|
|
|||||||||||||||||||||
|
inAUjrsI gurduafry Kflsf drbfr ‘c ikRpfn nfl hmlf krn vfly BUqry kfrj nMU 6 mhIny dI sjLf hoeI gurduafrf sfihb nMU vyc vwtx df mosLn aiq GtIaf aqy inMdxXog
sMn 2005 ivwc coxF dy muwdy nMU lY ky pYdf hoxy qkrfr ny Aus vyly bVf iBafnk rUp Dfrn kIqf jdoN kfrj isMG sMDU ny afpxy gfqry vflI ikRpfn nfl sMgq dy mYNbrF qy vfr krny sLurU kr idwqy. aijhI Gtnf nfl smuwcy iswK pMQ df isr sLrm nfl nIvF huMdf hY. qkrfr hoxf suBfvk hY pr iksy iswK vloN afpxy hMkfr nMU pwTy pfAux leI sRI sfihb dI durvrqoN krnI iblkul idmfg KlfsI jF soJI smJI sfijsL aDIn iswK pMQ nMU Zfh lfAux dI pRikRaf khI jf skdI hY. Aus vyly pRbMDk kmytI vloN jfrI kIqI pRYs rIlIjL anusfr Kflsf drbfr brilMgtn inAUjrsI ivKy 22 apRYl 2005 idn sLuwkrvfr nUM sLfm dy dIvfn dI smfpqI qoN AuprMq sMgq dIvfn hfl ivc gurU Gr dy pRDfn prmjiqMdr isMG iZwloN aqy gMRQI sfihb sMgq df DMnvfd hI kr rhy sI qF sMDU DVy nfl sbMDQ prmpRIq isMG gryvfl ny afpxy sfQIaF nfl suKvIr isMG bdysLf qy hmlf kr idwqf. Aus vyly kfrj isMG gRMQI isMG nfl kmry ivwc bYTf sI. ies qoN bfad kfPI idnF qoN guwsy nfl pfgl hoey ibnF iksy gwl puwCy dwsy, kfrj isMG sMDU ny afpxI sRI sfihb kwZ ky gurU Gr dy afAux vfly pRDfn rfjiBMdr isMG bdysLF dy lVky (16) suKvIr isMG qy jfnlyvf hmlf kr idwqf. Ausdy sRI sfihb swjI bFh qy sfr-pfr kr idwqI. jdoN Aus nUM bcfAux leI pfl isMG roxI awgy hoieaf qF Aus dy vI sRI sfihb grdn dy kol mfr idwqI. dUr KVy aflmjIq isMG igwl Aupr vI cfr vfr kIqy ijs sdkf AusdI iewk AuNglI kwtI geI. Gtnf qoN bfad bhuq puils afeI aqy zf[ bKsLIsL isMG sMDU, sqivMdr isMG mulqfnI, kfrj isMG sMDU, joigMdr isMG, kuldIp isMG gryvfl, suKdrsLn isMG dIvf, jsdIsL isMG dIvf, suKvIr isMG, prmpRIq isMG gryvfl nUM puils hwQkVI lf ky puils stysLn lY geI aqy kfrj Aupr kys pf idwqy. pulIs ny aflmjIq igwl Aupr vI kys drj kr ilaf sI ijs nMU adflq ny sYlP zIPYNs mMnx dy bfvjUd 1 hjLfr zflr jLurmfnf kr idwqf sI . ies Gtnf ny gurUGr nUM qflf lvf idwqf. sfrI sMgq pfl isMG roxI aqy aflmjIq isMG igwl df DMnvfd krdI nhIN QwkdI ijnHF ny afpxI jfn dI pRvfh nf krdy hoey 16 sfl dy bwcy dI jfn bcfeI. ielfky ivc iehnF dI bhfdrI dI crcf cwl rhI hY. kfrj sMDU aprYl 2005 qoN adflqI kys df sfhmxf kr irhf sI. Aus vyly kfrj isMG dy DVy vloN jfrI pRYWs rIlIjL ivwc AunHF pRbMDkF nMU dosLI Tihrfieaf sI. gurduafrf sfihb df bMd rihxf smuwcI iswK kOm leI bVI hI inmosLI vflI gwl hY. iswK leI ies qoN vwD sLrm vflI gwl kI ho skdI hY ik Auh afpxy gurasQfn nMU surwiKaq nf rwK sky. brilMgtn inAUjrsI df Kflsf drbfr gurduafrf sfihb jo bVI invyklI sVk qy nvIN iemfrq Ausfr ky gurU ky iswKF ny iqafr kIqf sI, kbUqrF dy aflixaF df isLMgfr bixaf ipaf hY. iewk kQn