Member
Punjabi Press Club of Canada

 
 

aKOqI sfDF df KihVf Cwzo

iewk AukFr dy lV lwgo
aKOqI sfDF df KihVf Cwzo
lwKF aKvfAux pey, bRhmigafnI
Bly loko dwsoN qF AunHF dI kI insLfnI.
ryq sIs qy pf ky kdy dyKx
dyKx rMbI nf lfhky KoprI nUM .
afry nfl cIrky, afpf dyKx
bMd-bMd qF iehnF ktvfAuxy nhI
cIk ichfVf jy bfibaF pf idwqf
smJ lYxf ieh GfqI ny kOm dy ivwc
puwTI Kl luhf ky nhI dyKI.
iswKI sLfn vDf ky nhI dyKI
pRvfr vfrky kdy nhI, ienHF izwTf
rUM ivwc afpf sfVky nhI, ienHF izwTf
goibMd isMG jy bMdUk nUM kry itst.
pfV dyvy Auh bfibaF dI sfrI ilst.
bfby kVfh nUM pYdy ny Bwj Bwj ky
kdy iZkfr nf mfrdy, ieh rwj ky.
duwD ivwc hI pwqI puaf lYdy.
rotI lMGy nf prOTy bxvf lYdy.
aMimRq vyly nf sfnUM jgf dyxf
TMzy pfxI nf, kdy nf nuhf dyxf.
zyry huMidaF kI rwbf, hnyr afieaf
bfby iswKI dI jVHF pey puwtdy ny.
lok aMbF nUM cUp ky suwtdy ny.
pr eyho bMdy cUpky, suwtdy ny.
rwb bhuq vDIaf clfAuNdf sI, dunIaF nUM.
BMbl Busy ivwc iehnF pf idwqy.
mIh pYx qy zwzU qF, bhuq dyKy.
qusI bfibaF dy mIh vrsf idwqy.
iek AuNkfr qF afKdf rwb eyko,
eyk AukFr dI BgqI krnI qUM.
ilKI koeI qkdIr nf myt sky,
"bsrf" eyk AukFr dI AuglI PVHnI qUM.
bldyv isMG bsrf

mfrc 15,  2005,     ipClIaF sfrIaF KbrF

 muwK KbrF

 

Kfilsqfn ijLMdfbfd dy nfhiraF nfl nvF sfl cVfieaf igaf
nfnksLfhI klMzr anusfr nvF sfl DUm Dfm nfl mnfieaf igaf

imsIsfgf (sFJ svyrf kYnyzf) AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb ivKy iswK kOm dy klMzr nfnksLfhI anusfr nvF sfl ies aYqvfr rfq nMU bVI DUm Dfm nfl mnfieaf igaf. svyr qoN hI sMgq pRbMDkF dy swdy qoN pRBfivq ho ky gurU sfihb dy crn prsx leI iekwqr ho rhI sI. 31 dsMbr vflI rfq dy dIvfn dI qrjL qy 13 mfrc idn aYqvfr dy sLfm dy dIvfn dI arMBqf hoeI. vwzI qfdfd ivwc sMgq dy iekwT nMU cVdI klf dI Bfvnf ivwc iBwjy gurbfxI kIrqn nfl mugD kIqf igaf. styj Aupr 6-7 iekwTy jiQaF ny ies dIvfn nMU vwKrI aqy invyklHI idwK pRdfn kIqI. gurduafrf sfihb ivwc syvfdfrF vloN pkOiVaF aqy grm grm jlybIaF dy lMgr lgfey gey ijs sdkf 13 mfrc nMU vI 31 dsMbr df BulyKf pY irhf sI.


vrlz iswK afrgynfeIjysLn dy sfbkf pRDfn sR[ ieMdrjIq isMG bwl ny sMgq nMU vDfeIaF pysL kridaF afpxI pMjfb PyrI bfry ivcfrF sFJIaF kIqIaF. AunHF dwisaf ik pMjfb ivwc iswK Drm df BivwK koeI AuWjlf nhIN hY pr AunHF nfl hI ieh ikhf ik ivdysLF ivwc iswK Drm df psfr vwD irhf hY ijs sdkf sfnMU AumId nhIN CwzxI cfhIdI. AunHF pMjfb dy hflfqF bfry ibafn kridaF ikhf ik AuQy pwg vflf nOjuafn lwBxf musLkl hY, nisLaF ny srdfrF dy muMizaF nMU afpxI igRPq ivwc burI qrHF nfl jkiVaf hoieaf hY. pMjfb ivwc iswK isafsq df burf hY.
ies mOky isafsqdfnF ny vI sMgq dy drsLn krky hfjLrI luafeI ijMnF ivwc zf[ rUbI Zwlf, nvdIp isMG bYNs, gurbKsL isMG mwlI aqy zf[ kuldIp isMG kulfr qoN ielfvf kYnyzf dy ieMmIgRysLn mMqrI sRI joa volpy dy nfm vrnxXog hn. ivcfr pysL krn vfilaF ivwc sR[ nCwqr isMG cOhfn, hrBjn isMG pMzorI, ieMdrjIq isMG bwl, suKimMdr isMG hMsrf, sR[ joigMdr isMG gryvfl, jsjIq isMG Buwlr aqy hrbMs isMG jMzflI qoN ielfvf smUh rfjnIqk bulfiraF ny nfnksLfhI klMzr anusfr mnfey jf rhy nvyN sfl dI sMgq nMU vDfeI idwqI.

