|
bI[sI[
srkfr vloN pMj kkfrF nMU mfnqf
ivktorIaf
(sFJ svyrf-mfrc 20, 2006) suprIm kort vloN ikAUibk dy skUlF
ivwc ividafrQIaF dy ikRpfn pihnx dy srb sMmqI nfl hoey PYsly
qoN bfad ibRitÈ kolMbIaf dI srkfr ny pMj kkfrF aqy vYsfKI
dy idn ƒ pUrx mfnqf dy ky kYnyzf ivwc aijhy dUsrf sUbf hox
df mfx hfisl kIqf hY. ies qoN pihlF mYnItobf dy sUby ny 13
julfeI 1999 ivwc pMj kkfrF aqy vYsfKI dy idhfVy ƒ mfnqf
pRdfn kr idwqI sI.
ies
sbMDI AuntfrIE srkfr nfl keI vfr gwlbfq kIqI jf cuwkI hY.
pMjfbI pRYWs klwb ny Gwt
Gwto iqMn vwK vwK simaF qy AuntfrIE dy pRImIar zfltn mgYntI
ƒ aijhf krn dI bynqI kIqI hY aqy mYnItobf ivwc pfs kIqy gey
ibwl dI kfpI vI pRImIar mgYntI dI bynqI qy AunF dy dPqr ƒ
ByjI jf cuwkI hY pr AuntfrIE srkfr ivwc iewk iswK mMqrI aqy
do iswK aYm[pI[ hox dy bfvjUd vI ies muwdy vwl gOr nhIN
kIqf.
bI[sI[ sUby dI srkfr ivwc aYm[pI[ jgrUp isMG brfV ny moÈn
`49 ilaf ky srkfr qoN ieh mMg kIqI sI ik iswKF dy pMj kkfrF
aqy Kflsy dy isrjnf idvs ƒ mukMml qOr qy mfnqf idwqI jfvy.
sInIar aYm[aYl[ey[ zyv hyar ny vI ies mfmly df zwt ky sfQ
idwqf aqy pfrlImYNt ivwc bolidaF Kflsy dI isrjxf qy rOÈnI
pfeI.
srkfr dy hfAUs lIzr aqy lybr aqy istIjniÈp srivsË dy mMqrI
siqkfrXog mfeIkl zI XFg, jo ipCly idnI 10 idn df pMjfb df
dOrf krky vfips prqy hn, ny pMjfb ivwc vwsdy iswK BfeIcfry
df DMnvfd kridaF sdI pihlF ibRitÈ kolMbIaf ivwc afey iswKF ƒ
ÈrDFËlI idMidaF pUrI hfridkqf nfl pMj kkfrF aqy vYsfKI
idhfVy dI mfnqy vfly mqy df smrQn kIqf.
aYn[zI[pI[ dy aYm[aYl[ey[ hrBjn
isMG lflI ny iswK kOm dI bhfdrI dy ieqhfs ƒ ibafnidaF moÈn
df gih gwzvF smrQn kIqf.
ilbrl aYm[aYl[ey[ mYrI polfk ny ikhf ik ieh bhuq Gwt huMdf
hY jdoN iksy moÈn qy hfAUs dIaF donoN iDrF smrQn dy rhIaF
hox. polfk ny ikhf ik pMj kkfrF df mhwqv sMsfrivafpI hY. ieh
mhwqv sfzy sB leI, vwK vwK Drm dy bfvjUd aihm hY. scfeI ieh
hY ik gurU goibMd isMG jI vloN sMsfrk mMc qy pyÈ kIqy gey
iKafl aDuink smfijk BfeIcfry leI gRihx krny jrUrI hn.
ilbrl pfrtI dI kfks dy cyar gorzn hOË ny duhrfieaf ik ieh
hfAUs Kflsy dI srjxf dy idvs ƒ sivkfr krdf hY jo ik hr sfl
vYsfKI dy rUp ivwc mnfieaf jFdf hY aqy kYnyzf dy ivkfs ivwc
knyzIan iswKF dy pfey Xogdfn ƒ vI sivkfr krdf hY. aqy ieh
hfAUs Kflsy dy pihnx vfly pMj kkfrF dI mhfnqf ƒ mMndf hY aqy
sivkfrdf hY.
ikrpfn:
ikrpfn jo aQfh hONsly dI pRqIibMb hY.
kys: jo
iËMdgI dI sfdgI, sMqsuBf aqy rwb dy ipafr df pRqIk hn.
kMGf: jo
mn aqy qn dI sPfeI df icMn hY.
kCfihrf:srIrk svfsQ rihx dI pRqIinwDqf krdf hY.
kVf: jo
cMgy krm krn aqy swcI kmfeI krn dI pRyrnf idMdf hY.
ies qoN ielfvf aYm[aYl[ey[ hYrI bYNs aqy rfj cOhfn ny vI
ies moÈn ƒ BrvF smrQn idwqf.
keI aYm[zYl eyË ny afpxy BfÈn ivwc kfmfgftf mfrU dy iBafnk
sIn ƒ duhrfieaf ik iks qrHF sMn 1914 ivwc ibRitÈ kolMbIaf dI
srkfr ny iswKF dy Bry jhfË ƒ kMZy qoN vfips moV idwqf sI.
ieh moÈn 79 mYNbrF dI aYsMblI vloN srb sMmqI nfl pfs kr
idwqf igaf. ies mOky hfAUs dI kfrvfeI ƒ suirMdr kOr (isMzI
hfikMnË) vloN cyar kIqf igaf ijs ny hr bulfry ƒ 3 imMt bolx
df vkq vI idwqf.

AuntfrIE
ivwc sfvyN ibwl dI mMg
AuntfrIE
ivwc vrlz iswK afrgynfeIjyÈn dy vfeIs pRYjIzYNt sqnfm isMG
vfGf ny pRYWs dy nf ibafn jfrI kridaF AuntfrIE srkfr qoN mMg
kIqI hY ik Auh 14 aprYl ƒ Kflsf zya GoiÈq krn aqy sUby ivwc
pMj kkfrF ƒ pUrx qOr qy mfnqf dyx leI ibwl pyÈ krn. sR[ vfGf
ny iqMn iswK aYm[pI[pIË ƒ vI bynqI kIqI ik Auh iswK kimAUntI
dy ies aiq loVINdy ibwl ƒ srkfr qy afpxf asr rsUK vrq ky pyÈ
krvfAux dI koiÈÈ krn.
AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb dy pRDfn sR[
jsjIq isMG Buwlr ny ikhf ik iswK BfeIcfry dy mYNbrF ƒ vwK
vwK ikwiqaF dy kMm kridaF ƒ KfmKfh pRyÈfnIaF df sfhmxf krnf
pY irhf hY ies krky hux ieh jrUrI ho igaf hY ik AuntfrIE dI
srkfr mYnItobf aqy bI[sI[ dIaF srkfrF dy nkÈy kdmF qy
cwlidaF pMj kkfrF ƒ mfnqf dyx vflf ibwl pyÈ krky ies ƒ lfgU
krn dI ikRpflqf krn.
AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl dy cyarmYn sR[ hrbMs isMG
jMzflI ny sFJ svyrf nfl gwlbfq dOrfn ikhf ik iswK kOm ies
dyÈ ivwc iewk sdI qoN Aupr vkq qoN rih rhI hY. pihly 50 sfl
qF sfzI ieh mMg nhIN sI ikAuNik asIN ieQy pRmfixq hox dI
koiÈÈ ivwc sI pr ipCly 2-3 dhfikaF qoN sfzI kOm dI ieh mMg
Ëor PV rhI hY aqy sfzI ieh jrUrq vI bx geI hY ik sfzy pMj
kkfr aqy sfzy kuwJ iqAuhfrF ƒ srkfr mfnqf dy ky sfzI hoNd ƒ
sivkfry.
sR[ jMzflI ny ikhf ik iswK kOm ipCly do dhfikaF qoN trFto
zfAUn tfAUn ivwc muwK Dfrf dy BfeIcfry ƒ afpxy kkfrF aqy
Kflsf isrjxf idvs dI jfxkfrI dyx ihwq hr sfl vYsfKI qy ngr
kIrqn krdI hY. AuntfrIE dI srkfr ƒ cfhIdf hY ik ngr kIrqn
mOky Gwto Gwt pMj kkfrF ƒ mfnqf dyx vfly ibwl df aYlfn jrUr
kIqf jfvy.
pMjfbI pRYWs klwb afP kYnyzf dy sfbkf koafrzInytr suKimMdr
isMG hMsrf ny ikhf ik AuntfrIE srkfr dy nfl nfl kYnyzf dI
hfrpr dI srkfr ƒ nYÈnl pwDr qy pMj kkfrF ƒ mfnqf dyxI cfhIdI
hY. AunF pRDfn mMqrI stIPn hfrpr ƒ Xfd krvfieaf ik AunHF ny
sMn 2004 dIaF coxF dOrfn cox pRcfr kridaF brYNptn dy ieMzIan
iÈËlr rYstorYNt qy votrF ƒ sMboDn kridaF pMj kkfrF ƒ mfnqf
dyx dI gwl afKI sI.