hY ik iswK afpxy Gr dI KYrIaq nfloN gurU asQfn dI KYrIaq pihlF mMgdf hY pr adflqI dsqfvyjLF anusfr kfrj isMG dy DVy ny ielfky dIaF gurduafrf kmytIaF vloN 9 aprYl 2006 dy PYsly nMU lfgU krvfAux dI QF ipCly sfl 28 aprYl 2006 nMU adflq ivwc iewk mosLn ilaf ky adflq qoN Kflsf drbfr gurduafrf sfihb nMU ivGtn (Kqm) krn dI mMg kIqI hY. jdoN ik ies mosLn dy Ault Kflsf drbfr dI pRbMDk kmytI vloN adflq ivwc mosLn ilaFdf igaf ik gurduafrf sfihb dI nMU muV qoN sMgq leI Kolx dI iejfjLq idwqI jfvy. 6 akqUbr 2006 nMU adflq vloN ieh dovyN mosLn rwd kr idwqy gey sn. kfrj dy DVy vloN iewk hor mosLn ilaf ky rfjiBMdr isMG bdysLf, prmjiqMdr isMG iZloN vloN kfrj isMG sMDU, sqivMdr isMG mulqfnI, zf[ bKsLIs isMG sMDU, suKdrsLn isMG dIvf vloN iewk sQfnk aKbfr ivwc idwqy JUTy iesLiqhfr qoN bfad bdysLf DVy vloN kIqf mfnhfnI df kys gurduafry dy kys nfl sMcq krn dI mMnjLUrI dy idwqI. ienF mosLnF dI rOsLnI ivwc ieh ivcfr ielfhI sur ivwc pRoey jf skdy hn ik Auh ikhVf iswK hY ijhVf afpsI vKryivaF ivwc gurduafrf sfihb dI jfiedfd nMU vycx vwtx dI soc df DfrnI hY. kfrj isMG DVy vloN adflq ivwc ilaFdf igaf ieh mosLn ik Kflsf drbfr ieMk nMU zIjOilv kr idwqf jfvy aiq GtIaF, iswK ivroDI, gYr pMQk aqy aiq inMdxXog hY. dysL ivdysL dI sMgq nMU ieh hrkq df noits lYxf cfhIdf hY aqy ies bfry ZuwkvIN kfrvfeI hoxI cfhIdI hY. gurduafrf sfihbfnF dy siqkfr aqy vkfr nMU swt mfrn vflIaF ieh GtIaF kfrvfeIaF nMU qurMq bMd kIqf jfxf cfhIdf hY. AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb iKlfP cwl rhy kys ivwc pRbMDkF nMU mYNbrisLp irkfrz ivKfAux dy afdysL
brYNptn:(aYc ibAUro) meI 2006 ivwc AuntfrIE Kflsf drbfr dIaF coxF qoN aYn iewk idn pihlF rxjoD isMG pMDyr, nirMdr isMG iZloN, nCwqr isMG cOhfn, gurdyv isMG nfhl, mnohr isMG Kihrf aqy sR[ svrn isMG kYroN ny gurduafrf sfihb qy mukwdmf kr idwqf sI aqy adflq qoN coxF qy rok lfAux dI mMg kIqI sI. ienF vIrF df dosL sI ik ienF nMU zfierYktr huMdy hoey irkfrz nhIN ivKfey gey. 11 meI 2006 nMU siqkfrXog jwj sYpI ny cox nMU mulqvI kridaF izksI gurduafry dI pRbMDk kmytI nMU afdysL idwqy sn ik Auh ibnF iksy bMidsL dy kyskrqf iDr nMU sfry irkfrz idKfAux. vkIlF dI mOjUdgI ivwc 2-3 vfr irkfrz ivKfey gey pr kyskrqf iDr KusL nf hoeI aqy AunHF iewk hor mosLn ilaf ky adflq qoN iesdI klYrIPIkysLn mMgI. ijsdI suxvfeI 5 mfrc idn mMglvfr nMU hoeI. dovF iDrF dy vkIlF dI bihs suxn qoN bfad jwj ny pRbMDk kmytI nMU afdysL idwqy hn ik Auh kyskrqf DVy nMU sfry irkfrz, mYNbrisLp irkfrz aqy jnrl bfzI ivwc bxfeI geI vIzIE typ 30 mfrc qwk ivKfAux. ies qoN ielfvf jwj ny hukm kIqf hY ik pRbMDk vIr kyskrqf DVy nMU ies idn df Krc 3670[60 aqy 231[62 jI[aYs[tI adf krn. ies ivwc ieh vI