|
|
||||||||||||||||
|
jUn 27, 2005, ipClIaF sfrIaF KbrF
AuntfrIE dy mMqrI mMzl ivwc rwdobdl klH nMU trFto: AuntfrIE dy mMqrI mMzl ivwc ies buwDvfr 29 jUn nMU rwdobdl kIqI jf rhI hY. BrosyXog vsIilaF qoN pqf lwgf hY ik ies rwdobdl ivwc keI mMqrIaF dI CFtI hox dI sMBfvnf hY. vwK vwK tI[vI[ cYnlF qoN keI mMqrIaF dy mMqrfly bdlx dIaF aPvfhF jLorF qy hn. iswK BfeIcfry leI sB qoN mhwqvpUrx muwdf trFsport mMqrI hirMdr qwKr dy mMqrfly df hY. bIqy idnIN qwKr kfPI ivvfd ivwc iGr gey sn ijs dI rOsLnI ivwc bhuqy mfihrF df kihxf hY pRImIar zfltn mgYntI qwKr bfry brIkI nfl ivcfr ky PYslf lYxgy. BrosyXog vsIilaF anusfr svyry 10 vjHy ies rwdobdl qoN bfad nvyN mMqrI shuM cuwkxgy. hotl ‘c afnMd kfrj krny iswK nOjuafnF ny roky lMzn:- lMzn dy hotl ivc iek iswK joVy nUM Aus smyN afpxf ivafh rok dyxf ipaf jdoN iswKF dy iek smUh ny ieh kihMdy hoey hotl ivc BMn qoV krnI surU kr idwqI ik ivafh ivc sRI gurU gRMQ sfihb df apmfn kIqf jf irhf hY| ivafh bMDn ivc bwJx afey lVkf qy lVkI Aus smyN hwky bwky rih gey joN gurU gRMQ sfihb df snmfn kroN muihMm dy lgBg 40 mYNbrF ny brksLfier dy iek hotl qy hmlf bol idwqf| hmlf krn vfilaF dy dosL sI ik gurU gRMQ sfihb nUM aijhy sQfn qy nhIN iljfieaf jf skdf ijQy sLrfb, isgrt aqy mfs df iesqymfl ho irhf hovy| ivroDIaF nfl DWkf muwkI dOrfn gRMQI jmIn qy izg ipaf| hmlfvr sRI gurU gRMQ sfihb dy srUp nyVy dy gurduafry ivc lY gey| bfad ivc donF guwtF ivc ies gwl qy sihmqI ho geI ik sRI gurU gRMQ sfihb dI QF qy iksy hor Dfrimk pusqk df ivafh ivc pRXog kIqf jfvygf| ieh dUjf mOkf hY ik jdoN ies guwt dy lokF ny Dfrimk kfrnF qoN iksy ivafh pUrbI lMzn dy eylPorz ielfky ivc vI ies guwt ny iek ivafh df ivroD kIqf sI| ‘ sRI gurU gRMQ sfihb jI df snmfn kroN muihMm’ dy muwKI ny dwisaf ik Auh aqy AunHF dy 39 sfQI bfrksLfier dy lYimMgtn spf qoN ies ivafh nUM rukvfAux leI afey sn| AunHF ikhf, “ asIN ies qrHF dI kfrvfeI nUM rokx leI iksy vI qrHF df kdm cuwkx leI iqafr hF| AunHF awgy ikhf, “jdoN sfzy kol kroVF rupey dI lfgq nfl bxy gurduafry hn, ijQy iek hjLfr lokF dI mOjUdgI ivc ivafh ho skdf, qF iPr iksy nUM ienHF hotlF ivwc af ky ivafh krfAux dI kI loV hY ?” mfsV ny krvfieaf nfbflg BfxjI nfl jbr ijnfh KMnf :- puils ijlHf KMnf dy aDIn pYNdy ipMz GuMgrflI iswKF dI vsnIk iek nfbflg lVkI nfl Ausdy sky mfsV vwloN blfqkfr krvfAux df mfmlf sfhmxy afieaf hY| puils ny pIVqf rmndIp kOr Aumr sfZy 14 sfl puwqrI hrI isMG dy ibafnF dy afDfr qy Aus dy mfsV smrjIq isMG AurP ibwlf puwqr sfDU isMG invfsI ipMz mlmfjrf aqy axpCfqy ivakqIaF ivruwD mukwdmf drj krky kiQq dosLIaF ivruwD kfrvfeI afrMB kr idwqI hY| puils nUM idqy ibafn ivc pIVqf rmndIp kOr ny disaf ik mYMN gorimMt sInIar sYkMzrI skUl GuMgrflI isKF ivKy aTWvIN klfs ivc pVHdI hF| 14 jUn vkq krIb 7 vjy svyry myrI mF afpxy kMm qy clI sI qF smF krIb 8 vjy myrf mfsV smrjIq isMG sfzy Gr afieaf| ijs ny mYnUM ikhf ik qyrI mfsI bImfr hY aqy mY qYnUM afpxy ipMz lY jfx leI afieaf hF| Ausny ieh vI disaf ik ies bfry ivc mYN qyrI mfqf ieMdrjIqkOr qoN puC ilaf hY| ies dy mgroN jdoN mYN Aus dy nfl skUtr qy bYT ky ipMz sMgqpury dIaF mVHIaF nyVy phuMcI qF AuQy pihlF hI iek icty rMg dI mfrUqI kfr KVHI sI ijs ivc kuJ axpCfqy ivakqI svfr sn| myry mfsV ny skUtr kfr dy nyVy roikaf qy AunHF ies qoN pihlF ik mYN AunHF df ivroD krdI mYnUM iKc ky kfr ivc sut ilaf aqy myrf mfsV AuQy rih igaf| Auh qyjL rPqfr nfl kfr Bjf ky iek suMnsfn QF ‘qy iek kmry agy lY gey ijQy AunHF mYnUM bMd kr idqf| kmry ivc AuhmYnUM jbrdsqI sLrfb aqy isgrt iplfeI ijs dy bfad mYN byhosL ho geI| Aus dOrfn AunHF myry nfl mUMh kflf kIqf| ies qoN bfad AunHF mYnUM iek sVk qy Cz idqf ijQy sfzy ipMz dy srpMc ny mYnUM pihcfx ilaf aqy mYnUM myry Gr phuMcfieaf| sfrI Gtnf dsx qy myrI mF ipMz dy srpMc smyq mYnUM aYs[zI[aYm smrflf dI adflq ivc pysL kIqf ijQ mYMN byhosL ho geI| ies dymgroN mYnUM 26 jUn nUM hosL afieaf aqy mYN hspqfl ‘c BrqI sI| sYks krmcfrIaF ‘c hYpytfeIts-bI dy ienPYksLn df vDdf Kqrf asurWiKaq sYks sMprk aqy gRfhkF dI mnmrjLI kfrn kolkfqf dy lflbWqI KyqrF dIaF sYks vrkrF ivc hYpytfeIts bI df ienPYksLn qyLjI nfl vDdf jf irhf hY| sYks vrkrF dI ishq df aiDaYn kr rhI sMsQf ‘nYsLnl ieMstIicAUt afP kflrF aYNz aYNtrIk izsIjLjL (nfeIsyz) muqfbk sYks vrkrF ivc AuNJ hI aYc[afeI[vI ienPYksLn bhuq ijafdf huMdf hY aqy Ausqy jy hYpytfeIts vI ho jfvy qF iPr bVI Gfqk smisaf pYYYdf ho skdI hY ikAuyNik aYc[afeI[vI hYpytfeIts-bI df ienPYksLn vDf idMdI hY| mfihrF df mMnxf hY ik ies ienPYksLn nUM lY ky sYks vrkrF ivc ijQy iek pfsy icMqf hY, smfj ivc vI ies dy iBafnk nqIjy sfhmxy afAux dI sMBfvnf hY| nfeIsyz dy pRDfn smIiKak kmlysL srkfr df kihxf hY ik pCmI bMgflivc sYks vrkrF ivc kMzom ivvhfr nUM lY ky byinXmIaF kfPI ijafdf hn ikAuNik ieQoN dy ijafdfqr gRfhk sYks vrkrF dI ies pysLksL nUM Tukrf idMdy hn aqy pyt dI ag nfl JulsdI sYks vrkr AunHF nUM jbrI kMzom ivvhfr leI mjbUr vI nhIN kr skdI| iesy qrHF dI asuriKaq sYks sMprkF rfhIN hYpytfeIts hornF lokF ivc vI PYldf jf irhf hY| ijQy kolkfqf dy sYks krmcfrIaF ivc hYpytfeIts-bI dy ienPYksLn dI PIsdI 10 hY, AuQy hI dKxI 24 prgnf pRqI 10 sYks vrkrF ivcoN 4 hYpytfeIts bI qoN pIVHq hn hflFik Aumr nf ies ibmfrI df koeI sbMD nhIN| zfiemMz hfrbr, afmqf bjbj aqy dKxI 24 prgnf, sonfgfCI QfvF qy smIiKaf krn qoN bfad dyiKaf igaf hY ik 18 qoN 20 sfl dIaF sYks vrkrF ivc hYpytfeIts-bI dI ienPYksLn dr 27 PIsdI,21 qo 25 sflf sYks vrkrF ivc 33 PIsdI, 26 qoN 30 sfl dIaF vrkrF ivc 22 PIsdI, 36 qoN 40 sfl dIaF sYks vrkrF ivc 22 PIsdI aqy 41 qoN 45 sfl dIaF sfl sYks vrkrF ivc 27 PIsdI hY| mydnINpur sYks vrkrF dy KUn df nmUnf ilaf igaf hY aqy prK qoN bfad hI AuQoN dI siQqI bfry pqf lg skygf| nfeIsyz dy mfihrF df mMnxf hY ik jo siQqI