pUrI irport vIrvfr nMU pVo jI

lfVf bxy do bwicaF dy bfp dI pulIs vwloN mYirj pYlys ivwc iCwqr pryz

aMimRqsr:- (kulivMdr Kihrf) eyQoN dy iewk mYirj pYils ivwc ivafh dI rsm leI hfjLr hoey mihmfnF dI Aus smyN hYrfnI dI hwd nf rhI jdoN dUsry ivafh smyN afnMd kfrj df “afnMd” lY rhy lfVy aqy Aus dy sfk-sbMDIaF dI pulIs vwloN “afnMd syvf” sLurU kr idwqI geI.

imlI jfxkfrI anusfr amrIkf qoN afey ipMz JUMdF (amrgVH), ijlHf sMgrUr dy iewk 50 ku sflf mnjIq isMG ZINzsf nfmI ies ivakqI  df ivafh 1991 ivwc mMzI aihmdgVH nyVy ipMz CMnf ivwcL hoieaf dwisaf jFdf hY aqy Aus dy do bwcy aqy pqnI ies smyN amrIkf ivwc rih rhy hn. mnjIq ZINzsf df iewk Brf mlkIq isMG pihlF hI amrIkf ivwc rihMdf sI ijs vwloN spONsr krn `qy mnjIq afpxy prvfr nflL amrIkf clf igaf. ivafh qoN qkrIbn 16 ku sfl bfad dUsrf ivafh krvf ky dfj lYx dI jfgI lflsf aDIn mnjIq iekwlf hI ieMzIaf afieaf aqy afpxy irsLqydfrF nflL iml ky aimRqsr dy iewk mYirj pYils ivwc aMdrKfqy ivafh df pRbMD kr ilaf. ivafh qoN iewk idn pihlF Aus dy pihly shury prvfr nUM ies cfl df pqf lwg jfx `qy pulIs qwk phuMc kIqI geI. pulIs vwloN qurMq kIqI geI kfrvfeI nflL ies gwl df pqf lwg igaf ik ivafh ikwQy aqy kdoN ho irhf hY. agly idn jdoN lfVf sfihb mohflI qoN brfq lY ky aimRqsr dy iewk mYirj pYils ivwc phuMcy qF mOky `qy hI pulIs vI phuMc geI aqy lfVy nUM lfvF dI rsm dOrfn hI ihrfsq ivwc lY ilaf igaf aqy sfry mihmfnF sfhmxy Aus dI iCwqr pryz kIqI geI.

AuDr ijs lVkI nflL ieh lfVf ivafh rcfAux jf irhf sI Aus dI Aumr koeI 18-20 ku sfl dwsI jf rhI hY. lVkI dy mfipaF df kihxf hY ik AunHF nUM ieh gwl iblkul hI nhIN sI dwsI geI ik ieh afdmI pihlF hI ivafihaf hoieaf hY aqy amrIkf ivwc ies dy do bwcy vI hn. BFvyN lVkI df prvfr kfPI Gbrfieaf hoieaf sI pr AunHF df kihxf sI Auh iPr vI rwb dy sLukrgujLfr hn ik smyN isr pqf lwg jfx `qy AunHF dI lVkI dI ijLMdgI brbfd hoxoN bc geI.

mOky `qy hfjLr pulIs aiDkfrIaF ny ies gwl `qy aPLsos jLfhr kIqf ik BFvyN afey idn aijhIaF vfrdfqF dIaF KLbrF pRYWs ivwc af rhIaF hn pr iPr vI ieh cflbfjL ivdysLI lfVy BolLy-BflLy prvfrF nUM afpxf insLfnf bxfAux ivwc kfmXfb ho rhy hn. pulIs vwloN ieh vI ikhf igaf ik aijhIaF vfrdfqF nUM TwlH pfAux leI pRsfsLn vwloN afAux vflLy idnF ivwc aihm PYsly ley jf rhy hn.

pulIs vwloN mnjIq ZINzsf ivruwD kys drjL krky kfrvfeI sLurU kr idwqI geI hY.

eyQy ieh vI ijLkrXog hY ik amrIkf ivwc rih irhf mnjIq df vwzf Brf mlkIq vI iesy qrHF iqMn vfr ivafh krvf cuwkf dwisaf jf irhf hY. 

