Member
Punjabi Press Club of Canada

 

aKOqI sfDF df KihVf Cwzo

iewk AukFr dy lV lwgo
aKOqI sfDF df KihVf Cwzo
lwKF aKvfAux pey, bRhmigafnI
Bly loko dwsoN qF AunHF dI kI insLfnI.
ryq sIs qy pf ky kdy dyKx
dyKx rMbI nf lfhky KoprI nUM .
afry nfl cIrky, afpf dyKx
bMd-bMd qF iehnF ktvfAuxy nhI
cIk ichfVf jy bfibaF pf idwqf
smJ lYxf ieh GfqI ny kOm dy ivwc
puwTI Kl luhf ky nhI dyKI.
iswKI sLfn vDf ky nhI dyKI
pRvfr vfrky kdy nhI, ienHF izwTf
rUM ivwc afpf sfVky nhI, ienHF izwTf
goibMd isMG jy bMdUk nUM kry itst.
pfV dyvy Auh bfibaF dI sfrI ilst.
bfby kVfh nUM pYdy ny Bwj Bwj ky
kdy iZkfr nf mfrdy, ieh rwj ky.
duwD ivwc hI pwqI puaf lYdy.
rotI lMGy nf prOTy bxvf lYdy.
aMimRq vyly nf sfnUM jgf dyxf
TMzy pfxI nf, kdy nf nuhf dyxf.
zyry huMidaF kI rwbf, hnyr afieaf
bfby iswKI dI jVHF pey puwtdy ny.
lok aMbF nUM cUp ky suwtdy ny.
pr eyho bMdy cUpky, suwtdy ny.
rwb bhuq vDIaf clfAuNdf sI, dunIaF nUM.
BMbl Busy ivwc iehnF pf idwqy.
mIh pYx qy zwzU qF, bhuq dyKy.
qusI bfibaF dy mIh vrsf idwqy.
iek AuNkfr qF afKdf rwb eyko,
eyk AukFr dI BgqI krnI qUM.
ilKI koeI qkdIr nf myt sky,
"bsrf" eyk AukFr dI AuglI PVHnI qUM.
bldyv isMG bsrf

mfrc  3,  2005,     ipClIaF sfrIaF KbrF

 muwK KbrF

 

ajnflf ijLmnI cox ivwc kY[ amirMdr isMG dI JMzI

hrpRqfp isMG 19 hjLfr qoN vwD votF nfl ijwqy

aMimRqsr, 2 mfrc (aYc ibAuro)-sLRRomxI akflI dl aqy hfkm iDr leI vkfr df muwdf bxI ajnflf ijLmnI cox ivc kFgrs dy AumIdvfr s: hrpRqfp isMG ajnflf ny sLRRomxI akflI dl dy AumIdvfr s: amrpfl isMG bonI nUM awj ieQy 19246 votF dy vwzy PLrk nfl hrf ky ies vkfrI cox nUM ijwq ilaf. s: hrpRqfp isMG ajnflf nUM 66,661 votF aqy s: amrpfl isMG ajnflf nUM 47, 415 votF pRfpq hoeIaF hn. ies ijwq nfl kFgrsI Kymy ivc vwzI KusLI ‘qy BfrI AuqsLfh hY. kFgrs ny ies ijWq nfl ijQy akflI gVH ivc sMnH lfeI hY aqy akflIaF dI srdfrI qoVI hY, AuQy Aup-coxF ivc ijwq dy afrMB kIqy islisly nUM vI brkrfr rWiKaf.

awj svyry jd ajnflf dy srkfrI kflj ivc 23 PrvrI nUM Aup-coxF leI peIaF votF aqy muV 1 mfrc nUM 14 bUQF leI dubfrf peIaF votF dI igxqI afrMB hoeI qF afrMBly dOr qoN hI kFgrsI AumIdvfr s: hrpRqfp isMG ajnflf nUM bVHq imlxI afrMB ho geI sI, jo aMq qWk brkrfr rhI. pihly do gyV dI igxqI ivc s: hrpRqfp isMG afpxy inkt ivroDI qoN krIb 2500 votF dy Prk nfl aWgy sn, cOQy gyV qWk ieh bVHq vD ky 5 hjLfr ho geI aqy 7vyN gyV qWk ieh bVHq krIb 13 hjLfr qWk puwj geI sI. aMq vfly iqMn gyVF ivc ieh PLrk vD ky 19246 df ho igaf.

votF dI igxqI df ieh kMm 12 vjy qk KLqm ho igaf. krIb 1,49,856 votF vfly ies hlky ivc 23 PrvrI nUM peIaF votF dOrfn 1,17,221 lokF ny votF pfeIaF jo ik krIb 80% mqdfn hY. ies ivcoN kFgrsI AumIdvfr s: hrpRqfp isMG ajnflf nUM 66661 votF, sLRoRmxI akflI dl dy AumIdvfr s: amrpfl isMG bonI nUM 47,415 votF, afjLfd AumIdvfr s: hrivMdr isMG nUM 1567, afjLfd AumIdvfr s: mndIp isMG nUM 585 aqy afjLfd AumIdvfr sRI rfjkumfr nUM isrPL 990 votF peIaF. kWul peIaF votF ivcoN 3 votF rwd vI hoeIaF.

ijwq dI KusLI dI KLbr imlidaF kFgrsI afgUaF qy vrkrF ivc KusLI dI lihr dOV geI. ajnflf vFg ieQy sLihr ivc vI kFgrsI afgUaF ny KusLI mnfAuNidaF lwzU vMzy aqy ieh KusLI sFJI kIqI. ies mOky s: hrpRqfp isMG ajnflf dy gRih ivKy vDfeIaF dyx vfilaF dI BIV lwgI hoeI sI. kFgrs ny ies ijwq nfl akflI gVH ivc vwzI sMnH lfeI hY. sLRRomxI akflI dl dy zf: rqn isMG ajnflf ny 1985 qoN ieQy kbjLf bxfieaf hoieaf sI jo awj tuwt igaf. Auh ieQoN 1985, 1994, 1997 aqy 2002 ivc coxF ijwqy sn. isrPL 1992 ivc akflIaF vwloN coxF df bfeIkft kIqy jfx kfrn ieQoN kFgrs nUM ijwq pRfpq hoeI sI, lyikn 1994 ivc hoeI Aup-cox ivc sLRRomxI akflI dl ny muV ijwq pRfpq kIqI. 2002 dIaF ivDfn sBf coxF ivc sLRRomxI akflI dl dy zf: rqn isMG ajnflf ny kFgrs qoN bfgLI ho ky afjLfd AumIdvfr vjoN cox lVy s: hrpRqfp isMG ajnflf nUM isrPL 356 votF dy PLrk nfl hrfieaf sI. ieh hlkf Aus vyly KflI hoieaf jd hfl hI ivc hoeIaF lok sBf coxF dOrfn sLRRomxI akflI dl ny ies ivDfn sBf hlky qoN jyqU zf: rqn isMG ajnflf nUM qrn qfrn lok sBf hlky qoN afpxf AumIdvfr bxfieaf . zf: ajnflf qrn qfrn lok sBf hlky qoN cox ijwq gey aqy AuprMq AunHF ajnflf ivDfn sBf hlky qoN ivDfiek vjoN asqIPLf dy idwqf. ies dOrfn akflI dl CWz ky kFgrs ivc sLfml hoey sfbkf PYzrysLn afgU s: hrimMdr isMG igwl, sInIar afgU kulvMq isMG cohlf sfihb, zf: DrmvIr syroN, pRo: gurivMdr isMG mMmxky, crnjIq isMG sfbkf srpMc, BuipMdr kumfr neIar, subyg isMG DuMn, sLrn isMG iZwloN qy rGUnfQ josLI nUM pfrtI dI sLfndfr ijwq ‘qy muwK mMqrI nUM vDfeI idMidaF votrF df DMnvfd kIqf hY.

nnkfxf sfihb qoN afnMdpur sfihb qwk sLFqI Xfqrf

mfltn (pMjfbI pRYWs) pMjfbI kimAuintI sYNtr afP ikAUbk dy AuprfilaF nfl Bfrq aqy pfiksqfn ivcly pMjfbF ivwc sLFqI aqy sdBfvnf df mfhOl kfiem krn leI ieMtrnYsLnl sLFqI Xfqrf df afXojn 17 mfrc qoN 24 mfrc qwk kIqf jfvygf, ijs ivwc dysL ivdysL qoN hjLfrF lok sLfml hoxgy.

