|
|
||||||||||||||||
|
jUn 24, 2005, ipClIaF sfrIaF KbrF
kYptn amirMdr isMG dy izksI roz gurduafrf sfihb ivKy afAux dI KfmKfh kfvFrOlI
ipCly mhIny meI 19-20 sMn 2005 nMU pMjfb dy muwK mMqrI dI trFto PyrI qy afey aqy AunHF nMU jI afieaF kihx leI trFto df hr vrg df afgU awgy afieaf. pr AunHF dI PyrI nMU lY ky pMjfb dy isafsI pihlvfnF vloN keI vfijLb aqy keI gYrvfijLb muwdy AuBfry jf rhy hn. ienHF muwidaF nMU AuBfrn lwigaF ies gwl df iDafn vI nhIN rwiKaf igaf ik ies AuBfr dy kOmI pwK qoN kI iswty inkl skdy hn. hfl hI ivwc sRI drbfr sfihb aMdr sMn 1984 dy sLhIdF leI kIqy smfgm dOrfn Kflsf pMQ dy kOmI Gr dI gwl krn vfly iswK afgUaF iKlfP iswK afgU khfAux vfly lokF vloN irport krky kys drj krn dI apIl krnI BfvyN afpxy isfasI ivroDI nMU mOjUdf smyHN aMdr koeI qklIP phuMcf jfvy pr kOmI pwK qoN ieh ieqhfs ivwc kfly hrPF nfl ilKI jfx vflI Gtnf hI ho inbVygI. kOm dy gloN gulfmI df jUlHf lfAux leI XqnsLIl hoxf qF ienklfbI pRfxIaF df krqwv smiJaf jFdf hY pr ies krqwv nMU inBfAuNx vfilaF dy rfh ivwc roVf atkfAux vfilaF nMU iksy kOm ivwc vI invfijaf nhIN jFdf. ies hPqy sFJ svyrf dI vYbsfeIt qoN pMjfb dy muwK mMqrI kY[ amirMdr isMG dI izksI roz gurduafrf sfihb ivKy BfsLn idMidaF dI qsvIr nMU ieAuN pysL krn dI koisLsL kIqI geI hY ijvyN kYptn sfihb iksy mMz vrgy ielfky ivwc KfVkUaF dy iksy guwt nMU sMboDn kr rhy hox. gurduafrf sfihb dI kMD Aupr sunihrI awKrF ivwc iliKaf igaf “Kfilsqfn ijLMdfbfd” afAux vfly mihmfn leI iewk sunyhf hY pr hr afAux vfly mihmfn leI iesdf DfrnI hoxf lfjLmI nhIN hY. adfrf sFJ svyrf vloN ies qsvIr meI mhIny dy aKIr qoN hI vYbsfeIt Aupr pRkfsLq kIqI hoeI hY pr 1 mhIny bfad ieh vfvylf kfhdf. ies ivwc koeI hrjL nhIN ik ies sbMDI muwK mMqrI nMu suafl kIqy jfx pr hr prikraf dI koeI mrXfdf hY. izksI roz smyq AuntfrIE dy lgBg sfry gurduafiraF ivwc Aus vyly dI CqrI jQybMdI AuntfrIE gurduafrfjL kmytI vloN akflI dl bfdl dy mYNbrF nMU bolx df aYlfnIaF bfeIkft kIqf hoieaf sI pr ipCly do sfl qoN ies pRbMDk kmytI, ny ies bfeIkft nMU rwd kridaF ies sLrq qy ies styj nMU bolx leI Koilaf ik qusIN ieQy af ky afpxy ivcfr aqy afpxf ivjLn dwso. ieQy ieh vrnxXog hY ik kYnyzf dI bhumiq iswK sMgq Kfilsqfn dI DrnI hY. mfzryt jF PMzfimzilst trmF sLrfrqI lokF vloN iswKF nfl joVIaF geIaF hn. izksI roz gurduafry dy pRqIibMb nMU Tys phuMcfAux dIaF koisLsLF dI sKq inKyDI isafsI lfhf lYx vfilaF nMU apIl
pRYWs not ivwc dwisaf igaf hY ik izksI roz gurduafrf sfihb dI syvf sMBfl df kMm hr iqMn sfl bfad jnrl bfzI dy mYNbrF vloN cuxy jFdy borz afP zfierYktrF vloN clfieaf jFdf hY. ies gurduafrf sfihb dI mYNbrisLp hr iswK leI KuwlI hY aqy hr rojL hjLfrF dI qfdfd ivwc iswK sMgqF ies gurduafrf sfihb ivwc gurU dy drsLn krn afAuNdIaF hn. AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb dI mOjUdf kmytI vloN hr iewk nMU bolx dI iejfjLq idwqI jFdI hY bsLrqy Auh iswK ivroDI ivcfrDfrf vflf aqy iksy dy iKlfP nf boly. izksI roz gurduafrf sfihb dI pRbMDk kmytI iksy iksm dy awqvfd nMU AuBfrn ivwc XkIn nhIN rwKdI pr isDFqk qOr qy mnuwKI aiDkfrF nMU pRcfrdI hY. qknOljI sdkf dunIaF iewk ipMz dI inafeIN bx geI hY. dunIaF dy iewk ihwsy ivwc vfprI Gtnf df asr dUsry ihwsy ivwc pYxf suBfvk hY. kY[ amirMdr isMG vloN pfxIaF dy muwdy qy pMjfb dy ihwqF ivwc ley stYNz sdkf AunHF df siqkfr ivdysLF