amirMdr vwlo dohF dysLf dy snaqkfrF nUM afpsI kfrobfr krn df swdf

lfhor: cVHdy pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG df aWj ieQy puWjx qy lfimsfl svfgq hoieaf| lihMdy pMjfb dy muWK mMqrI,mMqrI mMzl dy mYNbr,snaqkfr aqy aiDkfrI jdoN AunFH nUM vfhgf srhWd qy lYx afey qF sYNkVy bwicaF ny dovF mulkF dy rMg ibrMgy komI JMzy lihrf ky ihMd-pfik dosqI dy nfary lfey| Zol dI qfl qy nWc rhy XuvkF ny mfhol nUM pUrI qrfH Bfvuk bxf idWqf| kYptn amirMdr isMG ny ies mOky qy pfiksqfnI pMjfb dy snaqkfrF nUM keI musLklF hox dy bfvjUd afpsI kfrobfr suLrU krn df sWdf idWqf| kYptn amirMdr isMG dI agvfeI hyT pMjfb df qkrIbn 60 mYNbrI vPd ieQy puWjf| ies ivc snaqkfr, mMqrI, aiDkfrI aqy pwqrkfr sLfml hn| cVHdy pMjfb qoN AunFH dy nfl isMcfeI aqy ibjlI mMqrI lfl isMG,sQfnk srkfr mMqrI coDrI jgjIq isMG,rfxf ky[pI isMG pfrlImYNtrI skWqr vI afey hoey hn| muWK mMqrI dI pqnI aqy lok sBf mYNbr bIbI prnIq kor do idn pihlF dy lfhor afey hoey hn| Bfrq dI srhWd pfr kridaF hI pfiksqfn dI vfhgf qy myly vrgf mfhol bixaf sI| kMizaflI qfr dy ies pfsy rMg ibrMgIaF pusLfkF pf ky skUlF dy bwicaF ny dohF mulkF dy komI JMzy hWQf ivc PVy hoey sn| lihMdy pMjfb dy muWK mMqrI prvyjL ielfhI afpxy mMqrI mMzl dy mYNbrF nUM lY ky svfgq krn leI puWjy hoey sn | lfhor sLihr dIaF keI AuWGIaF hsqIaF vI ieMnFH ivc sLfml sn| ies moky muhflI ikRkt df mYc vyK ky vfps af rhy pfiksqfnI nfl roxkf ivc hor vfDf ho igaf|

muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny aWj bfad dupihr dohF pMjfbF dy snaqkfrF dI sFJI mIitMg nUM sMboDn kIqf| ies moky qy lihMdy pMjfb dy snaqkfrF vWlo AuTfeIaF musLklF df ijLkr krdy hoey muWK mMqrI ny ikhf ik bysWLk Auh komI nIqI qF nhI bxf skdy pr ies pfsy nUM PYsly lYx leI afpxy mulkF dIaF srkfrF qy dbfa pfAuxgy| AunFH ikhf ik ies vyly loV hY ik musLklF nUM pfsy rWKdy hoey suLrUafq kIqI jfvy aqy musLklF df hwl lwiBaf jfvy| AunFH ikhf ik vIjLf musLklF vI hWl kIqIaF jfxgIaF| AunFH ny snaqkfrF nUM GWto GWt pRogrfm qy koeI smJoqf krn dI slfh idWqI| AunfH mMinaF ik bglIhfr zYm smyq keI musLklF hn pr ienFH musLklF kfrn idl CWzx dI loV nhI hY| snaqkfrF nUM aWgy vWDx leI kuJ nf kuJ krn dI loV hY | AunFH ikhf ik aMimRqsr aqy lfhor dy ivckfr vfhgf PrI joLn bxfieaf jf skdf hY| AunFH ikhf ik ieh suLrUafq pMjfbI hI kr skdy hn |

keI snaqkfrF ny dohF pMjfbF dy snaqI kfrobfr leI vfhgf hWd qoN dohIN pfsI kyNdr KolHx df suJfa idWqf| lfhor cYNbr dy pRDfn mIaF rihmfn ny dohF pMjfbF dI sFJ vDfAux leI joLr idWqf| sI[afeI [afeI dy Bfrq dy AuWqrI joLn dy pRDfn rkysL BfrqI imWql ny ikhf ik jykr dohF pMjfbF dI sFJ ho jFdI hY qF ies nfl kfrobfr nUM qkVf huMgfrf imlygf| AunFH ny bfgbfnI,sbjILaF aqy keI hor KyqrF ivc sihXog leI joLr idWqf| atfrI qoN idlbfg isMG dI irport anusfr kYptn amirMdr isMG ny vfhgf srWhd qy ikhf ik dohF dysLf ivckfr vpfrk sbMDF nUM mjLbUq krnf kyNdr srkfr dy aiDkfr Kyqr ivc hY pr AunFH dI srkfr ies idsLf ivc ZwukvF mfhol isrjx dI BrpUr koisLs kr rhI hY| AunFH ikhf ik ies smyN dohF dysLf ivc 2000 imlIan zflr df tryz ho irhf hY jo ik aWj dy mukfbly bhuq GWt hY| AunFH ikhf ik jy vfhgf srhWd dy rsqy vpfr dI pRvfngI iml jFdI hY qF ies nfl pMjfb dI afriQkqf nUM bhuq vWzf lfB imlygf ikAuik pfiksqfn nUM ByjIaF jfx vflIaF cIjLf jo pihlF kyNdrI eysILafeI dysLf aqy imzl eIst rfhIN ByjIaF jFdIaF sn,Auh isWDIaF vfhgf srhWd rfhNI Byjx nfl Krcf GWt afvygf| AunfH afpxI pfik PyrI sbMDI jfxkfrI idMidaF ikhf ik Auh aqy pfiksqfnI pMjfb dy muWK mMqrI coDrI prvyjL ielfhI vWlo sFJy qor qy mfnFvflf qoN sRI nnkfxf sfihb nUM jfx vflI sVk df nINh pWQr rWKxgy ijs nfl sRI nnkfxf sfihb nUM jfx vfly XfqrIaF nUM lfhor bfeIpfs qoN isWDy sRI nnkfxf sfihb jfx dI shUlq imlygI| AunfH dwisaF ik coDrI prvyjL ielfhI vWlo sRI nnkfxf sfihb dy afly -duafly df suMdrIkrn krn leI pihlF hI keI vWzy pRfjYkt suLrU kIqy gey hn| AunFH dwisaF ik aMimRqsr qoN nnkfxf sfihb qoN cWlx vflI bWs dI qfrIK sbMDI kyNdr srkfr vWlo CyqI hI PYslf kIqf jf irhf hY aqy afs hY ik ieh bWs CyqI hI suLrU ho jfvygI|

