muwK KbrF
pRYs klwb dI mIitMg
ivwc qIjI slfnf knvYnsLn dI iqafrI jMgI pwDr qy sLurU

imsIsfgf - (pRYs klwb) julfeI 20, 2004 nMU pRYs
klwb dI pMdrvfVf mIitMg mfltn dy pRiswD rYstorYNt sLfny drbfr ivc
hoeI. mIitMg ivc qIjI slfnf kfnPrMs aqy gflf nfeIt dI iqafrI vfsqy
ivcfrF kIqIaF geIaF. iqafrI vfsqy sb kmytIaF bxfeIaF geIaF. gYst ilstF
bxf ky AuhnF nMU bhuq jldI swdf pwqr Byjy jfxgy. ies sfl qIsrI sflfnf
knvYnsLn inafgrf PfljL ivKy 13-14 agsq nMU hovygI ijs leI AuWqrIamrIkf
diaf pMjfbI aKbfrF dy sMpfdk aqy hor pwqrkfrF nMU swdy Byjy jf rhy hn,
aqy gflf nfeIt 15 agsq 2004 nMU krvfeI trFto ivwc krvfeI jfvygI, ijs
dIaf jMgI pwDr qy iqafrIaF afrMB idwqIaF geIaF hn.
pihly ivcfry muwdaF nMU amlI jfmf pihnfAux vfsqy
jLor idwqf igaf, ijs anusfr storF qy bksy bxf ky rwKy jfxgy qF ik
aKbfrF dI huMdI durdsLf nUM bcfieaf jf sky. iek mqy rfhIN sfry sMpfdkF
qoN AuhnF aYzvrtfeIjLrF dIaF ilstF mMgIaF geIaF ijhVy lMmy smyN qoN
pYsy dyx qoN ienkfr kr rhy hn. pRYs klwb vloN pihlF AuhnF nMU icwTIaF
ilKIaF jfxgIaF .
mfritn dI nvIN
kYbint kYnyzf leI vrdfn[[[bYNs
hMZy vrqy rfjnIqkF
df sMgTn hY ilbrl srkfr df mMqrI mMzl, jo Gwt igxqI srkfr clfAux leI
jrUrI sI[[[[[[zf[ rUbI Zwlf
kYbint dI pUrI ilst
aOtvf
(sFJ svyrf) kYnyzf dI 38vIN pfrlImYNt dy nvyN 39 mYNbrI mMqrI mMzl
ivwc nMU shuM cukfAux qoN bfad pRDfn mMqrI pfl mfritn ny ikhf ik awj
qoN hI asIN knyzIan lokF dI afsF Aupr pUrf Auqrn leI kMm ivwc juwt
jfvFgy. ilbrl dI apl sMiKak srkfr vloN kMmkfj sMBflx leI hMZy vrqy aqy
qjLrbykfr isafsqdfnF nMU ijLMmyvfrIaF sONpIaF hn. ipClIaF coxF qoN ieh
spwsLt sMkyq imly sn ik knyzIan lok srkfrI kMmkfj qoN KusL nhIN hn Auh
afpxI srkfr qoN Auh kfPI ijLafdf zImYNz kr rhy hn.
klH shuM cuwkx qoN bfad smuwcf mMqrI mMzl mfritn dy
gRih ivKy sLfm dy Bojn Aupr iekwqr hoey aqy buwDvfr nMU mMqrI mMzl dI
pihlI mIitMg hoeI ijs ivwc mfritn ny keI jbrdsq PYsly ley.
hYlQ kyar isstm dI murMmq leI pfl mfritn vloN sqMbr
13-15 drimafn sUibaF dy pRImIarF nfl mIitMg rwKx df aYlfn kIqf hY.
pRDfn mMqrI ny ikhf ik ieh kfnPrMs aOtvf dy kfnPrMs rUm ivwc hovygI
aqy mIzIey leI ies ivwc bYTx dI Kuwl hovygI qF ik gwlbfq afhmo sfhmxy
ho sky. ieh gwlbfq tYlIvIjLn AUpr vI ivKfeI jfvygI.
ies qoN ielfvf pRDfn mMqrI ny ikhf ik QoVI ijhI
mfqrf ivwc mfrUvfnf rwKx nMU kfnMUnI qOr qy jfiejL bxfAux leI AunHF
vloN nvF ibwl hfAUs ivwc ilaFdf jfvygf, jo cox df ibgl vwj jfx sdkf
pihlF pfs nhIN sI ho sikaf.