iliKaf hoieaf hY ik kyskrqf DVf, cYrtI hox krky ies qoN lIgl PIs nhIN mMgdf. hYrfnI vflI gwl hY ik 11 meI 2006 dy mosLn df Krc kyskrqf DVy ny 50-60 hjLfr mMigaf sI qy jwj ny isrP mosLn df 3 hjLfr dy krIb idwqf sI. mosLn dy ies PYsly qoN bfad trFto ivwc keI iswDpwDry vIrF vloN ieh pRBfv dyx dI koisLsL kIqI jf rhI hY ik sLfied kys AunHF dy hwk ivwc hox dI sMBfvnf hY. adfrf sFJ svyrf ies kys nMU nyiVEN ho ky vfc irhf hY aqy afpxy suihrd pfTkF nMU spwsLt dwsxf cfhuMdy hF ik kys dI ajy sLurUafq hoeI hY. jwj ny julfeI ivwc suxvfeI sLurU krn dI gwl afKI hY. jo hoxI bVI musLkl hY. mMdBfgI gwl ieh hY ik ieh kys ajy iewk sfl hor cwl skdf hY. nOjvfn nisLaF nUM Cwz KyzF df nsLf lfAux : jspfl isMG
ies mOky kYnyzf qoN mYtro pMjfbI sports klwb dy cyarmYn gurdIp isMG iZwloN ny afpxy sLbdF ivc ikhf ik pMjfb dy nojvfnF ivc bhuq AuqsLfh hY aqy Auh jfxdy hn ik pMjfbI iksy qoN Gwt nhIN jykr Auh afpxy mn ivc ieh QF bxf lYx ik asIN kuJ krnf hY| Auhnf ikhf ik ieh snmfn jo awj sfnUM iml irhf hY ieh pMjfbIaF nUM snmfn hY aqy myrf iek hI sMdysL hY ik KyzF nUM afpxy jIvn df jrUr aMg bxfE| ies mOky jrnilst aYso[ dy pRDfn blvIr isMG iswDU, jgmohn isMG mwkV, jsbIr isMG, gurbKsL isMG ny aqy izsitRkt rYjIzYNt aYsosIeysLn dy pRDfn mnjIq isMG qUr aYzvokyt ny afey mihmfnf df svfgq kIqf aq snmfn icMnH aqy dosLfly ByNt kIqy| ies moky hornF qoN ielfvf lok jn sLkqI pfrtI dy skwqr nfnk isMG ny afey mihmfnF nUM guldsqy ByNt krky inwGf svfgq kIqf| surjIq isMG rWKVf, pRym isMG cMdUmfjrf aqy zf[dljIq isMG cImf vI pMjfb qo rfj sBf mYNbr bxn dy cfhvfn pitaflf: rfj sBf dI pMjfb ivclI KLflI hoeI sIt qo rfj sBf ’c jfx dy cfhvfn akflI afgUaF dI sUcI BfvyN lMbI hY pr ieMnFH ivc mUhrlI kqfr ivc pRo[pRym isMG cMdUmfjrf, akflI dl dy skWqr zf[dljIq isMG cImf aqy hlkf smfxf qo aklI dl dy hfry hoyey AumIdvr s[surjIq isMG rWKVf sLfml hn| rfj sBf dI pMjfb ivclI sIt leI cox 29 mfrc nUM hoxI hY| ikAuNik ieh sIt kFgrs dI sRImqI suKbMs kor iBMzr dy akfl clfxy mgroN KLflI hoeI peI hY| pqf lWgf hY ik ivDfn sBf coxF ivc akflI dl dy nMDr afgUaF dy hfr jfx kfrn ieh afgU akflI dl vlo rfj sBf ivc jfx dy ieCuk akflI afgUaF dI sUcI kfPI lMmI hY| pr ieMnFH sB ivco pRo[pRym isMG cMdUmfjrf jo ik aklI dl loNgovfl dI pRDfngI iqafg ky coxF qoN pihlF hI bfdl dl ivc rly sn qy lihrfgfgy qoN bIbI BWTl nUM qwkVI tWkr idqI sI|ies leI hux ieMnFH dI njLr rfj sBf sIt qy itkI hoeI hY| dUjy pfsy ivDfn sBf hlkf smfxf qoN akflI dl dy hfry hoey AumIdvfr s[surjIq isMG rWKVf vI ies sIt leI dfavydfr mMny jFdy hn|BfvyN ik sUqrF muqfbk s[pRkfsL isMG bfdl ny ieMnFH nUM pMjfb rfj ibjlI borz dI cyarmYnI dyxI vI mMnI hY pr iPr vI AunFH dI ingfh rfj sBf