iswK siprcUal
sYNtr df pRbMD nvyN syvfdfrF hwQ jldI
trFto:
(sFJ svyrf) rYkszyl isMG sBf, iswK siprcUal sYNtr aqy akfl
iPAUnrl hom bfry adflq vloN kIqy PYsly aqy jnrl bfzI vloN
bIqy idnIN srbsMmqI nfl cuxy nvyN pRbMDkF ƒ jldI hI syvf
sMBflx df avsr pRfpq hox dI sMBfvnf hY. imlI jfxkfrI anusfr
pihly pRbMDkF vloN jnrl bfzI dI mIitMg ivwc cuxy nvyN
pRbMDkF ƒ pRbMD sMBflx Aupr, kys dI apIl dI suxvfeI qwk rok
lgvfAux leI ilaFdf moÈn, jo 23 mfrc ƒ suixaf jfxf sI pihlF
hI vfips lY ilaf igaf ijs nfl nv-inXukq syvfdfrF leI syvf
sMBflx df rfh pwDrf ho igaf hY. dohF iDrF dy vkIlF ivwc
gurduafrf sfihb dy pRbMD dy bdlIkrn dI Xojnf bxfeI jf rhI
hY. imlI sUcnf anusfr ieh pRikRaf 1-2 idn ivwc inbV skdI hY
aqy nvyN pRbMDkF ƒ ies vIkaYNz qy syvf sMBflx df avsr pRfpq
ho skdf hY.
Xfd rhy ies gurasQfn df kys adflq ivwc kfbË DVy ny iljFdf sI
pr adflq ny gurduafrf sfihb dy muwZly zfierYktrF ƒ mMnidaF
iqMny kfrporyÈnF dI bxI sFJI mYNbriÈp ƒ pRvfn kridaF 30 idnF
aMdr aMdr nvyN zfierYktr cuxn dy afdyÈ jfrI kr idwqy sn. ieh
pRikRaf 12 mfrc ƒ bVI ÈFqIpUrvk jYkfiraF dI gUMË ivwc nypry
cV geI sI aqy sMgq ny hrlYkijMdr isMG cwTf, kulivMdr isMG,
avqfr isMG, jrnYl isMG aqy BuipMdr isMG horF ƒ iqMny
kfrporyÈnF dy sFJy zfierYktr inXukq kr idwqf sI. pqf lwgf hY
ik byvuwz siQq gurduafrf sfihb ivwKy sMgq ivwc aYnf AuqÈfh
hY ik ieQy bhuq vwzf iekwT hoxf ÈurU vI ho igaf hY. ies
adflqI kys qoN bfad ieh iewk nvI iprq pY rhI hY ik ijQy vI
mYNbriÈp nhIN AuQy pRbMDkF ƒ sMgq dIaF BfvnfvF df siqkfr
kridaF aYsf pRbMD sQfpq krnf pvygf nhIN qF adflq df drvfËf
KVkf ky pRbMDkF ƒ aYsf krn leI mËbUr kIqf jf skdf hY.

qÉq sRI dmdmf sfihb dy jQydfr ivruD
drj kIqf pRcf qurMq vfps ilaf jfvy-jQy: avqfr isMG
Gtnf leI pulIs doÈI
aMimRqsr-23
mfrc: ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn jQydfr avqfr
isMG ny biTMzf iËlHy dy bwlUafxf ipMz ivKy vfprI Gtnf sbMDI
qÉq sRI dmdmf sfihb dy jQydfr isMG sfihb igafnI blvMq isMG
nMdgVH `qy drj kIqy prcy dI Ëordfr inMdf kridaF ies GtnF ƒ
kFgrs srkfr dI sijÈ krfr idwqf hY.
jQydfr avqfr isMG ny ikhf ik sRI akfl qÉq sfihb
vloN kbrF qy mVIaF afid `qy sRI gurU gRMQ sfihb df pRkfÈ nF
kIqy jfx dy afdyÈF sbMDI ÈRomxI kmytI keI vfr srkfr dy
noits ivc ilaf cukI hY ik sfihb sRI gurU gRMQ sfihb dy
siqkfr ƒ muwK rKidaF ajyhy QfvF `qy pRkfÈ krn qoN rokx leI
srkfr sihXog dyvy qF jo iksy qlK klfmI krn koeI mMdBfgI
Gtnf nf vfpr jfvy. pr srkfr ny ies ƒ gMBIrqf nfl nhIN ilaf.
AuhnF ikhf ik bIqy idn biTMzf iËlHy dy ipMz bwlUafxf ivKy
iek kbr `qy sRI gurU gRMQ sfihb jI df pRkfÈ krn qoN rokx
sbMDI, pulIs ƒ ieqlfh dyx dy bfvjUd vI pulIs ny mOky pur
koeI iehiqafqI kdm nhIN AuTfey. sgoN ipMz dy lokF vloN kIqy
hmly df Aultf qÉq sRI dmdmf sfihb, qlvMzI sfbo dy jQydfr qy
AuhnF dy sfQIaF ivruD prcy drj kr idwqy hn. AunF ikhf ik
ikMny duK dI gwl hY ik ijnF lokF `qy golIaF qy iewtF-pwQr
clfey gey hn AunHF pur hI prcy drj kIqy gey hn. ÈRomxI kmytI
pRDfn jQydfr avqfr isMG, sfbkf pRDfn pRo: ikRpfl isMG bzUMgr
qy bIbI jgIr kOr, mYNbr aMiqRMNg kmytI s[ rfijMdr isMG mihqf
qy mYNbr ÈRomxI kmytI s[ jsivMdr isMG ies GtnF dI Ëordfr
inMdf kridaF ikhf ik jQydfr jI pur drj kIqf prcf qurMq vfps
ilaf jfvy qF jo iswK sMgqF dy ihrdy ÈFq ho skx. AuhnF ikhf
ik iswK jgq qÉq sfihb dy jQydfr sfihb dy iKlfP aijhI kfrvfeI
kdy sihx nhIN krygf .

mYN blYk ilstz
hI rfjI hF
PrImONt
: (gurjIq isMG JFmpur) mfrc 18-06- awj iewQy tYlIPUn qy
gwlbfq kridaF ÈRomxI akflI dl (aMimRqsr) dy pRDfn s[
ismrnjIq isMG mfn ny ies pwqr pRyrk ƒ Gwt igxqI kimÈn dy
nvyN inXukq kIqy gey mYNbr hrcrn isMG joÈ dy iswKF pRqI jfrI
kIqy gey ibafn ƒ bhuq hI gMBIrqf nfl lYNdy hoieaF sKq lPËF
ivwc ikhf hY ik iswK kOm df Gfx krn leI bhuq hI socI smJI
cfl hyT mnsUby bx cuwky hn aqy afAux vflf smF iswKF ƒ hor vI
vDyry Ëulm sihx krn leI iqafr br iqafr rihxf cfhIdf hY
ikAuNik hux qF srkfr vwloN inXukq kIqy jfx vfly ''tuwkV boc”
aKfAuqI iswK vI jo afpxy afp ƒ dfavf krky kihMdy hn ik Auh
Gwt igxqI dI rwiKaf leI bxy kimÈn dy mYNbr hn, ieh ibafn dfg
rhy hn ik ''iswK ihMdUaF df hI ihwsf hn” hux sfzI kOm df
rfKf afp hI klgIaF vflf hY. pihlF qoN hI iswK kOm df bhuq
vwzy pYmfny qy Gfx kIqf jf cuwkf hY . hux qF kFgrs Ëulm kr
rhI hY. dubfrf iPr bIjypI aqy bfdl dI ihMdUqvI soc iswKF leI
Kqry df alfrm bx ky af rhI hY. ieQy hI bws nhIN Ëulm dI
hnyrI pUrI qrHF Julx leI kmrkwsy krI bYTI hY. hom minstrI dI
irport anusfr ''iswKF ƒ ajy vI awqvfdIaF leI pfiksqfn qoN
mfiek mwdd afAuNdI hY” qoN iswD huMdf hY ik dubfrf iPr iswK
juafnI df Gfx krn leI srkfr ny ivAuNqf bxf leIaF hn. jo 1984
qoN lY ky hux qwk jo afËfdI dI lVfeI leI kOm dy mhfn iswK
ÈhIdIaf pf gey hn aqy iswK iewk vwKrI kOm df iswDFq idRV
krvf gey hn AuhnF dy pfey pUrinaF ƒ imtfAux leI hux srkfrIey
iswK joÈ vrgy jo jQydfr vydFqI dy nfl Kfxf Kfx smyN ibafn
dfgx lwg pey hn ik iswK ihMdUaF df hI ihwsf hn, hux qF pfxI
pulF AuqoN dI lMGx vflI gwl ho inwbVI hY.