nvyN
bxy ishq mMqrI sRI AuWjl dusFJ ny ikhf ik hYlQ kyar isstm kYnyzf df sB
qoN mhwqvpUrx muwdf hY ijs qoN hr knyzIan pRBfivq huMdf hY. dusFJ ny
ikhf ik agr PYzrl aqy sUbfeI srkfrF iml ky vyitMg ilst nMU Gtf skxgIaF
qF ies nfl pRfeIvytfeIjysLn nMU nwQ pY skdI hY. AunHF ikhf ik sfnMU
kYnyzf hYlQ aYkt nMU lfgU krn dI loV hY aqy aijhf ZFcf pYdf krn dI loV
hY jo ies aYkt sdkf pYdf hox vflyy muwidaF nMU sulJf sky. dusFJ ny
ikhf ik sUibaF Aupr sKqfeI krn nfl ieh muwdf hwl nhIN ho skdf, loV qF
sfry kYnyzf ivwc iewksurqf nMU XkInI bxfAux dI hY.
sRI AuWjl dusFJ ny ikhf ik asIN qF sUibaF nfl iml
ky kMm krnf hY pr iesdf mqlb ieh vI nhIN hY ik asIN sUibaF nMU pYsf
ByjI jfeIey qy AunHF nfl juafb qlbI nf krIey. asIN hYlQ kyar isstm
ivwc hox vflI qrwkI nMU brIkI nfl ivcfrdy rhFgy.
ies qoN ielfvf pihlI kYbint mIitMg ivwc kfPI aihm
muwdy ivcfry gey hn. pwqrkfrF ny not kIqf hY ik ijhVI mIitMg 12 vjy
Kqm hoxI sI Auh zyZ GMtf hor lMbI ho geI. ies sbMDI juafb idMidaF pfl
mfritn ny ikhf ik ies vfr srkfr dIaF rvfieqI mIitMgF nhIN hoieaf
krngIaF. mIitMg ivwc zUMGfeI nfl ivcfrF kIqIaF geIaF hn. AunHF dwisaf
ik inkt BivwK ivwc amrIkf nfl imjLfiel zIPYNs isstm bfry vI ivcfrF
kIqIaF jfxgIaF.
pRDfn mMqrI pfl mfritn ny ies mMqrI mMzl nMU bVy
sfvDfnI nfl pRoieaf hY. ies ivwc purfxy qjLrbykfr isafsqdfnF qoN
ielfvf kuwJ stfr smJy jFdy lok vI sLfml kIqy hn.
iswK
nOjuafn nvdIp isMG bYNs ny ikhf ik pRDfn mMqrI ny kYnyzf vfsqy iewk
ZuwkvIN kYbint isrjI hY. mMqrI mMzl ivwc sLfml kIqy mYNbrF nMU muwidaF
bfry bVf qjLrbf aqy gihrfeI ivwc jf ky AunHF nMU sulJfAux dI smrwQf
hY. sR[ bYNs ny ikhf ik kYnyzf dI rfjnIqk dsLf vwl vyKidaF aijhI
jbrdsq kYbint dI jrUrq sI jo imstr mfritn ny bxfeI hY. nvdIp isMG bYNs
jo knyzIan pfrlImYNt ivwc nOjuafn vrg dy iewko iewk aYm[pI[ smJy jFdy
hn, ny ikhf ik hYlQ kyar, sLihrF dI dsLf nMU suDfrn aqy cfielz kyar
vrgy muwidaF nMU tYkl krn leI idmfg aqy qjLrby dI loV sI jo ilbrl
srkfr dy mMqrI mMzl ivwc njLr af irhf hY. iswK BfeIcfry nMU ZwukvIN
numfieMdgI imlI hY ik nhIN dy juafb ivwc sR[ bYNs ny ikhf ik sfzy do
mYNbr kYbint ivwc sLfml hn aqy ies qo ielfvf aOtvf ivwc hux sfzI
jbrdsq numfieMdgI hY ies leI Auh sMqusLt hn.
zf[ rUbI Zwlf bfry ieh smiJaf jFdf sI ik pfl mfritn
AunHF nMU mMqrI mMzl ivwc jrUr sLfml krngy ikAuNik Auh pRDfn mMqrI dy
ivsLvfsLpfqrF ivcoN iewk mMnI jFdI sI pr ies mMglvfr nMU aijhf nf hox
qoN bfad adfrf sFJ svyrf ny zf[ rUbI Zwlf nfl gwlbfq kIqI.