qy itkI hoeI hY|jdik ies dy nfl hI sUqrF df ieh vI kihxf hY ik s[pRkfsL isMG bfdl akflI dl dy jnrl skWqr zf[dljIq isMG cImf qy KLfsy myhrbfn dWsy jFdy hn|ies leI ieh sIt AunHF nUM idqI jfxI qih mMnI jf rhI hY ikAuNik Bfjpf lIzrisLp vI gWTjoV dI BlfeI leI zf[cImf nUM rfj sBf ‘c Byjx dI ieWCuk hY| isrsf dy pRymIaF ivruWD kfrvfeI dI gWl krn vflf bfdl KLud zyry df pRymI: ismrnjIq isMG mfn hMizafieaf:isWK Drm dy pRcfr leI soRmxI kmytI aqy sWqfDfrI rvfieqI akflI lIzrisLp ny gurU dI golk df mUMh gLrIbf vl krn dI bjfey apxy inWjI svfrQF leI gurU dI golk nUM luitaf hY ijs kfrn gLrIb dilq isWK vWlo zyiraF vl nUM ruWK krvfAux leI dosIL bfdl dl dI lIzrisLp aqy qKqF sfihbfnF dy ‘jQydfr’ hn| ieMnFH aKoqI afgUaF ny gurU dy sMdysLf aqy isDFqF nUM dilq iswK prvfrF qk lY jfx dI koisLs nhI kIqI|ieh ivcfr soRmxI akflI dl (a)dy pRDfn s[ismrnjIq isMG mfn ny pRgt kIqy| AunFH ikhf ik mojUdf srkfr df dilqF ivroDI ichrf nMgf ho igaf hY ikANuik AunHF afpxy cox mYnIPYLsto ivc kroVf rupey Krc kr ky 4rupey iklo aftf aqy 20rupey iklo dfl dyx df pRcfr kIqf sI pr bfdl ny qfjLf ibafn ivc ikhf hY ik ieh rfsLx isrPL pIly kfrz DfrkF nUM hI imlygf jdik cox vfady anusfr ieh rfsLx smUh pMjfbIaF mnUM imlxf cfhIdf hY| AunFH ikhf ik pMjfb ivc 33 PLIsdI abfdI dilq dI hY pr pMjfb dI nvIN vjLfrq ivc AunFH nUM bxdf ihwsf nhI idwqf igaf| bfdl ihMdUvfdI eyjMzf lfgU krn df sbwb bxygf : mfn afnMdpur sfihb :- “ mYN kdy vI hfr nhIN mMnFgf aqy isDFqk jMg jfrI rwKFgf| mYN afpxI ijMmyvfrI nUM smJdy hoey hI asqIPf dy idwqf hY|” ieh lPjL sRomxI akflI dl aMimRqsr dy pRDfn ismrnjIq isMG mfn ny afnMdpur sfihb ivc holy mhwly dy moky qy pfrtI dI kfnPrMs nUM sMboDn krdy hoey khy| AunHF akflI Bfjpf gwTjoV qy vrHidaF ikhf ik akflI dl(b) hux Bfjpf dy hyTF lwg igaf hY aqy hux jldI hI Bfjpf nyqf pMjfb ivc afpxf ihMdUqv df eyjMzf lfgU krn dI koisLsL krngy| bfdl aqy Ausdy smrwQk afr[aYs[aYs[ dy ipwTU hn, ijnFH ny hmysLf hI iswKI isDFqF nUM awKo proKy krky nsLy, pYsy aqy guMzfgrdI dy joLr qy swqf hfsl kIqI hY| afpxI pfrtI dI hfr bfry AunHF ikhf ik Auh afpxI pfrtI dI jQybMdI nUM shI qrIky nfl sMgTq nhIN kr sky aqy sLfied iehI kfrn AunHF dI hfr df kfrn bx igaf| AunHF ikhf ik jy Bfjpf aqy afr[aYs[aYs[ vrgIaF qfkqF qoN iswKI nUM bcfAuxf hY qF smUh pMQk qfkqF nUM afjfd iswK rfj jo ihMdusqfn aqy pfiksqfn qoN vwK hovy dI mMg jLordfr sLbdF nfl AuTfAuxI cfhIdI hY| ies kfnPrMs ivc pihlF dljIq isMG ibwtU sInIar mIq pRDfn, hrcrnjIq isMG DfmI aqy keI hor afgUaF ny sMboDn kIqf| 1984 dy iswK kqlyafm sMbMDI swjx kumfr iPr ktihry nvIN idwlI, 6 mfrc : nvMbr 1984 ‘c sfbkf pRDfn mMqrI ieMdrf gFDI dI hwiqaf qoN bfad rfjDfnI ivc iswKF ivruwD hoey