joÈ ny ikhf ik mYN blYk ilstF Kqm krFgf, mYN kihxf cfhuMdf
hF ik mYN vI blYk ilst qy hF qy myrf pfsport Ëbq kr ilaf hY
. mYN blYk ilst rihxf hI cMgf smJdf hF . ijhVf sfƒ lflc dy
ky muwK Dfrf ivwc ilafAuxf cfhuMdf hY, ies df iswDf mqlv sfƒ
ihMdUvfd qy bRfhmxvfd ivwc ilafAuxf cfhuMdf hn. pfiksqfn dI
muwK Dfrf hY ieslfm hY kI AuQy jo iswK vsdy hn Auh muslmfn
bx jfxgy?
jo
nkodr ivKy cfr iswK nojvfnF ƒ brnflf srkfr vwloN 1986 ivwc
ÈhId kr idwqf sI awj 20 sflF bfad jdoN ÈRomxI akflI dl
(aMimRqsr) vwloN AuhnF nuM ÈrDFjlI ByNt krn leI kfnPrMs kIqI
geI qF srkfr ny myry Auqy aqy pfrtI dy sInIar lIzrF BfeI crn
isMG lohfrf, BfeI jgIr isMG vzflf aqy hornF qy kys drj kr
ley hn. awj mYN idlI ivwc tfzf aDIn kys dI suxvfeI leI bYTF
hF. myry Auqy ihMdusqfn dI srkfr ny pMzF dIaF pMzf kys
rijstr kr ley hn. mYN ies leI iswK kOm ƒ puwCxf cfhuMdf hF
ik kI qusIN mUk drÈk bxky vyKdy hI rhogy aqy cuskIaF lY ky
KbrF pVHdy rhogy jF kuJ krogy vI!
ipRMs cfrls sfihbËfdf cfrls AuhnF Drm pqnI zcs afP kfrn vfls
agly hPqy pMjfb df dOrf kr rhy hn. styt dy ÈfhI mihmfn bxn
dI bjfey amirMdr isMG dy injI mihmfn bx rhy hn ijhVf ik iswK
kOm Auqy bhuq BfrI Ëulm kr irhf hY aqy pUrf qfnfÈfh bixaf
hoieaf hY. Ausny 85 sflF dy ibrD aqy hfeI blwz pRYÈr dy mrIË
zfktr jgjIq isMG cOhfn ƒ amn psMd qrIky dy nfl aËfdI dI gwl
krn krky aMimRqsr jylH ivwc sut idwqf hY . mYƒ vI nhIN imlx
idwqf. mohkm isMG, dmdmI tksfl dy muK bulfry nuM vI nhIN
imlx idwqf. AuhnF dI Drm pqnI ƒ vI jylF dIaF sIKF vflI bfrI
qoN mulfkfq krvfeI hY jo nf qF cohfn sfihb ƒ hI kuJ suxfeI
idwqf aqy nf hI AuhnF dI ibrD Drm pqnI ƒ hI kuJ suxfeI
idwqf. aËfdI GulftIey ƒ jo sKq ibmfr hY jy AuhnF ƒ kuJ ho
igaF qF afËfdI pwKI aqy jmhUrIaq ZFcy ivwc rih ky Kfilsqfn
dI afvfË AuTfAux vfly iswK kOm dy pihly ÈhId hoxgy.
mYN bIbI kONzlIËf rfeIs ƒ apIl krdf hF ik ieh Ëulm iswKF,
kÈmIrIaF aqy nfigaF Auqy ho irhf sfzI pfrtI hmyÈF amrIkn
Pfryn pfilsI dI hmfieq krdI afeI hY. pr jo iehnF ny ieMzIaF
ƒ pRmfxU tYknflojI dyx df smJOqf kIqf hY. ieh amrIkn Pfryn
pfilsI dy iblkul Ault hY ikAuNik pRYËIzYNt buÈ ny jmUhrIaq
aqy mnuwKI hwkF dI iblkul koeI gl nhIN kIqI ihMd dOry qy jo
irpbilkn asUlF dy Ault hY . s[ mfn ny ikhf hY do byVIaF ivwc
tMgf rwKx vflI kOm hY ik qusIN ikhVf kMm kr idwqf rUs qoN qF
AuhnF ny jurynIam lY vI ilaf hY. iehnf dy isr Auqy qfË rwKdy
hoey afpxy dosqF dy kuhfVI nf mfro. ''gMgf gey qf gMgf rfm ”
vflI pfilsI nf Dfro.

kOm ihwq
isDFqk eykqf kIqI hY
afËfdI dy mksd
dI pUrqI leI iekwqr ho rhy hF: BfeI dljIq isMG Éflsf
pRdIp isMG
Éflsf
pMQk
ihwqF ƒ muwK rwKidaF aqy iswK sMGrÈ ivc nvIN rUh PUkx leI
ÈRomxI Éflsf dl aqy dl Éflsf df CyqI hI eykIkrn ho jfvygf.
ieh aYlfn 14 mfrc 2006 ƒ ÉflseI jfho jlfl dy pRqIk holy
muhwly dy idhfVy ‘qy sRI anMdpur sfihb ivKy hoeI sFJI pMQk
kfnPrMs ivc dohF dlF vloN sFJy qOr ‘qy kIqf igaf. dohF dlF
vloN ies PYsly ƒ isDFqk qOr ‘qy mMnx qoN bfad ies sbMDI iek
cfr mYNbrI kmytI df gTn kr idwqf hY.
ies smyN kfnPrMs ƒ sMboDn kridaF ÈRomxI Éflsf dl dy pRDfn
BfeI dljIq isMG Éflsf ny ikhf ik asIN iswK kOm dI afËfdI dy
mksd dI pUrqI leI iekwqr ho ky vIhvIN sdI ivc ÈhId sMq jrnYl
isMG Éflsf iBMzrFvfilaF vloN arMBy sMGrÈ ƒ awj nvyN isirAuN
ÈurU kr rhy hF. ieh eykqf smyN dI muwK loV hY aqy ies dI bVI
iÈwdq nfl AuzIk ho rhI sI. AunHF ikhf ik sfzI koiÈÈ rhygI ik
asIN Éflsf pRgt idvs qoN pihlF eykqf dy ies aml ƒ pUrf kr
leIey. iswK kOm dI mOjUdf siQqI bfry ivcfr pRgt kridaF AunHF
ikhf ik kOm dy hr pwK qoN iswK siBafcfr dI Jlk imlxI cfhIdI
hY. AunHF siQqI gMBIr hox dy bfvjUd nOjvfnI ivc afpxy mUl
sbMDI AuWT rhI qFG ƒ pivwqr sMkyq dwisaf. sMsfrIkrn qy
siBafcfrF dy ByV dy ies dOr ivc afpxI siQqI sMBflx qy
nOjvfnF ƒ smyN dy hfxI bxfAux dI loV ‘qy Ëor idMidaF AunHF
ikhf ik sfƒ afpxy mUl, mOjUdf siQqI aqy BivwK bfry
jfgirq
hoxf pvygf.
kfnPrMs ƒ sMboDn kridaF dl Éflsf dy pRDfn BfeI sqnfm isMG
pfAuNtf sfihb ny ikhf ik sfzI kOm df Éfqmf krn leI bVIaF
socIaF smJIaF qy guwJIaF sfiËÈF rcIaF jf rhIaF hn. sUcnf
kRFqI df lfhf lY ky duÈmx ies ƒ sfzy ivruwD bhuq hI mfrU
hiQafr vjoN vrq irhf hY jd ik asIN ies pwKoN inhwQy hF.