afr[aYs [aYs nfl hoeI mIitMgf ivc ‘gupq ‘vflI koeI gWl nhI sI -bfbf bydI

jlMDr :- afr[aYs[aYs nfl hoeIaF afpxIaF mIitMgf bfry spwsLt kridaF bfbf srbjoq isMG bydI ny ieQy jfrI iek pRYsw ibafn rfhIN ikhf hY ik ieMnFH mIitMgf bfry isWK sMgqF nUM lgfqfr AuNdo hI dWs idWqf igaf sI aqy ieMnHF ivc gupq vflI koeI gWl nhI sI| aWj aKbfrF ivc CwpIaF KLbrF bfry afpxf pRqIkrm jLfhr kridaF gurmiq isDFq pRcfrk sMq smfj dy pRDfn bfbf bydI ny ikhf hY ik Audo kyNdr ivc BfrqI jnqf pfrtI dI srkfr dy kihx qy afr[aYs[aYs ny AunFH kol isWK msilaF bfry gWlbfq krn leI phuMc kIqI sI aqy asIN AunFH nUM bVf spWsLt dWs idWqf sI ik jylFH ivc njLrbMd isWK nojvfn dI irhfeI,pRdysLf ivWc vWsdy isWKF dIaF kflIaF sUcIaF Kqm krn prdysLf ivc jlfvqnI Bog rhy isWK nojvfnF dI dysL vfpsI DrmI POjIaF qy isWK sMGrsL dy pIVq pirvfrF dy vsyby aqy isWKF dI vWKrI pCfx nUM mfnqf idqy ibnF kyNdr srkfr nfl koeI gl nhI ho skdI| AunFH ikhf ik ies sbMDI afr[aYs[aYs dy sInIar afgUaF qy AunFH drimafn iek mIitMg dmdmI tksfl dy hYzkuaftr cok mihqf ivKy aqy Aus dy bfad iek mIitMg luiDafxy hoeI sI ijs bfry isWK sMgqF nUM AudoN hI pRYsw rfhIN sUicq kr idWqf igaf sI pr afr[aYs[aYs isWK pMQ dIaF ieh mMgf mnvfAux ivc asPl rhI sI ies krky Aus nfl aWgo gWlbfq krn qoN ienkfr kr idWqf igaf sI|

bfbf srbjoq isMG ny ikhf ik AunFH nUM ieh jfxkfrI ies Kbr qoN imlI hY ik pRkfsL isMG bfdl ny AuNdo jylFH ivc njLrbMd isWK nojvfnF dI irhfeIaf sKq ivroD kIqf sI| bfbf bydI ny ikhf ik AuNj asIN bfdl srkfr bxn qoN bfad 1997 mfrc ivc hI sMq smfj df iek vPd lY ky pRkfsL isMG bfdl nUM ieMnHF mMgf sbMDI imly sI pr AunFH ny ieh kih ky sfzf mUMh bMd kr idWqf sI ik qusI ieMnFH jylFH ivc bYTy nojvfnF nUM irhfa krnf ky mYnUM golI mrvfAuxI cfhuMdy ho aqy asI ieh gwl Aus vyly isWK sMgqF dy iDafn ivc ilaf idWqI sI| AunFH ikhf hY ik ieMnFH mIitMgf dy gupq hox bfry kIqf jf irhf pRcfr guMmrfhkuMn hY aqy ies ivc koeI swcfeI nhI| bfbf srbjoq isMMG ny ikhf ik

afr[aYs[aYs dy sInIar afgU Aus qoN bfad vI AunFH nfl gWlbfq krn dI ieWCf jLfhr krdy rhy pr sMq smfj dy sInIar afgUaF dI sihmqI nfl asIN AuWprlIaF mMgf mMny ibnF ies gWlbfq qoN lgfqfr ienkfr krdy rhy hF|

vWzy gurduafiraF nyVy skUl KolFHgy : jgIr kor

kFdIaF: ieQo njLdIkI gurduafrf dmdmf sfihb (sRI hrgoibMdpur) ivKy srovr dI kfrsyvf aWj afrMB hoeI | ies mOky sMgqF dy BrvyN iekWT nUM sMboDn kridaF sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jfgIr kor ny ikhf ik bfbf hrbMs isMG idWlI vfly ies asQfn dI kfr syvf afrMB kr rhy hn| ieh mhfn kuMB ivc sMgqF nUM vI vWD-cVH ky ihWsf pfAuxf cfhIdf hY | sMgqF bysLk sonf, cFdI aqy mfieaf dI syvf kr rhIaF hn pRMqU gurbfxI muqfbk hWQI syvf vI krnI cfhIdI hY| AunFH ieh vI ikhf ik sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI ny vWzI pWDr qy 400 sflf gurU gRMQ sfihb df pRkfsL idvs sRI aMimRqsr sfihb ivKy, 300 sflf sLhIdI idvs vWzy sfihbjLfidaF df cmkor sfihb aqy Coty sfihbjfidaF df PiqhgVH sfihb ivKy, 500 sflf sRI gurU aMgd dyv jI df pRkfsL idvs KzUr sfihb ivKy mnf ky isWK nojvfn pIVIH nUM afpxy ivrsy nfl joVn df Xqn kIqf hY | nisLaf aqy piqqpuxy nUM TWlH pfAux dy afsfr ley sn| AunFH ikhf ik hux 1 qoN 4 meI nUM mukqsr dI pivWqr DrqI qy 40 mukiqaF dI Xfd ivc qIjI sLhIdI sLqfbdI mnfeI jfvygI, AuQy sLhIdf dI Xfd ivc XfdgfrI gyt bxfey jfxgy| AunFH dwisaF ik sRomxI kmytI ny ieh vI PYslf kIqf hY ik ijMny vI akflI morcy,vWzy GWlUGfry, Coty GWlUGfry dy sLhIdf dIaF XfdgfrF bxfeIaF jfxgIaF ijwQy vWzy gurduafry sfihb hn| AuQy skUl vI KolyH jfxy| ieh skUl gurduafrf sfihb dI golk aqy lokF dy sihXog nfl clfey jfxgy|