iPrkU dMigaF ‘c kFgrs afgU swjx kumfr nUM hjUm dI kIqI geI agvfeI sbMDI drj kys ivcoN hyTlI adflq vloN brI krn ivruwD sI[bI[afeI dI apIl idwlI hfeIkort ny pRvfn kr leI. adflq dy ivsLysL bYNc ny ptIsLn sivkfr krdy hoey ies mfmly dI suxvfeI idn pRqI idn krn df afdysL idqf. ies sbMDI adflq ny swjx kumfr qoN ielfvf 7 hornF ivruwD vI apIl dfier kr leI. ieQy vrnxXog hY ik dsMbr 2002 ivc idwlI dI iek adflq ny swjx kumfr qy 7 hornF nUM 1984 dy dMigaF dy kys ivcoN ieh kih ky brI kr idqf sI ik iesqgfsf iDr Tos sbUq pysL krn ‘c nfkfm rhI hY. swjx kumfr qy 7 hornF ivruwD kys anvr kOr dI sLkfieq ‘qy drj kIqf igaf sI ijs ny dosL lfieaf sI ik pwCmI idwlI dy sulqfnpurI Kyqr ivc ijs BIV ny Aus dy pqI dI hwiqaf kIqI sI Aus nUM swjx kumfr ny BVkfieaf sI. ies mfmly ‘c swjx kumfr nUM jLmfnq iml geI. ieh mfmlf jwj mnmohn srIn agvfeI vfly 2 mYNbrI ivsLysL bYNc awgy pysL kIqf igaf. sI[ bI[ afeI[ vwloN jy[ aYs[ vfzIaf qy swjx kumfr vwloN afXUb Kfn vkIl vjoN pysL hoey. sI[ bI[ afeI[ dI idwlI dI hyTlI adflq dy PLYsly nUM cuxOqI idMdI ies ptIsLn ‘qy rojLfnf suxvfeI hox krky mfmly df jldI PLYslf hox dI AumId hY. ik kyNdr qy idwlI dIaF kFgrsI srkfrF sI[ bI[ afeI[ nUM shI, inrpwK qy afjLfdfnf kMm krn dyxgIaF. s: ihwq ny ikhf ik jykr hfeI kort ny shI PLYslf ilaf qF dosLIaF nUM sjLf iml jfvygI qy iswKF dy jLKLmF nUM QoVHI rfhq imlygI. AunHF iswK afgUaF nUM vI nsIhq imlygI jo swjx kumfr nUM isropy/hfr pfAuNdy nhIN Qwkdy sn. ngr ingm dy kONslr qy sLRomxI akflI dl dy kOmI jnrl skwqr AuNkfr isMG Qfpr ny ikhf ik ‘84 df iswK kqlyafm kFgrsIaF df hmysLf hI ipwCf krdf rhygf. dl dy skwqr rfijMdr isMG qy qyjpfl isMG ny ikhf ik 1984 dy kfqlF nUM AunHF dy iGnOxy qy vwzy jurm anusfr hI vwzI sjLf imlxI cfhIdI hY. sLRomxI akflI dl (aMimRqsr) dy jnrl skwqr srbjIq isMG ButfnI ny ikhf ik dosLIaF nUM sjLf jLrUr imly, qF ik pRBfivq lokF df BfrqI lokqMqr ‘c ivsLvfs vDy. ‘imwtI ‘vfjLF mfrdI’ pMjfbIaF nUM imwtI nfl joVn dI axQwk koisLsL-hrBjn mfn
hrBjn mfn ny ikhf ik AusnUM afpxy jwdI ipMz Kymoafxf ivKy ies iPLlm dI sLUitMg krky bhuq mfx mihsUs ho irhf hY aqy ieh iPLlm pMjfbIaF nUM AunHF dy siBafcfr nfl joVn dI iek axQwk koisLsL hY. AunHF dwisaf ik ies iPLlm dI sLUitMg julfeI qwk pUrI ho jfvygI. hrBjn mfn df kihxf sI ik iPLlmI sPLr ivc pCV cuwky pMjfbI isnymy nUM awgy iljfx leI AunHF aqy AunHF dy sfQIaF vwloN lMby smyN qoN koisLsLF jfrI hn, ‘imwtI vfjLF mfrdI’ iPLlm iesdf hI iek ihwsf hY. AunHF ikhf ik pMjfb dy lokF aqy ivdysLF `c vsdy pMjfbIaF qoN sihXog sdkf hI Auh ies iPLlm nUM mukMml krn ivc sPLl ho rhy hn. AunHF ikhf ik pMjfbIaF dy sihXog ibnHF pMjfbI isnymf awgy nhIN vD skdf ikAuNik ies dy afpxy sfDn sImq