AunHF ikhf ik sfƒ bfkI dunIaF qoN alwg-Qlwg krn qy sfzf aks
ivgfVn leI isr qoV Xqn kIqy jf rhy hn. ijsdf Cotf ijhf
Jlkfrf hfl hI ivc ËI[tI[vI[ dy hmly rfhIN ivKfieaf vI jf
cuwkf hY. AunHF ikhf eykqf df ieh aml aijhIaF pMQ ivroDI
ÈkqIaF ƒ BFj dyx qy kOm dI cVHdI klf leI Ausfiraf jf irhf
hY. AunHF ikhf ik iswK kOm dI afËfdI ƒ pRxfeI hr jQybMdI ies
eykqf ivc Èfml hovy.
ies smyN pyÈ kIqy gey pihly mqy anusfr iswK kOm dI afËfdI dy
sMGrÈ ƒ jfrI rwKx pRqI vcnbwDqf pRgtfeI geI. dUjy mqy anusfr
Bfrq srkfr vloN iswK kOm dy afËfdI sMGrÈ ƒ kuclx aqy mIzIey
dI durvrqoN rfhIN iswKF ƒ bdnfm krn dI inKyDI kIqI geI. qIjy
mqy rfhIN aMqrrfÈtrI BfeIcfry ƒ iswKF dy svYinrxy dy hwk ƒ
mfnqf dyx dI apIl kIqI geI. cOQf mqf pRo[ divMdrpfl isMG jI
dI PFsI dI sËf dy ivruwD pfs kIqf igaf qy ikhf ik kyhr isMG
vFg iek hor bydoÈy iswK df isafsI kql brdfÈq nhIN kIqf
jfeygf aqy aMqrrfÈtrI BfeIcfry ƒ ies muwdy ‘qy afpxI BUimkf
inBfAux dI apIl vI kIqI. pMjvyN mqy rfhIN Bfrq srkfr qoN
anMd mYirj aYkt ƒ lfgU krn leI ikhf igaf. CyvyN mqy rfhIN
zf[ jgjIq isMG cOhfn dI igRPqfrI dI inKyDI kridaF ikhf igaf
ik ies qrHF krky srkfr ny ivcfr rwKx dy buinafdI qy sMivDfnk
hwk ‘qy lkIr mfrI hY. swqvyN mqy rfhIN aYmnYstI ieMtrnYÈnl
aqy eyÈIaf ihAUmn rfeIts vfc ƒ pMjfb afAux dI iejfËq dyx dI
mMg kIqI geI qF jo zI[jI[pI[ ivrk vloN iswK sMGrÈ dOrfn kYtF
rfhIN iswK nOjvfnF dy
kqlyafm
dy smuwcy GtnfkRm dI inrpwK jFc ho sky.
Bfrq srkfr ƒ lfpqf hoey, kYtF hwQoN mfry gey qy kYtF dI QF
mfry gey iswK nOjvfnF dI sUcI jfrI krn leI vI ikhf igaf.
awTvyN mqy rfhIN ËI[tI[vI[ dy dyÈ DRoh pRogrfm sbMDI sKq
ieqrfË pRgt kridaF ikhf igaf ik ies ipwCy kyNdrI dI Aus iswK
ivroDI lfbI df hwQ hY jo iswKF dI afËfdI sbMDI jmhUrI lihr ƒ
bdnfm krky kuclx dy mnsUby bxfeI bYTI hY. nOvyN mqy rfhIN
lihMdy qy cVHdy pMjfb ivc vD rhI nyVqf df svfgq kridaF vfhgf
srhwd KolHx dI vI mMg kIqI geI.
kfnPrMs ƒ dmdmI tksfl dy muKI bfbf hrnfm isMG Éflsf, ÈRomxI
Éflsf dl dy suirMdr isMG ikÈnpurf, drÈn isMG jgHf rfm qIrQ,
blivMdr isMG Jbfl, gurmIq isMG gurdfspur, mlkIq isMG, dl
Éflsf dy s[ hrcrnjIq isMG DfmI, srbjIq isMG Gumfx, iÈMdrpfl
isMG nvF Èihr, suirMdrpfl isMG kflbpur, iswK stUzYNts
PYzryÈn dy hrdyv isMG krnfl, prmjIq isMG gfËI qoN ielfvf
afpxI ËmIr dI afvfË sux ky nUrmihlIey afÈUqoÈ dIaF krqUqF df
BFzf cOrfhy BMnx vfly Ausdy sfbkf zrfeIvr s[ pUrn isMG ny vI
afpxy ivcfr rwKy.
ies mOky styj skwqr dI syvf s[ jspfl isMG mMJpur, pRYs skwqr
ÈRomxI Éflsf dl ny bfKUbI inBfeI. ies mOky ÈhId rCpfl isMG
CMdVF, ÈhId KuÈkrnjoq isMG, ÈhId komljIq isMG cUhV cwk, ÈhId
jYml isMG afsl, ÈhId joigMdr isMG Pqihbfd, ÈhId bIbI mnjIq
kOr, ÈhId muKiqafr isMG, ÈhId jsvIr isMG, ÈhId krqfr isMG
bihlf, ÈhId suKpfl isMG bwbr dy pirvfrF qoN iswK kOm dy
juJfrU BfeI prmjIq isMG pMjvV dy Brf s[ bldyv isMG pMjvV ƒ
vI isropfE dI bKiÈÈ kIqI geI. ies kfnPrMs ivc kOm dy drd ƒ
drsfAuNdy bYnr qy ÈhId isMGF dIaF qsvIrF ivÈyÈ iKwc df kyNdr
bxIaF rhIaF. Éfs gwl ieh hoeI ik lgfqfr pY rhy mINh kfrn
BfvyN sMgqF ƒ pMzfl ivc bYTx leI QF nhIN imlI iPr vI AunHF
vrHdy mINh ivc vI KVHy ho ky bVy AuqÈfh nfl pMQk afgUaF dy
ivcfr suxy.

sfDF ny
bdmfÈF df rUp Dfrn kIqf
smfD vfly
zyry ‘qy sRI gurU gRMQ sfihb jI df pRkfÈ rokx dOrfn hoey
pQrfa kfrn qxfa
bwlUafxf
(biTMzf), 22 mfrc:-biTMzf qoN 15 iklomItr dUr Qfxf sdr
biTMzf aDIn pYNdy ipMz bwlUafxf dy iek zyry bfbf bflf nfQ
ivc cwl rhy sRI gurU gRMQ sfihb jI dy sihj pfT ƒ rokx aqy
AuQoN sRI gurU gRMQ sfihb jI dI pivwqr bIV cuwk ky gurduafrf
sfihb ivKy iljfx df Xqn kr rhy qÉq sRI dmdmf sfihb qlvMzI
sfbo dy jQydfr isMG sfihb blvMq isMG nMdgVH dI agvfeI ivc
ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy aiDkfrIaF dI iek tIm ijs dI
shfieqf ÈRomxI kmytI dI 150 mYNbrF dy afDfirq hiQafrbMd tfsk
Pors kr rhI sI, dy AuWqy zyry dy sYNkVy ÈrDflUaF dI BIV
vwloN iewtF-roiVaF nfl hmlf kr idwqf igaf. ies mOky tfsk
Pors dy jvfnF ny pQrfa kr rhy lokF ‘qy hvfeI PfieirMg kIqI
aqy qyËDfr hiQafrF nfl hmlf kIqf ijs ivc qkrIbn 50 ivakqIaF
ƒ swtF lwgIaF ijnHF ivcoN qkrIbn iek drjn gMBIr ËÉmI ƒ
biTMzf dy isvl hspqfl ivc dfKl kIqf igaf hY. ies Gtnf ivc
isMG sfihb igafnI blvMq isMG nMdgVH, ÈRomxI kmytI dy
aiDkfrIaF dIaF gwzIaF ‘qy pQrfE hox nfl gwzIaF ƒ nuksfn
phuMcx dI Ébr hY. ies mOky mOjUd BfrI puils ny lVfeI-JgVf kr
rhIaF dovyN iDrF ƒ alwg krn leI lfTIcfrj kIqf.
jFc leI
kmytI giTq
aMimRqsr,
(s[ r[)-ÈRomxI kmytI dy pRDfn jQy: avqfr isMG ny ipMz
blUafxf (biTMzf) ivKy iek kbr ‘qy aKMz pfT krn qoN rokx
dOrfn kbr pUjF vwloN gurU gRMQ sfihb dI byadbI krn dI
mMdBfgI Gtnf dI sKq inMdf kIqI hY. jQy: avqfr isMG ny ies
Gtnf dI Ëordfr inMdf kridaF vDyry jFc leI ÈRRomxI kmytI dy
aMiqRMg mYNbr s: rijMdr isMG mihqf, mYNbrfn ÈRRRomxI kmytI
s: hrsuirMdr isMG aqy gurmyl isMG sMGovfl ‘qy afDfirq iek
kmytI df gTn kIqf hY jo jldI hI ies dI jFc pVqfl krky irport
dyvygI aqy kfƒnI kfrvfeI kIqI jfvygI.

KtkV klF dI
ÈhIdI kfnÌrMs
bMgf, 22
mfrc (stfÌ irportr)-ÈRomxI akflI dl vloN ÈhId Bgq isMG dy
ÈhIdI idhfVy ‘qy 23 mfrc ƒ smuwcI akflI lIzriÈp iekjuwt ho
ky kfnÌrMs kr rhI hY. ies kfnÌrMs ‘qy ÈRomxI akflI dl dy
pRDfn s: pRkfÈ isMG bfdl, Bfjpf dy sInIar afgU s: nvjoq isMG
iswDU ivÈyÈ qOr ‘qy puwj rhy hn. ieh jfxkfrI iewQy iek
mIitMg dOrfn cODrI mohx lfl sfbkf ivDfiek bMgf ny idwqI.
iswK rfÈtrvfd
dy muwdy ‘qy hoeI knvYnÈn ivwc AuiTaf svfl
ihMdU rfj mMgx
‘qy ikAuN nhIN huMdy kys drj ?
