfieq invfrn qy pYnsLnF, sihkfrqf qy trFsport mMqrI) asLvnI syKVI (ikrq qy rujLgfr rfj mMqrI), pRo: drbfrI lfl (iswiKaf rfj mMqrI), iqRpq rfijMdr isMG bfjvf (jMglfq rfj mMqrI), mlkIq isMG bIrmI (jylHF, mkfn AusfrI qy sLihrI ivBfg rfj mMqrI) sLfml hn.

muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG dI vjLfrq ivc nvyN sLfml ho rhy kYbint mMqrI aqy rfj mMqrI swq julfeI nUM pMjfb dy rfj Bvn ivc shuM cuwkxgy. nvIN vjLfrq ivc sLfml purfxy mMqrIaF nUM shuM cuwkx bxy do mMqrI shuM cuwkxgy. ieh amrjIq isMG smrf qy jsjIq isMG rMDfvf hn.

kYptn amirMdr isMG ny cIP sMsdI skwqr smyq 10 sMsdI skwqr bxfAux df PYslf ilaf hY. cIP sMsdI skwqr muwK mMqrI dy njLdIkI sfQI rfxf gurmIq isMG soZI hoxgy. Auh muwK mMqrI dy rfjsI skwqr vI hn. Auh gurU hrshfie qoN ivDfiek hn. dUjy sMsdI skwqrF ivc srvsLRI sunIl jfKV, rfxf ky[pI[ isMG, suirMdr kumfr zfbr, suKijMdr isMG rMDfvf, arivMd KMnf, hrbMs kOr dUlo, zf[ rfj kumfr vyrkf, sfDU isMG Drmsoq aqy bygm rjLIaf sulqfnf sLfml hn. cfr sMsdI skwqrF guribMdr isMG atvfl, mihMdr kumfr irxvf, kMvljIq isMG lflI aqy rivMdr isMG sMDU dI CuwtI ho geI hY. muwK mMqrI ny mMqrI mMzl dy 12 mMqrIaF (ienHF ivcoN hI do kYbint mMqrI bxfey jf rhy hn) dy asqIPy pRvfngI leI isPfrsL krky rfjpfl pMjfb jsits (irtf[) E[pI[ vrmf nUM Byj idwqy hn. rfjpfl awj idwlI ivc sn aqy Auh Blky dupihr cMzIgVH cly jfxgy . sLRI smrf aqy sLRI rMDfvf rfj mMqrIaF dy asqIPy vI Byjy gey hn ikAuN jo AunHF ny kYbint mMqrI bxnf hY.

ies mhwqvpUrn rfjsI rwdobdl ivc ijhVy mMqrI hPqf Br idwlI ivc jdojihd krn qoN bfad vI mMqrI mMzl ivc nhIN af sky AunHF ivc pMj kYbint mMqrI sLfml hn. KusLhfl bihl (iswiKaf mMqrI) gurdfspur nfl sbMDq hn. lok sBf hlky leI ieQy bIbI suKbMs kOr iBMzr kFgrs dy AumIdvfr sn jo Bfjpf dy AumIdvfr ivnod KMnf koloN hfr gey sn. sLRI bihl dy hlky ivc bIbI iBMzr 11965 votF ‘qy hfry sn. sLRI qyj pRkfsL isMG dy afpxy lok sBf hlky ivc 4831 votF kFgrsI AumIdvfr nUM hfr hoeI sI.

mrhUm muwK mMqrI byaMq isMG dy pirvfr ivcoN AunFH dI bytI nUM qF pRqIinwDqf iml geI hY pr ies DVy ny qyj pRkfsL isMG nUM bfhr rwKx ‘qy nfKusLI df pRgtfvf kIqf hY. aMimRqsr ijLlHy nfl sbMDq kYbint mMqrI gurcyq isMG Buwlr dI CuwtI ho geI hY. Auh isMjfeI mMqrI sn. sLRI Buwlr dy afpxy hlky ivc kFgrsI AumIdvfr 4700 qoN vwD votF nfl hfr gey sn. mYzIkl iswiKaf mMqrI cODrI sMqoK isMG dI vI CuwtI ho geI hY. Auh jlMDr ijLlHy nfl sbMDq hn aqy lok sBf cox ivc AunFH dy hlky ‘c pfrtI nUM 9976 votF dy Prk nfl hfr hoeI sI. pMjvyN kYbint mMqrI joigMdr isMG mfn dI CuwtI hoeI sI.

mrhUm muwK mMqrI byaMq isMG pirvfr ivcoN AunFH dI bytI nUM qF pRqIinDqf iml geI hY pr ies DVy ny qyjL pRkfsL isMG nUM bfhr rwKx qy nfKusLI df pRgtfvf kIqf hY. aMimRqsr ijLlyH nfl sbMDq kYbint mMqrI gurcyq isMG Buwlr dI CuwtI ho geI hY. Auh isMjfeI mMqrI sn. sLRI Buwlr dy afpxy hlky ivc kFgrsI AumIdvfr 4700 qoN vwD votF nfl hfr gey sn. mYzIkl iswiKaf mMqrI cODrI sMqoK isMG dI vI CuwtI ho geI hY. Auh jlMDr ijLly nfl sbMDq hn aqy lok sBf cox ivc ivc AunHF dy hlky ‘c jlMDr ijLlHy nfl sbMDq hn aqy look sBf cox ivc AunHF dy hlky ‘c pfrtI nUM 9976 votF dy Prk nfl hfr hoeI sI. pMjvyN kYbint mMqrI joigMdr isMG mfn dI CuwtI hoeI hY.