ies Xfqrf dy afXojk aqy pMjfbI kimAuintI sYNtr dy cyarmYn aqy Aup cyarmYn s[ gurcrn isMG bnvYq aqy s[ cqr isMG sYxI horF bIqy aYqvfr nUM pMjfbI pYWRs klwb afP kYnyzf dy mYNbrF nUM sLfny drbfr rYstorYNt ivwc iek pYWRs kfnPrMs ivwc jfxkfrI idMidaF dwisaf ik ies Xfqrf df muK mksd, Bfrq aqy pfiksqfn, dohF inAUklIar qfkqF ivcfly sLFqI dI bhflI qoN ielfvf dohF pMjfbF drimafn afvfjfeI dy vsIilaF nUM suKflf aqy ibhqr bnfAuxf hY. hflFik AunHF mMinaf ik Auprokq dovyN gwlF kfPI hd qwk pihlF hI lfgU ho cwukIaF hn prMqU ies pRikRaf ivwc ikAuNik Auh kfPI imhnq kr cuwky hn, ies leI afpxy ies Auprfly nUM hr hfl ivwc nypry cfVxf cfhuMdy hn. ienHF dovyN nyqfvF df kihxf sI ik jykr Bfrq aqy pfiksqfn ivcfly inAUklIar jMg huMdI hY qF swB qoN vD nuksfn dohF pMjfbF dy lokF df hovygf. ies leI ies nUM hr hfl ivwc rokxf lfjLmI hY. ies qoN ielfvf ies sLFqI Xfqrf df mksd nOjvfnF leI nsLf CzfAU muihMm clfAuxI, awKF dy muPq kYNp lgfAUxy afid vI sLfml hn. iek kYNp nfnkfxf sfihb aqy dUjf nvF sLihr ivKy lgfieaf jfvygf.

s[ bnvYq ny iglf kridaF ikhf ik AunHF nUM kYnyzf vfsIaF qoN bhuqf sihXog ajy qwk nhIN imilaf hY aqy mFitRafl qoN isrP 25 aqy torFto qoN isrP 3 ivakqI ajy qwk ies Xfqrf ivwc sLfml hox leI iqafr hoey hn. AuWqrI amrIkf dy bfkI sLihrF qoN imly sihXog nUM imlf ky kuwl 50 ivakqI ies Xfqrf leI rvfnf hoxgy. AunHF afs pRgt kIqI ik nnkfxf sfihb qoN vfhgf bfrzr qwk 5000 ivakqI ies Xfqrf ivwc sLfml hovygf. AunHF dwisaf ik pfiksqfn qoN sYNkVy lok ies ivwc sLfml ho ky afnMdpur sfihb qwk jfxf cfhuMdy sn prMqU Bfrq qoN vIjLf nf imlx kfrx Auh vfhgf vfrzr qoN vfps muV afAUxgy. vfhgf vfrzr qy ies Xfqrf dy svfgq leI hjLfrF lok mOjUd hoxgy qy ieMj hirmMdr sfihb , goieMdvfl sfihb aqy rpV dy vwK vwK gurduafiraF qoN huMdy hoey afnMdpur sfihb qwk phuMcidaF ienHF dI igxqI lwKF ivwc ho jfvygI, ijwQy Auh holf muhwlf ivwc sLfml hoxgy.

ies Xfqrf bfry vDyry jfxkfrI lYx leI s[ gurcrn isMG bnvYq nUM 514-363-0807, cqr isMG sYxI nUM 514-426-5975 qy jF iPr torFto vfsI skfeI vy tRYvl dy mflk s[ krmjIq isMG sYxI horF nUM 416-745-6161 qy sMprk kr skdy hn.

dUjy ivafh dy muwdy ny jQydfr nMU vKq pfieaf

aMimRqsr, 1 mfrc (aYv ibEUro)-qKLq sRI hirmMdr, ptnf sfihb dy jQydfr ig: iekbfl isMG awj Aus vyly iswK rihq mirafdf dI AulMGxf dy gMBIr ivvfd ivc iGr gey jdoN, AunHF ny pMj isMG sfihbfn dI sRI akfl qKLq sfihb skwqryq ivKy hoeI mIitMg ivc afpxy do ivafhF sbMDI spwsLtIkrn idMidaF do iswK gurUaF dy iswDy hvfly dy ky ikhf ik ‘ivsLysL hflfq’ ivc iksy iswK duafrf iek qoN vD ivafh krvfAuxy jfiejL hn. isMG sfihb ig: iekbfl isMG awj sRI akfl qKLq sfihb ivKy pMj isMG sfihbfn dI hoeI iekwqrqf ivc Bfg lY rhy sn. ies mOky `qy pwqrkfrF ny ig: iekbfl isMG dy iKlfPL keI gMBIr dosLF vfly iek isLkfieq pwqr df ijLkr kIqf, jo sRI akfl qKLq sfihb dy jQydfr isMG sfihb ig: joigMdr isMG vydFqI nUM Byijaf igaf hY. pwqrkfrF vwloN ies isLkfieq pwqr ivc lgfey gey kiQq nfjfiejL sMbMDF, bdPYlI aqy iek qoN vD ivafhF dy dosLF bfry puwCy jfx `qy ig: iekbfl isMG ny bfkI dosLF nUM korf bkvfs kih idwqf pr afpxy do ivafhF sMbMDI spwsLtIkrn idMidaF, Auh iswK rihq mirafdf dI iswDI AulMGxf dy ivvfdF dI aijhI GuMmxGyrI ivc Ps gey, ijs ivcoN inklx dI koisLs kridaF AunHF ny do gurU sfihbfn qoN ielfvf mhfrfjf rxjIq isMG dy nFa lY ky mfmlf hor AulJf idwqf.

ig: iekbfl isMG ny sRI akfl qKLq sfihb dy jQydfr ig: joigMdr isMG vydFqI, qKLq sRI kysgVH sfihb dy jQydfr ig: qrlocn isMG, qKLq sRI dmdmf sfihb qlvMzI sfihb dy jQydfr BfeI blvMq isMG nMdgVH, sRI drbfr sfihb dy hYWz gRMQI ig: gurbcn isMG aqy qKLq sRI hjLUr sfihb nFdyV dy mIq jQydfr ig: rqn isMG dI mOjUdgI ivc ieh mMinaf ik AunHF ny afpxI pihlI pqnI qoN qlfk lYx qoN ibnF dUjf ivafh krvfieaf hY. jdoN AunHF nUM puwiCaf igaf isMG sfihb df siqkfrq ruqbf hfsl krn vfly iksy iswK duafrf ievyN do ivafh krvfAuxy mirafdf dI AulMGxf nhIN, qF igafnI iekbfl isMG ny qurMq 2 gurUaF df hvflf dy ky ikhf ik ienHF iswK gurUaF ny vI qF iek qoN vDyry ivafh krvfey sn. ies qoN ielfvf mhfrfjf rxjIq isMG ny keI sLfdIaF rcfeIaF sn. AunHF ikhf ik jykr iswKF dy gurU iek qoN vD ivafh krvf skdy hn qF Auh (isMG sfihb) ikAuN nhIN? ieh jvfb sux ky bfkI bYTy isMG sfihbfn vI hYrfn rih gey aqy pwqrkfrF vwloN svflF dI buCfV sLurU ho geI. ies `qy burI qrHF Ps cuwky ig: iekbfl isMG ny rwiKafqimk rvweIaf apxfAuNidaF ikhf ik ‘ivsLysL hflfq’ ivc iswK iek qoN vD ivafh kr skdf hY. ies `qy sRI akfl qKLq sfihb dy jQydfr ig: joigMdr isMG vydFqI dy sbr df bMnH tuwt igaf qF AunHF ny qlKI nfl igafnI iekbfl isMG nUM afpxf spwsLtIkrn dyx aqy gurU sfihbfn dy hvfly dyxy bMd krn dI hdfieq kIqI. ies AuprMq igafnI iekbfl isMG ny dwisaf ik AunHF dI pihlI pqnI ny ‘aijhI gLlqI’ kr idwqI sI, ijs kfrn AunHF kol dUsrf ivafh krvfAux qoN ibnF koeI cfrf nhIN sI. AunHF ikhf ik AunHF dI pihlI pqnI Gr Cwz ky clI geI sI, pr iqMn mhIinaF bfad vfps af ky muV afpxy pyky Gr sRI gMgfngr clI geI.

igafnI iekbfl isMG ny afpxI kfrvfeI nUM bwjr kurihq mMnx qoN ienkfrI huMidaF ikhf ik AunHF dI pihlI pqnI nUM dUsry ivafh `qy koeI ieqrfjL nhIN. ig: iekbfl isMG dy aijhy spwsLtIkrn qoN KPLf idKfeI idwqy jQydfr vydFqI ny qurMq pwqrkfrF nUM ikhf ik ieh iksy df inwjI spwsLtIkrn ho skdf hY pr iswK rihq mirafdf anusfr iek qoN vDyry ivafh krvfAux dI iksy iswK nUM iejfjLq nhIN. jQydfr vydFqI ny ikhf ik igafnI iekbfl isMG iKlfPL afeI ies isLkfieq `qy isMG sfihbfn ivcfr krngy aqy jykr pihlI pqnI koeI isLkfieq kry qF aglI kfrvfeI kIqI jf skdI hY. AunHF ikhf ik kyvl dosLF dy afDfr `qy hI kfrvfeI krnI sMBv nhIN pr jdoN pwqrkfrF ny ikhf ik igafnI iekbfl isMG qF sfry isMG sfihbfn aqy pRYWs dy sfhmxy hI mirafdf nUM cuxOqI dy rhy hn qF jQydfr vydFqI tfl-mtol kr gey.