zf[ rUbI Zwlf ny ikhf ik AunHF kol pfrlImYNtrI
qjLrbf nhIN sI ies krky alp sMiKak srkfr nMU clfAux leI koeI vI pRDfn
mMqrI qjLrbykfr mYNbrF nMU hI ijLMmyvfrI sONpxI cfhygf.
zf[
rUbI Zwlf ny ikhf ik afpxI Aumr muqfbk myry leI aYm[pI[ bxnf hI ajy
kfPI hY. jdoN QoVf bhuq qjLrbf ho jfvygf qF aijhI ijLMmyvfrI sMBflxXog
vI ho jfvFgI.
zf[ rUbI Zwlf ny nvyN bxy mMqrI mMzl bfry ikhf ik 2
mYNbrF nMU Cwz ky bfkI sB qjLrbykfr hn. zf[ rUbI Zwlf ny ikhf ik ies
mMqrI mMzl dI bxqr nMU vyKidaF ieAuN lwgdf hY ik ieh srkfr lMmf smF
kwZ skygI pr jdoN puwiCaf ik aglI coxF kdoN ku hux dI sMBfvnf hY qF
AunHF ikhf ik 18 mhIny qF srkfr cwlUgI hI.
iswKF dI GxI vsoN vfly rIjLn, ijQoN iqMn iswK aqy
iewk muslmfn aYm[pI[ bx ky aOtvf puwjy hn, Bfv pIl rIjLn coN ies mMqrI
mMzl ivwc isrP iewk mMqrI aqy iewk pfrlImYNtrI skwqr hI ley jfx bfry
puwCx qy zf[ rUbI Zwlf ny ikhf ik ies rIjLn coN ijafdf aYm[pI[ myry
vFg pihlI vfr hI cux ky gey hn ies krky pRDfn mMqrI leI ieQoN hor
mMqrI lYxf sMBv nhIN sI. AunHF ikhf albInf qjLrbykfr mYNbr hY ijs nMU
mMqrI bxfieaf igaf hY aqy sR[ gurbKsL isMG mwlI cOQI vfr ijwq ky gey
hn aqy coKf qjLrbf rwKdy hn, ies krky AunHF nMU pfrlImYNtrI skwqr
bxfieaf igaf hY pr sfzy coN hor koeI aYnf qjLrbf nhIN sI rwKdf ik asIN
mMqrflf clf skdy.
ies mMqrI mMzl qoN afpxI KusLI df pYmfnf dwsdy hoey
AunHF ikhf ik sB qoN vwD KusLI mYnMU sRI AuWjl dusFJ dy hYlQ minstr
bxn qy hY AusqoN awgy jUzI sgro dy ieMmIgRysLn bxn qy aqy
qIsry
nMbr qy joa vOlpy dy ihAUmn rIsorsjL mMqrflf sMBflx qy mYnMU KusLI hY.
sR[ gurbKsL isMG mwlI nMU ies mMqrI mMzl ivwc sLfml
kridaF pRDfn mMqrI pfl mfritn ny ihAUmn rIsorsjL aYNz sikwljL
zIvYlpmYNt mMqrfly dy pfrlImYNtrI skwqr dI ijLMmyvfrI sONpI hY. sR[
mwlI ny gurU sfihb jI df sLukrfnf kridaF ies buwDvfr nMU afpxy aOtvf
dPqr ivwc gurU sfihb jI dy srUp ilaf ky sRI suKmnI sfihb dy pfT kIqy
aqy kIrqn krvfieaf. sR[ mwlI ny pRDfn mMqrI pfl mfritn vloN iqafr kIqy
mMqrI mMzl Aupr sMqusLtI df pRgtfvf kridaF ikhf ik Gwt igxqI srkfr
ivwc koeI cFs lYxf musLkl huMdf hY. AunHF ikhf ik sfzy BfeIcfry dI
kYbint ivwc numfieMdgI bVI jrUrI sI ijs nMU pRDfn mMqrI ny iDafn ivwc
rwKidaF ies mMqrI mMzl df gTn kIqf hY.