rfj mMqrIaF ivc ijhVy vjLIrF dI CuwtI ho geI hY AunHF ivc rmysL dwq sLrmf, asLvnI syKVI, mlkIq isMG bIrmI, iqRpq rfijMdr isMG aqy drbfrI lfl sLfml hn. mMqrI mMzl dy gTn ivc ijhVy nvyN ichry sLfml kIqy gey hn AunHF ‘c suirMdr isMglf, bIbI gurkMvl kOr aqy hMsrfj josn sLfml hn. sLRIO josn ieko iek kFgrs dy ivDfiek hn ijhVy ik mflvy dy srhwdI hlikaF ivc lok sBf coxF ivc afpxy hlky ivcoN ijwqy hn.

BfeI rxjIq isMG vwloN bfdl nUM sLRomxI kmytI pRbMDF bfry bihs dI cuxOqI

mlyrkotlf :-"pMQk morcy dy afgUaF ny pRkfsL isMG bfdl qoN iswK hox df srtIiPkyt nhIN lYxf. iswK morcy dy afgU gurU pMQ nUM smripq hn aqy pMQ leI koeI vI kurbfnI krn nUM iqafr hn". ieh gwl awj ieQy hlkf mlyrkotlf qoN pMQk morcy dI qrPoN sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI cox lV rhy, hrdyv isMG kilafx aqy bIbI jsvMq kOr BUtfnI dy hwk ivc hoeI cox rYlI nUM sMboDn kridaF sRI akfl qKq dy sfbkf jQydfr BfeI rxjIq isMG ny khI. AunFH pRkfsL isMG bfdl nUM cuxOqI idwqI ik Auh mIzIaf dy sfhmxy aYs[jI[pI[sI[ dy pRbMDk nUM lY ky morcy nfl KuwlHI bihs krn. BfeI rxjIq isMG ny ikhf ik bfdlikaF ny hmysLf golk nUM afpxy rfjsI ihwqF leI vriqaf hY. aYs[jI[pI[sI[ dy pRbMD hyTly ividak adfiraF ivc afpxy DIaF-puwqrF aqy chyiqaF nUM nOkrIaF/dfKly idvf ky ienHF sMsQfvF dy lwKF rupey zkfr ley hn. AunHF ikhf ik morcy dy afgUaF nUM kFgrsI kihx vfly sLRI bfdl dIaF kFgrs nfl kuVmcfrIaF hn. bfdl ny ikRpfl isMG bzUMgr nUM aYs[jI[pI[sI[ df pRDfn bxfAux vyly sLRImqI sonIaf gFDI qoN mdd leI aqy hux pRDfn mMqrI mnmohn isMG qoN aYs[jI[pI[sI[ qy kbjLf krn leI idwlI jf ky lylHVIaF kwZ irhf hY. AunHF iswK sMgqF nUM apIl kIqI ik Auh bfdl dy guMmrfhkuMn pRcfr qoN sucyq rihx, ikAuNik bfdl afr[aYs[aYs[ dy Dwky cVH ky glq ibafnI rfhIN pUrI kOm nUM guMmrfh kr irhf hY.

AunHF ikhf ik pRkfsL isMG bfdl AyuhI hY, ijs ny afpxy rfj Bfg dOrfn nkslIaF nUM JUTy puils mukfbilaF ivc mfr ky pMjfb ivc JUTy puils mukfbilaF ivc mfr ky pMjfb ivc JUTy puils mukfbilaF dI iprq pfeI. srkt hfAUsF ivc bYT ky akfl qKq dy jQydfr inXukq kIqy aqy bMd ilPfiPaF ‘coN aYs[jI[pI[sI[ dy pRDfn kwZy. BfeI rxjIq isMG ny ikhf ik jykr sMgqF dy morcy nUM ienHF coxF ivc sihXog idwqf qF ienHF golk corF nUM avqfr isMG ihwq vFg akfl qKq qy qlb krky golk dy pYsy nUM grIb iswK bwicaF dI pVHfeI leI vriqaf jfvygf.

KrV golI kFz dy bfdl dl dy BgOVy dosLI kMg dI koTI dI puils vwlo  qlfsLI

muhflI :- muhflI KrV puils ny sFJy qOr qy sYktr 69 siQq akflI nyqf ikrnbIr isMG kMg dI koTI dI awj svyry krIb 11 vjy BfrI surwiKaf amly nfl qlfsLI leI. ies dOrfn BfrI mfqrf ivc ivdysLI sLrfb krIb awT lwK rupey kYsL, 80 qoly sony qoN ielfvf hor ieqrfjLXog smwgrI puils ny afpxy kbjLy ivc lY ky koTI nUM sIl kr idwqf hY. pulIs ny KrV dI adflq qoN qlfsLI vfrMt lY ky hI koTI dI qlfsLI leI hY.

