| |||||||||||
|
| |||||||||||
|
brilMgtn inAUjrsI ivwc iswKF ny ieqhfs bxfieaf iswK amrIkn zya ngr kIrqn ivwc byhwd rOxkF
sLRomxI kmytI dIaF pMjfb ivclIaF 157 sItF coN bfdl dl dy kbjLy 'c 133 sItF 3 qy cox mulqvI cMzIgVH :- sLRomxI kmytI dIaF awj hoeIaF coxF ivc s: pRkfsL isMG bfdl dI agvfeI vfly sLRomxI akflI dl ny hUMJf Pyr ijwq pRfpq kIqI hY. lgpg 50 PIsdI votF BugqIaF. pMQk morcf ienHF coxF ivc koeI mfarkf mfrn ivwc iPr asPl irhf hY. sLLRomxI kmytI dIaF pMjfb ivclIaF 146 sItF leI awj hoeI cox ivc sLRomxI akflI dl ny qkrIbn 127 sItF ijwq leiaF hn. sLRomxI akflI dl pihlF hI 6 sItF `qy ibnF mukfblf cox ijwq cuwkf sI. ies nfl totl sitF 133 ho geIaF hn. pMQk morcf, afjLfd AumIdvfrF aqy sLRomxI akflI dl qoN bfgI ho ky cox lVy AumIdvfrF ny 19 sItF `qy ijwq pRfpq kIqI hY jdik ienHF iDrF dy vI do AumIdvfr pihlF hI ibnF mukfblf cox ijwq cuwky hn. pMjfb dIaF kuwl 157 sItF `coN gurduafrf cox kimsLn ny 3 sItF `qy cox mulqvI kr idwqI sI ijs krky AuQy awj votF nhIN peIaF. sLRomxI akflI dl ny sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dIaF afm coxF ‘c hMUJf Pyr ijwq pRfpq kr leI hY qy pMjfb dy 12 ijLilHaF ivc pMQk morcy df Kfqf vI KuwlHx nhIN idwqf. ropV ijLlHy ivc sLROmxI akflI dl dy do DiVaF ivc ivc hoieaf golI kFz nUM mihMgf sfbq hoieaf. ies ijLlHy ivc dl dy keI AumIdvfrF nUM hfr df sfhmxf krnf ipaf hY. AuQy pMQk morcy nUM ijwq hfsl hoeI hY. hirafxf ‘c bfdl nUM iqMn, hirafxf akflI dl nUM do qy bfkI nqIijaF df aYlfn hoxf bfkI hY. pRfpq jfxkfrI anusfr sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI sfbkf pRDfn bIbI jfgIr kOr, jQydfr jgdyv isMG qlvMzI, sLRomxI kmytI dI sfbkf skwqr bIbI ikrnjoq kOr, sLRIO suKdyv isMG BOr, iswK stUzYNts PYzrysLn dy sfbkf afgU sLRI rfijMdr isMG mihqf, sLRI kyvl isMG bfdl, sLRI mihMdr isMG romfxf cox ijwq gey hn. huisLafrpur ijLlHy qoN sLRI hrbMs isMG mMJpur aqy sMgrUr ijLlHy dy idRVHbf hlky qoN sInIar pI[sI[aYs[ aiDkfrI sLRI hrkysL isMG iswDU cox hfr gey hn. pRfpq jfxkfrI anusfr gurdfspur, aMimRqsr, jlMDr, kpUrQlf, nvF sLihr, mogf, iProjLpur, ivc pMQk morcy nUM iksy sIt qy ijwq nsIb nhIN hoeI qy sfrIaF sItF bfdl dl ny ijwq leIaF hn. pitaflf ijLlHy ivc pMQk morcy df Kfqf nf KuwlHx krky kuJ idn pihlF bxy sLROmxI akflI dl (loNgovfl) dy pRDfn pRym isMG cMdUmfjrf dy BwivK nUM vI pRsLn icMnH lwg igaf hY. luiDafxf ijLlf ijwQy pMQk morcy dy srpRsq bfbf srbjoq isMG bydI df hYzwkuafrtr hY, Aus ijLlHy ivc pMQk morcy nUM kyvl iek sIt nfl hI gujLfrf krnf ipaf hY. luiDafxf dwKxI qoN sLROmxI akflI dl dy mIq pRDfn sLRI amrjIq isMG BftIaf cox hfr gey hn. sMgrUr ijLlHy dIaF 16 sItF ivcoN sLRomxI