AuDr isMG sfihbfn dI iekwqrqf `c mirafdf dy muwdy `qy hoey ies isDFqk tkrfa kfrn AuQy mOjUd s: mnjIq isMG klkwqf, bIbI ikrnjoq kOr, j: ENkfr isMG sLrIPpurf aqy j: pRdIp isMG vflIaf vrgy afgU vI hwky-bwky rih gey aqy kuJ iek ny qF igafnI iekbfl isMG dy jvfb dI aflocnf vI kIqI. ieQy ieh ijLkr krnf vfijb hY ik ‘iswK buwDIjIvI Porm ibhfr’ nfmk sMsQf ny sRI akfl qKLq sfihb dy jQydfr nUM iek isLkfieq Byj ky qKLq sRI ptnf sfihb dy jQydfr `qy pr-iesqrI gmn gMBIr dosL lfAux qoN ielfvf ieh vI Kulfsf kIqf ik igafnI horF ny do ivafh krvfey hn jd ik vIjLf lYx leI qIsrI pqnI df nFa drj krvfieaf hY. isLkfieq pwqr ivc igafnI iekbfl isMG nUM pMQ `coN Cyky jfx aqy isMG sfihbfn dIaF mIitMgF ivc hfjLr hox `qy pfbMdI lfey jfx dI mMg kIqI geI sI. dUsry pfsy igafnI iekbfl isMG ny ienHF dosLF df KMzn kridaF ikhf ik isLkfieq pMQ `coN Cyky iek ivakqI duafrf kIqI geI hY, ijs ny icVH ky ieh kMm kIqf hY.

dmdmI tksfl df nvF hYzkuafrtr ipMz sMgrfeNy hovygf-bfbf lwKf isMG

jlMDr, 2 mfrc (aYc[ibAUro)- dmdmI tksfl dy sfbkf muKI bfbf Tfkur isMG dy afgU bfbf lwKf isMG ny ikhf hY ik BfeI rfm isMG dI agvfeI vflI dmdmI tksfl hI bfbf Tfkur isMG dI asl vfirs hY . AunHF aYlfn kIqf ik dmdmI tksfl df nvF hYzkuafrtr ijLlHf gurdfspur ivc btfly nyVy siQq ipMz sMgrfeyN ivKy hovygf.

awj ‘ajIq Bvn’ ivKy ‘ajIq’ nfl gwlbfq kridaF bfbf lwKf isMG ny bfbf Tfkur isMG dy hukmF dy ivruwD jf ky vwKrI tksfl bxfAux vfilaF nUM afpxy hI Brf dwsidaF apIl kIqI ik Auh glq aqy JUTy pRcfr qoN guryjL krn. AunHF ikhf ik sMq krqfr isMG, sMq gurbKsL isMG aqy sMq suMdr isMG dy simaF `qy vI tksfl duPyV hoeI sI aqy dmdmI tksfl iswKF dI cldI iPrdI XUnIvristI hI mMnI jFdI hY. AunHF dwisaf ik bfbf Tfkur isMG dI vsIaq ivc vI AunHF dI afpxI inwjI jfiedfd AunHF dy BqIjy dy nFa krn aqy tksfl dI jfiedfd BfeI rfm isMG dy nFa krn df ijLkr hY.

sMq jrnYl isMG iBMzrFvfilaF nUM sLhId krfr idwqy jfx bfry AunHF ikhf ik sMqF dy BuJMgI BfeI eIsLr isMG ny hI sRI akfl qKq sfihb nUM apIl kIqI sI ik myry ipqf dI sLhfdq mnfeI jfvy. AunHF dwisaf ik ipMz sMgrfeyN ivKy sMq jrnYl isMG iBMzrFvfly aqy hor sLhIdF dy nFa ‘qy sLurU hox vflI tksfl dI iemfrq df kMm do-cfr idnF ivc sLurU kr idwqf jfvygf.

bfdl afpxI lwQI pwg dy drd coN kOm dI lwQI pwg df drd mihsUs kry -akflI dl aMiMmRqsr XU[ ky[

kfvYNtrI- akflI dl Bfjpf dy pDfn pRkfsL isMG bfdl aqy iesdy lPtYx kYptn kMvljIq isMG smyq iesdy bhuq sfry afugUaF dIaF cMzIgV ivwc pwgfN iswrfN qoN lwQ ky sVk qy rulxIaf iehnF dy kIqy df PlL hY .sLRomxI akflI dl aMimRqsr XU[ky vloN cMzIgV ivwc hoey Aukq Gtnf krm qy itwpxI kridaF iesnUM jYsI krnI qYsI BrnI afiKaf igaf. pfrtI dy sInIar mIq pRDfn sR, virMdr isMG ibwtU aqy jnrl skwqr sR, lvisLMdr isMG zwlyvfl ny jfrI pRYs not ivwc iswKF aqy iswKI nfl ivsLvfsGfq krn vfly bfdlikaF nUM kOm pRsqI dIaF lIhF qy muV afAux leI ikhf .bfdl vloN ieh afKxf ik Auh kyvl sLfqmeI Drnf dyx rfj Bvn vwl jf rhy sn ik srkfr vloN pfxI dI buCfV aqy zFgfN nfl AuhnF nUM byiewjq krky lokqMqr df kql kIqf igaf .iehnF nUM Xfd krfieaf igaf ik pitaflf dI adflq ivwc sLRomxI akflI dl aMimRqsr vloN vI lokqMqrk hwk dI vrqoN kridaF kuVI mfr bIbI jgIr kOr iKlfP ros pRdsLn kridaF nfl iehnF vloN afpxy guMizaF dI vrqoN nfl aijhI hI iprq pfeI sI . kfdr dI kudrq dy atwl inXm anusfr hI afpxy kIqy gunfhF df Pl awj ieh bfdlikaF df iBsLt lfxf Bugq irhf hY. jgIr kOr iKlfP qF sLRomxI akflI dl aMimRqsr vloN hryk qrIk qy ivroD lgfqfr jfrI hY dyKdy hF ik Coty bfdl vloN kYptn amrieMdr isMG dI pMjfmI ivwc cUhy kdoN Cwzy jfxgy .Kflsf pMcfieq vfly vI Drnf hI dyx gey sn AuhnF dI koeI gwl suxn dI bjfey sRI drbfr sfihb kMplYks ivwc jo hulVbfjI iehnF bfdlikaF ny kIqI sI Auh ies qfjf Gtnf nfloN keI guxf vwzf klMk sI ijsny iswK kOm nUM dunIaf Br ivwc srmsLfr kIqf sI . sLRomxI akflI dl aMimRqsr XU,ky vloN pRkfsL isMG bfdl nUM ikhf igaf ik Auh afpxI lwQI hoeI pwg dy drd co kOm qy hoey julm dy drd df aihsfs kry .ijhnF svrny Gotny vrgy jflm pulIs aPsrF ny iswK bjurgF dIaF QfixaF aqy swQfN ivwc pwgF AuqfrIaF sn AuhnF pulIs aPsrF dI iesy bfdl vloN pusLq pnfhI kIqI jFdI rhI hY. iswK nOjvfnF nUM dy kfql pulsIaF df bfdl dI cMzIgV ivwclI koTI ivwc aksr hI afAux jfx sI . sLRomxI akflI dl aMimRqsr vloN bfdl nUM ikhf igaf ik Auh iswKF smyq Gwt igxqIaF df nfmo insLfn imtf ky ihMdU rfsLtr dI mudeI Bfjpf nfloN nfqf qoV ky Aus insLfny nUM apxfvy ijs Kfqr iswrlwQ XoDy jrnYl sMq jrnYl isMG jI Kflsf iBMzrFvfilaF smyq zyZ lwK dy krIb iswMG sLhId ho cuwky hn .