ivwc bYTy iswKF dy mnF ivwc vwD igaf hY. ies krky ivdysLF ivwc AunHF nMU jI afieaF kihx leI vwzI qfdfd ivwc sMgq iewk ryzIE anfAUNsmYNt qy puwj geI sI. ieQy vrnxXog hY ik iksy vI lokqMqr ZFcy ivwc hfkm pfrtI df ivroDI iDr vloN kdm kdm qy noits lYxf jrUrI huMdf hY pr ieh noits muwidaF dy afDfr qy hoxf lfjLmI hY. rfjnIqk ivroD dIaF vI sImfvF huMdIaF hn. byqukf aqy byvjfh ivroD isafsI bUJVpuxy df pRqIk huMdf hY. Kfilsqfn dy nfhry nfl sRI akfl qKq sfihb dI mrXfdf BMg nhIN sgoN Aujfgr huMdI hY kfvYNtrI- sLRomxI akflI dl aMimRqsr dy pRDfn sR[ ismrnjIq isMG mfn dI bgfvq dy kys ivwc igRPqfrI gOrvmeI iswK ieiqhfs df nvF aiDafey hY. sLRomxI akflI dl aMimRqsr XU[ky[ dy jnrl skwqr sR[ lvisLMdr isMG zwlyvfl vloN jfrI pRYs not ivwc ikhf igaf ik sfnUM PKr hY ik sfzf pRDfn jgIr kOr vFg kuVI mfrn, ibjlI corI krn jF ajoky smyN dy iDRqrfsLtr pRkfsL isMG bfdl vFg iBRsLtfcfr dy kysF ivwc igRPqfr nhIN hoieaf blik mrdF vfly kys ivwc jylH igaf hY. pfrtI vloN bfdl aqy ies dy KusLfmdI gurcrn isMG gryvfl vloN sR[ mfn dI igRPqfrI nUM do sFZUaF df qmfsLf afKx iehnF pMQ GfqkF df kmInf ichrf byprd krdf hY. agr kYptn amrieMdr isMG sR[ ismrnjIq isMG mfn nUM igRPqfr nf krdf qF iesy bfdl ny afKxf sI ik kYptn irsLqydfrI inBf irhf hY. asl ivwc isDFq qoN izwg ky Kflsf pMQ nfl vfr vfr ivsLvfsLGfq krky hux iehnF dy gunfh iehnF nUM jIAux nhIN dy rhy . sLRomxI akflI dl aMimRqsr nUM pMjfb aqy dunIaF Br dy iswKF vloN imly BrvyN huMgfry kfrn iehnF nUM pMjfb dI DrqI qy afpxI isafsI mOq pRqwK njr af rhI hY.iesy buKlfht kfrn hI ieh iswKF dy kfql avf qvf bol rhy hn. sLRomxI akflI dl aMimRqsr vloN dunIaF Br dy iswKF nUM spsLt kIqf igaf ik sRI akfl qKq sfihb qy ajfd iswK rfj Kfilsqfn dy nfhry lgfAux aqy Kfilsqfn df ayYlfn krn nfl mirafdf BMg nhIN huMdI . Kfilsqfn iswKF df dysL bxnf hY aqy sRI akfl qKq iswKF leI rfjnIqk sLkqI df somf hY. Pyr afpxy rfj leI avfj iksy igrjy, mMdr jF msijd qoN bulMd kIqI jfvy ? mirafdf qF AudoN BMg huMdI hY jdoN ies qKq sfihb df bfdl isafsIkrn krdf hY. gryvfl dosL mukq
iewk hukmnumf ibafn ivwc kimsLnr ny ikhf hY ik gurmMq gryvfl dI ilKqI bFz BrvfAux vflI kfrgujLfrI “kfnPlYkt afP ieMntrYst” jrUr hY aqy aYm[pI nMU sfvDfn kIqf ik Auh ivjLtr vIjLy vrgy PYzrl pRfsYs ivwc koeI apRmfinq ikRaf sLurU nf krn. bIqy buwDvfr bfad dupihr pRYWs not jfr kridaF gurmMq gryvfl ny ikhf Auh aYiQks kimsLnr dI irport qoN sMqusLt hY. Ausny ikhf ik ijs idn qoN ieMmIgRysLn mMqrI ny Aus Aupr dosL lfieaf sI Aus idn qoN hI mYnMU ieh XkIn sI ik ieh dosL rfjnIqI qoN pRyirq hY. gryvfl ny ikhf ik mYnMU KusLI hY ik aYiQks kimsLnr ny ies jFc nMU mukMml krky ieh swc sfhmxy ilaFdf hY ik mMqrI dy dosL bybuinafd sn. eyarport dy tYksI-ilmo zrfeIvrF nMU adflq vloN mujLfhrf krn dI Kuwl eyarport aQfrtI 40 ilMmo plytF kMpnIaF dyx leI bijwd ! jd qwk hwk nhIN imldy, lVdy rhFgy[[rfijMdr isMG aOjlf, pRDfn eyarport tYksI aYso[
aOjlf ny ikhf ik asIN kfnMUnI DfrfvF qihq kMm krn vfly lok hF, kfnMUn nhIN qoVFgy. ies krky agr adflq ny sfnMU mujLfhrf krn vyly trYiPk jfm krn qoN roikaf hY qF asIN ies qy Puwl cVFvFgy pr iesdf mqlb ieh hrigjL nhIN hY ik asIN iksy pwKo DImy hovFgy. zrfeIvr vIrF ivwc jfigaf AuqsLfh ieh sMkyq idMdf hY ik hux qF ieh kfPlf eyarport aQfrtI vloN kIqIaF jf rhIaF mnmfnIaF nMU Twl pf ky hI dm lvygf.
