|
afjLfdI dy mksd dI pUrqI leI iekwqr ho rhy
hF: BfeI dljIq isMG KLflsf -pRdIp isMG KLflsf
mukqsr:
(ivsLysL irport-sFJ svyrf)pMQk ihwqF ƒ muwK rwKidaF aqy iswK
sMGrsL ivc nvIN rUh PUkx leI sLRomxI KLflsf dl aqy dl KLflsf
df CyqI hI eykIkrn ho jfvygf. ieh aYlfn 14 mfrc 2006 ƒ
KLflseI jfho jlfl dy pRqIk holy muhwly dy idhfVy `qy sRI
anMdpur sfihb ivKy hoeI sFJI pMQk kfnPrMs ivc dohF dlF vloN
sFJy qOr `qy kIqf igaf. dohF dlF vloN ies PYsly ƒ isDFqk qOr
`qy mMnx qoN bfad ies sbMDI iek cfr mYNbrI kmytI df gTn kr
idwqf hY.
ies
smyN kfnPrMs ƒ sMboDn kridaF sLRomxI KLflsf dl dy pRDfn BfeI
dljIq isMG KLflsf ny ikhf ik asIN iswK kOm dI afjLfdI dy
mksd dI pUrqI leI iekwqr ho ky vIhvIN sdI ivc sLhId sMq
jrnYl isMG KLflsf iBMzrFvfilaF vloN arMBy sMGrsL ƒ awj nvyN
isirAuN sLurU kr rhy hF. ieh eykqf smyN dI muwK loV hY aqy
ies dI bVI isLwdq nfl AuzIk ho rhI sI. AunHF ikhf ik sfzI
koisLsL rhygI ik asIN KLflsf pRgt idvs qoN pihlF eykqf dy
ies aml ƒ pUrf kr leIey. iswK kOm dI mOjUdf siQqI bfry ivcfr
pRgt kridaF AunHF ikhf ik kOm dy hr pwK qoN iswK siBafcfr dI
Jlk imlxI cfhIdI hY. AunHF siQqI gMBIr hox dy bfvjUd nOjvfnI
ivc afpxy mUl sbMDI AuWT rhI qFG ƒ pivwqr sMkyq dwisaf.
sMsfrIkrn qy siBafcfrF dy ByV dy ies dOr ivc afpxI siQqI
sMBflx qy nOjvfnF ƒ smyN dy hfxI bxfAux dI loV `qy jLor
idMidaF AunHF ikhf ik sfƒ afpxy mUl, mOjUdf siQqI aqy BivwK
bfry jfgirq hoxf pvygf.
kfnPrMs
ƒ sMboDn kridaF dl KLflsf dy pRDfn BfeI sqnfm isMG pfAuNtf
sfihb ny ikhf ik sfzI kOm df KLfqmf krn leI bVIaF socIaF
smJIaF qy guwJIaF sfijLsLF rcIaF jf rhIaF hn. sUcnf kRFqI df
lfhf lY ky dusLmx ies ƒ sfzy ivruwD bhuq hI mfrU hiQafr vjoN
vrq irhf hY jd ik asIN ies pwKoN inhwQy hF. AunHF ikhf ik
sfƒ bfkI dunIaF qoN alwg-Qlwg krn qy sfzf aks ivgfVn leI isr
qoV Xqn kIqy jf rhy hn. ijsdf Cotf ijhf Jlkfrf hfl hI ivc
jLI[tI[vI[ dy hmly rfhIN ivKfieaf vI jf cuwkf hY. AunHF ikhf
eykqf df ieh aml aijhIaF pMQ ivroDI sLkqIaF ƒ BFj dyx qy kOm
dI cVHdI klf leI Ausfiraf jf irhf hY. AunHF ikhf ik iswK kOm
dI afjLfdI ƒ pRxfeI hr jQybMdI ies eykqf ivc sLfml hovy.