PiqhgVH
sfihb -dl Kflsf vloN gurdvfrf PiqhgVH sfihb ivKy ‘iswK
rfÈtrvfd` muwdy `qy iek knvYnÈn krvfeI geI, ijs ivwc ÈRomxI
Kflsf dl, Kflsf pMcfieq aqy iswK stUzYNts PYzryÈn vloN vI
ÈmUlIaq kIqI geI. sRI akfl qKq aMimRqsr qoN ÈurU hoieaf
‘kysgVH dI llkfr` mfrc iewQy phuMicaf. dl Kflsf dy pRDfn
BfeI siqnfm isMG ny ikhf ik sMgq pMgq srUp, vwKrI pihcfx aqy
mhfn ieiqhfs `qy sfzy ivrsy ƒ vKrf qy invyklf sfbq krdI hY.
AunHF ikhf ik 1849 ivwc Kflsf rfj smfpq hox qoN hI iswKF dy
mnF aMdr muV afËfd hox df cfa aqy AumMg sI, jo iswK lIzriÈp
dI gwdfrI dI Byt cVH geI, ijnHF df inÈfnf kyvl rfj dI swqf
pRfpqI irhf hY. ‘rfj ibnf nf Drm cly hY` df iËkr kridaF
AunHF ikhf ik muslmfnF kol 55 aqy boDIaF kol 12 dyÈF `c swqf
hY. iswK hI iek aijhI kOm hY, ijnHF kol sB kuJ hY pr apxf Gr
nhIN. AunHF ikhf ik kOm kol apxI ividak pRxflI (Kflsf skUl,
kflj, mIzIaf) cfhIdf hY. jdoN asIN aijhf kr sky qF koeI vI
nOjvfn piqq nhIN rhygf. ÈRomxI Kflsf dl dy pRDfn BfeI dljIq
isMG ibwtU ny ikhf ik iswK, kOm vflIaF sfrIaF ÈrqF pUrIaF
krdy hn. Auh kOm vjoN vI ivcrdy afey hn. ijwQy iswK rfÈtr jF
Kfilsqfn dI gwl krdy hn AuWQy Auh sfrI lokfeI dy srbwq dy
Bly dI gwl vI krdy hn.AunHF ikhf ik sfƒ iksy qoN
kuJ
mMgx dI loV nhIN. AunHF ikhf ik sfzy rfÈtr ipqf gurU goibMd
isMG jI aqy ÈhId-ey-afËm gurU arjn dyv jI hn. jld hI asIN
iekwTy aqy jwQybMd ho ky BivwK `c Tos kdm cukFgy. jspfl isMG
iZloN mIq pRDfn dl Kflsf ny ikhf ik Kfilsqfn df mnorQ qy
inÈfnf aj qk iksy ƒ smJ nhIN afieaf. BfeI rfijMdr isMG
knvInr ÈRomxI Kflsf pMcfieq ny ikhf ik sfƒ ieh svfl kIqf jf
irhf hY ik iswK kOm sdf dyÈ Bgq rhI hY,hux Aus dI soc ikAuN
bdl geI hY?AunHF ikhf ik iswK Kfilsqfn dI gwl aqy muslmfn
afËfd kÈmIr dI gwl krdy hn qF dyÈ Droh aDIn s[mfn BfeI ibwtU
ivruwD kys drj kr ley jFdy hn.ihMdU rfj dI gwl krn vfilaF
ivruwD kys drj ikAuN nhIN kIqy jFdy? Ëurm qF ieko ijhf hY.
BfeI kMvrpfl isMG jnrl skwqr dl Kflsf ny’iswK kOmvfd dy
isDFq` ivÈy `qy kIqI knvYnÈn df sunyhf pVH ky suxfieaf, ijs
`c iliKaf hY ik iswK kOmvfd dy AuBfr dy smyN bfry mqByd ho
skdy hn pr ies qwQ sbMDI rËfmMd hn ik iswK iek sMpUrn kOm
hY.iswK kOmvfd df isDFq kuJ ku jËbfqI iswKF vloN AuBfiraf
iek nfarf nhIN hY.BfeI mnDIr isMG pRDfn isK stUzYNts PYzryÈn
ny ikhf ik akfl qKq `qy sMjIdf aqy iemfndfr lok ijMnf icr
kfbË nhIN huMdy Aunf icr kOm df rfh suKflf nhIN ho skdf.
akfl qKq ƒ duinafvIN swqf df koeI mhwqv nhIN.akfl qKq ƒ
afËfd krvfAuxf aj bVf ËrUrI hY. krnYl isMG pMjolI mYNbr
ÈRomxI kmytI qy keI hor bulfiraF ny vI sMboDn kIqf. styj
skwqr df PrË suirMdr isMG ny bfKUbI inBfieaf.

iswK iek vwKrI
kom bfry ibafn df hrcrn isMG joÈ vwlo swpÈtIkrn
nvIN idwlI:
Gwt igxqI kimÈn dy mYNbr hrcrn isMG joÈ ny 18mfrc ƒ AunFH
dy nF hyT pRkfiÈq aKbfrI Kbr ivcly afpxy ibafn df
spwÈtIkrn idMdy hoey pRYs ƒ iliKaf hY ik myry ibafnF dI
qrËmfnI qy smJ glq kIqI geI hY AunFH ikhf ik pRYsw kfnPrMs
ivc iËkrsu iswK BfeIcfrf iek ivlwKx pCfx vflf afpxf iek
vwKrf Drm rwKdf hY AunFH iliKaf hY ‘myrf ivÈvfs hY ik
iswK Drm afDfr rihq’arQfq ‘krm’hY’rih ipafrI muJko iswK
ipafro nhI’(sRI gurU goibMd isMG jI) iek guriswK dI jIvn
sYdf afDfr hYÊ iswKI qy iswK suqMqr hn qy ies qrFH iswK Drm
vI hY Ê iswK akflpurK arQfq isrjxhfr df hY qy iswK dI
afqmf vI Ausy dI hY Ê iswK Drm afpxy afp ivc iek mUl hY
ÊiswK Drm iek nvyN mnuwK mfqr df sroq hYÊ jy ieh iek
swcfeI nf huMdf qF sRI gurU goibMd isMG jI ny mirafdf
inÈicq nhI krnI sI Ê afE asI vDyry Drm inrpwK ,vDyry KuÈhfl
qy vDyry iekjuwt Bfrq dI isrjxf leI iswKI qy iswKf ƒ ‘vDx
-Puwlx dyeIeyÊ ies qoN vI awgy sfrI mnuwKqf df isrjxhfr
iek akflpurK hYÊ’eyk nur qy sB jg Aupijaf’iswK Drm sRI
gurU nfnk dyv jI vlo surU kIqf iek imÈn hY qy ies imÈn ƒ
sRI gurU goibMd isMG jI ny mnuwKqf ƒ bcfAux leI Kflsy dI
isrjxf krky nvyN XoDy idwqy snÊ AunFH hor ikhf ik ies qrFH
ieh pUrI qrFH spwÈt hY ik iswK Drm qy ihMdU Drm bfry koeI
ivvfd KVf krn dI myrI iewCf hrigË nhI hY Ê myrI hmyÈf ieh
koiÈs rhI hY ik smuwcy dyÈ sfry BfeIcfiraF ivckfr sd Bfvnf
pYdf kIqI jfvyÊ ihMdUaF qy iswKf bfry myry iËkr df sbMD
AunFH dy mUl qy puriKaf nfl sI ,ijhVy sRI gurU nfnk dyv jI
dy avqfr qoN pihlF iek sFJf swiBafcfr qy ivrsf rwKdy snÊ
iswK gurU sRI goibMd isMGjI vwlo bKiÈÈ kIqI hoeI iek
vwKrI qy ivlwKx pCfx rwKdy hn Ê joÈ ny ieh spwÈtIkrn
jQydfr akfl qÉq isMG sfihb igafnI joigMdr isMG vydFqI ƒ vI
Byj ky ies muwdy qy afpxf nËrIaF spwÈt kIqf hY.