iesy dOrfn pMjfb dy BeIaF vloN iswK PulvfVI ivwc iswKF iKlfP ilKI icwTI , KlIPf aqy afr[ aYs[ aYs dy iswK ivroDI eyjMzy df pUrI qrF aiDaYwn kIqf igaf qF iehI iswtf inkilaf hY ik ies sfry hI vrqfry ipwCy iewk hI eyjMsI kMm kr rhI hY ikAuNik iesdI sLYlI ivwc bhuq ijafdf smylqf hY . ieh iksy ibhfr qoN afey BeIey df kMm nhIN blik ihMdUqvI soc df hI ihwsf hY .

hirafxf dy muWK mMqrI bfry PYslf sonIaf gFDI ‘qy Cwizaf

cMzIgVH: hirafxf ivDfiek pfrtI aMdrUnI pftoDfV kfrn aWj afpxf nyqf cuxn ivc nfkfm rhI qy Aus ny srbsMmqI nfl mqf pfs krky nyqf cuxn dy aiDkfr kFgrs pRDfn sonIaf gFDI nUM soNp idWqy, hux nyqf df PYslf cMzIgVH dI bjfey idWlI ivc hovygf| nyqf df aYlfn nf hox krky pRdysL kFgrs pRDfn Bjn lfl dy DVy ivc inrfsLf df aflm sI jdoN ik sRI huWzf df DVf ies siQqI qoN pUrI qrFH KusL sI| Bjn lfl DVy nUM afs sI ik nyqf dI cox aWj ho jfvygI pr aijhf nf ho sikaf| rfjnIqk mfihrF df kihxf hY ik nyqf cuxn df aiDkfr kFgrs pRDfn sonIaf gFDI nUM idWqy jfx nfl ies DVy nUM Jtkf lwigaf hY qy coDrI Bjn lfl leI muWK mMqrI dI kursI hfsl krn dI lVfeI hor vI musLkl ho geI hY |

asl ivc nqIjy afAux qoN bfad kFgrs dy vWK-vWK DwiVaF ny rxnIqI GVnI suLrU kr idWqI sI | ies rxnIqI df nqIjf sI ik dovF DiVaF dI joLr ajmfeI kfrn iqMny kyNdrI ingrfnF ny nvyN cuxy ivDfiekF dI sFJI mIitMg kIqI qy bfad ivc iekWly iekWly DVy dy ivcfr suxy qy ieh islislf cfr GMitaF qwk cldf irhf| mIitMg ‘c 67 ivDfiekF ivcoN 66 hfjLr sn qy iek ivDfiek bImfr hox krky mIitMg ivc sLfml nf ho sikaf| iesy dorfn kFgrs pfrtI dy ivDfiek dl dI mIitMg aWj ieQy hirafxf ivDfn sBf dy kmytI rUm ivc sLfmI cfr vjy qoN bfad surU hoeI| hirafxf ivc coDrI Em pRkfsL cotflf dI pfrtI nUM ivDfnsBf cox ivc jLbrdsq hfr dyx aqy lokF vWlo imly irkfrz qoV Pqvy kfrn pfrtI aMdr qkVy josL aqy AuqsLfh vflf mfhol bixaf hoieaf hY| aWj dI mIitMg leI pfrtI dy ivDfiekF aqy lok sBf mYbrF qoN ielfvf vWzI igxqI ivc ieMnFH dy hmfieqI vI hfjLr sn| AunFH dIaF gWzIaF ivDfnsBf qoN lY ky aYm[aYl[eyjL hostl qWk KVIHaF sn|

ivDfnsBf dy sfry pfsy kFgrs dy hmfieqI njLr af rhy sn|

coDrI Bjn lfl dy ivroDI DVy ny sRI BuipMdr isMG huWzf aqy bIbI sYLljf dI agvfeI hyT vWKrI mIitMg kIqI| ies DVy dI pihlF qoN hI ieh koisLs sI ik pfrtI dy nyqf dI cox df mfmlf pfrtI pRDfn sonIaf gFDI qy CWz idWqf jfvy| ieMnFH ivco keIaF ny KuWly qor qy ieh afikaf hY ik hirafxf df aijhf nyqf muWK mMqrI bxnf cfhIdf hY ijs qy iBRsLtfcfr df koeI dfg nf hovy| ies DVy df kihxf hY ik hirafxf ivc aijhy nyqf dy hWQ agvfeI idWqI jfvy ijs nfl srkfr pMj sfl vWlo aqy pfrI df koeI nuksfn nf hovy|

kFgrs ny akflIaF df gVH qoiVaf ajnflf ‘c kFgrs AumIdvfr hrpRqfp isMG jyqU

cMzIgVH: ajnflf ivDfn sBf hlky dI ijLmnI cox ivc kFgrs pfrtI ny akflI dl nUM vWzy Prk nfl hrf ky pUry igafrF sflF bfad mfJy dy ies hlky qy afpxf muV kbjLf kr ilaf hY| rfj ivc kYptn amirMdr isMG dI agvfeI hyT kFgrs srkfr kfiem hox qoN bfad

pfrtI ny lgfqfr coQI ijLmnI cox ijWqI hY| mflvf aqy duafbf ivc akflI-Bfjpf gwTjoV nUM hrfAux qoN bfad hux mfJy ivc vI kFgrs pfrtI ny ijLmnI cox dI ijWq afpxI JolI ivc pfeI hY| kFgrs srkfr dy iqMn sfl dy arsy ivc ies qoN pihlF mlot,kpUrQlf aqy gVHsLMkr dIaF iqMn ijLmnI coxF hoeIaF sn aqy ieMnFH iqMnFH ivc hI kFgrs pfrtI ny ijWq hfsl kIqI sI| kFgrs pfrtI dy hrpRqfp isMG ny ipwClIaF sfrIaF ijLmnI coxF qy irkfrz mfq kridaF akflI dl dy AuymIdvfr amrpfl isMG bonI nUM 19,246 votF dy vWzy Prk nfl hrfieaf hY| sRI hrpRqfp isMG nUM 55,661 votF imlIaF aqy sRomxI akflI dl dy AumIdvfr amrpfl isMG nUM 47,415 votF imlIaF| pMjfb ivc lok sBf dIaF coxF dorfn kFgrs pfrtI nUM rfj dIaF 13 sItF ivcoN kyvl 2 sItF qy hI ijWq hfsl hoeI dI | bfkI dIaF sItF sRomxI akflI dl-Bfjpf gTjoV dy Kfqy ivc cwlIaF geIaF sn| rfj dy vWK-vWK ihwisaF ivc lok sBf coxF qoN pihlF aqy bfad ivc hoeIaF ijLmnI coxF ny AultI qsvIr pysL kIqI hY| kFgrs ny mlot dI sIt akflI dl dy kbjyL ivco Kohx qoN bfad gVHsMLkr sIt qy kbjLf kr ilaf sI| hux ajnflf sIt qy vI kFgrs ny kbjLf kr ilaf hY |