pulIs pfrtI ny awj svyry koTI nUM cuPyirEN Gyr ky qlfsLI lYxI sLurU kr idwqI. pulIs tIm dI agvfeI Aup puils kpqfn (KrV) jsdyv isMG ny kIqI. ies mOky PyjL-8 Qfxy dy muKI suKjIq isMG ivrk aqy KrV Qfxy dy muKI vI hfjLr sn. cyqy rhy anfj mMzI ivc golIbfrI qoN bfad sLRI kMg nUM ielfj leI pI[jI[afeI[ lY jfuieaf igaf. AuQoN Auh Prfr ho igaf sI. puils aiDkfrIaF ny dwisaf ik adflq vrMtF anusfr sLRI kMg aqy rfjvIr pizaflf dy Gr dI qflf qoV ky qlfsLI dy hukm hn. AunHF ies gwl qoN ienkfr kIqf ik iek idn pihlF kMg dy Gr hoeI BMn qoV AunHF dy mulfjLmF ny kIqI hY. awj qlfsLI dOrfn kMg df Cotf nOkr pRdIp hI Gr ivc sI. Aus anusfr rmysL aqy ivjY Aus idn qoN hI Gr ivc nhIN prqy.

awj svyry 11 vjy sLurU hoeI qlfsLI muihMm BfrI surwiKaf pRbMDF hyT krIb swq GMty jfrI rhI. qlfsLI imAuNspl kONsl dy kONslr aYm[ky mrvfhf, rfijMdr pRsLfd sLrmf sihq iqMn kONslrF dI hfjLrI ivc leI geI. qlfsLI dOrfn vwK vwK kmiraF ‘c iKlry (twuty Bwjy hoey) smfn df muafienf kIqf aqy kMg dIaF inwjI almfrIaF dI qlfsLI dOrfn BfrI mfqrf ivc ivdysLI sLrfb brfmd hoeI.

iesy dOrfn goieMdvfl nyVy ipMz QVf qoN sLRI kMg nUM muhflI imlx afey Aus dy BUaf dy puwqr jsvIr isMG nUM puils ny afAuNidaF hI koTI ivc sFB ilaf. jsvIr isMG anusfr AunHF nUM sLRI kMg dI PrfrI sbMDI kuJ pqf nhIN sI. Auh qF AunFH nUM imlx afey sn. pulIs ny Aus nUM puwCigwC leI ibTf ilaf. ies koTI dI AuprlI mMijLl qy peI lohy dI almfrI df qflf qoVn leI do kfrIOgrF nUM bulfieaf igaf qF ik Aus ivc pey smfn dI jFc kIqI jf sky. pulIs ny sLRI kMg dy smfn dI brIkI nfl jFc kIqI aqy ieqrfjLXog sfmfn nUM afpxy kbjLy ‘c lY ilaf. pulIs ny pihlF hI AusdI koTI ‘c KVHI kfr jLbq kr leI sI. AuDr qlfsLI dOrfn Aus vyly pulIs krmcfrIaF ‘c nwT Bwj mc geI jdoN kONslr sLRI mrvfhf dy koTI qo bfhr sLRI kMg dy BUaf dy puwq jsvIr isMG dI koTI ‘coN Prfr ho jfx dI aPvfh PYl geI. pulIs ny ijs ivc kmFzo vI sLfml sn.

kuwp rohIVf ‘c GwlUGfry dy sLhIdF dI Xfdgfr kfiem krFgy : bIbI jfgIr kOr

mMzI aihmdgVH :- sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI sfbkf pRDfn bIbI jfgIr kOr ny dfavf kIqf hY ik BfvyN Auh kmytI dI pRDfn bxn jf nf bxn pr ies vfr Auh kuwp rohIVf ivKy vwzy GwlUGfry dy sLhIdF dI Xfdgfr jLrUr bxfAuxgy. sQfnk rylvy roz qy pfrtI AumIdvfrF sLRImqI suirMdr kOr syhky aqy ajIq isMG cMdUrfeIaF dy hwk ‘c kIqI cox rYlI nUM sMboDn kridaF bIbI jfgIr kOr ny dosL lgfieaf ik pMQk morcy dy afgUaF aqy pMQ ivroDI qfkqF ny isrP sLRomxI akflI dl nUM nIvF idKf ky kFgrs nUM KusL krn leI itMz ‘c kfnf pfieaf hoieaf hY. pMQk kmytI vwloN 10 idnF iejlfs swdy jfx dy suJfa qy itwpxI kridaF AunHF dfavf kIqf ik sLROmxI kmytI dI hr mIitMg ivc sfry mYNbrF nUM iejlfs dOrfn pUrf tfeIm idwqf jFdf irhf hY. afpxI pfrtI dy cox mnorQ pwqr ‘c drj pihlUaF dI gwl kridaF bIbI jfgIr kOr ny dfavf kIqf ik AunFH dI pfrtI dIaF pMQk nIqIaF sdkf hux qk sLRomxI kmytI ny imsLnrI kflj KolH ky hjLfrF nojvfnF nUM swcf suwcf jIvn ijAux df rfh idKfieaf hY. isrP golk qoN afAux vflI afmdn ‘coN pYsy bcf ky ieMjInIairMg kflj, mYzIkl kflj aqy hspqfl clfey.