iBAurf aqy
sfQIaF dI afV hyT kFgrs iswKF qy julm krn dy rfh qulI -
zwlyvfl, ibwtU
kfvYNtrI-
kyNdr aqy pMjfb ivwc hkUmq kr rhI iswKF dI kfql jmfq kFgrs
ny ipCly sfl vFg iPr iswKF qy julm krn leI kuhfVf qyjL kr
ilaf hY . iswKF vfsqy vI do tuwk PYNslf lYx df vylf hY ik
AuhnF axK gYrq aqy ajfdI nfl , purfqn aqy vrqmfn sLhIdF dy
pfey pUrinaF qy cwl ky ijAuxf hY jF iswKF smyq Gwt igxqIaF
df nfmoN insLfn imtf ky ihMdU rfsLtr dI mudeI ihdUqvI soc
awgy gozy tyk ky aqy isr Jukf ky ijAUxf hY .sRLomxI akflI dl
aMimRqsr XU,ky dy sInIar mIq pRDfn sR, virMdr isMG ibwtU
,jnrl skwqr sR , lvisMLdr isMG zwlyvfl aqy pRYws skwqr sR,
blivMdr isMG iZwloN ny nkodr ivKy pulIs vloN sR, ismrnjIq
isMG mfn smyq pfrtI afgUaF iKlfP drj kIqy dysL Droh dy kysfN
dI sKq inKyDI kIqI hY . pulIs iewk pfsy rfjnIqk afgUaF iKlfP
bgfvq dy kys drj kr rhI hY aqy dUjy pfsy BfeI prmjIq isMG
iBAurf dI igRPqfrI dI afV hy iswKF qy AuhI ihtlrsLhI julm
krn dI iqafrI ivwc hY ijhVf ies ny ipCly sfl BfeI jgqfr isMG
hvfrf dI igRPqfrI qoN bfad pMjfb Br dy iswKF qy kIqf sI .
ijs qrF kYt skYNzl qoN lokF df iDafn pfsy krn leI jLIL
[tI[vI vloN dysL Droh df pRogrfm idKfieaf igaf iesy qrF lokF
qy julm krn leI aqy agfAUN votF hfsl krn leI BfeI prmjIq
isMG iBAurf dI igRPqfrI dy nFa hyT iswKF qy julm arMiBaf
igaf hY ,GrF qoN iswK nOjvfnF nUM cuwk ky KfVkU hox dy dosLF
aDIn axmnuwKI qsLwdLd kIqf jf irhf hY . srkfr dy ies jflmfnf
rvweIey iKlfP sMsfr Br dy iswKF nUM apIl kridaF ikhf igaf
ies sbMDI afpxy lokl mYNbr pfrlImYNts nUM iml ky jfxU
krvwieaf jfvy. sRLomxI akflI dl aMimRqsr XU,ky vloN smUh
KfilsqfnIaF nUM sFJI sur apxfAux dI bynqI kridaF Kfilsqfn dI
kfiemI leI hr qr qrF dI kurbfnI krn leI iqafr rihx aqy ies
nUM pUrI qrF smrpq hoxf jrUrI afiKaf igaf.
kOmI Gwt
igxqI kimsLn dy nv inXukq mYNbr hrcrn isMG josL ny iswKF nUM
ihMdUaF df aMg afK ky iswK kOm nfl bhuq vwzI gdfrI kIqI hY
.iswKF dy BfrI ivroD nUM dyKidaF ies srkfrI tuwkVboc josL ny
luBfeymfn lPjLF ivwc iswK Drm nUM qF vwKrf Drm afK idwqf pr
iswK vwKrI aqy alwg kOm hY . ijsdI hoNd nUM brkrfr rwKx
vfsqy iswKF ny byaMq kurbfnIaF kIqIaF hn .
kONsl vwloN
gurbfj isMG ƒ snmfinq krn df PYslf
hux mfltn skUl
vI ihwsf lvygf torFto ngr kIrqn ivwc
(syvk
isMG mfxk)- ikrpfn kys ivwc ieiqhfisk ijwq pRfpq kr cuwky
mFtrIal vfly gurbfj isMG mulqfnI awj kYnyzf hI nhIN, sgoN
dunIaF Br ivwc iswK nOjuafnF leI rol mfzl ho inwbVy hn. awj
hr iswK Gr ivwc ijwQy nvIN pIVHI pRPuwlq ho rhI hY, AuQy hI
ies nOjuvfn dy crcy hn. Ausƒ imlx aqy dyKx dI qIbrqf hY aqy
Aus dI dfd idwqI jf rhI hY. ‘’aYsy nOjuvfn ƒ bulfAuxf aqy
snmfinq krnf, AuntfrIE iswK gurdvfrf kONisl dy leI bVI KuÈI
dI gwl hovygI,” ieh ivcfr pRgt kIqy skwqr hrBjn isMG hYimltn
ny irvflzf roz ivKy ho rhI kONsl dI iewk mIitMg ivwc. ieh
mIitMg afAuNdy 30 apRYl ƒ torFto zfAUn tfAUn ivKy ho rhy ngr
kIrqn dI iqafrI dy sbMiDq sI ijs ivwc gurbfj isMG mulqfnI ƒ
torFto dIaF smUh iswK sMsQfvF vwloN sFJy qOr qy snmfinq krn
df mqf srbsMmqI nfl pfs kIqf igaf. bfad ivwc pRDfn hrbMs
isMG jMzflI hurF dwisaf ik sR[ mulqfnI ny kONisl dI bynqI ƒ
aqy ies mOky ƒ DMnBfg kihMidaF pRvfn kr ilaf hY.
iek hor Ébr
muqfibk mfrKm dy ihltn hotl dy ivwc pfiksqfnI susfietI vwloN
BUcfl pIVqF leI kIqy gey Boj dOrfn sfrI iswK kOm df DMnvfd
kIqf igaf, ijnHF ny ipCly mhIinaF dOrfn mfieaf, kMblF aqy
lMgr afid dy Auprfly krky pIVqF dI mwdd df bIVf cuwikaf
hoieaf hY. pfiksqfn dy kONslyt jnrl jnfb gPUr hurF ny
AuntfrIE iswK gurdvfrf kONisl vwloN gurU nfnk irlIÌ PMz
rfhIN kIqI geI mwdd df hvflf idMidaF ikhf ik bfbf nfnk sB df
sFJf pIr sI, awj Aus dy muriÈdF ny ËlËly dI mfrI Klkq df
ibnf Drm/jfq pfq dy ivqkry kIiqaF awgy ho ky hwQ PiVaf hY.
AunHF ƒ afpxIaF duafvF ivc ÈmUl kIqf hY, ijsdy leI Auh
hkUmqy pfiksqfn vwloN sfiraF df aqy Kfs qOr qy AuntfrIE iswK
gurdvfrf kONisl dy mÈkUr hn, ijsdy vPd ny AuQy jf ky Kud
mËlUmF dI syvf kIqI hY. ies mOky qy kONisl dy hfËr sB mYNbrF
df inwGf svfgq kIqf igaf aqy sR[ jMzflI ƒ styj qy bulf ky
snmfinq kIqf igaf. cyqy rhy ik kONisl dy vPd dI ivdfiegI
mOky jnfb gPUr Kud izksI gurdvfry hfiËr sn aqy vPd ƒ hr
srkfrI shfieqf muhweIaf krvfAux df vcn vI idwqf sI. kwlH dy
ies Boj ivwc kYnyzf dy ishq mMqrI sRI tonI klImYNt aqy keI
hor pRFiqk aqy sQfink pqvMqy hfiËr sn aqy AuntfrIE iswK
gurduafrf kONisl ƒ ivÈyÈ qOr qy swdf pwqr Byijaf igaf sI.
iek hor Ébr muqfibk pqf lwgf hY ik ies vfr 30 apRYl ƒ torFto
vfly zfAUn tfAUn ngr kIrqn ivc mfltn dy eyarport roz siQwq
mfltn gurdvfrf dy nfl lgdy Kflsf kimAUintI skUl ny afpxy
bYNz smyq hfËrI lgvfAux dI bynqI kIqI hY. vDyry jfxkfrI imlx
AuWpr sFJI kIqI jfvygI. aglI mIitMg ÈnIvfr 1 apRYl ƒ 3 vjy
skfrbro gurdvfrf sfihb ivKy rwKI geI hY.