idKfeI dy rhI hY, Aus qy kfbU pfAux leI srkfr vloN hYpytfeIts bI df tIkfkrn jldI surU krnf jrUrI ho igaf hY| nvIaF sYks vrkrF nUM nfeIsyz dI slfh hY ik Auh ies pysLy ivc afAux qoN pihlF hYpytfeIts ‘bI’ df tIkfkrn krvf lYx| nfeIsyz dy mfihr iksy svY syvI sMsQf dy rfhIN lflvqI KyqrF ivc mihlf kMzom dI vMz dI Xojnf vI bxf rhy hn| pihlF qoN hI aYc[vI[afeI ienPYksLn qoN BYaBIq sYks vrkrF qy hYpytfeIts bI dI mfr, ies qy jy srkfr koeI qurMq kfrvfeI nhIN krdI qF nqIjy kfPI iBafnk afAux df zr hY| ikqy ieh ienPYksLn mfhfmfrI df rUp hI nf lY lvy| sqluj ivc acfnk hVH afAux kfrn pMj pul vhy isLmlf: ihmfcl pRdysL ivWc pfxI acfnk vwD jfx kfrn iknor qy kuWlU ijLilHaF dy bhuq sfry KyqrF ivQc hVH af igaf qy 5,000 lokF nUM surwiKaq QfvF qy phuMcfAuxf ipaf| Poj qy hvfeI sYnf nUM iksy vI iksm dI siQqI dy tfkry leI iqafr rihx leI ikhf igaf hY| smiJaf jf irhf hY ik iqwbq ivWc pfrCU JIl ivWc pfV pYx kfrn sqluwj diraf ivWc pfxI vwiDaf hY| izptI kimsLnr amn dI pgrfh ny dWisaf ik iknor ivWc nYsLnl hfeIvy nMbr-22 dy vWzy ihWsy nUM aqy pMj puwlF nUM pfxI df qyjL vhfa roVH ky lY igaf hY| muwZly aMdfijLaF anusfr 100 kroV rupey df nuksfn hoieaf hY| ijLlyH dy iksy vI ihWsy ivWco jfnI nuksfn dI koeI asLMkf nhI jqfeI| sRI grg ny dWisaf ik ajy pWky qor qy pqf nhI lWigaf ik JIl ivWc pfV pYx kfrn hI pfxI viDaf hY jF iksy hor kfrn| srkfrI sUqrF ny dWisaf ik Blky AupgRih qsvIrF pRfpq hox qy bfad hI pqf lwgygf ik ies Kyqr ivWc hVH iks kfrn afey hn| sRI grg ny dwisaf ‘sqluj dy pMjy pul Kfb krzm ilAu,akpf aqy Kfro vih gey hn| kMnl dy pul cfhy surWiKaq hn pr Auh nuksfny vI gey hn| acfnk hVH afAux dy KLqry dy mWdynjLr kyNdr ny nvIN idWlI ivc hMgfmI mIitMg kIqI| siQqI df jfiejLf lYx qoN bfad PojL qy hvfeI Poj nUM coks kr idWqf igaf hY| iksy vI iksm dI siQqI dy tfkry leI 30 hYlIkfptrF nUM iqafr-br iqafr rwiKaf igaf hY| Coty iksfnF nUM CyqI hI muPq ibjlI dyvFgy : amirMdr cMzIgVH : pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny ikhf hY ik 5 eykV qoN GWt jLmIn vfly iksfnF nUM muPq ibjlI muhWeIaF krvfAuxgy aqy sUby ‘c cUMgI nUM Kqm krn dy aYlfn vI CyqI hI kr idWqy jfxgy| ies qoN ielfvf srkfr vWKo vWKrIaF kilafx XojnfvF dy sfry bkfieaf df Bugqfn vI kr dyvygI| ies Bugqfn nfl buZfpf pYnsLn dy lfBpfqrIaF smyq 30 lWK lokF nUM lfB puWjygf| kYptn amirMdr isMG ny ikhf ik sfl 2002 ‘c votrF nfl kIqy gey sfry vfady pUry kIqy jfxgy| AunFH ikhf ik PMzf dI Gft krky hI ih vfady pUry nhI kIqy jf sky hn pr hux vYt lfgU hox dy pihly iqMn mhIinaF dorfn srkfr nUM750 kroV rupey dI vfDU afmdn hoeI hY, ies leI hux ieh vfady vI jLrUr pUry kIqy jfxgy| AunFH dWisaf ik KyqI Auqpfdn ivWc 80 lWK tn df vfDf hox kfrn mfrkIt PIs qoN vI srkfr nUM 150 kroV rupey dI vfDU afmdn hoeI hY| sbjIL mMzIaF dI inlfmI 60 kroV rupey imly hn| pMjfb mMzI borz dI 210 kroV rupey dI ies vfDU afmdn dI vrqoN pMj eykV qWk dI jLmIn vfly Coty aqy hfsILey qy jf cuWky iksfnF nUM muPq ibjlI muhWeIaF krvfAux leI kIqI jfvygI| KMnf nyVy sVk hfdsy ivc 22 mWJF dI drdnfk moq ,13 dI hflq gmBIr KMnf: aWj qVky sfZy 4 vjy pMj iklomItr dUr ipMz mohnpUr nyVy jrnYlI sVk qy do trWkF dI hoeI tWkr ivc ijWQy tWrkF df BfrI nuksfn hoieaF AuQy iek tWrk ivc lWdIaF 22 mWJF qy kWtIaF dI moq ho geI| sVk dy aYn ivckfr mrIaF mWJF qy hr rfhgIr BfrI aPsos pRgt kr irhf hY| BfvyN ieh gWl iksy nUM sWc nf lwgy pRMqU asIN dyK ky AuNdo BfrI hYrfnI hoeI ik iek hI tWrk ivc 62 mWJF aqy kWty kWtIaF lwdy hoey sn| trWk ivc zbl CWq pf ky hr mWJ dIaF lWqF cMgI qrFH nUV ky tWrk aMdr lWgy kuMizaF nfl bMnIHaF hoeIaF hn| tWrk ivc krIb 34 mWJf aqy bfkI 28 kWty kWtIaF vI bVI byrihmI nfl bMnyH hoey sn| krIb 18 PuWt lMby ies tWrk dy Auprfly zfly ivc vI cfr ktruaF nUM nUVH ky bMinHaF hoieaf sI| ieMJ jfp irhf sI ik mWJF nUM iksy kryn dI mdd nfl tWrk ivc lWidaf igaf hovy| ies tWrk dy zrfeIvr KjLfn Kfn puWqr bfl Kfnf vfsI shfrnpur ny dWisaf ik Auh ieMnFH mWJF nUM rfq smyN mMizaflF nyVy luiDafxf qoN lWd ky shfrnpur iljf irhf sI ik Aus dy ipWCy afr[tI[E dI jIp lWg geI ijs krk y Aus ny tWrk qyjL Bjf ilaf qy aWgy jf rhy iek skYrp nfl Bry tWrk nfl jf tkrfieaf | ies dy isWty vjoN aglf trwk sVk iknfry Ault igaf aqy keI mWJf dI moq ho geI| pqf lwgf hY ik shfrnpur df iek Tykydfr pMjfb ivWco ieMnfH mWJF,kWty,kWtIaF nUM KrId ky aksr shfrnpur lY ky jFdf hY| tWrk ivc lWgy kuMzy aqy pfeIpF ies gWl dI vI gvfhI BrdIaF hn ik ieh lok iks bydrdI nfl mWJf-gfvF nUM lWd ky iljfey jFdy hn| iesy dorfn dUjy trwk dy mflk jsvIr isMG ny dWisaf ik Auh luiDafxf qoN skrYp Br ky mMzI goibMdgVH jf irhf sI ik ipWCy mWJf nfl lWidaf ieh tWrk qyjIL nfl ipWCy Aus dy tWrk ivc af vWijaf ijs dy isWty vjoN Aus dy tWrk sVk iknfry Ault igaf| Auh qy Aus dy sfQI bVf sMGrsL ky ky Aulty tWrk ivco bfhr inkly| tWrk ivc lWdIaF 62 dy krIb mWJf,kWty,kWtIaF ivco 22 dI Gtnf sQfn qy hI moq ho geI jdoN ik 13 mWJf aqy kWtIaF burI qrFH ajy vI qrP rhIaF hn ijMnFH dy bcx dI AumId Gwt hI hY| lfgly ipMz dy lokF aqy kuJ rfhgIrF ny af ky ieMnFH ivco kuJ ijAuNidaF mWJf qy kWtIaF nUM rWsy vWZ ky bfhr kWZ ky bcfieaf hY| sQfnk puls ies Gtnf dI pVqfl kr rhI hY| nfBf dy ivDfiek dI PrjIL asLlIl Poto bxfAux vflf sfbkf koNslr qy PotogRfPr igRPqfr nfBf:- hlkf nfBf dy ivDfiek kfkf rxdIp isMG dIaF iek aorq nfl jfalI asLlIl PotoaF iqafr kr ky Aus nUM bdnfm krn vflf sfbkf koNslr jgpfl isMG mihmI aqy Aus dI sfQx surjIq kor afpxy hI jfl ivc ivc Ps gey| ies sbMDI pulIs ny PotoaF iqafr krn vfly PotogfRrPr rUp isMG aqy muWK muljLm jgpfl isMG mihmI nUM igPRqfr kr ilaf jdik mihmI dI iek sfQx surjIq kor nUM PVn leI pulIs vWlo CfpfmfrI jfrI hY| sUqrF anusfr jgpfl isMG aqy surjIq kor dy ipwCly keI sflF qoN pRym sbMD cly af rhy sn| dovyN pihlf hI sLfdIsuLdf hn aqy