ies smyN
pysL kIqy gey pihly mqy anusfr iswK kOm dI afjLfdI dy sMGrsL
ƒ jfrI rwKx pRqI vcnbwDqf pRgtfeI geI. dUjy mqy anusfr Bfrq
srkfr vloN iswK kOm dy afjLfdI sMGrsL ƒ kuclx aqy mIzIey dI
durvrqoN rfhIN iswKF ƒ bdnfm krn dI inKyDI kIqI geI. qIjy
mqy rfhIN aMqrrfsLtrI BfeIcfry ƒ iswKF dy svYinrxy dy hwk ƒ
mfnqf dyx dI apIl kIqI geI. cOQf mqf pRo[ divMdrpfl isMG jI
dI PFsI dI sjLf dy ivruwD pfs kIqf igaf qy ikhf ik kyhr isMG
vFg iek hor bydosLy iswK df isafsI kql brdfsLq nhIN kIqf
jfeygf aqy aMqrrfsLtrI BfeIcfry ƒ ies muwdy `qy afpxI BUimkf
inBfAux dI apIl vI kIqI. pMjvyN mqy rfhIN Bfrq srkfr qoN
anMd mYirj aYkt ƒ lfgU krn leI ikhf igaf. CyvyN mqy rfhIN
zf[ jgjIq isMG cOhfn dI igRPqfrI dI inKyDI kridaF ikhf igaf
ik ies qrHF krky srkfr ny ivcfr rwKx dy buinafdI qy sMivDfnk
hwk `qy lkIr mfrI hY. swqvyN mqy rfhIN aYmnYstI ieMtrnYsLnl
aqy eysLIaf ihAUmn rfeIts vfc ƒ pMjfb afAux dI iejfjLq dyx
dI mMg kIqI
geI
qF jo zI[jI[pI[ ivrk vloN iswK sMGrsL dOrfn kYtF rfhIN iswK
nOjvfnF dy kqlyafm dy smuwcy GtnfkRm dI inrpwK jFc ho sky.
Bfrq srkfr
ƒ lfpqf hoey, kYtF hwQoN mfry gey qy kYtF dI QF mfry gey
iswK nOjvfnF dI sUcI jfrI krn leI vI ikhf igaf. awTvyN mqy
rfhIN jLI[tI[vI[ dy dysL DRoh pRogrfm sbMDI sKq ieqrfjL pRgt
kridaF ikhf igaf ik ies ipwCy kyNdrI dI Aus iswK ivroDI lfbI
df hwQ hY jo iswKF dI afjLfdI sbMDI jmhUrI lihr ƒ bdnfm krky
kuclx dy mnsUby bxfeI bYTI hY. nOvyN mqy rfhIN lihMdy qy
cVHdy pMjfb ivc vD rhI nyVqf df svfgq kridaF vfhgf srhwd
KolHx dI vI mMg kIqI geI.
kfnPrMs ƒ
dmdmI tksfl dy muKI bfbf hrnfm isMG KLflsf, sLRomxI KLflsf
dl dy suirMdr isMG iksLnpurf, drsLn isMG jgHf rfm qIrQ,
blivMdr isMG Jbfl, gurmIq isMG gurdfspur, mlkIq isMG, dl
KLflsf dy s[ hrcrnjIq isMG DfmI, srbjIq isMG Gumfx,
isLMdrpfl isMG nvF sLihr, suirMdrpfl isMG kflbpur, iswK
stUzYNts PYzrysLn dy hrdyv isMG krnfl, prmjIq isMG gfjLI qoN
ielfvf afpxI jLmIr dI afvfjL sux ky nUrmihlIey afsLUqosL
dIaF krqUqF df BFzf cOrfhy BMnx vfly Ausdy sfbkf zrfeIvr s[
pUrn isMG ny vI afpxy ivcfr rwKy.
.jpg)
ies mOky
styj skwqr dI syvf s[ jspfl isMG mMJpur, pRYs skwqr sLRomxI
KLflsf dl ny bfKUbI inBfeI. ies mOky sLhId rCpfl isMG CMdVF,
sLhId KusLkrnjoq isMG, sLhId komljIq isMG cUhV cwk, sLhId
jYml isMG afsl, sLhId joigMdr isMG Pqihbfd, sLhId bIbI mnjIq
kOr, sLhId muKiqafr isMG, sLhId jsvIr isMG, sLhId krqfr isMG
bihlf, sLhId suKpfl isMG bwbr dy pirvfrF qoN iswK kOm dy
juJfrU BfeI prmjIq isMG pMjvV dy Brf s[ bldyv isMG pMjvV ƒ
vI isropfE dI bKisLsL kIqI geI. ies kfnPrMs ivc kOm dy drd ƒ
drsfAuNdy bYnr qy sLhId isMGF dIaF qsvIrF ivsLysL iKwc df
kyNdr bxIaF rhIaF. KLfs gwl ieh hoeI ik lgfqfr pY rhy mINh
kfrn BfvyN sMgqF ƒ pMzfl ivc bYTx leI QF nhIN imlI iPr vI
AunHF vrHdy mINh ivc vI KVHy ho ky bVy AuqsLfh nfl pMQk
afgUaF dy ivcfr suxy.