pRDfn mMqrI dy
aYlfn aÉbfrF dy iÈMgfr bx ky rih gey
aMimRqsr
(aMimRqpfl mTfVU) : aMimRqsr ivkfs mMc ny pRDfn mMqrI zf[
mnmohn isMG dI aMimRqsr PyrI df svfgq krdy hoey pRDfn mMqrI
jI vloN lgBg zyZ sfl pihlF sRI gurU gRMQ sfihb jI dy pihly
pRkfÈ idvs dy 400 sflF smfgmF smyN kIqy aYlfnF ƒ amlI rUp
dyx dI mMg kIqI hY. pRYWs ƒ jfrI kIqy iewk sFJy ibafn ivwc
mMc dy srpRsq pRo[ mohn isMG, zf[ crnjIq isMG gumtflf qy
jnrl skwqr sRI aMimRq lfl mMnx ny ikhf ik pRDfn mMqrI jI ny
aMimRqsr dIaF snaqF ƒ muV surjIq krn leI aMimRqsr ivKy ivÈyÈ
afriQk jon sQfipq krnf, aMimRqsr ivwc siQq goibMdgVH iklHy ƒ
POj qoN mukq krvf ky iewQy rfÈtrI pwDr df ajfieb Gr sQfipq
krnf, gilafrf Xojnf ƒ pUrf krn leI 70 kroV dI rkm muhweIaf
krvfAuxf, gurU nfnk dyv XUnIvristI ivKy bxfey jfx vfly sRI
gurU gRMQ sfihb Bvn ƒ kOmI pwDr dI sMsQf bnfAuxf, gurU rfm
dfs ivkfs Xojnf df lfgU krnf, sRI hirmMdr sfihb ƒ ivÈv
ivrfsq df drËf idvfAuxf, sfkf nIlf qfrf smyN POj vwloN sRI
hirmMdr sfihb ivKy iswK rYPryNs lfiebRyrI ivwcoN POj vloN
sRI gRMQ sfihb dy cuwky srUp aqy hwQ ilKq KrVy qy hor durlB
vsqF vfips krvfAuxf, pfiksqfn siQq ieiqhfsk gurduafrf
krqfrpur sfihb dy ibnHF vIËf lFGy df mfmlf pfiksqfn srkfr
nfl ivcfrnf qy aMimRqsr ƒ dunIaF dy KUbsUrq ÈihrF ivwcoN
iewk Èihr bnfAux dy aYlfn kIqy sn.
mMc afgUaF anusfr ienHF aYlfnF ivcoN koeI vI pUrf nhIN kIqf
igaf. iklHf goibMdgVH ƒ ajfieb Gr bnfAux aqy durlwB KrVy
vfips ilafAux df mslf AuWQy df AuWQy KVf hY. aÉbfrI irportF
anusfr gilafry leI sfZy qyrF kroV rupey jfrI ho cuwky hn. pr
ieh kMm ajy qwk ÈurU nhIN hoieaf. afriQk jon df mslf vI
ijAuN df iqAuN KVf hY. pMjfb srkfr ny jlMDr aqy luiDafxf
ivKy afriQk jon bnfAux leI 2500 eykV pRqI Èihr dI qjvIË ByjI
hY. pr aMimRqsr leI 100 eykV dI skIm ByjI hY. ijwQoN qwk
aMimRqsr ƒ dunIaf df sB qoN KUbsUrq Èihr bnfAux dI gwl hY
srkfr ny ies pfsy koeI kdm nhIN cuwky. ngr dIaF tuwtIaF
sVkF, tRYiPk qy sÌfeI dI mfVI hflq, QrIvIlr qy DUMaF CwzdIaF
hoeIaF gwzIaF, PuwtpfQF qy sVkF ‘qy nfjfieË kbËy qy avfrf
kuwiqaF ƒ vyK ky bfhroN afey XfqrU bhuq mfVf pRBfv lYNdy hn.
ies Èihr dI qrsXog hflq vyKky koeI vI ies ƒ aMqrrfÈtrI Èihr
nhIN kih skdf. mMc afgUaF anusfr mhfrfjf rxjIq isMG ny
aMimRqsr dy ivkfs leI BrpUr Xqn kIqy sn qy Aus smyN ieh iewk
KUbsUrq Èihr sI. Aus dy ipwCoN iksy vI hkUmq vloN aMimRqsr ƒ
srpRsqI nhIN imlI. ijs kfrn ieh Èihr lgfqfr pwCVdf jf irhf
hY. sfzy afgU jdoN iksy AuWc ahuwdy qy suÈoiBq huMdy hn qF
Auh sRI hirmMdr sfihb aÈIrvfd lYx leI ËrUr phuMcdy hn pr ies
Èihr dy ivkfs leI swcy idl nfl XqnÈIl nhIN huMdy.

blUafxf ivKy
gurU sfihb dI byadbI dI sÉq inMdf
aMimRqsr: 22
mfrc:- ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn jQydfr avqfr
isMG ny ipMz blUafxf (biTMzf) ivKy iek kbr ‘qy aKMz pfT krn
qoN rokx dOrfn kbr pUjf vwloN gurU gRMQ sfihb dI byadbI krn
dI mMdBfgI Gtnf dI sÉq inMdf kIqI hY. jQydfr avqfr isMG ny
dwisaf ik qÉq sRI dmdmf sfihb qlvMzI sfbHo dy jQydfr isMG
sfihb igafnI blvMq isMG nMdgVH vwloN imlI ieqlfh anusfr ipMz
blUafxf ivKy bflf nfm dI kbr ‘qy aKMz pfT krn qoN rokx ‘qy
BUqrI BIV ny gurU gRMQ sfihb dI bIV dI byadbI kIqI aqy isMG
sfihb aqy AunHF dy sfQIaF ‘qy pQrfa kIqf, ijs dOrfn do isMG
jÉmI ho gey aqy isMG sfihb dI gwzI ƒ vI nuksfn puwjf. isMG
sfihb dy sfQIaF vwloN ies Gtnf dI puils ƒ bfr-bfr ieqlfh dyx
‘qy puils ny ies ƒ gMBIrqf nfl nf ilaf aqy nf hI smyN isr
Gtnf vflI QF ‘qy puwj ky koeI kfƒnI kfrvfeI kIqI. jQydfr
avqfr isMG ny ies Gtnf dI jordfr inMdf kridaF vDyry jFc leI
ÈRomxI kmytI dy aMiqRMg mYNbr sR: rijMdr isMG mihqf mYNbrfn
ÈRomxI kmytI sR: hrsuirMdr isMG aqy gurmyl isMG sMGovfl ‘qy
aDfirq iek kmytI df gTn kIqf hY jo ÈIGr hI ies dI jFc-pVqfl
krky rIport AunHF ƒ dyvygI.j[ avqfr isMG ny pRÈfsn qoN mMg
kIqI ik Auh qurMq doÈIaF ƒ igRPqfr krky kfƒnI kfrvfeI kry.

spoksmYn
ivruwD sMprdfvF dI iekwqrqf 29 mfrc ƒ
aMimRqsr: 22
mfrc- mohflI qoN Cpdy pMjfbI dy iek aÉbfr df sMpfdk jo
mnmuwK ivakqI hY, jfx buwJ ky iswK ieiqhfs, iswK isDFq,
gurmiq mrXfdf qy iswK kOm nfl juVIaF hoeIaF mhfn sMsQfvF ƒ
ibnF iksy qfrikk kfrn dy byloVIaF apmfnjnk itwpxIaF aqy
ax-Auicq BfÈf ivc qwQF ƒ qoV-morV ky mn mrËI dI ivafiKaf dyx
ivc glqfn hY sbMDI ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn
jQydfr avqfr isMG vloN iswK sMprdfvF, sMq mhFpurÈF qy sBf
susfietIaF dI iek ivÈyÈ iekwqrqf 29 mfrc ƒ qyjf isMG smuMdrI
ivKy swdI geI hY. pihlF ieh iekwqrqf 27 mfrc ƒ hoxI nIXq
hoeI sI.
AunF ikhf ik
ies mnmuwK ivakqI vloN gurU sfihbfn, iswK ieiqhfs, iswK rihq
mrXfdf, sRI akfl qÉq sfihb dy jQydfr sfihbfnF, sMqF mhFpurÈF
aqy iswK kOm dIaF siqkfrq sÉÈIaqF dy iKlfP GtIaf pwDr df
pRcfr lgfqfr kIqf jf irhf hY. AunF ikhf ik ipCly idnIN ies
ny sMq bfbf aqr isMG jI msqUafxf ijnHF ny afpxf sfrf jIvn hI
iswKI dy pRcfr pRsfr leI inÈfvr kIqf qy hËfrF sMgqF ƒ gurU
Gr nfl joiVaf, ivruwD glq itwpxIaF kIqIaF ijs nfl iswK
ihridaF ƒ BfrI Tys puwjI hY. ies sbMDI Dfrimk sÉÈIaqF dI
agvfeI ivc ros smfgm vI hoieaf.
ÈRomxI kmytI
dy pRDfn ny ikhf ik ieh aÉbfr ikhVIaF ÈkqIaF leI kMm kr irhf
hY, ikhVIaF iDrF ies dI ipwT pUr rhIaF hn ikAuN BMzI pRcfr
df iek sfDn bxf ky iswKF dy Dfrimk ivÈvfsF ƒ KMzq kr irhf
hY, aijhy afp hudry ivakqI dIaF kfrvfeIaF sbMDI gMBIrqF nfl
ivcfr kIqI jfxI lfjmI hY. ies leI sfry mfmly pur ivcfr krn
leI ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI vloN imqI 16 cyq sMmq
nfnkÈfhI 538 (29 mfrc 2006) idn buwDvfr ƒ svyry 11-00 vjy
qyjf isMG smuMdrI hfl, sRI aMimRqsr ivKy iswK sMprdfvF, sMqF
mhFpurÈF dI iek ivÈyÈ iekwqrqf bulfeI geI hY. AunF ikhf ik
myrI inmrqf sihq iswK sMprdfvF qy sMq mhFpurÈF ƒ bynqI hY ik
smyN isr iekwqrqf ivc Èfml ho afpxy ivcfr dyx dI ikRpflqf
krn.