bWicaF vfly hn| surjIq kor,jo ik afpxy afp nUM idWlI dMgf pIVq dWsdI rhI hY aqy pRsLfsLn nUM guMmrfh kr ky gMnmYn v IrWKdI rhI hY ,krIb 7-8 sflF pihlF jgpfl isMG mihmI aqy surjIq kor dy afps ivc pRym sbMD bx gey| gWl ieQo qWk puWj geI ik pI[ey[pI dy jvfn gMnmYn pRIqm cMd nMU sRI mihmI ny kuWitaf aqy ies dI irport gMnmYn ny Qfxf koqvflI nfBf ivKy idWqI sI| pulIs ny pRIqm cMd dy ibafnF dy afDfr qy surjIq kor mihmI ivruWD imqI 28-5-04 dI Dfrf 353,354 dy aDIn kys drj kIqf sI| hux dovyN lokfcfrI qF iek dUjy dy ivruWD sn pRMqU aMdrKfqy sB kuJ iek sfQ aqy dovF ny iewk igxI imQI sfijsL aDIn sQfnk ivDfiek nUM bdnfm krn leI surjIq kor dI Poto nfl jgpfl isMG mihmI dI Poto Auqy kWt ky Poto df ichrf kfkf rxdIp isMG df lgvf idWqf aqy ieh Poto rUp isMG dy aYvrgIRn stUzIE qoN iqafr krvf leI| ies qoN bfad mihmI ny iek drKfsq afpxy vWlo vWK vWK aiDkfrIaF aqy blfk kFgrs dy ahudydfr aqy zI[aYs[pI nUM smyq Poto ByjI ijs ivc iliKaf hoieaf sI ik ivDfiek kfkf rxdIp isMG PotoaF rfhIN surjIq kor nUM blYkmYl kr irhf hY jdik surjIq kor dy nF qy ieh drKfsq jgpfl isMG ny Kud hI ByjI sI qy ies qy surjIq kor dy jfalI dsqKq jgpfl isMG mihmI ny Kud hI kIqy sn ijMnfH dI pulIs vwlo pVqfl krn AuprMq mihmI ny mMinaf ik drKfsq aqy ies Auqy dsqKq vI Ausy dy hn| pVqfl Aupr Dfrf 465, 468, 469, 471, 120 qihq kys drj kr ky dosLI jgpfl isMG mihmI nUM igRPqfr kr ky sYNtrlH jylH pitaflf Byj idWqf hY| jdik surjIq kor ajy Prfr hY| pulIs vWlo Aus dI igRPqfrI leI CfpfmfrI kIqI jf rhI hY| iesy dorfn zI[aYs[pI nfBf smsyLr isMG bopfrfey ny aWj kfnPrMs dorfn jfalI Poto iqafr krn vfly PotogRfPr nUM vI pysL kIqf| Aus ny Kulfsf kIqf ik jgpfl isMG mihmI aqy surjIq kor ny hI Ausy qoN ivDfiek aqy surjIq kor dIaF jfalI PotoaF iqafr krvfeIaF| AuNj ies df pqf nhI sI ik ieh ivDfiek kfkf rxdIp isMG dI Poto hY| PotogRfPr ny dWisaf ik sRI mihmI ny dWisaf ik sRI mihmI ny PotoaF iqafr krvfAux qoN bfad Aus nUM ieh vI ikhf sI ik ieMnFH PotoaF bfry iksy kol gWl nhI krnI| ies sbMDI jdo ivDfiek kfkf rxdIp isMG nfl gWlbfq kIqI geI qF AunFH ikhf ik Auh afp hYrfn pRysLfn hn ik AunFH nUM bdnfm krn leI dovF vWlo aijhI kfrvfeI kIqI geI hY| AunFH ikhf ik surjIq kor nf qF kFgrs dI nyqf rhI hY aqy ieQo qwk ik Auh kFgrs dI muZlI mYNbr vI nhI rhI jdik sfbfk koslr jgpfl isMG mihmI AunFH df kdy vI pI[ey nhI irhf| sfbkf ivDfiek aqy akflI dl (b) dy afgU ny vI ies Gtnf dI inMdf krdy hoey ikhf ik aijhI jfalsfjIL rcx vfly sLihr dIaF pRmuWK hsqIaF nUM bdnfm krn vfly dosILaf ivruWD sKLq kfrvfeI kIqI jfvy| aMimRq sMcfr muihMm suLrU krn df PYslf msqUafxf sfihb: dysL-ivdysL ivc iek vWzy Dfrimk asQfn vjoN pRisWDI KWt cuWky msquafxf sfihb dI DrqI qy Drm pRcfr nUM joLr soLr nfl PYlfAux dy mMqv ihq giTq kmytI dI iek ivsyLs mIitMg gurduafrf sfihb hfl aMdr hoeI hY ijs dI pRDfngI Drm pRcfr kmytI dy pRDfn jIq isMG afloarK qy akflI kflj koNsl dy pRDfn blvMq isMG ny kIqI| Drm pRcfr kmytI dy pRDfn ny ikhf ik kmytI isWK nojvfnF ivc vwD rhy piqqpuxy bfry kfPI icMqq hn,AunHF ikhf ik piqqpuxy dy ies ruJfn nUM rokx leI msqUafxf sfihb ivKy jldI hI aMimq sMcfr muihMm suLrU kIqI jfvygI| Bfrq PrFs hvfeI sYink sFJIaF msLkF ivruWD rfsLtrpqI nUM mMg pWqr gurUsr suDfr :dysL DRoh dy dosLf aDIn jylH ‘c bMd sRomxI akflIdl (a) dy pRDfn ismrnjIq isMG mfn dI gYr mojUdgI ivWc AunFH dy pWuqr eImfn isMG mfn, pfrtIdy jnrl skWqr crn isMG luhfrf aqy jgmohx isMG tonI dI agvfeI ivc aWj hlvfrf hvfeI sYnf dy pRmuWK eyar kmozor ainl copVf nUM PrFs ivWc isWKf dI dsqfr Aupr pfbMdfI ivruD ros Rgt krn leI Bfrq-PrFs hvfeIsYnf dIaF sFJIaF msLkF qy rok aqy sfry vpfrk smJoqy rWd krfAux leI iek ieWk mMg pWqr idWqf igaf|aYn moky qy pfrtI vWlo hvfeIsYnf dy muWK gfrz rum sfhmlxy Drnf dyx df pRogrfm bdl ky ieQoN do iklomItr dUr ipMz hlvfrf dy gurduafrf sfihb ivWc iekWT kIqf igaf sI| Drnf dyx smyN vrkrF dy iPWky huMgfry qoN KPf pfrtI dy jnrl skWqr crn isMG luhfrf ny gurduafrf sfihb ivWc smfgm nUM sMboDn kridaF sQfnk pfrtI afgUaF ny idqI| ‘myry ipqf dI inaFiek ihrfsq ‘c hwiqaf hoeI’ cMzIgVH :- ‘myrf ipqf hflfq df sqfieaf hoieaf sI” ieh mnoBv bIbI rUpf Buwlr dy hn, ijs dy ipqf guirMdr Buwlr dI bIqI 1 jUn nUM inafiek ihrfsq dOrfn mOq ho geI sI| guirMdr Buwlr qy nisLaF dI qskrI krn df dosL sI| rUpf Buwlr ny dwisaf ik 16 apRYl sLfmIN 6 vjy nfrkoitk ibAUro ny nvF sLihr lfgy afsroN ivKy Ausdy ipqf nUM AudoN igRPqfr kIqf sI, jdoN Auh jlMDr qoN vfps af irhf sI| Ausdy ipqf ny ibAUro dy cMzIgVH siQq sYktr -2 dy dPqr ‘coN Pon krky ies sbMDI AunFH nUM jfxkfrI dy idwqI sI| “ lfpRvfhI, qxfE qy nfaihlIaq kfrn hoeI myry ipqf dI mOq gYr sMivDfnk hwiqaf dy brfbr hY| igRPqfrI qoN 43 idnF qwk pulIs eyjMsIaF kI krdIaF rhIaF ik hux AunHF nUM myry ipqf dI lfsL sfzy hvfly kr idwqI hY| kI iek muljLm jF Ausdy pirvfr nUM bcfE df koeI aiDkfr nhIN huMdf?” Ausny dwisaf ik Ausdf hfeI blwz pRYsLwr qy sUgr df mrIjL sI, pr igRPqfrI idKfAux leI pMjfb pulIs qy nsLf rokU ibAUro AunFH nUM cMzIgVH qy nvF sLihr ivckfr GumfAuNidaF rhIaF| AunFH ikhf, “ jy myry ipqf Aupr koeI dosL bxdy sn, qF ieMqjfmIaF AusnUM adflq ivwc sfbq krdI, nf ik lfpRvfhI, mfnisk qswLdd aqy jlflq rfhIN AunFH nUM jfnoN mfr mukfAuNdI”| rUpf ny dosL lfieaf ik pihlI pysLI qoN lY ky AunHF nUM kfnUMnI cfrfjoeI qoN vFJf rwiKaf igaf| nsLf rokU ibAUro ny AunHF dy pirvfr nUM dwisaf sI ik AusnUM 18 apRYl nUM nvF sLihr dI adflq ivc pysL kIqf jfvygf, pr AusnUM blfcOr dI adflq ivc pysL krky 10 idnF df pulIs irmFz hfsl kr ilaf igaf| kumfrI rUpf Buwlr, jo amrIkf ivc pVHfeI kr rhI hY, ny dwisaf ik Auh 19 apRYlw aqy iPr 30 apRYlw nUM luiDafxf jylH ivc afpxy ipqf nUM imlI sI qy AunHF dI ishq dI hflq bhuq burI sI| jylH hspqfl vfilaF ny AunHF dI gYr-ishqXfbI df