huMdy hn, prMqU pMjfbIaF df ipafr aqy sihXog AunHF leI mfx vflI gwl hY, ijs krky Auh ipCly smyN ivc keI vDIaf iPLlmF bxf cuwky hn, ijnHF nUM nf kyvl pMjfbIaF ny blik gYr pMjfbI lokF ny vI bhuq psMd kIqf hY. kONsl vloN avfrzF nfl nOjuafn vrg nMU snmfinq kIqf jfvygf imsIsfgf: (sFJ svyrf) bIqy vIkaYNz qy AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl ny iewk hor mfarkf mfridaF aYlfn kIqf hY ik iswK BfeIcfry ivwc agr koeI vI nOjuafn bwcf jF bwcI, iksy vI Kyqr ivwc awvl sQfn hfisl krygf qF AusnMU kONsl vloN avfrz idwqf jfvygf. iswK kONsl dy cyarmYn sR[ hrbMs isMG jMzflI ny dwisaf ik asIN bwicaF nMU skUl ivwc cMgy nMbr lYx, Kyz Kyqr ivwc awvl sQfn hfisl krn jF iksy vI hor aihm pRfpqI leI AuqsLfihq krnf cfhuMdy hF. ies leI iewk pMj mYNbrI kmytI nfmjd kIqI geI hY ijhVI afAux vfly idnF ivwc ies avfrz dy rUljL jfrI krngy. ies kmytI ivwc sR[ ieMdrjIq isMG bwl, sqpfl kOm bMgf, mnjIq isMG prmfr, sR[ dfrf isMG gryvfl aqy sR[ suKimMdr isMG hMsrf dy nfm sLfml hn. sR[ jMzflI ny dwisaf ik agly sfl AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl vloN hr Kyqr ivwc syvfvF inBfAux vfilaF leI AuWc pwDr dy avfrz sLurU krn dI skIm hY. iPlhfl ieh bwicaF qwk sImq hovygf. pfxIaF dy msly ‘qy bfdl dy stYNz dI sfiraF nUM ihmfieq krnI cfhIdI hY : zf[ idlgIr
iswK ivdvfn ny sfry pMjfbI afgUaF nUM apIl kIqI hY ik AunHF nUM pRkfsL isMG bfdl vloN pfxIaF dy smJOqy rwd krn vfly aYkt dI Dfrf 5 nUM bdlx sbMDI ley stYNz aqy ies sbMDI kfnUMnI soD krn dy aYlfn dI purjLor ihmfieq krnI cfhIdI hY. jdoN kYptn amirMdr isMG ny ieh kfnUMn pfs kIqf sI qF bfdl akflI dl ny ies nUM mukMml ihmfieq idqI sI aqy pMjfb dIaF sfrIaF pfrtIaF aqy gLYr isafsI jQybMdIaF ny kYptn dI ihmfieq aqy qfrIPL krn vfsqy sYmInfr aqy mIitMgF kIqIaF sn. hux jdoN bfdl Aus qoN vI vwzf aYksLn kr ky pMjfb df Blf krn lwgf hY qF rvIieMdr isMG, ismrnjIq isMG mfn, BfrqI iksfn XUnIanF, mnuwKI hwkF dIaF alMbrdfr jQybMdIaF, lyKk jQybMdIaF aqy hor inwkIaF-vwzIaF jQybMdIaF nUM apxI ieKLlfkI ihmfieq dy ky bfdl nUM qgVf krnf cfhIdf hY. AunHF ikhf ik hr msly ‘qy DVybMdI dI numfiesL nhIN krnI cfhIdI. sUby dy Bly vfsqy isLkvy, ivroD, DVybMdI nUM qlfk dy dyxf cfhIdf hY. AunHF afs kIqI hY ik ijvyN kYptn amirMdr isMG ny aijhI soD dI ihmfieq df aYlfn kIqf hY AuvyN hI bfkI sfiraF nUM vI sUJ df iejLhfr krnf cfhIdf hY. pMjfb dy vjLIrF nUM ivBfgF dI vMz muwK mMqrI ny gRih, afbkfrI, ibjlI aqy aYn[ afr[ afeI[ mfmilaF smyq 10 mihkmy afpxy kol rwKy