akflI dl nUM 10 sItF imlIaF hn qy cfr sItF pMQk morcy aqy do sItF sLROmxI akflI dl dy bfgI AumIdvfrF nUM imlIaF hn. PiqhgVH sfihb ijLlHy ivc pMQk morcy ny PiqhgVH sfihb qy amloh dIaF sItF ijwqIaF hn. huisLafrpur ijLlHy dI mukyrIaF sIt nUM Cwz ky bfkI sfrIaF sItF sLRomxI akflI dl ny ijwqIaF hn. hirafxf dIaF do sItF(zwbvflI) nUM Cwz ky bfkI sfrIaF sLRomxI akflI dl dy AumIdvfrF ny ijwq leIaF hn. sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy 170 hlky hn qy 159 qy cox hoeI sI. sLRomxI akflI dl ny ibnF mukfblf Cy, pMQk morcf ny iqMn sItF ijwqIaF. iqMn sItF dI cox rwd kr idwqI sI. ienHF iqMnHF hlikaF dI cox bfry bfad ivc PYslf kIqf jfvygf. luiDafxf pwCmI qoN akflI dl bfdl dy avqfr isMG mwkV 4661 votF dy Prk nfl jyqU rhy hn jdoN ik primMdr isMG(pMQk morcf) nUM kyvl 600 votF imlIaF. luiDafxf AuqwrI qoN bjLurg akflI afgU surjn isMG Tykydfr dy puwqr kmlieMdr isMG jyqU rhy. AunHF ny pMQk morcf dy siqMdr isMG BnOV nUM hrfieaf hY. mukyrIaF qoN afjLfd AumIdvfr kuldIp isMG jyqU rhy hn . AunHF ny bfdl dl qoN bfgI ho ky cox lVI sI. jgrfE hlky qoN sLROmxI akflI dl(b) dy hrsuirMdr isMG igl 14,496 votF lY ky jyqU rhy. AunHF dy mukfbly pMQk morcy dy ipRMsIpl gurmuwK isMG mfxUMky 13,747 votF peIaF. kYQl qoN hirafxf akflI dl dy AumIdvfr sLrnjIq isMG sMDU jyqU rhy hn . hlkf bwsI pTfxf qoN sLROmxI akflI dl(b) dy AumIdvfr dIdfr isMG BwtI 6,500 votF nfl jyqU rhy hn. AunFH afpxy ivroDI qy pMQk morcy dy AumIdvfr blijMdr isMG klOV nUM hrfieaf. jlMDr hlky qoN sLRomxI akflI dl(b) dy kulvMq isMG mMnx, gurivMdr kOr nIlf mihl, nkodr hlky qoN gurmIq isMG dfdUvfl, bldyv isMG kilafx, krqfrpur hlky qo suKbIr isMG avfdfn, lohIaf hlky qoN isLMgfrf isMG lohIaF, iPlor hlky qoN hrijMdr isMG lwlIaF, inrml kOr pfslf aqy afdmpur hlky qoN rxjIq isMG zrOlI cox ijwq gey hn. iewkf duwkf ihMsk JVpF nUM Cwz ky awj sLROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy 170 mYNbrI jnrl hfAUs leI mqdfn amn amfn nfl nypry cVH igaf ijs dOrfn 55 lwK votrF ivcoN aMdfjLn 40 PIsdI votrF ny afpxI jmhUrI hwk df iesqymfl kIqf. pMjfb, hirafxf, ihmfcl pRdysL aqy kyNdr sLfisq pRdysL cMzIgVH ivc sLROmxI kmytI jnrl hfAUs dy 159 mYNbrF dI cox leI votF pfeIaF. ienHF ivcoN pMjfb ivc 146, hirafxf ivc 11 aqy ihmfcl qy cMzIgVH ivc iek iek sIt leI kuwl 468 AumIdvfr mYdfn ivc sn. awT AumIdvfrF dy pihlF hI ibnF mukfblf jyqU hox df aYlfn kIqf jf cuwkf hY jd ik gurdfspur idhfqI, qrnqfrn aqy DfrIvfl sItF leI cox rwd kr idwqI geI hY. coxF dy aiDkfrq nqIijaF df aYlfn somvfr nUM kIqf jfvygf. votF pfAux df kMm svyry swq vjy sLurU ho igaf sI pr pihly iqMn cfr GMitaF ivc votF pfAux