kYlgrI eIst df
aYm[pI[pI[ cfrj
kYlgrI
(sFJ svyrf) kYlgrI eIst qoN kMsrvyitv aYm[pI[pI[ amYrI muhMmd nMU
pfsport dPqr kol pfsport lYx leI glq stytimMt dyx dy dosL qihq cfrj kr
ilaf hY. afr[ sI[aYm[pI[ ny ikhf ik muhMmd amYrI nMU isLkfieq afAux
qoN bfad qPdIsL krky crj kIqf igaf hY. 49 sflf muhMmd 4 agsq nMU adflq
ivwc pysL hovygf.
pulIs vloN ies qoN vwD hor koeI vI jfxkfrI rIlIjL
nhIN kIqI geI. amYrI muhMmd 1993 ivwc albrtf asMblI leI cuxy gey sn
aqy Aus vyly qoN bYk bYNcr cly af rhy hn.
jYksn Aupr chuM
bwicaF df bfp hox dy dosL lwgy
(sFJ
svyrf) mfeIkl jYksn ny iewk aOrq dy jMmx vfly chuM bwicaF df bfp hox
qoN ienkfr kr idwqf hY. jYksn dy pbilst rymon bryn ny ikhf ik XU[aYs[
vIklI ivwc CpI irport bybuinafd hY. Aus ny ikhf ik ieh swc nhIN hY aqy
asIN ies bfry hor kuwJ nhIN kihxf cfhuMdy.
XU[aYs[ vIklI dy bulfry ny irAUtr Kbr eyjMsI nMU
dwisaf ik AunHF vloN CfpI Kbr drusq hY.. AunHF ikhf ik jYksn ny ipCly
smyHN ivwc Aus aOrq nfl Ploirzf ivwc smF gujLfiraf sI, jo gfiek leI
chuM bwicaF nMU iewko smyHN jnm dy ky mF bxn vflI hY. mYgjLIn vloN Aus
sUqr df nfm rfKvF rwiKaf hY jo jYksn dy nyVlf smiJaf jFdf hY ijs ny
ieh Kbr XU[aYs[ vIklI qwk phuMcfeI hY. vrnxXog hY ik mfeIkl jYksn ny
pihlF vI ies qrHF iewk pfdrI dI shfiek nMU afpxf bwcf, ipRMs mfeIkl 2
pYdf krn leI vriqaf sI.
Kwqry df GuwgU
knyzIan nsLeI huMdy
jf rhy hn[[[[[[stYts kYnyzf
aOtvf (sFJ svyrf) ipCly 13 sflF ivwc 15 sfl dI Aumr
qoN lY ky Aupr dy knyzIanjL vloN mfrUvfnf jF hsIsL vrq ky nsLy ivwc
twlI hox vfilaF dI igxqI duwgxI ho geI hY.
stYts kYnyzf dI jfrI hoeI irport ivwc ikhf igaf hY
knyzIan lok hsIsL aqy mfrUvfnf qoN ibnHF 5 hor nsLy vI kr rhy hn
ijMnHF ivwc kokyn, krYk, iekstysI, aYl[sI[zI[ aqy hIroien afid sLfml
hn. mUl qOr qy 2[4% knyzIan ijMnHF dI Aumr 15 sfl qoN Aupr hY, ny
mMinaf hY ik Auh Auproqk nisLaF vrqoN krdy hn. mfrUvfnf vrqx vfilaF dI
igxqI jo 1989 ivwc isrP 8[9% sI hux 2002 ivwc 12[2% ho geI hY.
irport ivwc ikhf igaf hY ik aOrqF dy mukfbly mrd
hsIsL dI ijafdf vrqoN krdy hn. aMkiVaf anusfr 15[5% mrd aqy 9[1% aOrqF
vloN hsIsL vrqI jFdI hY.
10 nOjuafnF ivcoN Gwto Gwt 4 nOjuafn aijhy hn
ijMnHF ny ies sfl ivwc mfrUvfnf jF hsIsL df nsLf vriqaf hY. sMn 2002
ivwc 10 imlIan knyzIan lokF ny hsIsL dI vrqoN krn nMU qsdIk kIqf hY.
ienHF hYrfnIjnk aMkiVaf qoN bfad smuwcy BfeIcfry
nMU ies bfry icMquq hox dI loV hY. sfnMU nisLaF dI vwD rhI Brmfr nMU
rokx leI GrF, smfgmF nMU nsLy rihq bxfAux vwl vwDxf cfhIdf hY.