srtIiPkyt jfrI krn leI irsLvq mMgI| ies qoN bfad jdoN AunHF nUM nsLf rokU ibAUro nfl sMprk kIqf qF iek aiDkfrI ny AunHF nUM dwisaf ik nsLf qskrI dy kys ivc clfn pysL krn qoN pihlF muljLm jLmfnq leI arjLI nhIN dyskdf| jdoN rUpf ny afpxy ipqf dI mfVI ishq df vfsqf pfieaf qF AusnUM dwisaf igaf ik clfn pysL krn nUM Cy mhIny lwg skdy hn| ies qoN bfad pMjfb pulIs 29 apRYl nUM iksy ipMz dI iek suinafry dI dukfn ‘coN corI dy kys sbMDI puwCigwC krn leI Ausdy ipqf nUMlY geI| ishq dI mfVI hflq nUM dyKidaF ielfkf mYijstRyt ny AunHF df do idnF leI pulIs irmFz idwqf, pr irmFz Kqm hox qy jdoN AunHF nUM mkuV adflq ivc pysL kIqf igaf, qF AunHF dy pYr suwjy hoey sn qyAUh qurn qoN vI afhry sn| mYijstRyt ny guirMdr Buwlr nUM qurMq hspqfl ivc dfKl krvfAux df hukm idwqf,pr pulIs AunHF nUM luiDafxf jylH lY geI aqy agly idn AunHF nUM AuQoN dy isvl hspqfl ivc BrqI krvf idwqf| hspqfl vfilaF ny AunHF nUM pIjIafeI cMzIgVH rYPr kr idwqf| ies dOrfn AunHF dI hflq byhwd Krfb ho geI, pr pirvfr nUM ies bfbq koeI jfxkfrI nf idwqI geI| pIjIafeI cMzIgVH BrqI krvfieaf hfly kuJ GMty hI hoey sn ik AunHF dI mOq ho geI | sfnUM dwisaf igaf ik idl df dOrf pYx kfrn AunHF dI mOq ho geI| kfgjLI kfrvfeIaF krn AuprMq do idnF mgroN lfsL sfzy hvfly kridwqI geI| rUpf kihMdI hY, “ nsLf rokU ibAUro’ jylH aiDkfrIaF qy afsfvDfnI vrqx df dosL lgfAuNdI hY, jylH aiDkfrI ishq ivBfg nUM kos rhy hn aqy pIjIafeI vsIilaf dI kmI leI srkfr qy AuNgl DrdI hY jd ik pMjfb pulIs koeI jvfb hI nhIN dy rhI| mihmUd aihmd njdf ierfn dy nvyN rfsLtrpqI cuxy gey qihrfn :- sRI mihmUd njfd nUM awj ierfn df nvF rfsLtrpqI aYlfn idwqf igaf| gfrzIan kONsl dy iek aiDkfrI anusfr kuwl 1 kroV 84 lwK votF peIaF ijnHF ivcoN sRI mihmUd ny 61[5 PIsdI votF hfsl kIqIaF| ierfn ivc hoeIaF afm coxF ivc jyqU rhy sRI injfd jdoN agsq ivc rfsLtrpqI df ahudf sMBflxgy, qF dysL dI grIb jnqf nUM AumId rhygI ik Auh qyl qoN hox vflI apfr Dn sMpdf ivcoN kuJ ihwsf AunFH nUM vI jrUr imlygf| cox pRcfr dOrfn Auh ijQy bhuqy AumIdvfr nojvfnF nUM pwCmI qrjL dIaF apIlF krdy rhy aqy amrIkf nfl sbMD suDfrn dy muwidaF qy jLor idMdy rhy, AuQy aihmd njfd ny 1979 dy ieslfmI ienklfb dIaF kdrF-kImqF qy tyk rwK ky cox lVI| sMn 2003 qoN qihrfn dy myar aihmd njfd sKqgIr DVy rYvlUsLnrI gfrz dy sfbkf mYNbr hn aqy iek Dfrimk sMsQf ‘bsIj’ dy sfbkf iswiKak hn| 17 jUn nUM votF dy pihly gyV qoN pihlF iksy nUM vI aihmd njfd dy ijwqx dI afs nhIN sI| AudoN cox mYdfn ivc swq AumIdvfr sn pr sLuwkrvfr dy mqdfn gyV qwk hfsLmI rPsjfnI aqy aihmd njfd ivckfr iswDf mukfblf rih igaf| cox pRcfr bjurgF grIbF qy jMg pIVq lokF ny aihmd njfd dI BrvIN hmfieq kIqI| Ausdf ipqf iek luhfr sI aqy aihmd njfd Kud qihrfn dIaF glIaF sfP krn df kMm krdf irhf| afpxI vot pfAux vyly Ausny ikhf, “ mYnUM ierfnI kOm df inmfxf syvk qy sPfeI kfmf rhy hox df mfx hY”| AuDr, smIiKafkfrF df kihxf hY ik aihmd njfd dI ijwq nfl ierfn dy pRmfxU pRogrfm sbMDI amrIkf nfl cwl irhf ryVkf AulJ skdf hY| kFgrs vwloN 17 rfjF leI pRDfnF dy nfvF df aYlfn nvIN idwlI :- kuwl ihMd kFgrs ny awj 17 rfjF dIaF pRdysL kFgrs kmytIaF dy pRDfn inXukq kr idwqy; ienHF ivc 12 Ayuh rfj vI sLfml hn ijQy sUbfeI iekfeIaF ny afpxy qOr qy hI cox krvfeI sI| bfkI pMj rfjF: aruxcfl pRdysL, jMmU-ksLmIr, mhfrfsLtr, rfjsQfn qy Auqr pRdysL leI pfrtI pRDfnF dI inXukqI pRdysL kFgrs kmytIaF dy AunHF miqaF qihq kIqI geI ijnHF ivc ienHF inXukqIaF dy aiDkfr sRImqI sonIaf gFDI nUM idwqy gey sn| ienHF miqaF anusfr sRImqI gFDI ny awj aruxfcl pRdysL leI sRI mukl imQI, jMmU ksLmIr leI pIrjLfdf muhMmd, mhfrfsLtr leI sRImqI pRBf rfE, rfjsQfn leI bIzI kolf aqy Auqr pRdysL leI slmfn KursLId nUM pRDfn inXukq kr idwqf| bfkI 12 rfjF ivc pRDfn dI cox sUbfeI pwDr qy hoeI sI ies cox dI pusLtI awj hfeIkmFz vwloN kr idwqI geI| ies pRkfr aFDrf pRdysL ivc kysLv rfE, asfm ‘c BubnysLvr kilqf, goaf ‘c rvI nfiek, myGfilaf ivc E[aYl noNgqUd, imjorm ivc lfl Qnvflf, nfgflYNz ivc hokIqo sUmI, AuVIsf ivc jYdyv jynf, iswkm ivc nrbhfdr BMzfrI, aMzymfn inkobfr ivc kuldIp sLrmf, dmn qy idAU ‘c kyqn ptyl, lksLdIp ‘c mUsf minkPr kwilkfgoQI qy muMbeI rIjnl kFgrsI kmytI leI gurdfs kfmq pRDfn bxfey gey hn| ipwCly kfPI smyN qoN kFgrs dy pRdysL pRDfnF dIaF inXukqIaF dI AuzIk kIqI jf rhI sI| ieQy vrnxXog hY ik pMjfb pRdysL kFgrs dy pRDfn dI inXukqI leI vI pMjfb kFgrs ny sfry aiDkfr sRImqI sonIaf gFDI nUM dy rwKy hn| pMjfb ivc sRI sLmsLyr isMG dUlo aqy keIO horF dy nfvF dI crcf cwl rhI hY| mYnUM afpxy ZMg nfl kMm nhIN krn idwqf igaf : ZINzsf nvIN idwlI :- sRomxI akflI dl dy skwqr jnrl suKdyv isMG ZINzsf vwloN kwlH idwlI mfmilaF dy ieMcfrj dI ijMmyvfrI iqafgx nfl pfrtI aMdrly cwl rhy mwqByd bfhr af gey | AunHF dI idwlI iekfeI Auqy AunHF nUMafpxy ZMg muqfbk kMm nf krn dyx df ieljfm lfieaf hY| AunFH pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF dwisaf , “ mYN ieh ijMmyvfrI hor inBfAux df iblkuwl vIO cfhvfn nhIN hF ikAuNik mYN ijvyN kMm krnf cfhuMdf hF Auh dl dI idwlI iekfeI iblkulw nhIN cfhuMdI” dl dy afgUaF drimafn cwl rhy mwqByd AudoN hI sfhmxy af gey sn jdoN ies mhIny akflI dl vwloN ieQy krvfeI geI iek iswK knvYnsLn ivc sRI ZINzsf nhIN puwjy sn| gorqlb hY ik sRI idwlI dy iswKF ivc kfPI hrmn ipafry hn, ieMnHf hI nhIN ies smfgm dy swdf pwqrF Auqy vI AunHF df nf nhIN Cfipaf jdo ik smfgm ivc akflI dl dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl, lok sBf dy izptI spIkr crnjIq isMG atvfl aqy sROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kOr hfjr hoey sn| dUjy pfsy sRomxI kmytI ny sRI ZINzsf vwloN dl dy idwlI mfmilaF dy ieMcfrj dI ijMmyvfrI Cwzy jfx nUM mMdBfgf krfr idwqf hY| sRomxI kmytI dy jnrl skwqr suKdyv isMG BOr ny ikhf, “ ieh bhuq mMdBfgI gwl hY ik