dI rPqfr kfPI mwTI rhI. votF pfAux vfilaF ivc kfPI igxqI ‘c piqq iswK vI sLfml sn. vwK vwK poilMg stysLnF dy dOry dOrfn ieh gwl sfhmxy afeI ik poilMg stfP ny votr sUcIaF muqfbk AunHF sfry votrF dIaF votF puafeIaF ijnHF dy nF sucIaF ivc drj sn. poilMg stfP df kihxf sI ik AunHF nUM aYs[zI[aYm[ ny, jo hdfieqF jfrI kIqIaF hn, AunFH dI pflxf kIqI geI hY. rfjpurf dy iek poilMg bUQ dy stfP nUM sihjDfrI iswKF dIaF votF puafey jfx sbMDI puwCy jfx qy stfP dy iek mYbr ny jvfb idwqf ik ho skdf hY ik jdoN AusdI vot bxIO hovy, Aus smyN Auh iswK hovy qy bfad ivc Ausny vfl ktf ley hox. Ausny ikhf ik vot pfAux ipwCoN vI vfl ktf skdf hY. poilMg stfP ny votr sUcI muqfbk votF puafeIaF hn. AuNj, Ausny votr sUcI idKfeI ijs ivcoN rfm dyvI, sunIqf, sMqosL afid dIaF votF kwtIaF hoeIaF sn. Ausny dwisaf ik votr dI sLkl sUrq nUM dyK ky nhIN sgoN kOr jF isMG dy nF vfly votr dIaF votF puafeIaF geIaF hn. biTMzf :- ijLlHf biTMzf dy swq hlikaF qoN sLROmxI akflI dl (bfdl) dy AumIdvfr jyqU rhy, jdoN ik awTvIO hlkf mOV qoN pMQk morcy df AumIdfvfr awgy sI. pMQk morcy nUM ies ijLlHy ‘coN iek sIt vI hfsl nhIN hoeI. gYrsrkfrI sUqrF muqfbk sLROmxI akflI dl dy biTMzf(jnrl) qoN AumIdvfr sLRUI suKdyv isMG bfhIaf, afpxy ivroDI jQydfr qogf isMG nUM hrf ky cox ijwq gey hn. biTMzf (irjLrv) hlky qoN bfdl dl dI AumIdvfr bIbI divMdr kOr cox ijwq gey hn. qlvMzI sfbo (irjLrv) qoN akflI dl bfdl dy AumIdvfr sLRI ciqMn isMG smfE cox ijwq gey hn. jdoN ik pMQk morcy dy AumIdvfr sLRI sqpfl isMG POjLI cox hfr gey hn. huisLafrpur: ijLlHy dy 6 sLRomxI kmytI hlikaF ivcoN 5 hlikaF qy sLROmxI akflI dl(bfdl) aqy iek hlky qoN iesy pfrtI dy bfgI AumIdvfr dy ijwq jfx df smfcfr pRfpq hoieaf hY . aiDkfrq qOr qy nqIijaF df aYlfn ijLlHf irtrinMg aPsr vwloN Blky kIqf jfxf hY, pr ax aiDkfrq qOr qy pfrtIaF vwloN afpxy qOr qy kIqy lyKy joKy dy afDfr qy nqIjy sfhmxy af gey hn. huisLafrpur qoN suirMdr isMG Buwlyvfl rfTF lgpg 5000 votF dy Prk nfl, gVHsLMkr qoN kfbl isMG aqy sLfmcurfsI qoN hrijMdr isMG DfmI lgpg 10-10 hjLfr votF dy Prk nfl aqy dsUhf dy dohry hlky qoN BgvMq isMG aqy blvIr isMG lgpg 8-8 hjLfr votF dy Prk nfl jyqU rhy hn. gurdfspur:- hlkf gurdfspur (mihlf rfKvF) ivcoN sLRomxI akflI dl bfdl dI AumIdvfr sLRImqI suKjIq kOr pfhVf nypMQk morcy dI AumIdvfr sLRImqI sqivMdr kOr myhVy nUM 2000 votF dy Prk nfl hrf idwqf. pTfnkot hlky ivcoN sLRomxI akflI dl(bfdl) dy AumIdvfr sLRI idlbfg isMG ny pMQk morcf dy AumIdvfr sLRI gurdIp isMG nfjovfl nUM hrfieaf. sLRI hrgoibMdropur hlky ivcoN sLROmxI akflI dl dy sLRI ksLmIr isMG birafr ny pMQk morcf dy AumIdvfr nUM hrfieaf. btflf hlky qoN vI akflI