ijLlHf akflI jwQy dy pRDfn suWcf isMG lMgfh ny ikhf ik aWj isWK nojvfn pIVIH kys kql krvf ky kMnf ivc muMdrf puafeI GuMm rhI hY | sRomxI kmytI ieWklI kuJ nhI kr skdI sfnUM sfiraF nUM afp-afpxy bwicaF nUM ieMnFH kMmF qoN rokx leI aqy afpxy ieiqhfs aqy ivrsyN qoN jfxU krfAux df Xqn krnf cfhIdf hY| pUhlf htfAu kmytI dy cyarmYn krnl (irtf), jI[aYs[sMDU ny sMboDn kridaF ikhf ik ijhVy lok bfxf pf ky glq kMm krdy hn AunFH ivruWD ztWxf cfhIdf hY| ivDfiek kYptn blbIr isMG bfT ny ikhf ik iek bhuq hI ieiqhfsk asQfn hY| ies moky hlky qoN sRomxI kmytI dy mYNbr BfeI ksLmIr isMG birafr ny vI sMboDn kIqf|

bfdl df isWK ivroDI ichrf afr[aYs[aYs ny nMgf kIqf

luiDafxf(qijMdr isMG) : afr[aYs[aYs vWlo pRkfisLq kIqy gey iek dsqfvyjL ivc Kulfsf kIqf igaf hY ik aYn[zI[ey srkfr smyN kyNdrI gRih mMqrI ny tfzf aDIn jylH ivc bMd isWK kYdIaF dI irhfeI leI pWkf mn bxf ilaf sI pr Aus smyN pMjfb dy muWK mMqrI pRkfsL isMG bfdl vWlo ivroD krn df vWzf kfrn ieh sI ik jo isWK nojvfnF nUM jylHF vWlo irhfa kIqf igaf qF pMjfb df mfhol iPr ivgV skdf hY | ies gWl df ivroD bfdl ny sfbkf pRDfn mMqrI vfjpfeI qwk kridaF ikhf ik isWK nojvfn jylFH ivco irhfa ho ky AunFH dI srkfr leI isrdrdI bxngy| sRomxI Kflsf dl dy dPqr ivco jfrI pRYsw ibafn rfhIN myjr isMG Kflsf ny ikhf ik afr[aYs[aYs vWlo kIqy ies snsnIKyjL pRgtfvy nfl bfdl df isWK ivroDI ichrf bynkfb ho igaf hY| ipCly iqMn dhfky qoN isWK pMQ qoN jo musIbqF afeIaF hn, bfdl Aus leI isWDy qor qy ijLMmyvfr hY| AunFH ikhf ik bfdl ny sWqf smyN aqy hux ipCly iqMn sfl qoN sLhId isWK nojvfnF aqy AunfH dy pirvfrF nfl hmdrdI df iek vI sLbd nhI boilaf aqy hux bfdl DrmXuWD morcy dy sLhIdF dIaF Xfdf bxfAux aqy snmfn krn dIaF gWlF kr irhf hY| ieh sB bfdl df bhrUpIafpx hY| bfdl ny kdy vI pMQ aqy pMjfb df Blf nhI soicaF| sRomxI Kflsf dl ny mMg kIqI hY ik bfdl sRI akfl qKLq sfihb qoN pysL ho ky isWK pMQ aqy nojvfnF ivruWD inBfeI geI BUimkf bfry spWsLtIkrn dyvy|

idwlI Drny leI nOjvfnF df vWzf kfPlf bYNs dI agvfeI `c rvfnf

luiDafxf(qijMdr isMG) : kFgrs srkfr dIaF DWkysLfhIaF aqy lok mfrU nIqIaF ivruWD sRomxI akflI dl vwlo idWlI ivKy idWqy jf rhy Drny ivc sLfml hox leI sRomxI XUQ akflI dl luiDafxf sLihrI df iek vWzf jWQf ijLlHf pRDfn ismrnjIq isMG bYNs dI agvfeI hyT idWlI leI rvfnf hoieaf| ies moky qy s[bYNs ny dWisaF ik pfrtI pRDfn pRkfsL isMG bfdl,XUQ ivMg dy srpRsq suKbIr isMG bfdl aqy XUQ dy komI pRDfn sLrnjIq isMG iZWlo dy afdysLf anusfr XUQ akflI dl luiDafxf sLihrI dy nojvfn vrkrF df 10 bWsf df iek ivsLfl kfPlf iodWlI Drny ivc sLfml hox leI jf irhf hY| pMjfb dI mojUdf kFgrs srkfr ny jo DWkysLfhIaF kIqIaF hn| ajnflf Aup cox aqy cMzIgVH ros Drny smyN akflI lIzrisLp aqy akflI vrkrF qy jo aiqafcfr kIqy hn| Auh lokqMqr df kql hY| ies dy ivruWD afvfjL bulMd krn elI akflI lIzrisLp dy hukmF anusfr luiDafxy qy nojvfnF df vWzf kfPlf Drny ivc sLfml hovygf|