pMQk morcy dy afgUaF nMU pMQ dy gdfr grdfnidaF bIbI jfgIr kOr ny dosL lfieaf ik ies df muwK afgU BfeI rxjIq isMG, bIbIaF nUM gMdIaF gwlHF kwZdf irhf hY. kuJ iswK afgUaF vwlo iek iswK nUM pRDfn mMqrI bxfey jfx leI sLRImqI sonIaf gFDI dy sohly gfey jfx df noits lYNidaF bIbI ny mMinaf ik zf[ mnmohn isMG nUM Xogqf kfrn kursI imlI hY. ies rYlI dI idlcsp gwl ieh rhI ik pfrtI dy ijLlHf pRDfn rfijMdr isMG kFJlf ny pfrtI AumIdvfrF bIbI jsvMq kOr ButfxI dy svrgvfsI pqI aqy sfbkf sLROmxI kmytI mYNbr joigMdr isMG BUtfxI dI vwD sLlfGf kIqI. AunFH aPsos pRgt kIqf ik mrhUm sMq lONMgovfl dy kfqlF ivruwD csLmdId gvfh dy qOr qy afKrI dm qk ztx vfly swcy iswK dI Drm pqnI dIaF PotOaF iesLiqhfrF ivc kiQq qOr qy kfqlF dy hmdrd sLRI mfn PotOaF nfl CpIaF hn. ies mOky hornF qoN ielfvf jgvMq isMG jwgI, bIbI suirMdr kOr Kflsf, sLrmf hfjLr sn.

gurDfmF nUM golk corF qoN mukq krfAuxf jLrUrI : mfn

pfiel :- " sLROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI dIaF coxF ivc iswK kOm dy BwivK df PYslf hY. kdy smF sI ik sfzy bjLurgF ny ax-igxq kurbfnIaF dy ky gurduafiraF nUM mhMqF dy kbijLaF qoN mukq krvfieaf sI. iesy qrHF hux golk corF qoN gurDfmF nUM mukq krfAux leI vot prcI dI shI vrqoN krky ibnF iksy KUn Krfby qoN pMQk morcy dy AumIdvfrF nUM ijwqF ky bfdlikaF dy cMugl ‘coN afjLfd krfAuxf jLrUrI ho igaf hY". ieh swdf sLRomxI akflI dl(a) dy pRDfn ismrnjIq isMG mfn ny awj ipMz cImf ivKy cox jlsy nUM sMboDn kridaF idwqf.

AunHF ikhf ik ijvyN mhMqF ny gurduafiraF ivc ihMdU dyvI dyviqaF dy buwq rwK idwqy sn iesy qrHF hux bfdl dy swucf isMG lMgfh vrigaF ny gurduafiraF ivc rmfiex dy pfT krvfAuxy sLurU kr idwqy hn. rwb df nfm lYxf, BfvyN cMgf hY pr dUjy dy Dfrimk msilaF ivc dKlaMdfjLI krnI nuksfndyh huMNdI hY. sLRImfn ny pRkfsL isMG bfdl Auqy vrHidaF ikhf ik ijs ivakqI dy afpxy puwqr, pqnI aqy sfQI mMqrIaF nUM irsLvqKorI dy kysF ivc jylHF kwtx qy jLmfnqF krvfAux vrgy iGnfAuxy kfrnfmy kIqy hox, AuysnUM sLhIdF dI jQybMdI sLROmxI akflI dl df pRDfn khfAux df koeI hwk nhIN . pMQk morcy dy cox insLfn GoVy bfry AunHF dwisaf ik ieh afjLfdI df pRqIk hY.

pfxIaF dyy msly qy AunHF hux qwk dy kFgrsI qy akflI muwK mMqrIaF nUM dosLI Tihrfieaf ijnFH ny pMjfb dy ihwqF dI rfKI krn dI QF isrP inwjI suafrQF leI hI gwl kIqI. AunHF ikhf ik pMQk morcf vwloN ijwq ky sLROmxI kmytI dI luwt bMd krn qy pMQ dy bwcy bwcIaF nUM Aucw ividaf dyx leI skUl kflj KolHy jfxgy. ies mOky qy pMQk morcy nUM BfrqI iksfn XUnIan dy afgU blvIr isMG rfjyvfl aqy nyqr isMG nfgrf ny pUrI hmfieq dyx df aYlfn kIqf. rfjyvfl ny ikhf ik ijs kOm ny awgy vwDxf hY AusnUM afriQk, smfijk, Dfrimk aqy rfjnIiqk pwKF qoN mjLbUq hoxf cfhIdf hY.

BOr df pfrtI vrkrF vwloN aMdrKfqy ivroD jfrI

nvF sLihr :- ijLlHf nvF sLihr aMdr iqMn sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI sItF ivcoN do qy coxF lVIaf jf rhIaF hn. ies nvF sLihr sIt qoN sLRI gurbKsL isMG Kflsf kOmI mIq pRDfn PYzrysLn inrivroD cuxy gey hn. nvF sLihr jnrl sIt qy sLRomxI akflI dl(bfdl) dyAumIdvfr jQydfr suKdyv isMG BOr aqy pMQk morcy dy igafnI hrbMs isMG qyg Bfrtf Kurd ivckfr iswDf mukfblf ho irhf hY. sLRI suKdyv isMG BOr dy pRDfngI kfrjkfl smyN sLROmxI kmytI aMimRqsr dy aYkitMg pRDfn aqy hux jnrl skwqr dy ahudy qy rhy hn. sLRI Bor vwloN pRkfsL isMG bfdl aqy sLRI tOhVf ivc hoeI isafsI jMg ivc sLRI BOr tOhVf gruwp nfl(srbihMd akflI dl) hox AuprMq sLRI pRkfsL isMG bfdl qy inwjI isafsI ickV AuCfldy rihMdy hn. ies krky akflI dl dy vrkrF qy lIzrF ivc sLRI Bor vwloN sLRI bfdl iKlfP vrqI sLbdfvlI ajy vI tksflI vrkrF dy mnF ivc rVkdI hY. srvyKx dOrfn bfdl dl dy kfPI igxqI ivc vrkr BfvyN sLRI BOr nfl cly hoey hn, pr aMdrUnI qOr qy sLRI BOr nUM hrf ky pMQk morcy dy AumIdvfr qyg nUM ijqf ky sLRI bfdl iKlfP bolI BYVI sLbdfvlI df swcy ispfhI hox df sbk isKfAux dy rONa ivc hn.