sRIN ZINzsf vrgy afgU jo kyNdr ivc aYn[zI[ey hkUmq smyN akflI dl dy numfieMdy sn ny rfjDfnI ivc pfrtI dy mfmilaF dy muKI df ahudf Cwizaf| AuDr akflI dl pRDfn sRI bfdl dy aflockF df kihxf hY ik sRI ZINzsf dy ies kdm ny akflI dl bfry AunHF dy ivcfrF dI qfeId kIqI hY| krIb do sfl pihlF akflI dl nUM Cwz ky vwKrf akflI dl(sMqoK isMG) bxfAux vfly mnjIq isMG df kihxf sI, “ AunHF dy ies kdm qoN sfP hY ik cMgI sOc vfly lok sRI bfdl dI agvfeI vfly akflI dl ivc Guwtx mihsUs krdy hn”| idwlI iswK gurduafrf pRbMDk kmytI dy muKI prmjIq isMG srnf vI sRI ZINzsf dy ies kdm qoN KusL njLr afey| hvfrf nUM lYx geI cMzIgVH qy pMjfb puuils muV bYrMg prqI cMzIgVH :- ieMtrnYsLnl bwbr Kflsf dy srgnf jgqfr isMG hvfrf nUM lfm lsLkr nfl idwlIE lYx geI cMzIOgVH puils iek vfr iPr KflI hwQ prq afeI hY| byaMq hwiqaf kFz aqy buVYl jylH bryk kFz dy muwK muljLm hvfrf nUM irmFz qy cMzIgVH ilafAux leI idwlI dI adflq ‘c pysL hoeI cMzIOgVH puils dy rfhdfrI vfrMt 28 jUn qwk mulqvI rwK ley hn| cMzIgVH pulIs dy sInIar pulIs kpqfn(afprysLn) aYl[aYs[ sMDU ny sMprk krn qy dwisaf ik hvfrf nUM cMzIgVH ilafAux leI awj [pUry surwiKaf pRbMDF nfl pulIs dI tIm ny idwlI dI iek adflq ivc phuMc kIqI sI| idwlI pulIs dI spYsLl brFc ny hvfrf nUM adflq ivc pysL krky hor irmFz dI mMg kIqI sI| adflq ny idwlI dI spYsLl bRFc nUM hvfrf df iqMn idn leI hor pulIs irmFz dy idwqf hY| hux 28 jUn nUM cMzIgVH pulIs dy afprysLn sYlw dI tIm muV idwlI dI adflq ivc pysL ho ky hvfrf nUM cMzIgVH ilafAyux dI iejfjq dyx dI bynqI krygI| jfxkfrI anusfr cMzIgVH pulIs 21-22 jnvrI 2004 dI rfq nUM buVHYl jylH ivc KodI geI surMg rfhIN hvfrf smyq 4 muljmF dy Prfr hox dIaF guwJIaF kVIaF KolHx leI AuqfvlI hY| qrnqfrn df Qfxydfr nfjfiejL asly, nsLIly pdfrQF qy irsLvq dI rkm smyq igRPqfr aMimRqsr :- ivjIlYNs ivBfg ny awj qrnqfrn Qfxf istI dy aYs[aYc[E[ nOrMg isMG nUM BfrI mfqrf ivc nfjfiejL hiQafrF ijnHF Aupr Kfilsqfn ilbrysLn Pors iliKaf hoieaf hY, nsLIlIaF dvfeIaF aqy irsLvq dy pYisaF smyq igRPqfr kIqf hY| ivjIlYNs ivBfg dI 15 mYNbrI tIm ny aYs[aYc[E dy kuafrtr qy Cfpf mfiraf ijQoN iek ipsqol 32 bor, iek 38 bor, ivc eyky 47, iek kfrbfeIn, 12 bor rfeIPl, eyky 47 aqy eyky 56 dy 12 zrwm mYgjIn, 324 ijMdf kfrqUs, iqMn iklo BuwkI, iek iklo kflI BuwkI, 800 kYpsUl qy nsLIlIaF golIaF qy tIky, 5 boqlF dysI sLrfb, 5 mobfiel Pon, iek sony dI Cfp qy iek sYtw sony dIaF vflIaF aqy 20,850 rupey nkd brfmd kIqy hn| sb ieMspYktr norMg isMG ipwCly 8 mhIinaF qoN aMimRqsr ivc qynfq sI| hfkm iDr dy hlikaF ivc agyqIaF coxF dI crcf surU cMzIgVH :- kI pMjfb ivc kYptn amirMdr isMG dI agvfeI vflI kFgrs srkfr rfj ivc ivDfn sBf coxF agyqIaF krfAux dy roNa ivc hY ? hfkm iDr dy hlikaF ivc coxF bfry cwl rhI crcf ivc ies suafl df juafb hF ivc imlygf| ieh vI ikhf jf irhf hY ik kFgrs pfrtI ny coxF bfry koeI aMdrKfqy srvy vI krfieaf hY, ijs ivc agyqI ivDfnsBf cox nUM kFgrs pfrtI leI lfBkfrI idKfieaf igaf hY| hfkm iDr aNMdr koeI vI nyqf irkfrz qy agyqI cox krfAux leI rfie dI pusLtI krn leI iqafr nhIN hY pr gYrrsmI qOr qy ieh gwl mMnI geI hY ik hfkm iDr ny iksy kMpnI dI mdd nfl ivDfnsBf coxf bfry rfie leI hY| ieh ikhf igaf hY ik ies vyly sRI pRkfsL isMG bfdl vfly akflI dl dI siQqI koeI bhuqI mjLbUq nhIN hY| keI akflI DVy bxy hox df lfB vI kFgrs pfrtI nUM jf skdf hY| akflI DiVaF smyq rfj dIaF sfrIaF rfjsI pfrtIaF ny ivDfn sBf coxF nUMmuwK rwK ky afpxIaF rfjsI srgrmIaF vI huxy qoN qyjL kr idwqIaF hn | KwbIaF pfrtIaF ny ijQy afpxy Drny aqy mfrcF df islislf surU kIqf hoieaf hY AuQy iksy smyN nfl vI vwD hfkm iDr qy sKq hmly kIqy jf rhy hn| akflI dl (a) dy pRDfn ismrnjIq isMG mfn ny pihlF qF sROmxI akflI dl iKlfP hI PrMt KoilHaf hyoieaf sI pr hux dysLDroh dy dosL ivc jylH aMdr hox bfad ies pfrtI dy vrkr aqy hmfieqI akflI dl dy nfl srkfr nUM vI rgVy lf rhy hn| jfxkfr hlikaF df kihxf hY ik muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG afpxy njLdIkI mMqrIaF qoN vI rfj dI siQqI df jfiejLf lY rhy hn| hflF ik ieh sfrf kuJ gupq ZMg nfl cwl irhf hY pr pfrtI aMdr ieh crcf iPr vI iCV geI hY| srkfr vwloN ivDfnsBf cox leI krvfey srvy dy Ault keI mMqrIaF ny muwK mMqrI nUM ieh rfie idqwI hY ik ivDfnsBf cox dI hflq ivc pfrtI leI ijwq kfPI musLkl hY| lokF df afpxy ielfikaF ivc mMqrIaF aqy ivDfiekF pRqI ruwK vI bhuq snyh vflf nhIN hY| ienHF mMqrIaF dI rfie nfloN krvfey gey srvy dI rfie vwKrI hY| hfkm iDr dy hlikaF df kihxf hY ik pMjfb ivc ivDfnsBf cox qoN pihlF srkfr Coty iksfn leI ssqI ibjlI df vfadf pUrf krygI| kYptn amirMdr isMG dI srkfr kfiem hox bfad pMjfb ivc akflI Bfjpf srkfr vwloN iksfn leI ibjlI aqy pfxI dI idwqI muPq shUlq vfps lY leI geI sI| kFgrs srkfr bfdl srkfr vFg sfiraF leI KyqI vfsqy muPq ibjlI dyx dI iqafrI ho rhI hY| iksfnI ivc mfmlf kyvl muPq ibjlI dyx dI iqafrI ho rhI hY| iksfnI ivc mfmlf kyvl muPq ibjlI df hI nhIN hY sgoN nihrI pfxI df mflIaf vI srkfr leI isrdrdI bx igaf hY| surU ivc qF kfPI iksfnF ny nihrI pfxI df mflIaf dy idwqf sI pr ies vyly hflq ieh bxI hoeI hY ik qkrIbn 70% iksfn mflIaf nhIN dy rhy aqy ies bfry vI koeI PYslf lYxf peygf| iesy qrHF dilqF nUM ibjlI dy 50 XUint qoN vDf ky muPq 100 XUint dyx dI iqafrI ho rhI hY| kFgrs pfrtI ny ivDfnsBf cox qoN pihlF iksfnI aqy dilqF nUM KusL krn leI PYslf lYxf hY| pfrtI nUM afs hY ik pMjfb ivc bspf koeI Kfs asr pfAux dI smrQf ivc nhIN hY aqy dilqF nUM irafiea dyx nfl pfrtI df ies vrg ivc afDfr hor mjbUq ho skdf hY| opfrtI aMdr ieh vI ikhf jf irhf hY ik jykr agly idnF ivc dilqF ivcoN hI koeI pMjfb df pRDfn hfeIkmFz ny bxf idqwf qF ies nfl dilqF df hor Jukfa vI pfrtI vwl ho skdf hY| kFgrs pfrtI aqy srkfr aMdr muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG dy iswK mfmilaF pRqI