vwzI qfdfd ivwc muwKDfrf mIzIey vloN ies smwisaf vwl afpxf
iDafn kyNdrq krn qoN bfad bVy hONsly ivwc lwg rhy
bIqy somvfr nMU eyarport qy kMm krn vfly smuwcy tYksI aqy ilMmo zrfeIvrF ny hVqfl kIqI PlsrUp sfrf eyarport df kMmkfj Twp ijhf ho ky rih igaf sI. hfeIvya jfm aqy trYiPwk df mUv hoxf muhfl ho igaf sI. ijs krky mMglvfr nMU hVqfl qoN zridaF eyarport aQfrtI vloN adflq df drvfjLf KVkfieaf igaf aqy ieMjYksLn leI arjLI idwqI geI. aOjlf anusfr AunHF nMU adflq vloN awDy GMNty df smF idwqf igaf pr awDy GMty ivwc Auh adflq ivwc puwj nf sky aqy dupihr qwk vI afpxf vkIl adflq ivwc nf ilaf sky ijs krky mMglvfr nMU brYNptn dI adflq ny 24 GMitaF leI mujLfhry Aupr rok lf idwqI, jo afpxy afp ivwc zrfeivrF dy hwkF Aupr zfkf khI jf skdI sI pr buwDvfr svyry 10 vjHy ies ies rok Aupr suxvfeI df smHF imwQ idwqf igaf. klH buwDvfr nMU svyry 10 vjHy adflq ivwc iPr jwj ny ies muwdy nMU suixaf aqy zrfeIvrF dy mujLfhrf krn dy hwk nMU bhfl kridaF ikhf ik Auh heIvya df trYiPk bMd nf kridaF afpxy mujLfhry brkrfr rwK skdy hn. AuDr aKbfrF ivwc CpIaF irportF anusfr jI[tI[ey[ aqy zrfeIvrF drimafn ies msly nMU hwl krn leI koeI mIitMg sYt nhIN hY. ieQy vrnxXog hY jI[tI[ey[ srkfrI eyjMsI hY jo eyarport dy kMmkfj nMU vyKx dI ijLMmyvfr hY. ies dy aPsr PYslf lY skdy hn ik ieQy ikMnIaF tYksIaF jF ilMmojLInF dI hor loV hY. loV anusfr tYksI aqy ilMmo plytF jfrI kIqIaF jFdIaF hn. zrfeIvr kih rhy hn ieh plytF sinAUrtI anusfr zrfeIvrF nMU idwqIaF jfx ijs qrHF trFto jF brYNptn sLihrF ivwc huMdf hY pr jI[tI[ey[ aiDkfrI ieh plytF kMpnIaF dI JolHI ivwc pfAux leI bijwd hn. kMpnIaF vI lObI kr rhIaF hn ik Auh srkfr qoN muPq plytF lY ky zrfeIvrF qoN $2000-$2500 pRqI mhInf plyt df ikrfieaf vsUl kr skx. agr zrfeIvrF dI ieh aYjItysLn jfrI rhI aqy aOtvf dy isafsqdfnF qwk ienHF dy nfhiraF dI gUMjL sux geI qF ies vfr avwsL ies DwkysLfhI df aMq ho skdf hY. rYzImyz slfhkfr aqy swqr ky mwqhIx dlbIr isMG pwqrkfr qoN bco-lvisLMdr isMG kfvyNYtrI - sLRomxI akflI dl aMimRqsr XU,ky vloN dlbIr isMG pwqrkfr afP gMnf ipMz dI sKq alocnf kridaF AusnUM lokF dy pwuq mrvfAux vflf sKsL krfr idwqf igaf .pfrtI dy jnrl skwqr sR, lvisLMdr isMG zwlyvfl vloN jfrI pRYs not ivwc iesnUM afpxf aqIq Xfd krn leI ikhf igaf hY . sR, ismrnjIq isMG mfn vloN sRI akfl qKq qy Kfilsqfn df aYlfn krn nfl aqy pfrtI vloN Kfilsqfn dy nfhry bulMd krn nfl ies nUM awj qklIP ho rhI hY .sfzI pfrtI dI kfrvfeI iesnUM isafsI sLuhdfpx pRqIq ho rhI hY .pr vIh sfl pihlF BfeI byaMq isMG dI pihlI brsI AuprMq 31 akqUbr 1985 nUM iesny sfzy koloN sRI akfl qKq sfihb df Cwjf (jMglf) Zuhfieaf sI aqy Kfilsqfn dy nfhry lgvfey sn . agr AudoN ies BwdrpursL dI ieh kfevfeI jfiej sI qF hux sR[ mfn dI kfrvfeI njfiejL ikvyN bx geI ? pfrtI vloN mihsUs kIqf igaf ik ies ivwc ksUr iesdf nhIN ikAuNik gurbfxI dy PslPy anusfr ieh swqr kf mwqhIx ho cuwkf hY .iesny aqIq ivwc afl ieMzIaf iswK stzYNts PYzrysLrn byVf grk aqy KfVkU lihr df swiqafnfs kIqf hY . iesny nIqIaF GVIaF AuhnF qy cwlidaF hjfrF hI sfzy iswK vIr sLhId ho gey sYNkVy GroN byGr hn lokF df Gfx bwcf pIVIaf igaf pr iesdy JrIt qwk nhIN afeI bVy arfm nfl afpxy Gr idn ktI kr irhf