ÈRomxI
kmytI pRDfn vloN hirafxf df quPfnI dOrf
aMimRqsr-20
mfrc: ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn jQydfr avqfr
isMG vloN aYqvfr ƒ hirafxf dy vwK-vwK gurduafiraF qy ÈRomxI
kmytI vloN clfey jf rhy vwK-vwK adfiraF df dOrf kIqf. jQydfr
sfihb ny vwK-vwK QfvF qy iswK sMgqF dy BrvyN iekwTF ƒ sMboDx
kIqf qy hirafxf dy iswKF ƒ ÈRomxI kmytI vloN clfeI jf rhI
aMimRq Cko-isMG sjo lihr ivc vD-cVH ky ihwsf lYx dI apIl
kIqI . jQydfr avqfr isMG ny iehnF iekwTF ivc hirafxf ivKy
vwKrI ÈRomxI kmytI bnfAux df rfg alfpx vfly afgUaF ƒ krVy
hwQIN lYNidaF ikhf ik iswKF vloN ÈhIdIaF dy ky bxfeI geI
ÈRomxI kmytI ƒ kmËor krn dI iswK kOm kdIN vI iejfËq nhIN
dyvygI.
jQydfr
avqfr isMG ny hirafxf dy ipMz Trvy mfjrf ijhVf ik pRmuwK kQf
vfck igafnI ipMdr pfl isMG df jwdI ipMz hY ivKy iek ivÈfl
Dfrimk smfgm ƒ sMboDn kIqf. AuhnF ikhf ik iswK kOm ƒ ajy
piqwqpuxy qoN dUr rwKx leI aMimRq Ckx dI jrUrq hY. jQydfr
avqfr isMG ny ikhf ik sfl 2006 ivc iqMn ÈqfbdIaF mnfeIaF jf
rhIaF hn qy ienF ÈqfbdIaF dy sbMD ivc hirafxf dy hryk iËlHy
ivc sYmInfr krvfey jfxgy qy ngr kIrqn kZy jfxgy. ies iekwT ƒ
sfbkf kyNdrI mMqrI s[ suKdyv isMG ZINzsf, s[ rGujIq isMG
sInIar mIq pRDfn ÈRomxI kmytI, BfeI ipMdrpfl isMG, s[ amrjIq
isMG mYNbr pMjfb pbilk srivs kimÈn qy s[ ikRpfl isMG
ieMcfrj iswK imÈn hirafxf ny vI sMboDn kIqf.
bfad ivc
pwqrkfrF nfl glbfq kridaF jQydfr avqfr isMG ny vwKrI ÈRomxI
kmytI dI mMg ƒ gYr sivDfnk dsidaF ikhf ik kuJ srkfrI hwQ
Toky hI ieh mMg kr rhy hn jd ik Auh hirafxf ivc vwK-vwK
Dfrimk afgUaF qy sMq mhFpurKF ƒ imly hn iksy ny vI ies mMg
dI hmfieq nhIN kIqI. AuhnF ikhf ik ieh pRcfr krnf ik hirafxf
dy gurduafiraF ivc pMjfb dy lokF ƒ nOkrIaF idwqIaF jf rhIaF
hn jF hirafxy ivc ÈRomxI kmytI pYsf Krc nhIN krdI korf JUT
hY. AuhnF dwisaf ik hirafxf dy Èihr Èfhbfd ivKy 115 korV dI
lfgq nfl mYzIkl kflj Koilaf jf irhf hY ijs leI ipCly sfl 7
kroV rupY idwqy gey qy ies sfl 5 kroV hor Byjy jf rhy hn.
AuhnF dwisaf ik nIisMg ivKy 50 lwK dI lfgq nfl grlË kflj
Koilaf igaf hY aqy kYQl qy isrsf ivKy 5 kroV dI lfgq nfl 2
skUl Koly jf rhy hn. AuhnF dwisaf ik hirafxf dy gurduafiraF
qoN dsvMd dI 4 kroV 50 lwK dI rfÈI bkfieaf hY pr ÈRomxI
kmytI ny ies leI kdIN mMg nhIN kIqI.
bfad ivc
jQydfr avqfr isMG ny nIisMg ivKy mfqf suMdrI grlË kflj, ÈyKU
purf ivKy gurmiq sMgIq ividaflf aqy Èfhbfd ivKy mIrI pIrI
mYzIkl kflj df dOrf kIqf. jQydfr avqfr isMG ny sMgqpurf ivKy
bfbf bfbU isMG aqy sIgVf ivKy bfbf rfm isMG nfl mulfkfq krky
iswK msilaF sbMDI zUGf ivcfr vtFdrf kIqf.