sLRI suKdyv isMG BOr vwloN afpxy nvF sLihr hlky dy ipMzF ivc pfrtI dy sInIar lIzrF ijLlHf pRDfn rysLm isMG iQafxf, jiqMdr isMG krIhf sfbkf ivDfiek, sMqoK isMG mlHf srkl pRDfn aqy ijLlHf nvF sLihr dy Gwt igxqI dilq PrMt dy pRDfn jgjIq isMG Kflsf, amrIk isMG KMzUpur srpMc, gurbKsL isMG Kflsf mYNbr kmytI, qfrf isMG sLyKUpur, DrmisMG Kflsf, mohx lfl, jsivMdr isMG pRDfn XUQ, Tykydfr hrBjn isMG BMgl, prmjIq isMG, hirMdr isMG bIslf, zfierYktr qIrQ isMG cfhl afid tIm vwloN ipMzF ivc qUPfnI dOiraF dOrfn sLRI tOhVf aqy sLRIO pRkfsL isMG bfdl dIaF iswKjgq sbMDI pRfpqIaF df ijLkr krky votF mMgIaF jf rhIaF hn.

pMQk morcy dy AumIdvfr igafnI hrbMs isMG qyg Bfrtf Kurd vwloN sLRI BOr iKlfP muihMm qihq dl Kflsf, Kflsf pMcfieq afid jQybMdIaF vwloN AunHF nUM sFJf AumIdvfr bxf ky ipMz ivc sLRI pRkfsL isMG bfdl aqy sLRI tOhVf smyN sLRomxI kmytI nUM inwjI jgIr bxf ky rwKx aqy sLRI bfdl dI isafsI qy nfl Drm ivc vI brbr dKlaMdfjLI krn krky aqy sLRI bfdl vwloN afpxI srkfr smyN iBRsLtfcfr krky dysL ivc iswK kOm df isr nIvF krn dy mwudy qy votF mMgIaF jf rhIaF hn.

hlkf blfcOr qoN mihMdr isMG husYnpurI aqy gurnyk isMG grcf aqy jrnYl isMG Kflsf husYnpur ivckfr iqkoxf mukfblf hox dI sMBfvnf hY. sLRI mihMdr isMG husYnpur ies sIt qoN pihlF vI sLROmxI kmytI dy mNYbr rih cuwky hn. sLRI pRkfsL isMG bfdl vwloN muV AunFH nUM AumIdvfr bxfieaf igaf hY.

ies mOky cox pRikiraf mwDm hox krky AunHF dy KyimaF ivc inrfsLf hI Jlk rhI hY. husYnpurI dy mukfbly srkl pRDfn gurnyk isMG grcf sfbkf srpMc vwloN AunHF iKlfP cox lVI jf rhI hY. AunFH nUM blfcOr cODrI nMd lfl ivDfiek jF ijLlHf pRDfn rysLm isMG iQafVf dI pUrn hmfieq hY, pr akflI dl qoN bfgI hoey AumIdvfr gurnyk isMG grcf sfbkf srpMc nUM sihkfrI susfietI grcf dy pRDfn mohn isMG mfhl, hsn lfl ktfrIaf afid dI hfmieq hfsl hY.

rfqoN rfq aMimRqDfrI bxy AumIdvfrF nUM hrfAuxf jLrUrI : luhfrf

zyhloN :- " rfqoN rfq bxn vfly aMimRqDfrIaf nUM jy ies vfrI burI qrHF nfl nf hrfieaf igaf qF pMQ qy pMjfb leI afAux vflf smF bhuq mfVf hovygf". ieh icqfvnI sLROmxI akflI dl(aMimRqsr) dyjnrl skwqr qypMQk morcy dy afgU BfeI crn isMG luhfrf ny ieQy hlkf pwKovfl qoN dl Kflsf vwloN sLRomxI kmytI dI cox leI KVHy kIqy AumIdvfr BfeI bIrieMdrpfl isMG shOlI dy cox dPqr df AudGftn krn smyN ielfky dy akflI vrkrF nUM sMboDn kridaF idwqI. AunHF iswK votrF nUM swdf idwqf ik aijhy AumIdvfrF nUM hr hflq hrfieaf jfvy.