kursI qF kI, pMjfb
leI kuJ vI kurbfn kr skdf hF : amirMdr isMG
jlMDr:
pMjfb dy ihwqf dI rfKI leI kursI qF ik sB kwuJ kurbfn kr skdf hF. ieh
gwl pMjfb dy muwK mMqrI kYptn amirMNdr isMG ny awj rfq iek tI[vI cYnl
nfl ivsLys ieMtrivAU ivc khI. AunFH ikhf ik pMjfb dy ihwqf dI rfKI
krnf myrf PrjL hY, mY pMjfb df muwK mMqrI hF iksy hor sUby df nhI .
iqwKy suaflF dI buCfV df bVy nrMmy nfl juafb idMidaF kYptn amirMdr
isMG ny ikhf ik dirafeI pfxIaF dy smJOqy rwd krn bfry ibwl ilafAux df
PYslf AunFH dy iekwilaf df PYslf nhI ,sgoN smuwcI kYbint df PYslf sI
jdik ies dy Ault vyly dy muwK mMqrI drbfrf isMG ny inwjI qOr qy PYslf
lYNidaF suprIm kort ‘co aYs[vfeI aYl bfry pMjfb df kys vfps ilaf sI.
vrnxXog hY ik mrhUm drbfrf isMG ny Aus vyly dI
pRDfn mMqrI sRImqI ieMdrf gFDI ny dbfa hyT iekwilaf hI ieh kys vfps lY
ilaf sI. jdoN AuMnFH nUM puwiCaf igaf ik mrhuM kFgrs pRDfn df PYslf
Aulwd idwqy jfx kfrn kFgrs hfeIkmFz quhfzy nfl nfrfjL qF nhI hovygI,qF
AunFH ikhf ik ieh PYslf 23 vryH pihlF hoieaf sI Aus smyN ieh PYslf
ZukvF hovygf pr hux hflq bdl gey hn qy sUby kol PflqU pfxI nhI hY. jd
muwK mMqrI nUM puwiCaf igaf ik ibwl ilafAux qoN pihlF qusI kFgrs pRDfn
sRImqI sonIaF gFDI qy pRDfn mMqrI zf[mnmohn iosMG nUM Brosy ivc ikAuN
nhI ilaF qF kYptn amirMdr isMG ny ikhf ik Auh sRImqI gFDI qy pRDfn
mMqrI nUM iksy prysLfnI ivc nhI sn pfAuxf cfhuMdy . sRImqI gFDI pMMjfb
,hirafxf qy rfjsQFn dy kFgrsI nyqfvF dy vI pRDfn hY. iesy qrFH zf[
mnmohn isMG vI sfry dysL dy pRDfn mMqrI hn. asI AunFH nUM iksy musIbq
ivc nhI pfAuxf cfhuMdy . hirafxf dy kFgrsI lIzrF vloN PYsly ivruwD
asqIPy dyx dy AunFH df ivroD krn sbMDI puwCy jfx qy AunFH ikhf ik jy
hirafxf dy lIzrF nUM koeI qklIP hY qF Auh suprIm kort ivc jf skdy hn .
ies muwdy qy pRDfn mMqrI mnmohn isMG dI zfZI nfrfjLgI sbMDI puwCy jfx
qy AunFH ikhf ik ieh sB kuJ pRYs ‘c hI hY. myry nfl AunFH dI koeI
nfrfjLgI nhI hY pr AunFH dI Bfvnf aijhI rUr sI ik ies bfry AunFH nUM
Brosy ivc ilaf jfxf cfhIdf sI.
muwK mMqrI ny ikhf ik jd pMjfb ny ierfzI itRibAUnl
nUM adflq ivc cYlMj kIqf sI ,AdoN vI kFgrs hfeI kmFz nfl slfh msLvrf
nhI kIqf igaf . AunFH ikhf ik ik aMqrrfjI JgiVaF’c asI kFgrs lIzrisLp
nUM sLfml nhI krFgy . hF jo kFgrs hfeI kmFz kF kFgrs pRDfn sRImqI
sonIaf gFDI BivwK ‘c aijhf krn leI kihxgy qF jLrUr AunFH nUM Brosy ivc
ilaf jfvygf. jd AunFH nUM puwiCaf igaf ik jy kFgrs pRDfn ny PYsly qy
muV ivcfr krn leI ikhf qF qusI ies qy gYr krogy qF muK mMqrI ny ikhf
ik ieh qF quhfzI klpnf hY.afpxy PYsly qy azol kYptn amirMdr isMG ny
ikhf ik Auh PYsly qoN ipwCy nhI hwtx vflf. AunFH ikhf ik ies sbMDI
aMiqm PYslf qF suprIm kort df hI hovygf. suprIm kort dy PYsly qy aml
krn sbMDI puwCy gey iek svfl dy jvfb ivc AunFH ikhf ik adlfq df PYslf
sB nUM pRvfn hovygf pr iPr vI sfzy kfnUMnI mfhrF dI tIm ies dy pihlUaF
qy ivcfr krygI.