idlcsp gwl ieh hY ik Bfjpf ijs vwloN PLUz dy isvl splfeI, sLihrI ivkfs qy mkfn AusfrI, iswiKaf aqy KjLfnf afid vrgy kuJ aihm ivBfg vI mMgy jf rhy sn jo AunHF nUM nhIN iml sky. s: bfdl jo ik Kud ivjIlYNs ivBfg dI jFc df sfhmxf kr rhy sn, hux iesy ivBfg dy Kud afp mMqrI bx gey hn ijs kfrn ivjIlYNs ivBfg dy aiDkfrIaF leI AunHF ivruwD kys jfrI rwKx dI guMjfiesL hI nhIN rih jfvygI. srkfr dy bhuqy aihm ivBfg aqy mMqrI mMzl ivc qkrIbn awDI srkfr bfdl pirvfr qwk hI sIimq rih jfvygI. muwK mMqrI vwloN awj afpxy mMqrIaF leI ivBfgF dI kIqI geI vMz ‘qy dl dy jnrl skwqr s: suKbIr isMG bfdl dI Cfp vI spwsLt njLr afAuNdI hY aqy muwK mMqrI vwloN ivBfgF dI vMz ivc ies gwl leI pUrf Xqn kIqf hY ik iksy vI mMqrI dy BfrU hox dI guMjfiesL bfkI nf rih jfvy. muwK mMqrI, mMqrIaF aqy ivDfiekF ƒ ienovf gwzIaF dyx dI QF ‘qy inwjI gwzIaF vrqx aqy ivDfn pRIsLd bhfl nf krn dI mMg aMimRqsr mfrc (aMimRqpfl kOr mTfVU) : aMimRqsr ivkfs mMc ny muwK mMqrI, mMqrIaF aqy ivDfiekF ƒ ienovf gwzIaF dyx dI QF ‘qy inwjI gwzIaF vrqx aqy ivDfn pRIsLd bhfl nf krn dI mMg kIqI hY. muwK mMqrI s[ pRkfsL isMG bfdl, bI jy pI dy pRDfn sRI aivnfsL KMnf, lok sBf mYNbr sRI nvjoq isMG iswDU, kYbint mMqrIaF ijnHF ivwc sRImqI lksLmI kFq cfvlf, sRI mnorMjn kflIaf, sRI afdysL pRqfp isMG kYro aqy sRI ibkrm isMG mjITIaf ƒ ilKy pwqrF ivwc mMc dy slfhkfr qy sfbkf pRDfn zf[ crnjIq isMG gumtflf ny ivDfiekF ƒ 10-10 lwK rupey vflIaF ienovf gwzIaF dyx aqy ivDfn pRIsLd bhfl krn ‘qy hYrfnI pRgt kIqI hY. AunHF ny afpxy pwqr ivwc ikhf hY ik sfry ivDfiek coxF ivwc lwKF rupey KLrc ky asYNblI ivwc afey hn. ies qoN spwsLt hY ik ieh sB amIr hn qy afpxIaF gwzIaF leI pYsf KLrc skdy hn. dUjf, ivDfiekF ƒ kfrF dyx dI iprq 1992 ivwc s[ byaMq isMG ny pfeI sI. AunHF qoN pihlF ivDfiekF ƒ kfrF dI QF ‘qy pMjfb rozvyj bwsF dy pfs imldy sn. ivDfiek bwsF ivwc sPLr krdy sn qy bwsF vI tfeIm isr cwldIaF sn. srkfrI KLjLfnf lokF dI amfnq hY ikAuNik ieh pYsf lokF dy tYksF qoN afAuNdf hY pr iksy vI srkfr ny ies ƒ afpxf smJky nhIN vriqaf. akflI bI jy pI ny coxF ivwc aMqrrfsLtrI pwDr dy hspqfl qy ishq syvfvF dyx, srkfr bxdy sfr hI zyZ lwK nOkrIaF Brn, aftf cfr rupey aqy dfl 20 rupey iklo dyx, srkfrI krmcfrIaF aqy dilqF ƒ ivsLysL shfieqf dyx df coxF qoN pihlF iesLiqhfrF rfhIN vfadf kIqf sI. ienHF ivwcoN ajy koeI vI pUrf nhIN kIqf igaf pr ivDfiekF ƒ KLusL krn leI sB qoN mihMgIaF gwzIaF KLrIdIaF jf rhIaF hn aqy afpxy chyiqaF ƒ lfB dyx leI ivDfn pRIsLd bhfl krn dIaF gwlF kIqIaF jf rhIaF hn. pwqr ivwc ikhf igaf hY ik ieMJ jfpdf hY ik bfdl sfihb ny coxF qoN pihlF lokF nfl kIqy vfaidaF ƒ BulfAuxf sLurU kr idwqf hY aqy bIqy smyN hoeIaF hfrF aqy mOjUdf srkfr dI hfr qoN koeI sbk nhIN iswiKaf. bfdl sfihb aqy KMnf sfihb ƒ apIl kIqI geI hY ik jy AunHF ny afAuNdIaF do sflF ƒ lok sBf coxF ijwqxIaF hn qF AunHF ƒ ivDfiekF ƒ KLusL krn dI QF ‘qy votrF nfl kIqy vfady pUry