vrqfry nUM bVy ghu nfl vyiKaf jf irhf hY| ieh ikhf jf irhf hY ik muwK mMqrI vwloN dirafeI pfxIaF dI vMz aqy iswK mfmilaF ivc leI jf rhI idlcspI nfl iswK BfeIcfry ivc kFgrs pfrtI dI sfK mjLbUq ho eI hY| Kfs qOr qy bfhrly iswKF ivc kYptn amirMdr isMG nUM bVy siqkfr nfl vyiKaf jf irhf hY| keI iswK afgUaF dI muwK mmqrI nfl bVI nyVqf mMnI jFdI hY| dUjy pfsy pfrtI aMdr hI ieh ikhf jf irhf hY ik kYnyzf dy izksI gurduafry ivc jfx aqy keI hor mfmilaF ivc pfrtI AulJ geI hY| bwbr Kflsf ieMtrnYsLnl dy afgU jgqfr isMG hvfrf dy PVy jfx bfad KfVkUaF dy pMjfb ivc bxy nvyN qfxy bfxy dy sfhmxy afAux ny vI pfrtI vwloN agyqIaF coxF krfAux dy mfmly nUM TWlH pfeI hY| ienHF hlikaF df kihxf hY ik sRomxI akflI dl nUM Ausdy afpxy hI aDfr Kyqr ivfc jf ky KdyVn df qjrbf kFgrs pfrtI vwloN igafnI jYl isMG vyly aqy keI hor moikaf qy ajmfieaf jf cuwkf hY|ienHF hlikaF df kihxf hY ik srkfr nUM ies vyly rfj dIaF sVkF aqy hor ivkfs dy mfmilaF vwl iDafn dyx dI loV hY| awj kwlH qF hfkm iDr leI ibjlI sMkt vI isrdrdI bixaf hoieaf hY| mwuK mMqrI afp mMndy hn ik rfj ivc bykfrI kfrn nojvfn KfVkU gruwpF vwl iKwcy jFdy hn| pfrtI aMdr ipwCly kfPI idnF qoN TWp peIaF rfjsI srgrmIaF vI keIaF leI icMqf df kfrn hn| hfkm iDr leI cox dy nyVy af ky ivDfnsBf hlikaF dI nvIN sPbMdI vI pRysLfnI df kfrn bxI hoeI hY| aijhy hlky bfhr inkl jfxgy ijnHF ivc AunHF ny cMgIaF gRFtF idqIaf hn| nihrI ivBfg ‘c hoey 70 lWK dy skYNzl dI jFc hovygI cMzIgvH: pMjfb dy mfJy Kyqr ivc nihrI pfxI leI aihm BUimkf inBf rhy aprbfrI duafb kYnfl isstm ivc hoey 70 lWK rupey dy skYNzl ivc nihrI ivBfg dy keI aiDkfrIaF dy Psx dI sMBfvnf bx geI hY ies sfry mfmly dI AuWc pWDrI jFc df afdysL dy idWqf igaf hY| ies mfmly bfry jdoN isMjfeI ivBfg dy pRmuWK skWqr ky[afr lwKnpfl nfl sMprk kIqf igaf qF AunFH ikhf ik AunFH ny afizt tIm nUM mfmly dI pVqfl krn leI ikhf hY| irport afAu nfl pqf lWgygf ik ikhVy aiDkfrI ies leI ijLMmyvfr hn| ies kys df sbMD keI sflF nfl hY| pRfpq jfxkfrI anusfr aprbfrI duafb kYnfl qy lWgy aiDkfrIaF ny keI sfl qWk nihrI ivBfg dI jLmIn dI ivkrI aqy ryq vgYrf dI ivkrI df pYsf sflosfl srkfrI KjLfny ivc jmFH hI nhI krvfieaf| ies qrFH lgfqfr ies byinXmI nfl srkfr nUM lWKf rupey df rgVf qF lgdf irhf| ies mfmly dI iksy nUM iBxk nf peI jF iPr iksy ny ies muWdy nUM nMgf krn dI koisLs hI nf kIqI| ieh mfmlf huxAus vyly iDafn ivc afieaf jdoN mjITf zvIjLn dy aYksIan df qbfdlf ho igaf aqy Aus dI QF nvF aYksIan af igaf| ies kfrvfeI ivc koeI 70 lWK rupey dI hoeI byinXmI df mfmlf sfhmxy af igaf| ies qoN pihlF ies isstm ivc 100 kroV rupey dy skYNzl df mfmlf bhuq AuiTaf sI| ies ivc keI sInIar aiDkfrI pihlF muWaql hoey aqy iPr bhfl ho gey| muWK mMqrI ny ies mfmly dI AuWc pWDrI pVqfl df hukm idqf sI | mYN izksI gurduafry ‘co komI sMdysL idWqf: amirMdr cMzIgVH: pMjfb dy muWK mMqrI amirMdr isMG ny aWj ikhf ik Bfrq dy sLfied Auh pihly afgU hn ijMnFH ny kYnyzf dy izksI roz gurduafry ivc komI sMdysL idWqf hY| 1984 qoN bfad iksy nrm iKaflI afgU nUM vI gurduafry dI nvIM AudfrvfdI pRbMDkI kmytI ny nf qF kdy sWdf idWqf aqy nf hI snmfinaf hY| gWlbfq kridaF muWK mMqrI ny ikhf ik gurduafry ivc jfx df PYslf aYn moky qy hI ilaf igaf sI hflFik gurduafry dy mYnyjr ny svyry kYnyzf dy ishq mMqrI Aujl dusFJ vWlo idWqI brykPfst pfrtI ivc AunFH nUM iml ky gurduafry afAux df sWdf idWqf sI| AunFH dWisaf ik torFto ivc BfrqI imsLn dy do sInIar aiDkfrI qy isafsI skWqr vI AunFH dy nfl gurduafry gey sn ijWQy AunFH nUM aFm vFg hI lMgr hfl aqy gurduafry dI iemfrq ivKfeI geI | bfad ivc AunFH gurduafry dy hfl ivc hoey iekWT nUM sMboDn kIqf qy pRbMDkF ny AunfH nUM isropy nfl snmfinaf| AunFH afpxy BfsLx ivc pMjfbIaF vWlo kIqIaF pRfpqIaF df ijLkr kIqf aqy sWdf idWqf sI prvfsI pMjfb aqy Bfrq ivc invysL krn | muWK mMqrI ny ikhf ik sLfied Auh pihly aijhy ivafkqI hn Aus gurduafry ivc jf ky komI eyjMzy dI gWl kIqI hY| muWK mMqrI ny dwisaf ik ilbrl pfrtI dy sMsd mYNbrF,jo AudfrvfdI hn, BfrqI imsn dy mYNbrF aqy hornF ny AunFH nUM slfh idWqI sI ik gurduafry ivc jfx df sWdf Tukrfieaf nf jfvy| AunFH isrP ies gWl kfrn sihmqI idWqI sI ik Auh AuQy jf ky mWQf tykxgy| AunFH dWisaf ik BfrqI imsLn ny AunFH dI ies PyrI bVI AusfrU irport idMidaf ies nUM mIl pWQr dwisaf sI| AunFH kYnyzf qoN vfps af ky afpxI ies PyrI,ijs ivc izksI gurduafry ‘c jfxf sLfml hY,bfry pfrtI hfeIkmFz ny sfrI irport dy idWqI sI| amirMdr iKlfP suprIm kort qoN jFc krvfeI jfvy: bfdl cMzIgVH:sRomxI akflI dl dy pRDfn aqy pMjfb dy sfbkf muWK mMqrI pRkfsL isMG bfdl ny aWj muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG qy aiqvfdIaqy vWKvfdI ansrF nfl rl ky rfjsI ihWqF vfsqy pMjfb dy amn nUM lFbU lfAux dIaF sfijsLf krn df dosL lfAuNidaF Bfrq dy rfsLtrpqI ey[pI[jy abdul klfm nUM ies sfry msly dI suprIm kort dy jWj qoN jFc krvfAux dI mMg kIqI hY| sRI bfdl ny kFgrs pfrtI dy ijMmyvfr komI ahudydfrF vWlo kYptn amirMdr isMG dIaF aijhIaF gqIivDIaF Auqy prdf pfAux dIaF koisLsLf dI inKyDI kIqIhY | sRI bfdl ny rfsLtrpqI nUM ikhf hY ik pMjfb vrgy srhWdI sUby ivWc dysL dy ihWqF nfl kIqy jf rhy iKlvfV nUM qurMq rokxf ies vyly dysL dI pihl dyxI cfhIdI hY | AunFH rfsLtrpqI nUM Xfd idvfieaf ik kYptn amirMdr isMG vWlo kYnyzf PyrI dorfn KuWlyafm Kfilsqfn ansrF nfl imlx kfrn sUby ivWc ihMsk aqy dysL nUM toty krn vflIaf qfkqF nUM vWzI sLih imlI hY| AunFH ikhf ik muWK mMqrI dy ies kfry nUM AunFH dIaF pMQk isafsq ‘c dKl dyx vflIaf kfrvfeIaF nfl joV ky dyKxf jLrUrI hY| iek pfsy qF kYptn amirMdr isMG Kqrnfk KfilsqfnI jgqfr isMG hvfrf dIaF isPqF dy pul bMnHdy hoey Aus nUM sLrIP iensfn dWsdy hn aqy ies dy nfl hI Auh afpxy sFZU sRI ismrnjIq isMG mfn rfhIN KfilsqfnI kfrvfeIaF nUM KuWlIH sLih dy ky sRI mfn aqy zfktr jgjIq