sLkqI kpUr gMdI mWCI : ipRtI ijLMtf

muMbeI: iPlm inrmfqfvF dI AuWGI jQybMdI dI iPlm aYz tYlIivjLn pRoizAUsr igWlz afP ieMzIaF ny sLkqI kpUr qy keI qrfH dIaF pfbMdIaF lwgf idqIaF hn| ieQy igWlz dy skWqr jnrl sRI aYs[syn vWlo jfrI iek ibafn ivc ikhf igaf hY ik sLkqI kpUr afpxy kIqy leI jnqk qOr qy muafPI mMgI | igWlz ny afpxy sfry mYNbrF nUM ikhf hY ik Auh afpxIaF nvIaF iPlmF ivc sLkqI kpUr nUM nf lYx| sRI syn ny ikhf ik sfzy mYNbr hmysLf AuWcf ikrdfr idKfAuNdy hn| iPlm snaq df mwuK afDfr hI AuWc irvfieqF qy AuWc cirWqr hY| sLkqI kpUr ny ijs qrfH iek aiBnyqrI bxn dI ieWCuk kuVI nfl glq iksm df vrqfE kIqf nUM muWK rWKidaF AunFH qy ieh pfbMdIaF lfeIaF jf rhIaF hn| ies dorfn aiBnyqrI ipRMtI ijLMtf ny afstRylIaf qy tYlIPon qy XU[aYn[afeI nUM dwisaF ik ieh bVy aPsos vflI gWl hY ik sLkqI kpUr ny Auh kMm kIqy hn ijMnFH bfry iPlm jgq nfl juVy lokF qoN AumId nhI kIqI jf skdI| mYN vI iPlm jgq nfl sbMDq hF pr aWj mYnUM sLkqI kpUr df sfQI hox qy sLrimMdgI mihsUs ho rhI hY| sLkqI kpUr iek Auh mWCI hY ijhVy sfry qlfa nUM gMdf kr rhI hY|

iesy dorfn BfrqI jnqf pfrtI ny kFgrs kol mMg kIqI hY ik Auh dysL kolo muafPI mMgy ikAuNik Aus ny ngmf qy sLkqI kpUr vrgy iPlmI klfkfrF nUM lok sBf dIaF ipClIaF coxF ivc afpxy stfr pRcfrkF vjo vriqaF sI| ieMnFH dovF klfkfrF ny afpxy kMmf nfl ijQy iPlm jgq nUM bdnfm kIqf hY AuQy nfl hI kFgrs pfrtI nUM Zfh lgfeI hY | Bfjpf sMsdI pfrtI dy bulfry sRI ivjY kumfr mlhoqrf ny gWlbfq kridaF ikhf ik ngmf dy aMzr vrlz nfl sMprk df pqf lWgf hY, jdik sLkqI kpUr nUM iek tI[vI cYnl ny aiBnyqrI bxn dI ieWCuk kuVI jo asl ivc pWqrkfr sI, nUM ibsqrf grm krn leI kihMidaF ivKfieaf| AunfH ikhf ik sfnUM ieh gWl smJ ivc nhI afAuNdI ik aijhy iPlmI isqfiraF dI kFgrs ikAuN mdd lYNdI hY| kFgrs nUM aijhy glq lokF nfl sbMD rWKx leI dysL vfsIaF kolo muafPI mMgxI cfhIdI hY |

afeI[ey[aYn[aYs muqfbk sLkqI kpUr ny ieh gWl sfbq kr idWqI hY ik Auh inWjI ijLMdgI vI Klnfiek hY | iek tI[vI cYnl vlo sLUitMg afpRysLn dOrfn sLkqI kpUr qy iek mihlf pWqrkfr dOrfn sYks sbMDF nUM Aujfgr krn kfrn sLkqI kpUr dI siQqI Krfb ho geI hY | Aukq kuVI sbMDq tI[vI cYnl dI iek pWqrkfr sI qy Aus ny bflIbuWz ivc kMm krn dy bhfny sLkqI kpUr nfl sMprk sQfipq kIqf sI | sLkqI kpUr ny kuVI nUM bflIvuWz dIaF iPlmF ivc rol idvfAux dy nF qy sYks sQfipq krn dI mMg kIqI sI| sLkqI kpUr qy kuVI drimafn hox vflI gWlbfq nUM irkfrz kIqf jf irhf sI| sLkqI ny Aus kuVI nuM ieh vI ikhf sI ik aYsLviraf rfey, ipRtI ijLMtf qy suLsimqf syn nUM vI iPlmF ivc afAux qoN pihlF pRisWD inrmfqf-inrdysLk dy ibsqry grm krny pey sn| ies Gtnf ipWCo jdoN sLkqI kpUr ny iek pRYsw kfnPrMs sWd ky ieh ikhf ik Aus nUM Psfieaf igaf hY qF koeI vI ieh gwl mMnx leI iqafr nhI hoieaf| bflIvuWz dy lokF nUM guWsf sLkqI kpUr qoN kuVI drimafn sYks sMbMDF nUM lY ky nhI sgoN Aus vlo cotI dy inrmfqf -inrdysLkf qy mMnIaF -pRmMnIaF aiBnyqrIaF qy lgfey dosF nUM lY ky hY| bflIvuWz dy iek pRisWD inrdysLk ny ikhf ik sB lok jfxdy hn ik sLkqI kpUr dI bflIvuWz ivc kI hYsIaq hY| Auh afpxy ibafn nfl bflIvuWz ivc mjLfk df ivsLf bx gey hn | sLkqI kpUr nuM ieh gWl socxI cfhIdI sI ik Aus dI ieh hYsIaq nhI hY ik Auh iksy kuVI nUM iPlmF ivc rol idvf sky| bflIvuWz dI iek pRisWD mihlf inrmfqf ny ikhf ik hux qF sLkqI kpUr leI bflIvuWz dy drvfjyL bMd ho jfxgy| sLkqI kpUr ny ijs qrfH XsL joLhr qy suBfsL GeI df nF ilaf hY Auh brdfsLq dy kfbl nhI| sLkqI ny qF pUrI iPlmI dunIaf nUM afpxf dusLmx bxf ilaf hY| iek hor aiBnyqrI ny ikhf ik sLkqI nfl jo vI hoieaf hY Auh Ausy kfbl hY|