AunHF ny sLRomxI akflI dl(b) dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl nUM ikhf ik jy AunHF dy dl (akflI dl b) vwloN KVHy kIqy AumIdvfr mYNbrF dy ZfeI kroV rupey kmytI dy Kfqy ‘c jmHf krvf dyx qF Auh pMQk dl dy AumIdvfrF nUM Aus akflI dl (b) dy AumIdvfrF dy iKlfP vfps lY lYxgy. AunFH sLRI bfdl ‘qy vrHidaF AunFH vwloN pMQk morcy nUM kFgrs dI pYdfiesL kihx qy sKq ieqrfjL kIqf. AunFH ikhf ik sLRI bfdl nUM pihlF afpxI pIVHI hyT sotf Pyrnf cfhIdf hY. AunFH srkfr koloN mMg kIqI ik gurduafrf cox kimsLnr jy[aYs[ syKoN nUM qurMq bdilaf jfvy.

sLRomxI kmytI df imMnI pfrlImYNt Bvn bxfieaf jfvygf: pMQk morcf

luiDafxf(qijMdr isMG):- " sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy kYNps ivc sLRomxI kmytI df imMnI pfrlImYNt Bvn bxfieaf jfvygf, ijs ivc hr do mhIny mgroN 10-10 idn df iejlfs bulfieaf jfvygf, ijs ivciswKF nUM drpysL msly ivcfry jfxgy krngy" ieh vfadf awj ieQy pMQk morcy dy afgUaF ny morcy df sLROmxI kmyytI coxF 2004 bfry cox mnorQ pwqr jfrI kridaF kIqf. ienHF afgUaF ivc akfl qKq dy sfbkf jQydfr BfeI rxjIq isMG, morcy dy muwK srpRsqbfbf srbjoq isMG bydI, aMimRqsr akflI dl dyu jnrl skwqr crn isMG luhfrf aqy pRo: jgmohn isMG tonI,jsivMdr isMG Kflsf aqy mflivMdr isMG mflI sLfml sn.

ienHF afgUaF ny ikhf ik ijhVy iswK msly iswK pfrlImYNt ivc iejlfs smyN hwl nhIN hoxgy. Auh sLRI akfl qKq sfihb dy jQydfr dy spurd kIqy jfieaf krngy. AunHF dwisaf ik vrqmfn siQqI ivc kuJ iejlfs kyvl sfl ivc do vfr hI bulfieaf jFdf hY, iek bjt pfs knr smyN qy iek sLROmxI kmytI slfnf pRDnfgI dI cox krn smyN huMdf hY. ieh iejlfs awDy GMty ivc hI AuTf idwqy jFdy hn.

pMQk morcy vwloN awj jfrI kIqy gey 8 siPaF dy cox mnorQ pwqr ivc ikhf igaf hY ik pMQk morcy dy sfry pRogrfm akfl qKq dI srvAucwqf aqy KudmuKiqafrI nUM smrpq hoxgy. pwqr ivc ikhf ik akfl qKq df vwKrf sYktrIeyt hovygf, jo sLORmxI kmytI qoN afjLfd hovygf. akfl qKq dy jQydfr dI inXukqI iswK prMprfvF anusfr hovygI. AunHF ikhf ik 1925 dy sLRomxI kmytI aYkt ivc bhuq sfrIaF AuxqfeIaF hn ijnHF df rIivAU krn leI kyNdr srkfr ‘qy dbfa pfieaf jfvygf qF ik kmytI dI afjLfd hsqI kfiem rih sky.

sLRomxI kmytI dy pYsy nfl trwst bxfey jfx df ruJfn Kqm kIqf jfvygf. afgUaF ny ikhf ik sLRomxI kmytI dy PMzF ivc vfDf krn leI aqy grIb iswKF dI afriQkqf nUM suDfrn leI iek nvF PMz sQfpq kIqf jfvygf, ijs ivc pYsy dyx leI dunIaF Br dy amIr iswKF nUM apIl kIqI jfvygI.

ies PMz rfhIN grIb iswKF dy bwicaF dI muPq ividaf df pRbMD kIqf jfvygf. mYzIkl shUlqF idwqIaF jfxgIaF aqy iswKI dy pRcfr qyjL kIqI jfvygf. cox mnorQ pwqr ivc pfiksqfn gurduafrf pRbMDk kmytI nUM mfnqfidwqI geI hY aqy ivsLv Br dy iswKF nUM apIl kIqI geI hY ik Auh vwK vwK dysLF ivc bxy gurduafiraF dIaF dysL pwDrI kmytIaF bxfAux. ienHF afgUaF ny mMg kIqI ik gurduafrf cox kimsLn nUM ies cox dy inXm BMg krn bdly brKfsq kIqf jfvy. AunHF dosL lfieaf ik kimsLn dI afXogqf kfrn 773 gurduafiraF dIaF lokl kmytIaF dI cox nhIN ho skI jd ik ieh vI Auprokq coxF dy nfl hI hoxI sI. mnorQ pwqr anusfr skUl afP iswK Qft dI sQfpnf kIqI jfvygI.

ienHF afgUaF ny ikhf ik gurduafiraF dIaF golkF dI corI rokI jfvygI aqy kmytI df bjt dugxf kIqf jfvygf aqy hukmnfmy dI pRQf nUM sKqI nfl lfgU krvfieaf jfvygf.