brYNptn
sInIarË ny knyzf sYnsws pRqI BrpUr idlcspI pRgtfeI
brYNptn(bfjvf)-mfrc 18: Èflf vDy Ìuly ieMzIan ieMtrnYÈnl
sInIarË klwb brYNptn, ijsdy Audm sdkf stYt knyzf vwloN krfeI
jf rhI sYnsws 2006 bfry BrpUr jfxkfrI imlI. ipCly ÈnIcrvfr ƒ
ies sMbMDI iewk mIitMg ryalafsn aqy imklfkiln kimAUintI
sYNtr ivwc afXoijq kIqI geI. ieh mrdm ÈumfrI stYt knyzf
vwloN krfeI jf rhI hY. brYNptn nybrhuwz rIsors sYNtr dI
sYtlmYNt kOslr bIbI nIlm rfmpfl vwloN idwqI geI pRBfvÈflI
jfxkfrI ny bfibaF ƒ sYnsws pRqI pUrf AuqÈfhq kr idwqf.
sInIar bfby afpxI hrmn ipafrI Kyz, qfÈ, vI iewk vfrI Buwl
gey. hFeIN mFeIN bfby qfÈ nhINM Cwzdy BfvyN iGAu df GVf
ikAuN nf ruV jfey. ‘lY afE bfeI
bfdl qy srnf
BrfvF qoN pMQ df KihVf Cuzfieaf jfvy : BfeI rxjIq isMG
nvIN idwlI
:- akfl qKq dy sfbkf jQydfr BfeI rxjIq isMG ny sRomxI akflI
dl dy pRDfn pRkfÈ isMG bfdl qy srnf BrfvF qoN pMQ df KihVf
CuzfAux df swdf idMidaf ies vrHy dy dUjy awD ivc hox vflIaF
idwlI gurduafrf coxF leI huxy qoN kmrkwsy krn dI apIl krky
cox ibgl vjf idwqf hYÊ kwlH dyr Èfm sROmxI akflI dl pMQk
(jQydfr sMqoK isMG) dy pRDfn mnjIq isMG jI[ky vwloN kIqIN
geI dUjI sflfnf pMQk knvYnÈn iuvc bqOr muwK mihmfn bolidaF
BfeI rxjIq isMG ny ienHF iqMnF nyqfvF ivruwD rwj ky BVfs
kwZIÊ AunHF jQydfr
sMqoK
isMG dI ÈKsIaq ƒ rwj ky vizafieafÊ BfeI rxjIq isMG ny ikhf
ik ipwClIaF coxF ivc srnf BrfvF ƒ hmfieq dy ky AunHF bhuq
vwzI isafsI glqI kIqI ijs df AunHF ƒ hmyÈf pÈcfqfp rhygfÊ
AUnHF ikhf, '' sfzf ienHF jflm lIzr qoN KihVf Cuzf idE ijnHF
df iDafn hI golk hY”Ê ies moky idwlI gurduafrf kmytI dy
sfbkf pRDfn pRihlfd isMG cMzok ny ikhf ik ijhVIaF kOmF nhIN
bdldIaF Auh ipwCy rih jFdIaF hnÊ jd qwk pVHy ilKy bMdy coxF
rfhIN ijwq ky awgy nhIN afAuxgy qd qwk kOm df kuJ nhIN
sMvrnfÊ idwlI gurduafrf kmytI bdqr hflq qd hI sMvfrI jf
skygIÊ sRI cMZok ny ikhf ik jd donoN srnF BrfvF ny sfzy pMQ
dI byVI mMJdfr ivc zob idwqI qF bfad ivc idwlI vfsIaF vwloN
sfƒ cwpU dyx df kI PfiedfÊ akflI nyqf sRI krnYl isMG pMjolI
ny ikhf ik awj dI lIzriÈp vyK ky isr Èrm nfl Juwk jFdf hYÊ
iek pfsy Auh akflI hn ijnHF dy GrF dy BFzy qwk kurk ho gey
dUjy Auh Auh hn ijnHF pMQ dy BFzy kurk krf ky rwK idwqyÊ
iswK ivdvfn zf[ jsvMq isMG nykI ny idwlI gurduafrf aYkt 1971
dIaF KfmIaF bfry crcf kridaF ies ivc soD krky rUlË aYNz
rYgUlyÈn bxfAux dI loV qy joidwqf BfvyN ieh dy leI pbilk
ieMtrsYtw iltIgyÈn (pI[afeI[aYl) df hI shfrf ikAuN nf lYxf
pvyÊ
idwlI srkfr
vwloN cfr virHaF bfad hox vflIaF idwlI gurduafrf coxF iesy
vrHy dy dUjy awD ivc vyly isr krvf dyx dy PYsly df suafgq
kridaF sRI mnjIq isMG jI[ky ny dfavf kIqf ik Auh ienHF coxF
leI iblkuwl iqafr hnÊ pr loV ies gwl dI hY ik aYqkIN pVHy
ilKy qy sUJvfn ivakqIaF ƒ hI mYNbr cuwx ky kmytI ivc Byijaf
jfvyÊ
sRI
mnjIq isMG ny srkfr vwloN pMjfbI nfl kIqy jf rhy mqryeI mF
vfly slUk dI jMm ky inKyDI kridaF AurdU dy brfbr gRFtF qy
shUlqF dyx dI mMg kIqIÊ ies moky pMQk knvYnÈn ivc srbsMmqI
qy jYkfiraF nfl pfs kIqy mwiqaF ivc pRmuwK hn :-
1) gurU arjn
dyv jI dI coQI ÈhIdI ÈqfbdI sbMDI sRomxI akflI dl pMQk AunHF
dI ivcfrDfrf aqy kurbfnI sbMDI sYmInfr krvfeygfÊ
2) bMb kFz
dy kysF ‘c Psy nojvfnF ƒ jylHF ivcoN irhfa krvfAux leI dl
AunHF dI ibnF BydBfv hr kfƒnI mdd df pRbMD krygfÊ
3) bfbf bGyl
isMG, jwsf isMG rfmgVHIaf, mfstr qfrf isMG aqy jQydfr sMqoK
isMG ijnHF ny idwlI dy ieiqhfs ‘c bhuq lfsfnI Xogdfn idwqf
hYk, Aus leI sRomxI dl pMQk (jQydfr sMqoK isMG) srkfr ƒ
bynqI krdf hY ik ienFH mhfn ÈKsIaqF dy nF qy idwlI ‘c smrQk
bxfey jfxÊ
4) 1984 dy
iswK ivroDI dMigaF dorfn iswKF ƒ hoey nuksfn sbMDI jo pYkyj
pRDfn mMqrI ny aYlfinaf sI Aus vwl dwl iDafn dyx leI vwcn
bwD hY ik jo bydoÈy mfsUm lok ienFH dMigaF ‘c qbfh aqy brbfd
hoey qy awj dr-dr dIaF TokrF Kfx leI mËbUr hn, AunHF nfl
CyqI qoN CyqI iensfP kIqf jfvy aqy pYkyj dI rkm ƒ vDfieaf
jfvyÊ
5) akflI dl
vwloN srkfr ƒ bynqI kIqI geI pMjfbI BfÈf ijs ƒ idwlI ‘c
dUjI BfÈf df drjf idwqf igaf hY aqy ies sbMDI pUrn qOr qy
aml kIqf jfvy aqy pMjfbI pVHfAux vfilaF ƒ aqy pMjfbI pVHy
ilKy nojvfn lVky-lVkIaF ƒ skUlF ‘c aqy hor sB adfiraF ‘c
ijQy pMjfbI BfÈf ƒ lfgU kIqf igaf hY, ƒ nokrIaF idwqIaF jfxÊ
pMjfbI anuvfd, pMjfbI aKbfrF ƒ vI srkfr ihMdI aqy aMgyrËI dy
brfbr df drjf dyvyÊ
6) PrFs ‘c
iswKF dy bwicaF qy skUl ivc dsqfr bMnHx qy lwgI pfbMdI leI
pfrtI ny PrFs dy rfÈtrpqI qwk afpxI afvfË phuMcfeI hY aqy
awj vI hr sMBv kdm cuwky jfxgy, ijnFH nfl ies pfbMdI ƒ
htfAux ‘c mdd iml skyÊ mMc sMcfln pwqrkfr puÈipMdr isMG ny
kIqfÊ
 |