mhfrfjf dlIp isMG dy buwq dI nslpRsqF vwloN byadbI

lMzn:- QYtPorz norPok dy ksby ivc pMjfb dy afKrI sLfsLk mhfrfjf dlIp isMG dy 50 hjLfr poNz dI lfgq nfl bxy kFsI dy buWq Aupr nslIvfdIaF ny icWtf pYNt kr ky nfjILvfd df svfsiqk icMnH aMikq kr idWqf| ksby dy myar ny ieMnFH sLrfrqI ansrF nUM inrfsL aqy bImfr ikhf hY| puls ny ies Gtnf nUM nslI qor qy BVky hoey ivakqIaF df kfrf dwisaF hY| XU[ky ivc kImqI isWK ivrfsq aqy afkrisLq sYlfnI kyNdr ivc siQq ies buWq nUM TIk krn ivc hjLfrf poNz Krc afAuxgy| myar roa kIa ny ikhf hY ik ieMnFH hulVbfjLf nUM kYd dI sjLf hoxI cfhIdI hY| pMjfb dy afKrI sLihjfdy mhfrfjf dlIp isMG (1838-1893) ibRtyn dy aylvYzn hfl ivc rhy sn| mhfrfjF ny afpxy aiDkfr aMgryjLf nUM qbdIl kr ky, pYnsLn lY leI sI aqy sWPok cwl igaf sI ijQy 1864 ivc Aus ny aYlIvyzn astyt KrIdI sI| dlIp isMG sYnItrI trWst ny ieh buWq 1999 ivc bxfieaf sI| trWst dy zfierYktr hribMdr isMG ny ies Gtnf qy BfrI duWK pRgt kIqf hY|

BwTl dI muKrjI nfl bYTk

cMzIgVH:- jdoN iek pfsy pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG afpxy sInIar mMqrI sfQIaF nfl cfr rojLf pfiksqfn dory qy cWly gey hn,AuQy aWj dUjy pfsy Aum muWK mMqrI bIbI rfijMdr kor BWTl acfnk idWlI rvfnf ho geI| jfxkfrI anusfr AunfH idWlI ‘c pMjfb dy pfrtI mfmilaF dy ieMcfrjL pRxb muKrjI nfl bYTk kIqI| ies bYTk ‘c hoeI gWlbfq dy vyrvy pRfpq nhI ho sky| imlI jfxkfrI anusfr BWTl vWlo kWl 15 mfrc nUM idWlI ‘c hI pRDfn mMqrI mnmohn isMG aqy sInIar nyqf aMibkf sonI nUM imlx df pRogrfm hY| vrnxXog hY ik BfvyN BWTl kol Aup muWK mMqrI df ahwudf hY pr muwK mMqrI cfr idn dy pfiksqfn dory dy bfvjUd AunHF nUM muWK mMqrI df kMm kfr nhI dy gey aqy jgmIq brfV df mfmlf vI ieMnIH idnIN hfeIkmFz kol ivcfr aDIn hY,ijs krky BWTl dI mwuKrjI qy hfeIkmFz dy hor nyqfvF nfl bYTk dI kfPI aihmIaq hY|

myrI pqnI ‘qy awK sI ies leI mYnUM JUTf Psfieaf igaf

cMzIgVH:- pMjfb rfj mnuWKI aiDkfr kimsLn kol iek anoKf mfmlf afieaf hY ijs ivc iek nojLvfn ny dos Llfieaf hY ik Aus dI pqnI qy kuJ puls aPsrF dI aWK sI aqy jdoN asIN nhI JUky qF myry ivruWD JUTf mfmlf drj krvf idWqf igaf| kimsLn ny ies mfmly nUM gMBIrqf nfl lYNdy hoey sUbf srkfr qoN irport mMg leI hY| ies nojvfn df kihxf hY ik Aus df ivafh qkrIbn 2 sfl pihlF afpxy hI sLihr dI kuVI nfl hoieaf sI| ijvyN ijvyN iek puls aiDkfrI dI AunfH nfl jfx pCfx ho geI aqy AunfH dy Gr afAux-jfx lWgf| Aus dI gYr hfjLrI ivc vI puls aiDkfrI Aus dy Gr afAuNdf sI ijs kfrn Aus dI pqnI kfPI pRysLfn sI| Gr afAux leI Auh koeI nf koeI bhfnf lWBdf rihMdf sI|