akflI dl dy pRDfn aqy sfbkf muWK mMqrI pRkfsL isMG bfdl ny ies ijLmnI cox ivc vWzI pWDr qy DFdlIaF kIqy jfx df dosL lfieaf sI| muWK cox kimsLnrf ny DFdlIaF bfry hoeIaF isLkfieqF nUM muWK rWKidaF 14 poilMg bUQF qy muV votF pvfAux dI hdfieq kIqI sI| ieMnH poilMg bUQF qy bfad ivc puramn ZMg nfl votF pY geIaF sn| sRI bfdl ny ies cox qoN pihlF ikhf sI ik ieh cox kYptn amirMdr isMG srkfr dI iqMn sfl dI kfrgujLfrI bfry lokF df Pqvf hovygI| cox lV rhIaF dohF iDrF dy afgUaF ny sIt qy kbjLf krn leI lVfeI lVn ‘c koeI ksr nhI sI CWzI,pr sRI bfdl dI idlcspI df aMdfjLf ieQoN vI lfieaf jf skdf hY ik ijMnFH poilMg bUQF qy muV votF peIaF,AunFH ipMzF ivWc vI AunFH ny votrF qWk phuMc krn leI muihMm ivc pUrI qrfH ihWsf ilaf| ies dy bfvjUd votrF df ruJfn akflI dl dy hWk ivc nhI igaf| ieh vI ikhf jf irhf hY ik muV votF puafAux df mfmlf vI akflI dl dy hWk ivc nhI igaf| ies qoN iphlF lok sBf dIaF coxF ivc Bfjpf dy AumIdvfr nUM ies hlky ivcoN 56,127 votF imlIaF sn aqy kFgrs dy AumIdvfr nUM 34,044 votF imlIaF sn| 1994 ‘c byaMq isMG srkfr vyly hoeI Aup cox ivc akflI dl dy zf[rqn isMG ajnflf pihlI vfr cox ijwqy sn|Aus qoN bfad 1997 aqy 2002 ivc vI zf[rqn isMG hI ies hlky qoN ijWqdy rhy | ieh vWKrI gWl hY ik AunFH ny ipClI afKrI cox sRI hrpRqfp isMG nUM hrf ky kyvl 356 votF dyPrk nfl ijWqI sI |Aus vyly hrpRqfp isMG afjLfd AumIdvfr sn aqy kFgrs pfrtI nUM Aus cox ivc kyvl5,926 votF imlIaF sn| akflI dl nUM ies cox ivc sB qoN vWzf Jtkf lWgf hY ik Aus dl nUM afpxy gVH ivc vI cVHq nhI imlI| rfmdfs ksby ivc vI akflI dl hfr igaf aqy ajnflf sLihr ny qF kFgrs nUM vWzI cVHq dy ky ies sIt dI qsvIr hI bdl ky rWK idWqI|

isLbU soryn ny JfrKMz dy muWK mMqrI vjoN hlLP ilaf

rFcI: JfrKMz dy rfjpfl seIad isLbqy rjLI ny aWj sFJf pRgqIsILl gwTjoV ivDfiek pfrtI dy afgU aqy kyNdrI kolf mMqrI sRI isLbU soryn nUM JfrKMz dy nvyN muWK mMqrI vjoN ahudy dI shuMcukfeI| ies dy nfl hI aYm[aYm dy bfgI nyqf stIPn mrFzI nUM Aup muWK mMqrI vjoN shuM cukfeI geI| rfj Bvn vWlo jfrI pWqr ivc ikhf igaf hY ik rfjpfl vWlo sRI soryn nUM sMivDfn dI Dfrf 164(1) qihq muWK mMqrI inXukq kIqf hY| AunFH nUM 21 mfrc ivc kIqI geI bhumq sfbq krn leI ikhf igaf hY| iesy dorfn Bfjpf ny rfjpfl dI ies kfrvfeI dI krVI inMdf kridaF pUry JfrKMz ivc vIrvfr nUM bMd df sWdf idWqf hY,jdoN ik isLbU soryn nUM muWK mMqrI bxfey jfx ivruWD rfj ivc hflq qxfapUrn ho geI hY| aYn[zI[ey df iek vPd sfbkf pRDfn mMqrI atl ibhfrI vfjpfeI aqy aYl[ky[azvfnI dI agvfeI hyT rfsLtrpqI nUM imilaf ik rfjpfl vWlo gYr-sMivDfink kfrvfeI dI isLkfieq qurMq dKLl dI mMg kIqI| ijLkrXog hY ik sFJf pRgqIsILl gwTjoV aqy aYn[zI[ey vWlo JfrKMz ivc afpxI-afpxI srkfr bxfAux df dfavf pysL kridaF ivDfiekF dIaF sUcIaF rfjpfl nUM soNpIaF geIaF sn| aYn[zI[ey ny 41 ivDfiekF dI aqy sFJf pRgqIsILl gwTjoV ny 42 ivDfiekF dI sUcI soNpI sI| do afjLfd ivDfiekF do nFa dovF dI sUcI ivc sLfiml sn| rfjpfl ny dovF iDrF dIaF sUcIaF nUM ivcfiraf| sRI isLbU soryn dI agvfeI hyT XU[pI[ey nUM srkfr bxfAux df sWdf idWqf|

Bjn lfl dy btyry iKskx lwgy

cMzIgVH: hirafxf ivc ivDfn sBf coxF dy lMby smyN qk cWldy rhy rolo-rWpy qoN bfad hux KfmosIL CfeI hoeI hY aqy rfj dy isafsqdfn idWlI cwly gey hn| rfj dy lok bVI Auqsukqf nfl ies Kbr dI AuzIk kr rhy hn ik agly 5 sflF dorfn hirafxf ivc muWK mMqrI bx ky kox rfj krygf| rfj kFgrs ivDfiek dl ny kFgrs pRDfn sonIaf gFDI nUM ieh aiDkfr dy idqf hY ik Auh ijs nUM cfhux muWK mMqrI bxf dyx| ies nfl sfrIaF isafsI srgrmIaF idWlI qbdIl ho geIaF hn | nvyN kFgrsI ivDfiekF ny bIqI sLfm iek mqf srbsMmqI nfl pfs kIqf sI ijs rfhIN sonIaF gFDI nUM Aukq aiDkfr dy idqf igaf| ies mIitMg ivc pfrtI dy 3 rfsLtrI abjLrvr vI hfjLr sn| ijMnFH ny iekWly-iekWly qor qy vI ivDfiekF nfl mIitMg kIqI| iesy dorfn isafsI GtnfvF vfprIaF Aus qoN ieh gWl spwsLt njLr afeI hY ik Bjn lfl muwK mMqrI dI kursI qoN dUr huMdy jf rhy hn| sRI Bjn lfl ijhVy kFgrs dy 67 ivcoN 45 ivDfiekF dI hmfieq hfsl df dfavf kr rhy hn, anykF kFgrsI ivDfiekF ny sMsd mYNbrF ny sRI Bjn lfl nUM iBRsLt ikhf hY| sRI BuipMdr isMG hUzf jo Kud muwK mMqrI df ahwudf hfsl krn leI aWgy hn ny kyNNdrI drsLkf nUM ikhf ik Auh iksy sfP aks vfly nyqf nUM afgU cuxn| ies qoN ieh gWl spWsLt ho geI hY ik sRI Bjn lfl hirafxf dy mwuK mMqrI nhI bxngy| sRI huzf dy muwK mMqrI dy bxn dy afsfr hn| ies dorfn aijhIaF KLbrF vI hn ik rxjIq isMG surjyvflf nUM hirafxf kFgrs ivDfiek pfrtI df nyqf cuixaf jf skdf hY| sonIaF gFDI vI cfhuMdy hn ik koeI nojvfn hI hirafxf df muWK mMqrI bxy|

PrFs ivc pwgVI qy pfbMdI dy mfmly dI gMBIrqf qoN jfxU nhI hY pMQ

jlMDr : PrFs ivc pwgVI qy pfbMdI bfry msly dy BwKdy hox aqy ivsLv Br ivc pwgVI qy pfbMdI dy ivruWD isWK sMGrsL dIaF gWlF kIqy jfx qy bfvjUd pMQ aqy Kfskr isWK nyqf ies msly dI gMBIrqf qo jfxU nhI hY| nf kyvl isWK nyqf sgoN BfrqI mIzIaF vI ies kys nUM ieMj pRcfr irhfhY ijvyN pgVI qy pfbMdI qoN kyvl PrFs ivc vWsdy 5-7 isWK bWcy hI pRBfivq hoey hox| PrFs qoN afey dsqfr aYksLn kmytI dy afgUaF nfl kIqI geI ivsyLs mulfkfq ivc ieh sfhmxy afieaf hY ik PrFs ivc pwgVI dy mfmly qy kyvl skUlI bwicaF nfl hI nhIN sgoN bflg isWKF nfl vI aYsf ivqkrf kIqf jf irhf hY ijsdI imsfl dunIaf Br ivc ikqy nhI imldI| ies sB dy bfvjUd aPsosnfk gWl ieh hY ik isWK nyqfvF nfl PrFs dy isWKf vWlo anykF mulfkfqF kIqy jfx dy bfvjUd nf qF ies mfmly dI gMBIrqf nUM hI pMQ dy sfhmxy rWKx dI koisLsL kIqI geI hY aqy nf hI ies ‘vMgfr’ df mukfblf krn leI iswK nyqfvF ny koeI Tos nIqI apxf ky iksy XojnfbWD kfrvfeI jF sMGrsL dI rUpryKf hI pMQ sfhmxy rWKI hY|