hY .CwbI jnbrI 1986 nUM sRI akfl qKq sfihb qy srbwq Kflsf swdx ,pMj mYNbrI pMQk kmytI aqy Kfilsqfn kmFzo Pors bxvfAux ivwc iesny aihm rol adf kIqf sI. pr ies sKsL nUM pMjfb pulIs ny kuJ vI nhIN afiKaf afKr ikAuN ? pMjfb dy lokF nUM pfrtI vloN apIl kIqI geI ik gwl df jvfb ies qoN puwiCaf jfvy. isMG sfihb BfeI rxjIq isMG df ivaNMg bVy hI goJ arQ smoeI bYTf hY ik ieh AuhI dlbIr isMG hY ? ijsny sMq iBMzrFvfly nUM mrvfieaf (sLhId) sI. ieh hryk nvIN AuuBr rhI iswK jQybMdI jF ivafkqI ivsLysL df slfhkfr bxn leI Auqfvflf rihMdf hY ies krky pfrtI iesnUM rYzImyz slfhkfr df iKqfb idMdI hY. aKIr ivwc sLRomxI Kflsf dl dy pRDfn BfeI dljIq isMG ibwtU nUM apIl kIqI geI ik byVf zobU slfhkfrF bicaf jfvy .pfrtI vloN hYrfngI pRgtfeI geI ik awj kwlH ijhVf vI jMmdf Auh sR, ismrnjIq isMG mfn df sLrIk hI ikAuN jMmdf hY ? pr ivdysLF ivwc lwKF iswK akflI dl aMimRqsr aqy pRDfn sR, ismrnjIq isMG mfn dy kwtV smrQk hn ijhnF dy ierfdy cwtfn vFg idRV hn. pMjfb ivc ibjlI df vwzf sMkt,ipMzf qy sLihrF `c hfhfkfr; 26-27 nUM pUrf pMjfb hnyry ivwc zubygf cMzIgVH:- AuWqrI Bfrq ivc ibjlI dI mMg vWD jfx nfl kyNdrI pUl ivc pMjfb dy ibjlI dy ihWsy nUM kWt lwgx kfrn aqy hor rfjF qoN ibjlI nf imlx kfrn rfj ivc ibjlI dy pYdf hoey gMBIr sMkt ny ipMzf aqy sLihrF ivc hfhFkfr mcf idWqI hY| ieh pihlI vfr hY ik Jony dI lUafeI df sIjLn isKr qy hox dy bfvjUd ibjlI borz iksfnF nUM KyqI leI rojLfnf 8 GMty dI QF 6 GMty ibjlI dyx leI mjLbUr hY| pMjfb rfj ibjlI borz vWlo lgfey jf rhy kWtF qoN ielfvf axaYlfny lWg rhy kWtF nfl afm jIvn burI qrFH pRBfivq hY| jUn ivc asmfn qoN aWg vrHn kfrn ieh siQqI hor vI ivgV geI hY| ies nfl KyqI aqy snaqI kfrobfr qy burf asr pYxf surU ho igaf hY| rfj dy vWK-vWK ihWisaF qoN pRfpq jfxkfrI anusfr ies vyly aiq dI grmI ivc rfj dy lokF nUM bhuq vWzy ibjlI sMkt df sfhmxf krnf pY irhf hY| ajy kuJ idn pihlF hI pMjfb rfj ibjlI rYgUlytrI kimsLn ny sfry KyqrF leI ibjlI dIaF drF ivc BfrI vfDf kIqf sI| pr ibjlI splfeI ivc suDfr hox dI QF hflq hor vI ivgV geI hY jfxkfr hlikaF df kihxf hY ik grmI vwDx kfrn AuWqrI BfrqI rfjF vwlo ibjlI dI mMg vWD jfx nfl pMjfb nUM iml rhI ibjlI qy ktoqI lWg geI hY| ies vyly kyNdrI pUl ivco pMjfb leI 25 lWK XUint ibjlI df kWt lWg igaf hY| ies df vWK vWK KyqrF nUM iml rhI ibjlI splfeI qy isWDf hI asr ipaf hY| amirMdr dy komFqfrI dihsLqgrdF nfl guVy sbMD: bfdl cMzIgVH:-rfj dI muWK ivroDI iDr sRomxI akflI dl aqy Bfjpf ny muWK mMqrI amirMdr isMG qy qfbV qoV hmly kridaF kYptn srkfr nUM qurMq brKfsq krn dI mMg kIqI hY| kYnyzf dy izksI gurduafry ivc dysL ivroDI sLkqIaF nfl muWK mMqrI dIaF kYnyzf dy aKbfr sFJ svyrf ivc CpIaF qsvIrF dy mWdynjLr dovF pfrtIaF ny ikhf hY ik Auh vWKvfdI qfkqF nfl iml ky rfj dy amn kfnUMn dI siQqI nUM ivgfVnf cfhuMdy hn| ieMnfH dovF pfrtIaF ny mMg kIqI hY ik muWK mMqrI ivruWD PojdfrI muwkdmF dfier kIqf jfvy| aWj ieQy jfrI kIqy ibafn ivc sRomxI akflI dl dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl ny ikhf ik muWK mMqrI dI kYnyzf PyrI dorfn AunFH dIaF KfilsqfnI ivcfrDfrf vfly ansrF nfl CpIaF qsvIrF ny ies gWl qy mohr lf idwqI hY ik muWK mMqrI dI socxI ivc mujrmfnf ruJfn hfvI ho cuWky