dl(bfdl) dy sLRI gurivMdrpfl isMG gorf ny pMQk morcf dy AumIdvfr nUM hrfieaf. jMizaflf gurU qoN akflI dl(bfdl) dy AumIdvfr gopfl isMG jfxIaF 2 hjLfr qoN vwD votF dy Prk nfl pMQk morcf dy AumIdvfr qoN ijwqy. luiDafxf : luiDafxf(dwKxI) qoN pMQk morcf dy blivMdr isMG bYNs ny akflI dl(bfdl) dy amrjIq isMG BftIaf nUM 3800 votF nfl hrfieaf. hlkf rfeykot qoN jQydfr jgdyv isMG qlvMzI ny pMQk morcf dy rfjivMdr isMG ihwsovfl nUM 1700 votF nfl hrfieaf jdoN ik iesy hlky ivclIO mihlfvF leI rfKvI sIt qoN vI akflI dl (bfdl) dI AumIdvfr bIbI hrbMs kOr suKfvf vI 1700 qoN vwD votF dy Prk nfl pMQk morcf dI AumIdvfr avqfr kOr qoN awgy rhy . dorfhf :- sLRomxI kmytI dIaF coxF sbMDI awj votrF ny ijLafdf rucI nhIN idKfeI. dorfhf sLihr dIaF krIb 2400 votF ivcoN isrP 724 votF hI pol hoeIaF. ijnHF ivcoN bfdl dl dy sLRI gurmyl isMG sMgovfl nUM 537 aqy pMQk morcy dy AumIdvfr bldyv isMG doburjI nUM 184 vot imly. PrIdkot :- sLROmxI kmytI leI awj peIaF votF dy dyr rfq imly nqIijaF anusfr ijLlf PrIdkot qoN bfdl dl dy mihMdr isMG romfxf, kotkpurf dy jnrl hlky qoN mwKx isMG nMgl, kotkpUrf dy aorqF leI rfKvyN hlky qoN jsbIr kOr mMzvflf, jYqo dy jnrl hlky qoN suKdyv isMG bfT aqy jYqoN dy anusUicq jfqIaF leI rfKvyN hlky qoN nfjLr isMG srfvF ny ijwq pRfpq kIqI. iesy dOrfn ijLlfH biTMzf dy hlky jogf dIaf dohy sIOtF pMQk morcy ny ijwq leIaF. sYNkVy mony qy muMdrF vfly votrF ny pfeI sLRomxI kmytI leI vot luiDafxf(qijMdr isMG):- sLROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI leI awj peIaF votF dOrfn luiDafxf aqy jgrfE hlky ‘c sYNkVy mony qy kMnF ‘c muMdrF vfly ‘iswK’ votrF ny ibnF iksy rok tok dy vot dy aiDkfr dI vrqoN kIqI. hflFik pihlI vfr sLROmxI kmytI coxF ‘c sihjDfrI iswK votrF dy vot dyx qy ies vfrI pfbMdI lfeI hoeI sI. AuDr dUjy pfsy keI rfey iswK ibrfdrI dIaF aorqF ny qF ipCy ‘kOr’ dI QF ‘bfeIN’ lwgdf hox kfrn votF dy aiDkfr qoN vFJIaF rih geIaF. bysLwk AunFH ‘coN ijLafdfqr dy pqI/ipqf dy nF ipwCy isMG iliKaf hoieaf sI. smuwcy ielfky df dOrf krn qy ieh gwl sfhmxy afeI ik jfalI votF df Bugqfn vwzI pwDr qy hoieaf aqy ipMzF dy mukfbly sLihr ‘c lok bhuq Gwt votF pfAux leI afey sLihr dy keI vfrzF ‘c qF iek hI ivakqI vwloN do-do cfr vot pfAux aqy jfalI votF BugqfAux dy keI mfmly sfhmxy afey. hlky ‘c zwlfm, mfxUMky qy iek do QfeIN hor dohF iDrF ‘c mfmUlI qkrfr qy bihs hox qoN ielfvf votF pYx df sfrf kMm sLFqIpUrvk ZMg nfl isry cVH igaf. ieQy sLROmxI kmytI dy ies vfr kuwl 51348 votr sn ijnHF ny 67 poilMg bUQF qy jf ky votF pfeIaF. hryk bUQ qy vot pfAux leI lwgIaF kqfrF ‘c jy ds-pMdrF ivakqI KVHy huMdy sn qF AunHF ‘coN Gwto Gwt do mony jLrUr