dsqfr aYksLn kmytI, PrFs dy jnrl skWqr s[iekbfl isMG BWtI aqy KjLfncI s[virMdr isMG mfn nyy aWj PrFs ivc pwgVI dy msly qy ivsQfr ivc gWlbfq kridaF dWisaF ik PrFs ivc isr qy jUVf krky rumfl,ptkf jF pwgVI bMnHx vfly 256 isWK bWcy pwgVI qy pfbMdI bfry bxy kfnUMn qoN pRBfivq hoey hn| AunFH dWisaF ik ieMnFH ivco kuJ iek dy mfipaF ny qF afpxy bwicaF df sfl Krfb nf kfrx kfrn bwicaF dy kys kql krvf ky AunFH dI pVfHeI jfrI rWKx df PYslf ilaf jdik 7 bWcy pgVI jF ptky bMnHx dI gWl qy aizWg rihx kfrn ividak adfiraF qo bfhr rih ky nuksfn JWl rhy hn| afgUaF ny dWisaF ik iesy sfl jmfqF qoN bfhr kr idWqy gey 7 ividafrQIaF ivco iek skUlI isWK bWcf, iek kfljI ividafrQI aqy 5 bWcy ieMstIicAUt pWDr dy hn| AunFH ikhf ik pwgVI qy pfbMdI bfry kfnUMn hoNd ivc afAux qoN pihlF vI ieMstIicAUt aqy XUnIvristI ivc iksy isWK ividafrQI nUM pWg bMnx dI afigaf nhI sI|

iek hor snsnIKyjL ieMksLfP kridaF s[BWtI aqy s[mfn ny dWisaF ik PrFs ivc iksy vI isWK ny jo pfsport, zrfeIivMg lfiesMs ,nfgirkqf kfrz jF hor aijhy pihcfx pWqr bxfAux hox jF iPr srkfrI irkfrz leI qsvIr iKWcvfxI hovy qF pwgVIH bMnH ky iKWcI qsvIr pRvfn nhI kIqI jFdI| AunFH dwisaF ik PrFs ivc pwgVHI bMnH ky Aukq dsqfvyjLf leI qsvIrF iKcvfAux vfly do hI ivakqI s[isMLgfrf isMG aqy bfbf rxjIq isMG aMbflf hn| s[isMLgfrf isMG iqMn vfr pihlF pwgVI smyq srkfrI dsqfvyjF leI qsvIrF iKcvfAux bfry kys ijWq cuWky hn hux AunFH dy zrfeIivMg lfiesYNNs dI imafd puWg jfx qy AunFH nUM pwgVI smyq qsvIr nf luhfAux dyx dy aiDkfrIaF dy PYsly ivruWD Auh adflq ivc gey sn ijWQy adflq vWlo 11 PrvrI 2005 nUM AunFH dI arjIL Kfirj kridaF AunFH nUM hfeIkort jfx dI slfh idWqI geI hY | iesy qrfH bfbf rxjIq isMG aMbflf df pgVI KdsLf pRgtfieaf ik PrFs srkfr dy XUrpIan dy mohrI hox kfrn PrFs qoN bfad pwgVI qy pfbMdI hor XUrpI dysLf ivc vI lfgI kIqI jf skdI hY| PrFs ivc vWKry isWK skUl dI sQfpnf leI XqnsILl s[BWtI qy s[mfn ny dwisaF ik PrFs dy sLihr boNdI ivKy sQfipq kIqy jfx vfly ies vWKry isWK skUl df nFa ‘ieMtrnYsLnl Kflsf’ kflj gurU qyg bhfdur jI rwiKaf igaf hY| ies isWK skUl dy KulWHx qoN pihlF hI PrFs dy isWK afgUaF s[rGbIr isMG,s[ksLmIr isMG aqy s[pfl isMG vWlo ies skUl bfry ikMqU kIqy jfx qy itWpxI kridaF s[BWtI aqy s[ mfn ny dWisaF ik Aukq vWKrf isWK kflj bkfiedf 7 PrvrI nUM PrFs srkfr kor rijstrz krvfieaf igaf hY aqy ies leI srkfrI inXmF anusfr jLrUrI 10 mYNNbrI kmytI df vI gTn ho cuWkf hY| AunFH ikhf ik idWlI isWK gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn s[prmjIq isMG srnf vWlo ies skUl df nINh pWQr rWKy jfx smyN vI Aukq afgUaF nUM Brosy ivc lY ky nf kyvl swidaf igaf sI sgoN gurduafrf sRI gurU isMG sBf,pYirs dy pRDfn s[ksLmIr isMG aqy kmytI mYNbr s[ipRQIpfl isMG nINh pWQr rWKy jfx smyN hfjLr sn| AunFH ikhf ik PrFs dy inXmF anusfr skUl nUM pRoPYsLnl qrIky nfl suLrU krn aqy clfAux leI PrFs dy ividak mfihr idvIey rynUM dIaF syvfvF leIaF geIaF hn | Aukq afgU sihXog krn leI rfjIL hox qF AunFH nUM vI nvyN isWK skUl dI kmytI ivc sLfiml kIqf jf skdf hY |

sfbkf kyNdrI mMqrIaf aqy sMsd mYNbrF s[suKdyv isMG ZINzsf aqy s[suKbIr isMG bfdl ny PrFs dy isWKf nUM Brosf idWqf hY ik PrFs ivc pgVI qy pfbMdI dy mfmly bfry PrFs srkfr qy dbfa bxfAux leI mfrc dy aMqly hPqoN qoN lY ky apRYl mwD qk akflI sMsd mYNbrF aqy sRomxI kmytI mYNbrF df iek vPd PrFs ivc jfvygf | ieh gWl aWj ieQy dsqfr aYksLn kmytI PrFs dy jnrl skWqr s[iekvfl isMG BWtI aqy KjLfncI s[virMdr isMG mfn ny dWsI| AunFH dwisaF ik Aukq afgUaF dI ies PyrI qoN pihlF Auh PrFs ivc sbMiDq nyqfvF aqy aiDkfrIaF nfl ies vPd dIaF mIitMg bfry smF lYx dy Xqn krngy| AunFH ikhf ik AunFH ny s[suKdyv isMG ZINzsf aqy s[suKbIr isMG bfdl nUM ikhf hY ik Auh BfrqI sMdf ivc pwgVI qy pfbMdI dy mfmly bfry iek mqf ilafAux aqy Aus mqy nUM pfs krvfAux leI Xqn krn|

ajnflf cox nqIjf : koeI kry mfn, koeI khy lokqMqr df Gfx

luiDafxf(qijMdr isMG):- ajnflf ivDfn sBf hlky ivc kFgrs pfrtI dI ijWq Aupr rilaf-imilaf pRqIkrm pRfpq hoieaf hY| ies ijWq Aupr ijQy kFgrs pfrtI dy afgUaF ny votrF vWlo kYptn amirMdr isMG dI srkfr vWlo kIqy kMmF Aupr mohr lgfAuxf dWisaF igaf hY,AuQy akflI afgUaF ny ies nUM lokqMqr dI hwiqaf dWsidaF akflI afgUaF ny ies nUM lokqMqr dI hwiqaF dWsidaF akflI dl dI shI ijWq krfr idWqf hY ikAuik kFgrs ny ieh cox jbr aqy DWkysLfhI dy isr Aupr ijWqI hY| ajnflf hlky qoN kFrs pfrtI dy AumIdvfr hrpRqfp isMG ajnflf dI byimWsfl ijWq qy rfjgurU ngr ivWc lWzU vMzy| ies smyN ikRsLn kumfr bfvf sfbkf ijLlHf kFgrs kmytI sLihrI pRDfn ny ikhf ik ajnflf hlky ivc kFgrs pfrtI dI ijWq ny pRkfsL isMG bfdl vWlo lfey dosLf nUM inrfDfr sfbq kr idWqf hY| AunFH ikhf ik ajnflf dy lokF ny votF ivkfs,sLFqI aqy KusLhflI dy nFa qy idWqIaF hn|sRI bfvf ny ikhf ik ieMnFH coxF dorfn pRkfsL isMG bfdl aqy Am pRkfsL cotflf sfbkf muWK mMqrI hirafxf JUTy nyqf sfbq hoey hn |