hn aqy AunFH dy komFqfrI dihsLdgrdF dy nYtvrk nfl gUVyH sbMD hn| Auh afpxy isafsI ivroDIaF nUM kql krfAux qwk vI jf skdy hn| AunFH ikhf ik izksI dy gurduafry vflI qsvIr Cwpx qoN bfad hux iksy dy mn ivc koeI sLMkf nhI rih jfvygI ik Kqrnfk awqvfdI jgqfr isMG hvfrf nUM muWK mMqrI ny iek Blf iensfn dWs ky sLrfPq dy srtIiPkyt ikAuN idqy sn| ies qsvIr nfl ieh gwl vI spwsLt ho geI hY ik sRI ismrnjIq isMG mfn vrgy vWKvfdI afgU muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG nUM ikAuN snmfnq krnf cfhuMdy hn AunFH ikhf ik ieMnFH dovF sfZUaF ny pMjfb ivc kFgrs dI srkfr muV bxfAux dI qjvIjL aDIn sUby dy hflfq nUM ivgfVn dI sfijsL GVI sI ijs nfl iswK sMgqF nrm aqy grm dlIaF ivc vMzIaF jfx aqy awqvfd dy zr kfrn ihMdU BfeIcfrf kFgrs dI JolI ivc pf jfvy| muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG nUM dysL dI eykqf qy aKMzqf aqy pMjfb dy amn leI ijAUNdf jfgqf Kqrf dWsidaF AunFH ikhf ik ies nfjuLk siQqI ivc aijhy afgU nUM muWK mMqrI dI kursI qy bYTy rihx dI afigaf dyxf iksy qrFH vI jfiejL nhI hY| Bfjpf dy pRDfn aivnfsL rfey KMnf ny aWj ieQy pRYs kfnPrMs nUM sMboDn kridaF ikhf ik muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG asqIPf dyx aqy AunFH ivruWD PojdfrI kys drj kIqf jfvy|iesmfmly dI jFc kyNdr srkfr sI[bI[afeI kolo jF iksy inrpWK jFc eyjMsI kolo krvfey| AunFH ikhf ik Auh ies sbMD ivc rfsLtrpqI nUM pWqr ilK rhy hn| AunFH ikhf ik muWK mMqrI dI kYnyzf PyrI qoN bfad idWlI ivc bMb Dmfky qy pMjfb ivc bWbr Kflsf dy kWtV awqvfdI qy horF df PVy jfxf drsfAuNdf hY ik muWK mMqrI dy dysL ivroDI sLkqIaF nfl kiQq qor qy sbMD hn qy ieMnFH dI inrpWK eyjMsI kolo jFc hoxI cfhIdI hY| AunfH ikhf ik iek pfsy kFgrs pfrtI Kfilsqfn dI ivroDI hox dy dfavy kr rhI hY pr dUjy pfsy muwK mMqrI kYnyzf ivc Aus styj qoN BfsLx kr rhy hn ijs qy sLryafm ‘Kfilsqfn ijLMdfbfd’ iliKaf hoieaf hY| AunFH ikhf ik kFgrs ny keI vryH pihlF vI rfj ivc dihsLqgrdI nUM hvf dyx ivc BUimkf inBfeI sI qy hux iPr ieh iesy rsqy muV qur peI hY| AunFH ikhf ik kFgrs kol koeI muWdf nhI hY qy ies kr ky ies ny ieh rxnIqI apxfeI hY| sRomxI akflI dl aqy sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI vWlo ‘mInfr-ey-sLhIdF bxfAux dy suafl dy juafb ivc AunFH ikhf ik aijhf koeI kdm nhI cuikaf jfxf cfhIdf ijs nfl sLFqI nUM Kqrf pYdf huMNdf hovy| KfilsqfnI smfgm dy mfmly `c kFgrs vWlo amirMdr sfP brI nvIN idWlI:- kFgrs ny aWj pMjfb dy muWK mMqrI amirMdr isMG dI ipCly mhIny kYnyzf `c Kfilsqfn pWKIaF dy iek smfgm `c hfjLrI nUM mfmUlI Gtnf dWsidaF ikhf ik ieh iek glqI aqy mMdBfgf mokf myl sI| sRomxI akflI dl aqy horF dI ies kfrvfeI bdly amirMdr isMG nUM ahudy qoN htfAux dI mMg qy pRqIkrm pRgtfAuNidaF pfrtI dI qrjmfn jYaMqI ntrfjn ny pWqrkfrF nfl gWlbfq dorfn dwisaf ik kYptn amirMdr isMG ies sbMDI pihlF hI dWs cuWky hn ik AunFH nUM nhI sI pqf ik smfgm Kfilsqfn pWKIaF vwlo kIqf jf irhf hY| Auh ieh vI dWs cuWky hn ik AunFH ny AuQy koeI Kfilsqfn pWKI bYnr vI nhI sI dyiKaf| ieh mfmUlI glqI aqy mMdBfgf mokf myl hI ikhf jf skdf hY| ies leI ies nUM isafsI rMg nf idWqf jfvy| ieQy vrnxXog hY ik aWj iek pRmuWK aKLbfr ny afpxy pihly pMny dy iek qsvIr CfpI hY