iek svfl dy jvfb ivc muwK mMqrI ny ikhf ik pMjfb
asYNblI vloN pfs kIqf igaf ibwl jo hux kfnuMn bx igaf hY df akflI dl
nUM koeI Pfiedf nhI hovygf. jy kFgrs srkfr aijhf nf krdI qF Auh siQqI
df Pfiedf jLrUr AuTf skdy sn. akflI dl ivruwD ivwZI geI iBRsLtfcfr dI
jMg dy bfvjUd Aus dy lok sBf coxF ijwq jfx sbMDI iek svfl dy jvfb nUM
pihlF qF kYptn ieh kih ky tfl gey ik ijwq hfr - qF huMdI hI rihMdI hY
pr jLor idqy jfx qy AunFH mMinaF ik pMjfb kFgrs aMdrlI DVybMdI ny coxF
‘c kfPI rol adf kIqf hY qy pfrtI hfeI kmFz ies mfmly qy gor kr rhI hY.
ies pRogrfm dorfn BfvyN kYptn qoN vfr -vfr ieh puwCx dI koisLs kIqI
geI ik pRDfn mMqrI nfl hoeI AunFH dI mulfkfq dorfn kIO kuJ hoieaf pr
AunFH ies bfry iek vI lPjL nhI ikhf.Auh sfP kihMdy rhy ik pRDfn mMqrI
mnmohn isMG nfl hoeI AunFH dI mulfkfq bfry AunFH nF mIzIaf nUM dwisaf
qy nf hI dwsxgy ikAUNik Auh gwlbfq iek muwK mMqrI qy pRDfn mMqrI
ivckfr hoeI gwlbfq sI.
akflI dl ieMt[ vloN
pfxIaF sbMDI Bfjpf aqy lfgly sUby dy lIzrF dy stYNz dI sKq inKyDI
awj
ieQy sLRomxI akflI dl ieMtrnYsLnl dy pRDfn s[ aiqMdr pfl isMG ny pRYs
ibafn jfrI kridaf ivroDI iDrF, hirafxf, rfijsQfn aqy Bfjpf vwloN
pfxIaF sbMDI pMjfb ivDfn sBf vloN pfs kIqy ibl sbMDI ley awqvfdI,
vwKvfdI aqy gYr kfnUMnI stYNz dI sKLq inKyDI kIqI . AunHF ikhf ik
pMjfb ivDfn sBf vwlo pfs kIqf mqf pUrI qrHF sMivDfnk hY aqy pMjfb
ivDfn sBf ies nUM pfs krn ihwq sMivDfnk qOr qy smrwQ hY . AunHF ikhf
ik afl pfrtI mIitMg ivwc jd mYN aijhf mqf pfs krn dI qjvIjL sLRomxI
akflI dl ieMtrnYsLnl (sfzI ) vwloN rwKI sI qF AuQy mOjUd iksy vI pfrtI
ny aqy iksy vI aYm[pI[ ny iesdf ivroD nhI sI kIqf .afl pfrtI mIitMg dI
not kIqI geI kfrvfeI ies gl dI gvfhI BrdI hY . sLRomxI akflI dl
ieMtrnYsLln muwK mMqrI pMjfb srkfr dI DMnvfdI hY ik Aus ny sfzI pfrtI
vwlo idwqI qjvIjL nUM ivDfn sBf ivwc pfs krvf ky pMjfb dy ihqf dI
sMivDfnk rwiKaf kIqI hY . ies qoN sLRomxI akflI dl ieMtrynYsLnl dI
sMivDfnk aqy kfnUMnI aDfr qy Kflsf pMQ nUM afpxy sfry aiDkfr lY kY dyx
dI nIqI dI pRoVqf huMdI hY . AunHF ikhf ik sfzI pfrtI ies Auqy pihrf
dyvygI .