XUQ akflI dl dy jnrl skWqr s[jiqMdr isMG slUjf aqy aWDI drjn afgUaF ny ikhf hY ik kYptn amirMMdr isMG ny ijs qrfH ajnflf hlky ivc cox jLfbqy dIaF DWjIaF Auzf ky srkfrI msILnrI dI durvrqoN krky aqy akflI smrQf nUM jLbr df insLfnf bxf ky ieh cox ijWqI hY,Aus qoN lokqMqrI kdrF-kImqF df pUrI qrfH jnfjLf kwiZaf igaf hY| AunFH ikhf ik bysLwk DWkysLfhI vrq ky srkfr ny cox qF ijWq leI hY,pr ieh asl ivc akflI dl dI ijWq hY,ijs ny sLFqI kfiem rWKidaF jLbq ivc rih ky srkfr dI hr kfrvfeI df lokqMqrI qrIky nfl juafb idWqf hY|

nfBf dy hIrf mihl qoN isWK gurUaF df anmol KjLfnf gfieb hoieaf

nfBf:- isWK gurUaF dI Drohr anmol KjLfnf nfBf dy hIrf mihl qoN gfieb hox df smfcfr imilaf hY| mihl qoN sRI gurU goibMd isMG dsm pfqsLfh df colf,hwQ ilKq hukmnfmf jo AunFH bfbf rfm isMG aqy bfbf iqlok isMG nUM idWqf sI,iek dsqfr jo pIr buWDU sLfh nUM BMgflI dy XuWD qoN bfad AunFH dIaF syvfvF bdly idWqI sI iek kMGf gurU sfihb dy kysF sihq,iek ktfr,sRI gurU hrgoibMd sfihb CyvyN pfqsLfh jI df kVf,dsm pfqsLfh vlo bfbf iqRlok isMG nUM 1763 eI[ ivc Byt kIqI qlvfr qy iek hor qlvfr gfieb hY| Aukq anmol vsqF gurU sfihbF ny nfBf irafsq nUM qyrf Gr sU myrf Gr; dI mhfn vizafeI idMidaF vrsfieaf sI| ieh vsqF Aupr bxy gurduafrf isrpfAu sfihb ivc rWKIaF geIaF sn jo hr dusihry nUM sMgqF leI rWKIaF jFdIaF sn | afKrI vfr ieMnFH dy drsLn Kflsf pMQ dy iqMn so sflf sfjnf idvs Auqy vI krvfey jfx df pqf cilaf hY | pr Aus qoN bfad nfBy dI sMgqF nUM ieMnFH vsqF df kuJ pqf nhI lwigaF|

pRfpq jfxkfrI anusfr nfBf irafsq dy aMiqm mhfrfjf pRqfp isMG dy puWqr itWkf hnUvMq isMG ny hIrf mihl AuGy AudXogpqI Aum pRkfsL ijMdl nUM vyc idqf| XUnfnI qknIk aqy PrFsIsI mInfkfrI nfl bxy ies mihl dI kImq 1[5 kroV rupey hI pfeI geI| 2002 ivc mihl dy afly -duafly dI jLmIn nUM vI vyc idqf igaf sI| 1967 ivc Aukq vsqUaF nUM Aus vyly dy gvrnr DrmvIr dI pihl-kdmI aqy mhfrfjf pRqfp isMG dI ieWCf anusfr mihl nfl vflI iemfrq ivc lokF dy drsLnF leI rWiKaF igaf | pr ijAuN hI afly-duafly dIaF iemfrqF ivWk geIaF jF lokF ny kbjyL kr ley qo bfad vfps mihl ky isropfAu sfihb ivc rWK idWqIaF,ijQy sRI gurU gRMQ sfihb jI df pRkfsL aqy inqnym huMdf sI| mihl ivkx qoN pihlF ies dy iewk ihWsy vfeIt hfAUs Auqy aYl[zI gupqf df aqy iek ihWsy Auqy pbilk skUl nfBf df kbjLf sI jdoN ik iek ihWsy Auqy ajy vI s[srpMc, s[pIRqm isMG rh rhy hn | pr ijMdl,gupqf aqy mhfrfjf dy byty itWkf hnUmvMq ivckfr smJoqf tuWtx Auqy mhfrfjf dy pfvr afP atfrnI vkIl rmysL kumfr aqy gupqf ny zI[jI[pI pMjfb nUM drKfsq idWqI hY ik ieh sodf itWkf hnUmvMq nUM guMmrfh krky KyqIXog jLmIn idKf ky rijstrI krfeI geI hY jdoN ik AuQy aflIsLfn mihl syvf sMBfl dI Gft dy bfvjUd mojUd hY| ijQy Aukq vsqUaF df koeI pqf nhI,AuQy srkfr nUM asLtfm izAUtI ivc vI hyrfPyrI kIqI geI hY| nf hI pulIs pRsLfsn aqy nf hI sRomxI kmytI ny ies anmol KjLfny bfry koeI CfxbIx kIqI hY| sRI Em pRkfsL ijMdl ny vI Aukq vsqUaF bfry axjfxqf pRgt kridaF ikhf ik Aukq iDrF afpxy inWjI suafrQ leI byloVf pRcfr kr rhIaF hn jdo ik AunFH nUM ies bfry vI kuJ pqf nhI pr AunfH df dosL hY ik KIRdx vfly ieh sfrf kuJ ieQy hI sI| nfBf invfsIaF dI mMg hY ik nfBf irafsq dI Drohr hIrf mihl aqy gurUaF dI vrosfie Aukq anmol dfq nUM Ausy qrfH hI hIrf mihl dy isropfA sfihb ivKy susLoiBq kIqf jfvy aqy mihl inWjI hWQF ivc jfx qoN rok ky ies nUM srkfr jF sRomxI kmytI afpxy kbjyL ivc lvy qF jo gurUaF dI bKisLsL aqy irafsqI siBaqf dy ies anmol nmUny nUM shI ivrfsqI sMBfl iml sky|

dmdmI tksfl df nvF hYzkuafrtr ipMz sMgrfey hovygf : bfbf lwKf isMG

jlMDr: dmdmI tksfl dy sfbkf muwKI bfbf Tfkur isNMG dy afgU bfbf lWKf isMG ny ikhf hY ik BfeI rfm isMG dI agvfeI vflI dmdmI tksfl hI bfbf Tfkur isMG dI asl vfirs hY| AunFH aYlfn kIqf ik dmdmI tksfl df nvF hYzkuafrtr ijLlHf gurdfspur ivc btfly nyVy siQq ipMz sMgrfey ivKy hovygf| bfbf lWKf isMG ny bfbf Tfkur isMG dy hukmF dy ivruWD jf ky vwKrI tksfl bxfAux vfilaf nUM afpxy hI Brf dWsidaF apIl kIqI ik Auh glq aqy JUTy pRcfr qoN guryjL krn| AunFH ikhf ik sMq krqfr isMG,sMq gurbKLs isMG aqy sMq suMdr isMG dy simaF qy vI tksfl duPyV ho geI sI aqy dmdmI tksfl isWKF dI cldI iPrdI XUnIvristI hI mMnI jFdI hY| AunFH dwisaF ik bfbf Tfkur isMG dI vsIaq ivc vI AunFH dI afpxI inWjI jfiedfdF AunFH dy BqIjy dy nFa krn aqy tksfl dI jfiedfd BfeI rfm isMG dy nFa krn df ijLkr hY| sMq jrnYl isMG iBMzrfvfilaF nUM sLhId krfr idWqy jfx bfry AunFH ikhf ik sMqF dy BuJMgI BfeI eIsLr isMG ny hI sRI akfl qKLq sfihb nUM apIl kIqI sI ik myry ipqf dI sLhfdq mnfeI jfvy | AunFH dWisaF ik ipMz sMgrfey ivKy sMq jrnYl isMG iBMzrfvfly aqy hor sLhIdF dy nFa qy suLrU hox vflI tksfl dI iemfrq df kMm -do cfr idnF ivc suLrU kr idWqf jfvygf|