isMG cohfn vrgy ansrF nUM akflIaF dy gl puafAux dIaF ivAuNqF GVdy hn| iek vWKry ibafn ivWc akflI lIzrisLp ny dosL lgfieaf ik kFgrs pfrtI vwlo kYptn amirMdr isMG dy Kfilsqfn smrwQk hox sbMDI cl rhy ivvfd bfry idWqf igaf sWpsLtIkrn korf, JUTf,guMmrfkuMn aqy swcfeI qoN kohF dUr hY| pfrtI ny mMg kIqI ik kFgrs pfrtI dysL dy lokF nUM guMmrfh krn leI smUh dysL vfsIaF qoN muafPI mMgy| kfr syvf vfly bfbf krnYl isMG df aMiqm sMskfr mukqsr: kfr syvf vfly bfbf krnYl isMG df aWj zyrf sfihb mukqsr ivKy aMiqm sMskfr kr idWqf igaf| ies moky bfbf hrbMs isMG dI hfjLrI ivWc AunFH dy syvkF vWlo icKf nUM agnI ivKfeI geI| ies moky ‘qy vWzI igxqI ‘c isWK sMgqF qoN ielfvf qKLq dmdmf sfihb qlvMzI sfbo dy jQydfr BfeI blvMq isMG nMdgVH ,sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy sInIar mIq pRDfn gurpfl isMG gorf,ijLlf akflI jwQf mukqsr dy pRDfn mnjIq isMMG brkMdI,jnrl skWqr igafnI idafl isMG,sRomxI kmytI mYNbr srUp isMG nMdgVH vI mojUd sn| ibrD avsQf hox kfrn bfbf hrbMs isMG nUM ieWk vIHl cyar qy ibTfky ilaFdf igaf ijWQy krIb svf mx dysIL iGE aqy smgrI pfky bfbf krnYl isMG dI dyh nUM agn Byt kIqf igaf| isMG sfihb BfeI blvMq isMG ny aMiqm ardfs kIqI| ijLkrXog hY ik bfbf krnYl isMG jo ik krIb 10 idn pihlf hI mukqsr zyry ivWc afey sn ipCly krIb 4-5 idn qoN kbjL aqy hlky buKfr nfl piVq sn| krIb 90 sfl dI Aumr vfly bfbf krnYl isMG ny 1983 qoN mukqsr dy gurduafrf tuWtI gMZI sfihb dI kfrsyvf krvf suLrU krvfeI sI jo aWj qWk jfrI hY| zyry dy bulfry bfbf Bolf isMG ny dWisaf ik bfbf krnYl isMG dIaF asQIaF 25 jUn nUM cugIaF jfxgIaF aqy 27 jUn nUM isWK sMgqF dy iek vWzy kfPly nfl ieh asQIaF jl pRvfh krn leI kIrqpur sfihb ivKy iljfeIaF jfxgIaF | AunFH dWisaf ik bfbf jI nWimq rWKy jfx vfly pfT dy Bog aqy aMiqm ardfs 1 julfeI nUM BfeI mhF isMG dIvfn hfl sRI drbfr sfihb mukqsr ivKy hovygI| ijLkrXog hY ik bfbf jI ny 10 mhIinaF dy smyN ivc lVkIaF dy skUl dI iqMn mMijLlf iemfrq dI AusfrI krvfeI sI ijs krky mukqsr dI iek vWzI loV pUrI ho geI sI| jMzflI dy AuNtfrIE isWK gurduafrf koMsl df pRDfn bxn Auqy ielfky ‘c KusIL mMzI aihmdgVH: sLihr dI hWd nfl lwgdy ipMz dI jMzflI klF dy jMmpl aqy kYnyzf dy vsLnIk hrbMs isMG jMzflI dy ENtfrIE isWK aqy gurduafrf koNsl dy cyarmYn cuxy jfx dIaF KbrF nfl ielfky ivc KusIL df mfhol pYdf ho igaf hY aqy vWK vWK Dfrimk aqy smfijk sMsQfvF dy afgUaF ny ielfky dI ies pRfpqI qy vDfeIaF idWqIaF hn| sRomxI akflI dl afgU aqy ivDfiek jgdIsL isMG grcf dI agvfeI ivc ipMz jMzflI ivKy hoeI mIitMg dorfn afgUaF ny dfavf kIqf ik sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI qoN bfad ivdysLf ivc isWKF dy Dfrimk aqy smfijk mfmilaF bfry rfh idKfAux vflI Aukq sMsQf rfhIN sRI jMzflI nUM syvf krn df mokf imlx qy ielfky df mfx viDaf hY| ies qoN ielfvf pRvfsI BfrqIaF ‘c AunFH dI agvfeI ivWc iekwTy hox nfl surwiKaf df pRBfv vDygf| ieMnFH afgUaF ny Xfd krvfieaf ik AuNtfrIE isWK aqy gurduafrf koNsl, AuNtfrIE dy isWKF aqy gurduafrf sfihbfn dI numfieMdgI krn vflI isrmOr sMsQf hY jo hr sfl torFto zfAUn tfAUn ivKy Kflsy df pRkfsL idhfVf mnfAuNdI hY| ipCly sfl ies sMsQf ny sUnfmI irlIP PMz ivc bhuq vWzf Xogdfn pf ky sMsfr Br ivc isWKF df nF rOsLn kIqf sI| sMsQf ny ipCly sfl sRI gurU gRMQ sfihb dy 400 sflf pRkfsL idvs nUM torFto dy sB qoN vWzy knvYnsLn sYNNtr ivc ivlWKxqf nfl mnf ky ieiqhfsk imsfl kfiem kIqI sI| KfilsqfnI DmkI kfrn BWTl dI irhfiesL dI surWiKaf hor sKq cMzIgVH: KfilsqfnI dIaF DmkIaF dy mWdynjLr pMjfb dI Aup muWK mMqrI rfijMdr kor BWTl dI surWiKaf df Gyrf hor qMg kr idWqf igaf hY| vrnxXog hY ik bfhrly mulk qoN DmkI df Kulfsf Kud hI ipCly idnIN kridaF BwTl ny suWriKaf mjLbUr krn dI mMg kIqI sI| rfj srkfr ny ies siQqI dy mWdynjLr BWTl dI srkfrI irhfiesL Aupr surWiKaf kfPI sKLq kr idqI hY| pihlF lok ieQy ibnF rok tok af jFdy sn pr hux hryk ivakqI dI mYtl iztYktr rfhIN cyikMg jLrUrI kr idqI geI hY aqy hryk ivakqI nUM gyt qy rijstr Aupr nF drj krvfAuxf peygf| ies qoN ielfvf irhfiesL dy aMdr hI hryk ivakqI qy sKLq njLr rWKI jf rhI hY | ies qoN ielfvf irhfiesL dy aMdr hI hryk ivakqI qy sKLq njLr rWKI jf rhI hY | irhfiesL dy bfhr afly duafly vI hux lokF nUM grWupF ivc nhI KVn idqf jf irhf | aWj BWTl dI irhfiesL ies AuWpr surWiKaf sKq kIqI geI hY qy AunFH nUM surWiKaf dsqy dy mYNbrF qy kmFzojL dI igxqI hor vDfAux bfry gRih mMqrflf ivcfr kr irhf hY | pMjfb ‘c gVbVI PYlfAux vfilaF nUM isr nhI cuWkx idaFgy : amirMdr cMzIgVH: pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny ikhf ik rfj ivc gVbV krn vflIaF sLkqIaF nUM isr nhI cuWkx idWqf jfvygf |AunFH ny ipCly idnINvfprIaF GtnfvF df ijLkr krdy hoey icqfvnI idqI ik akflI afgUaF aqy KfVkUaF smyq iksy nUM amn BMg krn dI afigaf nhI idWqI jfvygI aqy sKqI nfl inpitaf jfvygf| AunFH ny kYnyzf dy izksI gurduafrf ivc jfx nUM vfijb TihrfAuNida hoey ikhf ik ies bfry byloVI bihs kIqI jf rhI hY| muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny ivdysL PyrI qoN bfad pihlI vfr aWj ieQy pMjfb Bvn ivWc KcfKc BrI pRYsw kfnPrMs nUM sMboDn kIqf| ieMnFH ivckfrly idnF ivc bWbr Kflsf ieMtrnYsLnl dy Bfrq ivc muKI jgqfr isMG hvfrf aqy AunFH dy sfQIaF dI igRPqfrI nfl sfhmxy afey qWQf nUM ly ky rfj dI ivroDI iDr ny muWK mMqrI nUM afpxI aflocnf df insLfnf bxfieaf| kYnyzf dy izksI gurduafrf ivc jfx bfry rfj dI muWK ivroDI iDr akflI dl dI lIzrisLp keI idn qoN kYptn amirMdr isMG qy hmly kr rhI sI| ieMnFH sfry muWidaF nUM lY ky muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny vI ivroDI iDr nUM qkVy rgVy lfey aqy ies nfl juVy mfmilaF bfry KuWlH ky gWlbfq kIqI| muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny ieMnFH muWidaF bfry ivroDI iDr dy njLrIey nUM rWd krdy hoey ikhf ik rfj ivc amn BMg krn