ijs `c kYptn amirMdr isMG kYnyzf dy iek gurduafry `c BfsLn dy rhy hn aqy ipWCy Kfilsqfn pWKI bYnr njLr af irhf hY| ieh Poto ipCly mhIny kYptn amirMdr isMG dI kYnyzf PyrI smyN iKWcI geI sI| mYzm ntrfjn ny ikhf ik iksy isafsI afgU leI hmysLf ieh sMBv nhI huMdf ik Auh ghu nfl lWgy AuQy bYnr vyK sky| AunFH dWisaf ik kYptn amirMdr isMG AuNQoN dy prvfsIaF nUM pMjfb `c invysL krn leI pRyrn gey sn| AuNj Auh Kud vI ieh spWsLt kr cuWky hn ik AunFH df Aus smfgm `c hfjLr hox df koeI inwjI mMqv nhI sI| mYzm ntrfjn ny ikhf ik AuNj vI Kfilsqfn lihr df hux koeI nf insLfn vI nhI hY| sRomxI kmytI vWlo dosL:- sRomxI kmytI dy jnrl skWqr suKdyv isMG Bor ny aWj ieQy ikhf ik aKLbfrI qsvIrF qo spwsLt hY ik kYptn amirMdr isMG ny afpxI kYnyzf PyrI smyN Kfilsqfn pWKIaF vwlo krvfey smfgm `c hfjLrI BrI sI| ies qoN spwsLt hY ik kFgrs komI iekmuwTqf leI isWDf Kqrf hY| AunFH ikhf ik qsvIr ivWc Kfilsqfn pWKI bYnr qoN vI ieho spWsLt huMdf hY ik kFgrs pMjfb ivwc dubfrf gVbV PYlfAuxf cfhuMdI hY aqy afpxy ies eyjMzy qoN iDafn lFBy krn leI akflIaF nUM KfhmKfh bdnfm kr rhI hY| AuDr idWlI isWK gurduafrf pRbMDk kmytI ny kYtpn amirMdr isMG dI qkrIr df pWK lYNidaF ikhf ik ies qsvIr df KfhmKfh aqy vDf cVfH ky isafsI qor qy pRcfr kIqf jf irhf hY| adflqI hukmF qoN bfad vI kFsI rfm nfl kYdIaF vrgf slUk : Brf df dosL jlMDr:-kFsIL rfm bcfE sMGrsL kmytI dy afgU aqy kFsIL rfm dy Brf drbfrf isMG ny aWj ieQy dosL lfieaf ik mfieafvfqI ny bfbU kFsLI rfm nUM afpxy Gr `c kYdI bxf ky rWiKaf hoieaf hY qy adflqI hukmF dy bfvjUd AunFH nUM imlx nhI idqf jf irhf | hPqy dy do idn buWDvfr qy vIrvfr nUM idny 10 qoN 1 vjy qwk AunFH nUM imlx dI adflq ny hdfieq kIqI hoeI hY pr mfieafvqI dy Gr lwigaf surwiKaf amlf ies dI koeI pRvfh nhI krdf 19 jUn nUM Auh idWlI ivKy kFsI rfm nUM imlx leI jd mfieafvqI dy Gr gey qF AunFH dI bjuLrg mfqf dy pirvfr dy mYNbrF nUM pihlF surwiKaf amly ny bfhr Duwpy KVn leI mjLbUr kIqf,bfad ivc bYrMg hI vfps Byj idWqf| ies bfry AunFH AuQy Qfxy `c irport vI ilKvfeI hY qy adflq dy iDafn ivc vI ilaf rhy hn| aWj ieQy gwlbfq kridaF drbfrf isMG, sI[aYl[cuMbr aqy hor afgUaF ny afiKaf ik jylH ivc vI kYdIaF nUM hPqy ivc Cy idn iksy smyN vI imlx dI iejLfjq huMdI hY| isrP kWtV mujLrmF nUM hPqy `c do idnF leI mulfkfq df smF imldf hY| AunFH ikhf ik bjuLrg mfqf qy Brf BYx nUM jy kFsIL rfm nUM vI isrP do idn dI hI imlx dI iejLfjq idwqI jf rhI hY| iPr mfieafvqI dWsy ik kFsLI rfm nfl kWtV mujLrmfnF kYdIaF vflf slUk nhI qF hor kI hY| AunFH dwisaf ik sMGrsL kmytI vwlo pMjfb Br ivc bfbU kfsIL rfm dy jIvn sMGrsL aqy bspf dI mojUdf siQqI bfry ivsYLs sYmInfr krvfey jf rhy hn| drbfr sfihb dI iemfrq df purfqqv mfihr inrIKx krngy jlMDr: sRI drbfr sfihb dI ieiqhfsk iemfrq nUM surWiKaq rWKx leI sRomxI kmytI ny pihl krdy hoey ies df inrIKx purfqqv mfihrF qoN krvfAux df PYslf kIOqf hY | sRomxI kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor ny dWisaf ik drbfr sfihb ivc 400 sflf pihlF sRI gurU gRMQ sfihb df pRkfsL hoieaf sI|ies ieiqhfs iemfrq nUM surWiKaq rWKx leI smyN smyN qoN ies df mfihrF qoN inrIKx krvfAuxf jLrUrI hY| AunFH dwisaf ik iemfrq df inrIKx krvfAux leI sRomxI