sonIaf dy iesLfry qy kYptn coxF ivc dKl dy irhf hY : bfdl

mogf :- sLRomxI akflI dl dy pRDfn aqy sfbkf muwK mMqrI pRkfsL isMG bfdl ny awj ikhf hY ik pMjfb dy muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG kuwl ihMd kFgrs dI pRDfn sonIaf gFDI dy ‘iesLfry’ qy sLROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI dIaF coxF ivc iswDI dKlaMdfjLI krky iswK gurDfmF qy kbjLf krn leI XqnsLIl hn jdoN ik Bfrq dy pRDfn mMqrI mnmohn isMG ny ies sbMD ivc sLROmxI akflI dl vwloN kIqI geI isLkfieq qoN bfad kYptn amirMdr isMG nUM aijhf krn qoN vrijaf hY. AunHF ny pMjfb srkfr nUM ‘icqfvnI’ iMdiaF ikhf ik iswK pMQ nUM iksy vI kImq qy sLRomxI kmytI coxF ivc kFgrs pfrtI dI dKlaMdfjLI brdfsLq nhIN krygf.

sLRI bfdl ny ikhf ik jmhUrIaq ivroDI nIqIaF kfrn hI pMjfb dy muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG lokF df smrQn gvf cuwky hn aqy kFgrs pfrtI dy anykF ivDfiek AunFH dI kfrjsLYlI qoN ‘qMg’ af ky AunHF qoN ‘muwK moV’ cuwky hn ijs kfrn muwK mMqrI nUM ieKlfkI afDfr qy qurMq asqIPf dyxf cfhIdf hY.sLRI bfdl ny dwisaf ik sLRomxI kmytI coxf sbMDI AunHF dI pfrtI 2 julfeI luiDafxf qoN cox mYnIiPsto jfrIkrygI. afpxI pfrtI ivc kuJ ‘piqq’ iswKF nUM itkt idwqy jfx sbMDI ivroDIaF vwloN lgfey jf rhy dosLF bfry bolidaF sLRI bfdl ny mMinaf ik kuJ pRqIsLq AumIdvfr aijhy ho skdy hn ikAuNik pfrtI nUM hr AumIdvfr dy pirvfrF bfry ivsQfr nfl jfxkfrI nhIN hY. ies dy nfl hI AunHF ny dosL lfieaf ik pMQk morcy nfl juVy akfl qKq dy sfbkf jQydfr BfeI rxjIq isMG qF sLryafm ieh kih rhy hn ik sLRomxI kmytI ivc ijwq qoN bfad Auh qKqF dy mojUdf jQydfrF nUM akfl qKq ‘qy ‘sMmn’ krngy ijhVf iswK mirafdf dI iblkul Ault hY.

AunHF ny ikhf ik pMQk morcf kFgrs dI pYdfiesL hY aqy sLRomxI kmytI coxF qoN bfad ies morcy dy nfl nfl pMjfb dI kFgrs srkfr df vI ‘Bog’ pY jfvygf. AunHF ikhf ik 1984 ivc sLRI hirmMdr sfihb qy POjLI hmlf krvfAux vflI kFgrs pfrtI dy iesLfiraF qy nwcx vfly pMQkmorcy dy nyqf sLRomxI akflI dl df vfl vI ivMgf nhIN kr skdy.

ies qoN bfad ieQoN 20 iklomItr dUr bwDnI klF ivKy pfrtI AumIdvfr hirMdr isMG rxIaf dy hwk ivc kIqy gey iek jlsy nUM sMboDn kridaF sLRI bfdl ny ikhf ik sLROmxI kmytI coxF iswK kOm leI vkfr df svfl hn aqy ies mfmly ivc ‘nklI’ qy ‘srkfrI’ akflIdlF leI koeI QF nhIN hY. AunHF ny lokF nUM swdf idwqf ik ipClIaF lok sBf coxF vFg Auh ies vfr sLRomxI kmytI coxF ivc vI ‘kFgrsI akflIaF’ nUM BfrI votF dy Prk nfl hrf ky ‘sbk’ isKfAux.

bfdl dy gVH ivc hI AumIdvfrF leI musLklF

PrIdkot :- sLROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI dIaF coxF leI ijLlHf PrIdkot dy pMj hlikaF ivc BfvyN ajy qwk afm lokF ivc cox srgrmI bhuqI njLr nhIN af rhI, AumIdvfrF vwloN afpxI cox muihMm qyjL krn dIaF koisLsLF kIqIaF jf rhIaF hn. ienHF coxF ivc muwK mukfblf sLROmxI akflI dl (bfdl) aqy pMQk morcy dy AumIdvfrF ivc hY. bfdl df gVH mMny jFdy ies ijLlHy dy lgBg sfry hlikaF ivc hI pfrtI AumIdvfrF nUMijQy aMdrUnI ivroD df sfhmxf krnf pY irhf hY AuQy mOjUdf mYNbrF nUM itkt idwqy jfx kfrn AunFH nUM afm jnqf dIaF nrfjLgIaF vI sihxIaF pY rhIaF hn. ies ivroD df iswDf lfB pMQk morcy dy AumIdvfrF nUM jfx dI sMBfvnf hY.