idwlI dI iswK rfjnIqI ivc nvF moV

idWlI dI isWK rfjnIqI mosmF vFg bdldI rihMdI hY | ieh ipCly keI sflF qoN siQr nhI rhI aqy iehdyivc afey idn nvyN moV afAuNdy rihMdy hn | kdI isWK rfjnIqI BfrqI jnqf pfrtI dy pRBfv hyT af jFdI hY qy kdI kFgrs dy| 1993-98 qWk idWlI dI isWK rfjnIqI Bfjpf dy pRBfv hyT rhI| isWK rfjnIqI qqkflIn muWK mMqrI sRI mdn lfl Kurfxf dy afly-duafl GuMmdI rhI| 1984 dIaF GtnfvF qoN bfad idWlI dy isWKf nUM pUrI afs sI ik hux AunFH nUM inaF imlygf|dosILaf nUM sjLfvF imlxgIaF aqy dMigaF qoN pIVq lokF nUM Xog muafvjF imlygf|idWlI dI srkfr ny srkfrI qor qrIky hI apxfey,kmytIaF inXukq kIqIaF| AunFH dIaF irportF lMby smyN mgroN afeIaF pr AunFH qy aml nf kIqf igaf | kiQq dosILaF aYc[ky[aYl Bgq,sWjx kumfr aqy jgdIsL tfeItlr qy mukWdmyN clfey gey pr ieMnFH mukWdimaF ivc koeI ijWLd jfn nhI sI| koeI Tos sbUq adflqF sfhmxy pysL nf kIqy gey aqy gvfhF nUM vI sLkqIsLflI lokF ny qoV ilaf| ies df nqIjf kI inkilaf| dosIL adflqF ivcoN brI ho gey | isWKF nUM bhuq mfXUsI hoeI qy AunFH ny BfrqI jnqf pfrtI nflo nfqf qoV ilaf| 1998 aqy 2003 dIaF idWlI ivDfn sBf dIaF coxF ivc kFgrs pfrtI dI ijWq hoeI|isWKf ny afpxy mnF qy lWgy hoey jLKmF nUM BUWl ky kFgrs nUM smrQn idWqf| idWlI dI muWK mMqrI sILlf dIksLq hI rhI pr Aus ny afpxI vjLfrq ivc iek nojuafn isWK arivMdr isMG lvlI nUM iswiKaf mMqrI bxfieaf| hux isWK rfjnIqI df iek kyNdr idWlI srkfr aqy sRI lvlI bx gey| iswKF nUM sRI lvlI qy pUrI afs sI ik Auh idWlI dy isWKF dIaF smwisafvF hWl krn ivc shfiek hoxgy pr iek sfl bIqx qy sRI lvlI ny isWKF df kuJ nhI sMvfiraf| pMjfbI BfsLf nUM dUjI BfsLf df sQfn dyx leI ibWl qF kFgrs dI ipwClI srkfr ny pfs kr idWqf sI pr ies bfry notIiPkysLn aprYl 2004 ivc hI jfrI kIqf igaf| notIiPkysLn qF jfrI ho igaf pr hfly qWk ies dy aml nhI hoieaf | kfrn iehI hY ik idWlI srkfr dy bhuqy aPsr pMjfbI BfsLf dy ivroDI hn | sRI lvlI ny vI koeI idlcspI nf leI| kyvl afpxI rfjnIqk siQqI mjLbUq krn leI hI Xqn kIqy| pMjfbI BfsLf pVfHAux leI skUlF ivc aiDafpk inXukq nhI kIqy jf rhy| KflI peIaF asfmIaF BrIaF nhI jf rhIaF| keI asfmIaF nUM Kqm hI kr idWqf jf irhf hY| idWlI srkfr ivc iek pMjfbI aPsr inXukq hY| Auh ieWklf kuJ nhI kr skdf| lokF vWlo afeIaF sfrIaF icWTIaF df Auqr pMjfbI ivc nhI idWqf jf irhf | ikqy ikqy koeI borz jLrUr pMjfbI ivc iliKaf idKfeI dy jFdf hY | sRI lvlI qoN isWKf dIaF AumIdF Kqm ho geIaF | lokF ny mMqrI vWl vyKxf CWz ky muV idWlI iswK gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn vWl vyKxf suLrU kr idWqf| suBfvk hI Aus smyN idwlI kmytI df pRDfn pRihlfd isMG cMZok sI ijs ny afpxI sfrI Aumr hI kFgrs nfl juV ky gujLfrI| kFgrs srkfr kolo Auh kuJ nf kuJ pRfpq kr sky| AunFH nUM kFgrs dI iksy lokl kmytI dI pRDfngI vI nsIb nf hoeI qy aKIr Auh afpxy Dn dy joLr qy akflIaF ivc af gey|

akflI jLbrdsq PuWt df isLkfr sn ,DiVaF ivc vMzy hoey| ies pfsy sRomxI akflI dl (bfdl) df gruWp pUrI qrfH srgrm sI aqy iesy gruWp df idWlI gurduafrf kmytI qy kbjLf sI pr ies gruWp nUM kmytI dIaF afm coxF ivc sRomxI akflI dl idWlI qoN hfr df sfhmxf krnf ipaf| idWlI akflI dl dy pRDfn sRI prmjIq isMG srnf shI mfainaf ivc isWK dy nyqf ho ky AuBry ijMnFH ny jQydfr sMqoK isMG qoN bfad idWlI dy isWKF dI suqMqr qor qy vfg zor sMBflI qy idWlI dy isWKF nUM vWKrI pwCfx idWqI| aihsfs krfieaf ik pMjfb dI rfjnIqI df idWlI dI rfjnIqI nfl koeI sbMD nhI| pMjfb dy isWKF dIaF smWisafvF nflo idWlI dy isWKF dIaF smwisafvF vWKrIaF hn| pMjfb dy isWK iksfn hn ,AunFH nUM KyqI dI Aupj vDfAux leI pfxI cfhIdf afpxy KyqF dI isMcfeI leI aqy afpxI rfjDfnI cMzIgVH cfhIdI hY pr idWlI dy isWKf dI ieMnFH muWidaF ivc koeI idlcspI nhI| AunFH dy muuWdy hn afpxy kfrKfinaF leI aqy afpxy vpfrk adfiraF leI shUlqF pRfpq krn dy| pMjfb dy akflI nyqfvF ny kdI idWlI dy isWKF dI pRvfh nhI kIqI| Auh idwlI afAuNdy hn jF qF kyNdrI srkfr kolo pMjfb leI shUlqF pRfpq krn leI jF isWKF kolo mfieaf iekWTI krn leI ikAuNik idWlI dy isWKF kol Dn-dolq dI kmI nhI| Auh akflI nyqfvF nUM idl KolH ky mfieaf idMdy hn pMjfb ivc coxF lVn leI jF AunFH mfieaf idWqI jd pMjfbI sUby leI morcy lWg rhy sn| AunFH ieh kdI nf soicaf ik pMjfbI sUby dI sQfpnf df AunFH nUM koeI lfB nhI| pMjfb dy isWKF aqy idWlI dy isWKF ivc ieko sFJ hY Dfrimk, sRI hirmMdr sfihb qy sRI akfl qKLq sfihb| aWj Drm dy nF qy komF nUM joiVaF nhI jf skdf pr isWKF dI sRI hirmMdr sfihb nfl ieMnHI zUMGI sFJ hY ik Auh kdI nhI tuWt skdI|

2004 dIaF aMiqRg borz dI codF sqMbr ‘c hoxIaF sn pr sRI cMZok ny jnvrI 2005 qWk tflx dI koisLs kIqI| AunFH ny mYNbrF nUM afpxy ZMg nfl pRBfivq krn dI koisLs kIqI pr mYNbr ajy vI AunFH dI tfeItlr nUM isropf dyx dI BuWl nUM nhI sn Buly| AuDr sRI srnf aqy sRI pRkfsL isMG bfdl dy akflI mYNbrF df smJoqf ho igaf qy sRI srnf dI muV ijWq hoeI | idWlI dy isWKF dy vfady nyqf sRI srnf ny gurduafrf kmytI dI vfgzor sMBflI | iek vfrI iPr muV ky idWlI dI isWK rfjnIqI gurduafrf pRbMDk kmytI dy afly duafly GuMmx lWgI hY | ies vyly iek pfsy gurduafrf pRbMD ivc suDfr ilafAux dI loV hY aqy dUjy pfsy isWK Drm dI mUl pCfx nUM hI cuxoqI idWqI jf rhI hY| sMG pirvfr vWlo sQfpq kIqI sMsQf ‘rfsLtrI isWK sMgq’ iswKF dIaF sPF ivc dfKl jo ky isWK rihq mirXfdfvF,mUl afdrsLf nUM nuksfn phuMcf skdI hY| aijhI siQqI ivc sRI srnf nUM pMQ ivroDI sLkqIaF ivruWD lVnf peygf| Drm pRcfr leI hMblf mrnf peygf iehdy leI vDIaf Dfrimk sfihq pMjfbI,ihMdI aqy aMgryjIL ivWc pRkfsLq kr ky dysL ivdysL ivc vMzxf cfhIdf hY| tI[vI cYnlf qy pysL kIqy jFdy pRogrfm isWK ivrsy dIaF gUMjf nUM nvF rUp dyxf peygf loV hY aMimRq sMcfr dI muihMm muV ky clfeI jfey| kuWl imlf ky idWlI dI isWK rfjnIqI df kyNdr gurduafrf kmytI AuBr afeI hY |

© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved.     info@sanjhsavera.com