ies mOky
`qy AunF nfl hirafxf qoN ÈRomxI kmytI mYNbr s[ bldyv isMG
kYmpurf qy s[ surjIq isMG mmyrf, akflI dl bfdl hirafxf dy
pRDfn s[ joigMdr isMG aihrvF, ÈRomxI kmytI dy mIzIaf slfhkfr
s[ iekbfl isMG, s[ jsivMdr isMG Bolf kONslr luiDafxf qy s[
prmjIq isMG Kflsf vI hfËr sn.

mYN
blYk ilstz hI rfjI hF joÈ vrigaF dI ihMduqvI soc dy iKlfP zt
ky aVFgy - s[ mfn
myry Auqy
ihMdusqfn dI srkfr ny pMzF dIaF pMzf kys rijstr kr ley hn.
mYN ies leI iswK kOm ƒ puwCxf cfhuMdf hF ik kI qusIN mUk
drÈk bxky vyKdy hI rhogy aqy cuskIaF lY ky KbrF pVHdy rhogy
jF kuJ krogy vI
iswKF dy
kfql pMjfb pulIs dy muKI ivrk dIaF igwdV BvkIaF dI pRvfh
nhIN -zwlyvfl
pfrtI afgU
BfeI virMdr isMG ibwtU aqy iZwlo ny pulIs muKI qoN
spwsLtIkrn mMigaf
kfvYNtrI-sLRomxI
akflI dl aMimRqsr XU[ky dy jnrl skwqr sR[ lvisLMdr isMG
zwlyvfl ny pMjfb pulIs muKI aYws aYws ivrk nUM spsLt kIqf hY
ik Aus dIaF igwdV BvkIaF dI AuhnF nUM koeI pRvfh nhIN Auhny
ijhVI vI gwl krnI hY Auh pRYws rfhIN kry .vrnxXog hY ik
ipCly sLuwkrvfr nUM cMzIgV qoN iksy ivafkqI ny Pon krky ikhf
ik Auh zI jI pI ivrk bol irhf hY aqy lvisMLdr isMG nfl gwl
krnI cfhuMdf hY . jdoN AusnUM ikhf igaf ik mYN hI hF qF
Ausny kihxf sLLurU kIqf ik Auh cfhuMdf qF nvMbr 1985 ivwc
Aus nUM pulIs mukfblf bxf ky mfr skdf sI pr Aus ny aijhf
nhIN kIqf aqy nf hI Aus Aupr koeI JUTf ky pfieaf sI kyvl
AuhnF kysF ivwc igRPqfrI pfeI sI ijhnF ivwc pulIs nUM AusdI
qlfsL sI qF iPr Auh Aus iKlfP ieMnfH pRcfr ikAN kr irhf hY
jdik Auh (ivrk) iewk iemfndfr aqy swc bolx vflf ilafkqI aqy
nrmidl pulIs aPsr hY ies krky pRcfr bMd kIqf jfvy. sR[
lvisMdr isMG zwlyvfl ny jfrI pRYws not ivwc ikhf ik Pon krqf
ivrk sI , koeI Ausdf pflqU kYt jF Ausdf koeI chyqf ieh qF
dfavy nfl afKxf musLkl hY pr Pon krqf df gwlbfq krn df
aMdfjL AuhI sI ijhVf vIh sfl pihlF ies zI jI pI ivrk df sI
jdoN ieh jlMDr ijlHy dy puls muKI vjoN qfienfq sI aqy ies ny
iPlOr Qfxy ivwc Aus nUM (lvisMLdr isLMG) nUM cfr idn lgfqfr
puwTf aqy iswDf Gotxf lf ky, puwTf ltkfAux, KVy rwKx, krMt
lfAux aqy lwqF pfVn ijhy qrIky apxfAuNidaF ieMtYrogyt kIqf
sI . Pon krqf jo ik afpxy afp nUM ivrk dwsdf sI nUM jdoN
pwuiCaf igaf ik qYnUM ieh vI Xfd hovygf ik iPlOr Tfxy dy
muKI bldyv isMG iZwloN aqy gorfieaF Tfxy dy ieMcfrj drsLn
isMG bfjvf dI agvfeI ivwc qyrI pulIs ny AusnUM nON nvMbr
1985 dI rfq vkq PgvfVf dy sqnfmpurf mhwly coN igRPqfr kIqf
sI pr Aus nUM cOdF nvMbr qwk gYr knUMnI ihrfsq ivwc rwK ky