kmytI ny dosL ivdysL qoN mfihrF dIaF syvfvF mMgIaF hn| drbfr sfihb dy pivWqr srovr df pfxI vI cYNk krvfieaf jfvygf| bIbI jfgIr kor ny ikhf ik kYnyzf qoN afey kuJ ivigafnIaF ny kWl AunFH nfl mulfkfq kIqI sI aqy suJfa idWqf sI ik sfry gurduafiraF nUM splfeI hox vflf pfxI sRomxI kmytI tYst krvf ley| gurduafiraF nUM dfP suQrf pfxI splfeI krn leI loV pYx dy loVINdy XMqr vI lgfey jgxgy| sRomxI kmytI ny pihly pVfa ivc ies dy leI 54 vWzy gurduafiraF dI cox kIqI hY| ies qoN bfad sRomxI kmytI vwlo clfey jf rhy kfljF, skUlF aqy hspqfl ivc pfxI sfP krn vfly XMqr lgfey jfxgy| iek svfl dy jvfb ivc AunFH ikhf ik ieMnFH pRfjYktF nUM suLrU krn df AudysL ieh hY ik gurduafiraF ivc Krfb pfxI nf jfvy, jo sMgqF dI ishq leI nuksfndfiek ho skdf hY| amirMdr isMG bfry ivvfd nUM sLrfrqpUrn qy isafsI ihWqF dy pRyirq dWisaf iqMn mMqrIaF ny cMzIgVH:- pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG dy hfl dy kYnyzf dory bfry qWQf nUM jfx-buWJ ky qroV mroV ky pysL krky pMjfb srkfr dy vWkfr nUM Zfh lfAux dI kIqI koisLs df gMBIr noits lYNidaF pMjfb dy iqMn sInIar kYbint mMqrIaF ny ikhf ik muWK mMqrI dI agvfeI ivc vPd vWlo torFto dy imsIsfgf dy izksI gurduafry dy dory bfry pYdf kIqf jf irhf ivvfd sLrfrqpUrn aqy isafsI ihWqF qoN pRyirq hY| sRI pRqfp isMG bfjvf, sRI jgmohn isMG kMg, sRI avqfr hYnrI, jo muWK mMqrI dy nfl kYnyzf gey sn aqy izksI gurduafry ivc vI hfjLr sn, ny ies gWl qy joLr idMidaF ikhf ik muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG nUM iksy kolo Drm-inrpWKqf df pRmfx pWqr lYx dI loV nhI hY| jo qsvIr bdnfm akflI afgUaF dy vrg vwlo pysL kIqI jf rhI hY,Aus dy Ault qWQ ieh hn ik muWK mMqrI gurduafrf sfihb ivKy pUrI qrFH ainsLicq pRogrfm anusfr hI gey sn| AunFH ny ikhf ik jdoN Auh sQfnk (kYnyzIan) pfrlImYNt mYNbr rUbI zWlf vWlo idwqy gey rfqrI Boj qy jf rhy sn qF sQfnk pMjfbI BfeIcfry vwlo kIqI bynqI kfrn gurduafry ivKy ainsLicq pRogrfm qihq ruky sn| mMqrIaF ny ikhf ik sQfnk pMjfbI sLrDflUaF dIaF suihrd BfvnfvF nUM dyKdy hoey muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG aqy vPd ivc sLfml hor lok sMKyp smyN leI AuQy rukx aqy gurduafrf sfihb ivWKy mWQf tykx leI sihmq hoey hn jo ieqPfk nfl pUry AuqwrI amrIkf ivc sB qoN vWzf gurduafrf hY| mwuK mMqrI ny afpxy kYbint sfQIaF,vPd dy hor mYNbrF, pMjfb srkfr dy krmcfrIaF dy nfl gurduafrf sfihb df ainsLicq dorf kIqf| ibRitsL kolMbIaF do sfbkf pRImIar aqy kYnyzf dy mojUdf PYzrl mMqrI ishr sRI AuWjl dusFJ,EntfrIE dy trFsport mMqrI sRI hirMdr Tfkur, kYnyzf dI pfrlImYNt dy mYNbr sRI gurbKsL mWlI (sfry kYnyzf dy sB qoN vWD AudfrvfdI pMjfbI afgU) vI kYptn amirMdr isMG nfl izksI gurduafrf ivKy sLfml sn| pfiksqfn ivcly ieiqhfsk gurduafiraF qy srfvF dI AusfrI jMgI pWDr qy nnkfxf sfihb:- sRI nnkfxf sfihb 22 jUn-pfiksqfn ivcly ieiqhfsk gurDfmF dy drsLn dIdfr krn leI dysL-ivdysL qoN afAux vfly sLrDflUaF dIaF suWK shUlqF nUM muWK rWKidaF sMq bfbf jgqfr isMG kfr syvf vfilaF dI srpRsqI hyT bfbf amrIk isMG vWlo kfr syvf kmytI XU[ky, idWlI gurduafrf pRbMDk kmytI,pfiksqfn gurduafrf pRbMDk kmytI,aokfP borz dy sihXog nfl sfihb sRI gurU nfnk dyv jI dy jnm asQfn gurduafrf sRI