hI KVHy huMdy sn. keIaF dy isrP kys hI kwty hoey sn qy Auh isr qy prnf afid bMnH ky afey sn. pRMqU hYrfnI dI gwl AunHF votrF nUM dyK ky hoeI jo pUrI qrHF sPf cwt sn aqy kMnF ‘c muMdrf pfeI ienHF kqfrF ‘c bfdl sfihb ijMdfbfd dy nfary lgf rhy sn. sihjDfrI iswK PYzrysLn dy pRDfn zf[ prmjIqisMG rfxUM ny ies smyN pwqrkfrF nfl gwlbfq dOrfn ikhf ik sihjDfrI iswKF nUM vot dy aiDkfr qoN vFJy kr idwqf igaf pRMqU isro mMno, klIn sLyv, kMnF ‘c muMdrF vfly AunF votrF qy iksy ny koeI ieqrfjL ikE nhIN AuTfieaf ikAuNik Ayuh bfdl sfuihb dy bMdy sn ? iek sLrDFjlI zf[ cMnx isMG `cMn’ ‘pMjfbI sfihq df bfbf bohV, iek lfjvfb KojI, sfDk aqy kOmI ivrsy df kstozIan ’
sfihq dI dunIaF ivc sLfied hI koeI aYsf hovygf jo zf[ cMn dy nfm qoN vfkP nf hovy . `cMn’ Auh sLks sI ijs nUM awj dI dunIaf dy sfihqkfrF dI muZlI kqfr ivc KVox df AuGf mfx pRfpq sI . Ausdy lyKF aqy kivqfvF dI zuMigafeI, sLbdF dI cox aqy suMdr sLYlI Aus dI klm dI sfihq nUM iek sunihrI dyx sI . kivqf dy visLsLt ivlwKx sn aqy afpxI `cnx’ dI KusLbo hr mihiPl aqy kvI drbfr ivc inrMqr iPlfAuNdy sn . afp dI sfihq isrjxf vI iek vwKrI nuhfr qy siBafcfrk Aucyc df muhfvrf rwKdI sI . pMjfb aqy pMjfbI sfihq, BfsLf qy siBafcfr df sLYdfeI `cMn’ iek lfjvfb KojI, isrjk aqy vDIaf klfkfr sI . Ausdy ihrdy ivc afpxy ivrsy pRqI aMqF df moh TfTF mfrdf rihMdf sI aqy Kfs krky iswK aqy gurmiq ivrsy nUM Bflx aqy iekwqr krn Auqy ivsLysL sMgrsL krky Ausny afpxf sfrf jIvn iesy kfrj leI arpx kr idqf. zf[ cMnx isMG cMn, pMjfbI BfsLf, sfihq-siBafcfr df aYsf sPIr sI jo brqfnIaf ivc ienHF KyqrF dy ivkfs qy ivgfs leI insLkfm ho ky ipCly cfr dhfikaF qoN ikirafsLIl sI . afpny pMjfbI siBafcfr nfl sbMiDq klf-vsqF, hwQ ilKqF, pyNitMgjL qy hor muwlvfn pusqkF iekwiqRq krn qy AunHF df smyN smyN pRdrsLn krky, siBafcfr dy ivrsy qy irsLqy nUM surjIq rwiKaf aqy lok-cyqnqf pYdf krn dI qihrIk clfeI . mOilk ivdvfn, icMqk, ajUbfkfr KojI, durlwBqf dy sulBIey, dMB-invfrk ivaMg kvI, bhu-BfsLfeI, bhu-DrmI pivwqr gRMQF, mwDkflIn kpiVaF, rumfilaF, PulkfrIaF, dsqfvyjLF, iswikaF, rIkfrzF, suilKqF, icqrF qy PotoaF dy by-joV sMgRih-kfr; sMnsnI-KyjL jfxkfrIaF aqy bhu-DrmI, bhu-dysLI-pMjfbIaq dy inr-ivqkrf alm-brdfr aqy aMqr-rfsLtrI prdrsLnIkfr, swiBafcfrk rfjdUq, hr mihiPl ivc hfjLr qIKx-buwD, ivvfdI-crcIey, vlYq qy XUrp ivc pMjfbI dy pfT-kRm dy isrjk, ivsLysLg zf: cMnx isMG `cMn’ dy iek sLyar nfl Aus ipafry imwqr aqy ajLIm pursL nUM sLrDFjlI arpq krdf hF : ‘sI jMgl bFsF df sMGxF, mihk bx ky ipaf lMGxf, AunHF cMnx nUM awg lfeI, asF KusLbo iKMzfeI hY ]’ | ||||||||||
|
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com | |||||||||||