ies puls aiDkfrI nfl kuJ hor aiDkfrI vI afAuxy suLrU ho gey ijs qy Aus dI pqnI ny ieqrfjL kIqf| Auh aiDkfrI ieho kihMdf huMdf sI ik Gr ivc Aus nUM afrfm nhI imldf ies leI Auh 10-15 imMt iewQy af jFdf hY| ies qoN bfad ieh puls aiDkfrI Aus dI pqnI nfl asLlIl gWlF krn qy Auqwr afey aqy pqnI dy dWsx qy jd Aus ny ieMnHF aiDkfrIaF nUM Gr afAuxo roikaF qF Aus dy bury idn suLrU ho gey| ies nojvfn df kihxf hY ik ieMnHF aiDkfrIaF ny iPr qF kih hI idqf ik Auh Aus dI pqnI nUM psMd krdy hn ies leI Aus dy Gr afAuNdy hn| AunFH Aus nUM DmkI vI idwqI ik jy Aus ny koeI rukfvt pfAux dI koisLs kIqI qF nqIjy Bugqxy pYxgy| ieMnFH gWlF dI pRvfh nf krdy hoyey Auh afpxy pirvfr dI rfKI krn lWgf qF dosIL puls aiDkfrIaF ny Aus ivruWD JUTf kys drj krvf ky Aus nUM jylH Byj idWqf| ies qoN bfad Aus dI pqnI nUM rUposL hoxf ipaF ikAuNik ieh aiDkfrI Aus dy ipWCy lWgy hoey sn| nojvfn df kihxf hY ik Aus ny keI QFNeI isLkfieq kIqI pr Aus dI koeI suxvfeI nhI hoeI|

zfZy inrfsL ny BfeI mrdfnf dy vMsLj BfeI lfl

mfCIvfVf:- ipCwly keI viraF qo sRI hirmMdr sfihb ivKy kIrqn krn dI ieWCf idl ‘c lY ky ihMdUsqfn afey,BfeI mrdfnf dI 17 vIN pIVI dy BfeI lfl sRomxI kmytI vWlo drbfr sfihb ivc kIrqn krn dI pRvfngI nf idWqy jfx kfrn zfZy mfXUs hn| aWj ieQy ieiqhfsk gurduafrf crn kMvl sfihb ivKy suLuD rfgF ‘c gurbfxI gfien krn AuprMq AunFH ikhf ik ies sQfn qy kIrqn krky rUh nUM bVI iqRpqI imlI hY| AunfH ikhf ik mfCIvfCf dI sMgq vwlo jo mfx siqkfr nsIb hoieaf ,Aus leI Auh Ayumr Br sUkrgujLfr rihxgy| jdoN AunfH nUM ieMny mhfn rbfbI dI vMsL‘c hox qy iml rhy mfx siqkfr dI gWl CyVI geI qF AunfH dIaF aWKF ‘c hMJU af gey| AunfH ikhf ik isWK kom qF AunFH nUM BfeI mrdfny dI aMsL ‘c hox krky hWQI CfvF kr rhI hY pr kom dI suprIm sMsQf sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI AunFH nUM hfly vI hirmMdr sfihb ‘c kIrqn krn dI afigaf nhI dy rhI| AunfH df kihxf sI ik jdoN hornF DrmF dy BgqF dI bfxI gurU gRMQ sfihb ‘c drj hY qF iPr hor DrmF dy rfgIaF dy Aus pivWqr sQfn, ijs dI nINh vI muslmfn PkIr sfeIN mIaF mIr ny rWKI sI ‘c iek muslmfn dy kIrqn krn qy mnfhI krky,iswK Drm dI sBy sFJIvfl sdfien rIq qy hI ikAuN AuNgl kIqI jf rhI hY|

AunFH ikhf ik jdoN sRomxI kmytI ieh afKdI hY ik drbfr sfihb ‘c kyvl isWK Auh hI aMimRqDfrI hI kIrqn kr skdy hn qF AunFH dy mn nUM bVI Tys puWjdI hY ik mjhbI qoN Aupr mMny jFdy ies amIr qy nvInqm Drm ‘c purfqnvfdI soc ikAuN hY | AunFH bVy hI buJy mn nfl ikhf ik jdoN gurU nfnk sfihb nfl AunFH dy pUrvjL BfeI mrdfnf rbfb vjf ky isWKI df pRcfr krdy rhy sn qF Aus moky gurU sfihb ny vI kdy BfeI mrdfny dy muslmfn hox qy ieqrfjL nhI sI kIqf | AunFH ikhf ik Auh mfs qy nsyL qoN pUrI qrfH pRhyjL rWKdy hn | isWK Drm ‘c zUMGI afsQf rWKdy hn iPr vI kI isWKI df bfhrI BysL jLrUrI hY| bVI hI mfXUsI ‘c AunFH ikhf ik hux Auh hirmMdr sfihb ‘c kIrqn krn vfsqy muslmfn qoN isWK ikvyN bx jfx| AunfH pRmfqmf vWl hWQ kridaF ikhf ik jdoN qk Aus df hukm hovygf Auh hr vfrI iesy afs nfl ihMdusqfn afAuNdy rihxgy ik sLfied ies vfrI drbfr sfihb ‘c kIrqn krn dI afigaF iml jfvy|

© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved.     info@sanjhsavera.com