vfilaF nfl skLqI nfl pysL afieaf jfvygf| AunFH ikhf ik akflI nyqf ismrnjIq isMG mfn pRkfsL isMG bfdl, bIbI jgIr kor aqy KfilsqfnIaF ivco iksy nUM vI sLFqI BMg krn dI iejLfjq nhI idWqI jf skdI| iksy vI ksUr krn vfly nUM sjLf imlygI| AunFH ny pMjfb ivc Kfilsqfn dy bfDy dI sMBfvnf nUM vI mukMml qor qy rWd kr idWqf| AunFH ikhf ik KflisqfnI hvfrf dy PVy jfx nfl pulIs nUM aWgy ieMnFH dy sMprk df pqf lWgf| AunFH afiKaf ik hvfrf nfl sbMD rWKx vfly keI hor vI PVy jfxgy| iek suafl dy juafb ivc kYptn amirMdr isMGH ny ikhf ik pMjfb ivc sLFqI hY aqy sLFqI rhygI| pMjfb nUM pihlI vfr ies siQqI df sfhmxf nhI krnf pY irhf | AunFH ikhf ik pMjfb ivc Kfilsqfn dy isr cuWkx df koeI Kqrf nhIN hY|AunFH ny ropV dy aYs[aYs[pI vWlo ropV ivc hI KfilsqfnI dy 300 itkfxy hox vfry idWqy ibafn nUM rWd krdy hoey ikhf ‘ ieh jWt buWDI vflf ibafn hAunFH ny byksUr ivakqIaF nUM ies kys ivc pRYsLfn nf krn df Brosf vI idWqf|KfilsqfnI hvfrf bfry kIqy iek suafl dy juafb ivc muWK mMqrI ny ikhf ‘aorqF df soLkIn sI | iesy cWkr ivc Ps igaf | Auh aorqF vI PVIaF jf rhIaF hn| ivafh vflI aorq vI PVI geI| kYnyzf dy izksI gurduafrf ivc jfx bfry iCVy ivvfd nUM rWd krdy hoey muWK mMqrI ny ikhf ik gurduafiraF ivc Poto aqy bynr afm lWgdy hn | Auh qF pRvfsI mYgjIn dy pRogrfm ivc sLfml hox kYnyzf gey sn aqy AunFH nUM gurduafrf jfx qoN pihlF ieh nhI sI pqf sI ik dIvfr qy kuJ KfilsqfnI iliKaf hY| Auh qF gurduafrf jfx leI vI iqafr nhI sn pr pRbMDk dy kihx qy mWQf tykx cly gey| AunFH ny koeI ds imMt BfsLx vI idWqf| AunFH ikhf ik ies ivc muWdf hI koeI nhI hY |AunFH ny AuQy jf ky afpxI pfrtI df eyjMzf hI idWqf| ies bfry nFh pWKI qsvIr pysL krnf TIk nhI hy| muWK mMqrI ny ies muWdy nUM lY ky suafl kIqf ik jykr sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI drbfr sfihb ivc mInfry sLhIdF bxf leygI qF Auh drbfr sfihb mWQf tykx nhI jfxgy| afm gurduafiraF ivc sMq jrnYl isMG jF hor sLhIdF dIaF qsvIrF lWgIaF huMdIaF hn | AunFH ikhf ik jykr koeI shI aflocnf huMdI hY qF Aus df svfgq krdy hn | AunFH ikhf ik kYnyzf ivcly BfrqI hfeI kimsLnr nyAunFH dy dory bfry slfGf vflI irport ByjI hY | iesy qrFH dory nfl gurmIq isMG soZI dIaF KbrF nUM qoV mroV ky pysL kIqf igaf | AunFH ieh vI mMinaF ik bykfrI kfrn Xuvk KfVkUaF vWl iKWcy jFdy hn |kYptn amirMdr isMG ny gurduafrf dI dIvfr qy Kfilsqfn ilKy hox bfry itWpxI krdy hoey ikhf’aglI vfr gurduafrf jfx vyly dIvfr jLrUr vyKxgy| pitaflf : pMjfb dI surWiKaf ivvsQf dy mfmly bfry muWK mMqrI amirMdr isMG ny Aup muWK mMqrI rfijMdr kor BWTl dy KdisLaF nUM nkfr idWqf hY| AunFH surWiKaf ivvsQf pUrI qrFH TIk hox df dfavf kIqf hY ,nfl hI bIbI BWTl dI jfn nUM Kqry vflI gWl nfl asihmqI pRgtfeI hY | ieQy smfgm moky pRYs nfl gWlbfq dorfn muWK mMqrI ny afiKaf ik bIbI BWTl vWlo jo AunFH nUM DmkIaF imlx qy AunFH dI jfn nUM Kqry dI gwl khI hY Aus bfry KuPIaf ivBfg qoN cYk krvf ilaf hY,aijhy koeI vI qWQ sfhmxy afey nhI| iPr vI AuynFH dI qsWlI leI ieh mfmlf ieMtylIjYsI ibEro nUM idWqf jf irhf hY |sfbkf muWK mqrI pRkfsL isMG bfdl vWlo gWzIaF vfps kIqy jfx bfry AunFH afiKaf ik AunFH afiKaf ik AunFH nUM afpxI gWzI sRI bfdl nUM Byj idWqI hY| jdo AunFH df iDafn jgqfr isMG hvfrf dy pMjfb ivc rihx dI sUrq ivc pulIs qy KUPIaf qMqr dI asPlqf vWl idvfieaf qF AunFH ieh gWl mMnxo ienkfr kr idWqf ik pulIs pRsLfsn PylH hoieaf|AunFH df kihxf sI ik kroVF dI afbfdI vfly ies sUby ivcly ieWkly-ieWkly bMdy ipWCy pulIs nhI lfeI jf skdI | ivdysL PyrI moky izksI gurduafry ivc jfx dy mfmly qy AunFH ny afiKaf ik koeI vI gurduafrf aijhf nhI hY ,ijQy iBMzrfvflF jF iksy hor dIaF qsvIrF nf hox| kI gurduafiraF ivc jfxf bMd kr dyeIey| sRomxI kmytI drbfr sfihb ivc ‘mInfr -ey sLhIdf ‘bxf rhI hY| iesy qrFH hI asIN drbfr sfihb vI nhI jf skFgy| AunFH ikhf ik ieh sB bybuinafd gWlf hn ,nfly Aus gurduafry ivc Auh kyvl 5 qoN 10 imMt qk rhy qy AunFH ny komI eyjMzy dI gWl kIqI| sVk hfdsy ‘c ieko pirvfr dy 4 jIa sxy 6 mry krqfrupr: krqfrpur -jlMDr sVk nyVy snm isnymf nyVy hoeI bWs -kfr ivcfly isWDI tWkr ivco ieko pirvfr dy cfr jIa sxy Cy ivakqIaF dI moq ho geI| imRqk ibWlf AurP gurmIq isMG pirvfr smyq ivdysL ivc rihMdf sI qy svyry hI aMimRqsr hvfeI aWzy qoN Auqr ky krqfrpur rihMdy afpxy shury Gr priqaf sI | ijQy Auj kuJ smF afrfm krn ipWCo afpxI pqnI smyq iqwMn lVkIaF aqy irsLqydfr nfl afpxI bImfr sWs jo ik jlMDr ies pRfeIvyt hspqfl ivc dfKl hY df pqf lYx jf rhy n qF snm isnymf nyVy sfhmixE af rhI zrf ibafs nfl kfr tWkrf geI tWkr ieMnI jLbrdsdq sI ik kfr ivc svfr sfry mYNbr dI GtnfsQl qy moq ho geI| hlkfbMdI df kMm sqMbr qk pUrf hovygf: bYNs jlMDr: pMjfb ivc hlkfbMdI df kMm sqMbr 2005 qk pUrf krn dI AumId hY | hlkfbMdI kimsLn ny irjLrv hlikaF dI igxqI GWt krn dI sMBfvnf rWd kr idWqI hY | pMjfn rfj cox kimsLnr sI[aYl[bYNs muqfbk ,kimsLn dy cyarmYn jsits kuldIp isMG 8 qy 9 julfeI nUM aYsosIeysLn mYNbrF nfl bYTk krn leI cMzIgVH af rhy hn aqy ies dorfn isafsI dlF dy ivcfr sux ky hlkfbMdI ivc jLrUrI soDF kIqIaF jfxgIaF|8 qy 9 julfeI dIaF bYTkF AuprMq mqy df KrVf iqafr kryk pRkfsLq kIqf jfvygf aqy iPr kimsLn sUby ivc 2-3 QfvF qy jnqk sBfvF krky hlkfbMdI sbMDI lokF dI rfie lvygf| ies qoN bfad kimsLn aMiqm bYTk kryk mqf pRvfngI leI rfsLtrpqI kol Byjygf| sRI bYNs ny dWisaf ik ivDfn sBf dIaF afm coxF nvIN hlkfbMdI muqfbk hI krvfeIaF jfxgIaF | AunFH dWisaf ik nvIN hlkfbMdI qoN bfad irjLrv hlikaF dI igxqI 29 qoN vD ky 34 ho jfvygI| sUby ivc dilq vson vDx krky hI irjLrv hlikaF dI igxqI vDfeI jf rhI hY | idWlI ivc hoeI ipClI bYTk ivc kimsLn ny ikhf sIik Aus ny afpxI irport hfly iqafr nhI kIqI| ies leI Aus nUM hor smF idWqf jfvy | |
|||||||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com Here We Grow Again |
||||||||||||||||