qsLwdd ikAN kIqf igaf? aqy Aus dI igRPqfrI jwjf klF qoN hYNz
grnyzF smyq ikAuN idKfeI geI sI? ijs bfry pRYws kfnPrMs ivwc
Aus ny (Bfv ivrk) hI aYlfn kIqf sI . ieh ikho ijhI eImfndfrI
aqy ikho ijhf swc bolx df qrIkf hY. ieMnf suxdy sfr hI Pon
kwt idwqf igaf. ies bfry pqRIkrm pRgt kridaF sR[ zwlyvfl
vloN ikhf igaf ik AuhnF nUM Kfilsqfn dI lVfeI lVnoN aqy swc
dI avfjL bulMd krn qoN koeI nhIN rok skdf Auh afKrI sfhF qwk
Kfilsqfn dI jfrI rwKxgy . pMjfb pulIs Ausdy iKlfP drj bfrF
kysF dy mukwdmyvfr BfeI sqpfl isMG iZwloN, BfeI gurnyk isMG
nykf mihsmpur, BfeI gurdIp isMG dIpf hyrF, BfeI jgjIq isMG
igwl gMgfngr, BfeI kulivMdr isMG polf ipMz Zwzy, BfeI
hrimMdr isMG iZwloN aqy ZfeI sO qoN vwD krIbI hmsPr dosqF
nUM JUTy pulIs mukfbilaF aMdr sLhId kr cuwkI hY. ies qoN
ibnF Kfilsqfn dI jMgy ajLfdI dOrfn zyZ lwK dy krIb sLhfdqF
ho cuwkIaF hn jo ik kdy vI ajFeI nhIN jfxgIaF aqy kOmI ajfdI
df sMGrsL hr hflq ivwc sPlqf qwk jfrI rhygf. pfrtI dy sInIar
mIq pDfn sR[ virMdr isMG ibwtU aqy pRYws skwqr sR[ blivMdr
isMG iZwloN ny Aukq Gtnf nUM pulIs dI bOKlfht krfr idMidaF
iesdI sKq inKyDI kIqI hY aqy pulIs muKI nUM ivrk nUM ikhf ik
Auh ies Gtnf bfry spsLt krn .

iswK
gurduafrf sfihb PrImFt ivwc pfl isMG puryvfl nUM snmfnq kIqf
PrImFt
( svwdI inAUjL ) iswK gurduafrf sfihb PrImFt ivwc nfnksLfhI
kYlMzr iqafr krn vfly srdfr pfl isMG puryvfl ny afpxI pRBfv
sLflI qkrIr ivwc ikhf ik AuhnF ny kfPI Gflxf Gfl ky ieh
kYlMzr iqafr krky pMQ nUM smrpwq kIqf hY.AunF qknIkI hvfly
idMidaF ikhf ik ieh kYlMzr pUrI qrF gurmiq dy ankUl aqy
ivigafnk hY. aqy ieh nfnksLfhI kYlMzr dunIaF Br ivc iek idn
srboqm kYlMzr vjoL dyiKaf jfvygf, ijs qy Kflsf pMQ nUM mfx
hovygf. zf amrjIq isMG ny ikhf ik Kflsf pMQ df afpxf kYlMzr
iqafr ho jfx nfl ijQy pMQ df bRhmxvfd qooN Cutkfrf hovygf,
AuQy
ieh
kYlMzr Kfilsqfn leI vI mIl pwQr sfbq hovygf. AunF iswKF nUM
apIl kridaF ikhf ik hux bRhmxvfdI jMqrIaF nUM iqafg ky nfnk
sLfhI kYlMzr anusfr hI idn- idhfr mnfAuxy cfhIdy hn. ies
pRogRfm qoN bfad gurduafrf pRbMDk kmytI vloN pfl isMG
puryvfl aqy zf amrjIq isMG df snmfn kIqf igaf. ies pRogRfm
ivwc ivsLysL qOr qy BfeI gurmIq isMG Kflsf, BfeI rfm isMG,
pRIqm isMG jogf, ipRqpfl isMG hnI, gurbcn isMG rfxf, kmljIq
isMG loNgIaf, BfeI blivMdrpfl isMG Kflsf, qrnjIq isMG, aYs[
pI[ isMG, hrimMdr isMG, BfeI suKdyv isMG syvfdfr aqy divMdr
isMG sLfml hoey.

|