nnkfxf sfihb ivc srovr dI AusfrI,ieiqhfsk gurduafrf qMbU sfihb ivKy do srfvF dI AusfrI qoN ielfvf jnm asQfn sRI gurU rfm dfs sfihb cUnf mMzI lfhor qy nolWKf bfjLfr `c sLhId isMGf-isMGxIaF dI gurduafrf sfihb dI nvIN iemfrq dI qfmIr df kfrj jWgI pWDr qy ho irhf hY dwisaf jFdf hY ik sRI nnkfxf sfihb ivKy 1946 ivc bfbf gurmuWK isMG kfr syvf vfly qrnqfrn vWlo srovr dI AusfrI df kfrj afrMiBaf igaf sI, pRMqU kuJ kfrnF krky srovr dI AusfrI df kMm aDUrf rih jfx sI sUrq ivc hux ies kfrj nUM ipwCly cfr-pMj mhIinaF qoN sMq bfbf jgqfr isMG kfr syvf vfilaF vwlo krvfieaf jf irhf hY| sRI nnkfxf sfihb ivcly ieiqhfsk gurduafrf qMbU sfihb ijQy sRI gurU nfnk dyv jI ny BuWKy sfDUaF nUM lMgr Cwkf ky afAux AuprMq ieQy iek vx hyT kuJ dyr afrfm kI qf sI| qMbUnumf ies vx dy aYn nfl bxy gurduafrf qMbU sfihb ijs dI AusfrI do kfrj df ishrf vI sMq bfbf gurmuWK isMG nUM jFdf hY, iesy asQfn qy hI do srfvF dI AusfrI cWl rhI hY, ieh srfVf sMq bfbf amrIk isMG qy s[avqfr isMG sMGyVf XU ky kfr syvf kmytI XU ky vWlo zf[ipRqpfl isMG XU[aYs[ey, tuWt brdrjL Xogdfm pf rhIaF hn| bfbf amrIk isMG kfr syvf vfilaF ny kridaF dwisaF ik sMgqF dy sihXog nfl jnm asQfn sRI gurU nfnk dyv jI nnkfxf sfihb ivKy bx rhy srovr qy gurduafrf qMbU sfihb ivKy bx rhIaF srfvF dI AusfrI df kfrj sMgqF dy sihXog nfl agly kuJ mhIinaF ivc mukMml kr lYxgy| KflVf imsLn kmytI ny dmdmI tksfl qy mfn nUM afVy hWQI ilaf
aMimRqsr:-
KflVf imsLn kmytI ny dmdmI tksfl qy sMq jrnYl isMG iBMzrfvfly dI
sLhIdI 21 sfl qk lukfrI rWKx nUM ‘tksflI JUT aqy s[ismrnjIq isMG mfn
vWlo Kfilsqfn df rolf pfey jfx nUM isafsI suhdfpx krfr idWqf hY| KflVf
imsLn kmytI dy afgUaF s[dlbIr isMG pWqrkfr,bIbI prmjIq kor KflVf aqy
pMjfb mnuWKI aiDkfr sMgTn dy izptI cyarmYn s[ikRpfl isMG rMDfvf ny
ikhf ik isWKf ny sMq iBMzrfvflF nUM ‘sWdI df mhfn isWK’ hox df ruqbf
idWqf hY pr ies ‘mhfn isWK dI sfkf nIlf qfrf dorfn hoeI ‘mhfn sLhfdq
nUM lukfAux leI dmdmI tksfl ny 21 sfl qwk mhfn JUT boilaf| AunFH ikhf
ik ies JUT nUM tksflI JUT ikhf jf skdf hY| AunFH svfl kIqf ik isWKf
nUM gurmiq isDFqf nfl lYs krky aMimRq CkfAux AuprMq gurU dy isMG
bxfAux vflI tksfl hux afpxy ividafrQUI nUM JUT bolx dI vI isiKaf
dyvygI| ies moky qy iek afgU dlbIr isMG ny ikhf ik tksfl muwKI vWlo 6
jUn nUM ies JUT leI ilKqI muafPI mMgI jfxI qYa sI pr afKrI moky iksy
iDr ny ieh kfrvfeI sfboqfj kr idWqI| AunFH ny Aus smfgm dorfn
s[ismrnjIq isMG mfn aqy AunFH dy smrQkF vWlo Kfilsqfn dy nfary lgfAux
aqy sRI akfl qKLq sfihb ivc nMgIaF qlvfrF lihrfAux dI kfrvfeI nUM
isafsI suhdfpuxf ‘disaf aqy ikhf ik s[mfn hux buKlfht ivc af ky
Kfilsqfn dy nfary lgf rhy hn ikAuNik isWKf ny s[mfn nUM isr aWKf qy
ibTfeIaF sI,pr Auh afpxf sQfn brkrfr nhI rWK sky| AunfH ikhf ik
vWKvfdI sbMDI koeI vI kfrvfeI gurU nfnk dyv dy isDFqF dy iblkul Ault
hY| KflVf imsLn kmytI dy afgUaF ny bWbr Kflsf dy KfVkU jgqfr isMG
hvfrf dI igRPqfrI qoN bfad DVfDV igRPqfrIaF hox aqy hiQafrF dy
jLKIiraF dI brfmdgI hox df islislf PrjIL hY aqy puils aijhf dMB rc
ky pMjfb ivc dihsLq pYdf kr rhI hY| |
|||||||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com Here We Grow Again |
||||||||||||||||