ies ijLlHy dy hlkf PrIdkot ivc sLROmxI kmytI coxF leI bfdl dl vwloN mOjUdf kmytI mYNbr aqy qKq sLRI ptnf sfihb dI pRbMDk kmytI dy pRDfn mihMdr isMG romfxf nUM mYdfn ivc Auqfiraf igaf hY, jdik AunHF dy mukfbly ivc pMQkmorcy vwloN guridwq isMG hrIOeyvflf cox lV rhy hn. BfvyN pMQk morcy df AumIdvfr iblkul nvF hY, pr sLRI romfxf df hlky ivc BfrI ivroD hox kfrn sLRI hrIOeyvflF dI cox muihMm nUM kfPI hulfrf iml irhf hY.s iupClIaF coxF ivc cox ijwqx qoN bfad sLRI romfxf ny ies hlky ivc nf qF koeI sLRomxI kmytI dI ividak sMsQf hI ilaFdI aqy nf hI koeI hspqfl hI bxfieaf.sgoN keI Dfrimk asQfnF dI kfr syvf aqy mirafdf nUM lY ky ivvfdF ivc iGry rhy. ies kfrn hlky dy lokF ivc sLRI romfxf pRqI kfPI inrfsLf hY. ipCly idnIN ipMz bIhlyvflf dy vfsIaF vwlON smuwcy qOr qy sLRI romfxf dy ivroD df aYlfn krn nfl afs pfs dy ipMzF dy lok vI sLRI romfxf dy ivruwD KuwlH ky sfhmxy afey hn. ies qo ielfvf ies itkt dy dfavydfr kuJ akflI afgUaF vwlON vI sLRI romfxf dI pfrtI ivc rih ky aMdrKfqy ivroDqf kIqI jf rhI hY. ies ivroDqf df lfhf lYx leI pMQk morcy dy guridwq isMG hrIeyvflf romfxf ivroDIaF nfl qflmyl vDf rhy hn aqy afpxI cox muihMm qyjL kr rhy hn, pr nvF AumIdvfr hox kfrn AusdI cox muihMm gYr XojnfbwD ZMg nfl ajy bhuq pRBfv nhIN Cwz rhI. iPr vI bfdl pwKI hlkf hox kfrn sLRI romfxf hONsly ivc njLr af rhy hn aqy keI ipMzF ivc Kud jfx dI QF afpxy smrQkF nUM hI cox pRcfr leI Byj rhy hn.

‘sfnUM mwq dyxI hY qF pihlF pwg bMnH ky afE’

sunfm :- sLROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI cox lV rhy vwK vwK iDrF dy AumIdvfrF nUM cox pRcfr leI kysDfrI nojvfnF dI Gft rVk rhI hY. AumIdvfrF dy cox pRcfr leI ‘mony nojvfn hI srgrm idKfeI idMdy hn.

sMgrUr hlky qoN cox lV rhy AumIOdvfr jogf isMG PwgUvflf dy cox dPqr ‘c ‘mony’ nojvfnF nUM akflI dl df ijLlHf pRDfn pwgF bMnH ky afAux leI kih irhf sI. mihlf cOk ivKy afjLfd AumIdvfr dy hwk ‘c pRcfr krdy mony ijpsI svfrF nUM lok kih rhy sn ‘pihlF afp kys rwKy lE’.

ieQoN 10 iklomItr dUr ipMz KyVI dy bws awzy qy pRcfr kr rhy nojvfnF nUM, votrF ny pwgF bMnH ky afAux leI ikhf. nfgrf ipMz dIaF votF BfvyN 235 hI hn pr ieh votF aMimRqDfrI lokF dIaF hn qy iek votr mwGr isMG ny AumIdvfrF dy pRcfrkF dI iqwKI aflocnf kIqI qy ikhf ik gurU qoN bymuwK hoey nojvfn gurU Gr dy sLrDflUaF nUM mwqF dy rhy hn. ies ipMz dy votrF ny AumIdvfrF nUM qfany imhxy mfridaF ikhf ik ieQy aMimRqDfrI hI cox pRcfr leI Byjy jfx.

ipMz Kizafl dy lokF ny AumIdvfrF vwloN vfl ktvfAux vfly nojvfnF nUM cox pRcfr leI Byjx df isLkvf kIqf. AuNj cox pRcfr dOrfn kfPilaF dy rUp ‘c jfx vfly afgUaF nUM vI iswK nojvfnF(kysfDfrI) dI Gft rVkdI hY. ieQoN dy iek afgU ny afiKaf ik iswK nojvfnF df iswKI srUp lFBy hoxf sLRomxI kmytI dy isafsIkrn df nqIjf hY. sLRI muKiqafr isMG nyu akflI afgUaF nUM sLRomxI kmytI coxF qoN sbk iswKx dI slfh idwqI qy ikhf ik nojvfnF ivc iswKI dI Bfvnf pYdf krn ivc hI akflI dl df Blf hY.

bIbI snmieMdr kOr mfn df kihxf hY ik iswK nojvfnF dy vfl ktfAux dI ijMmyvfrI qoN akflI afgU bc nhIN skdy. pwCmI siBafcfr dy asr df bhfnf lf ky iswKI srUp qoN nojvfnF df prHy hox dI duhfeI pfAuxf vI isafpx BrI dlIl nhIN hY.

sLRI bldyv isMG Bozy ny ikhf ik jdoN qwk sLRomxI kmytI mYNbr gurmirafdf qy Drm pRcfr nUM smripq nhIN huMdy AudoN qwk nojvfnF dy kysfDfrI hox dI AumId rwKxf bymfanI hI hY.

pIsIaYs aPsr qy idRVHbf hlky qoN AumIdvfr hrkysL isMG iswDU ny dosL lfieaf ik rfjsI iDrF nojvfnF nUM iswK ieiqhfs qy iswK mirafdf qoN jfxU nhIN krvf skIaF qy iswKI df pRcfr vI lihr dy rUp ‘c nhIN hoieaf.

ipClIaF KbrF

© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved.     info@sanjhsavera.com