Bfrq dIaF ivroDI pfrtIaF ny pfrlImYNt ivwc qy
pfrlImYNt qoN bfhr ley gey stYNz ivwc afpxI asMivDfnk soc aqy aml df
mujfhrf kIqf hY aqy ieh drsfieaf hY ik "ihMdUqvf" dy njrIey qoN isrP
Bfrq ivwc iewko iDr cfhuMdy hn ijs leI Auh sMivDfn nUM vI mMnx leI
iqafr nhI hn .
hirafxy aqy rfijsQfn ivwc jfn-mfl dI kIqI sfVPUk
nUM bVf mMdBfgf dwsdy hoey s[ aiqMdr pfl isMG ny ikhf ik aijhf awqvfdI
qy vwKvfdI rwveIaF Bfrq srkfr nUM sKqI nfl dbf dyxf cfhIdf hY ikAuNik
aijhIaF Bfvnfvf nfl dysL ivwc vwKvfdI lihr nUM hwlfsLyrI idqI jFdI hY
. AunHF sRI lfl ikRsLn azvfnI nUM slfh idwqI hY ik Auh vwKvfd df roxf
bMd kry . dysL dy sMivDfn qy sMivDfnk DfrfvF dI iewjLq krnf iswKy .
Bfrq df sMivDfn afpxy hr iek pRFq nUM pRFqk sUcI ivclIaF mdf bfry
KudmuKiqafrI idMdf hY . ijs df ik sB nUM siqkfr krnf cfhIdf hY . pRDfn
sfihb ny ikhf ik Auh ies sMivDfnk msly Auqy pUry Bfrq dy hr iewk vrg
nfl KuwlI izbyt krn nUM iqafr hn .
pMjfb dy pfxIaF sbMDI pfey jFdy BulyKy sbMDI aiqMdr
pfl isMG nytN ikhf ik pMjfb dy ies vkq 108 blfk pIx vfly pfxI qoN vI
vFJy huMdy jf rhy hn . ieh blfk pIx vfly pfxI sbMDI "soky" vfly amqr
rfsLtRI pwDr qy gRy jon GoisLq ho cuky hn . ipMzf ivcly nlky afm qor
qy suwk cuky hn . keI ipMz qF aijhy hn ijwQy pfxI dI splfeI guaFzI
ipMzf qoN kIqI jFdI hY . jlLMDr ivly ipMz kotlI Qfn isMG, ciKafrf ies
dy jIvMdy qy swjry Audfhrx hn . ies vyly pMjfb afpxIaF isMjfeI dIaF
loVF ivco 9 aYm ey aYP isMjfeI itAubvYlF qoN kr irhf hY . jd ik DrqI
hyTly pfxI df sqr lgfqfr ies leI nIvF jf irhf hY . ijs pfsy ik pMjfb
dy ivDvfn, srkfr aqy apsr iDafn hI nhIN dy rhy . kys ies kdr sMjIdf hY
ik kul brsfq pMjfb ivc ipCly do dhfikaF qoN gwt ho rhI hY qy DrqI ivc
pfxI df irsfv isrP qy isrP pMj aYm ey aYP hI rih igaf hY . ijs kfrn
pMjfb mfrUQl vwl vwDdf jf irhf hY . ijs ivc hor ijafdf vfDf pwkIaF
nihrF aqy pwky sUiraf nyN kIqf hY . ieh ivAuNqbMdI aqy ies df vrqfrf
pMjfb dIaF loVF muqfbk nhIN hn sgoN loVF dy ivprIq hn . pMjfb ivcly
dirafvF dy pfxI dy amkVy vI apsrsLfhI nyN glq hI pysL kIqy hn . ieh
pMjfb dy lokF df smivDfnk, kfnUMnI, jmhUrI aqy kudrqI hwck hY ik Auh
afpxI ipafs pihlF buJfAux aqy afp pfxI qoN iqrhfey mrn dI bjfey pfxI
dy sRoqF dI rwiKaf krn . pMjfb dy lokF dI ies loV nUM pUrf krn ihq hI
pMjfb ivDfn sBf nyN jmhUrIaq qy pihrf idMdy hoey hI ibl pfs kIqf hY .
jmhUrIaq df sB nUM siqkfr krnF cfhIdf hY .