krn vwl iDafn dyxf cfhIdf hY. srkfrI KLjLfny ƒ KLflI krn dI QF ‘qy ies ƒ sucwjy ZMg nfl Brn leI Xog Auprfly krny cfhIdy hn. mMqrIaF aqy ivDfiekF ƒ srkfrI gwzIaF dI QF ‘qy inwjI gwzIaF vrqx leI pRyirq krnf cfhIdf hY ikAuNik awj pMjfb ivwc grIbF dy ielfj leI srkfrI hspqflF ivwc nf qF koeI dvfeI hY aqy nf hI zfktr. grIb bwicaF ƒ pVHfAux leI srkfrI skUlF ivwc aiDafpk nhIN hn. awDy pMjfb ivwc pIx leI pfxI df pRbMD nhIN hY. lok pRdUisLq pfxI pIx leI mjLbUr hn. pMjfb dIaF sVkF tuwtIaF hoeIaF hn. sLihrF ivwc gMdgI dy Zyr lwgy hoey hn. ies qrHF dIaF anykF hI smwisafvF hn ijnHF dy hwl leI srkfrI pYsy dI jLrUrq hY. idwlI hfeI kort vloN apIl pRvfn kIqy jfx ‘qy jQy: avqfr isMG vloN qswlI df pRgtfvf aMimRqsr: 6 mfrc-sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn jQydfr avqfr isMG ny nvMbr 1984 ‘c idwlI ivKy hoey iswK kqlyafm sbMDI kFgrsI afgU swjx kumfr qy 7 hornF ivruwD drj kys ivcoN hyTlI adflq vloN AunHF nMU brI kIqy jfx vfly PYsly ivruwD sI[bI[afeI vloN dfier kIqI apIl, idwlI hfeI kort vloN pRvfn krn ‘qy qswlI df pRgtfvf kIqf hY. ieQoN jfrI iek pRYs rlIjL ‘c AunHF ikhf ik aijhf krn nfl 84 dy dMigaF ivc pRBfvq pRIvfrF df inaF pfilkf qy lokqMqr ‘c ivsLvfs vDygf. AunHF ikhf ik sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI nvMbr 84 dy dMigaF qoN pRBfvq pRIvfrF dI hr pRkfr dI mdd leI afpxI ijLMmyvfrI nMU pUrI qndyhI nfl inBfieaf hY. idwlI hfeI kort vloN apIl pRvfn ho jfx aqy ptIsLn ‘qy rojLfnf suxvfeI hox nfl iswK kqlyafm qoN pRBfvq pRIvfrF leI iensfP dI afs pRgtfAuNidaF AunHF ikhf ik ies nfl iswKF dI jKmI mfniskqf nMU kuJ rfhq imlygI. sLRomxI kmytI mflvf Kyqr ivc iswKI dy pRcfr leI qKLq sRI dmdmf sfihb qlvMzI sfbo ivKy Drm pRcfr kmytI df sb-afiPs KolygI luiDafxf: 6 mfrc- sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI Drm pRcfr kmytI dI mIitMg awj sQfnk gurduafrf mMjI sfihb aflmgIr ivKy hoeI. sLRomxI kmytI dy pRDfn jQydfr avqfr isMG ipwT drd dy ielfj leI zI[aYm[sI hspqfl ivKy dfKl hox kfrn ies mIitMg dI pRDfngI s[ hrdlbIr isMG sLfh ny kIqI, mIitMg ivc keI aihm PYsly kIqy gey. mIitMg dOrfn sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI vloN pMjfb dy mflvf Kyqr ivc iswKI dy pRcfr qy pRsfr leI qKLq sRI dmdmf sfihb qlvMzI sfbo ivKy Drm pRcfr kmytI df sb-afiPs Koly jfx aqy qKLq sRI hjLUr sfihb nFdyV (mhFrfsLtr) ivKy 2008 ivc sRI gurU gRMQ sfihb jI dI gurqf gwdI dI qIjI sLqfbdI smfgmF mOky sLRomxI kmytI dI Drm pRcfr kmytI dI dyK ryK ivc 1 kroV rupY Krc kIqy jfx dy aihm PYsly ley gey. ies iekwqrqf ivc kIqy gey iek hor PYsly rfhIN sMq krqfr isMG Kflsf iBMzrFvfly dI Xfd ivc AunHF dy jnm asQfn ipMz BUrf kohnf ijLlHF aMimRqsr ivKy gurmiq ivwidaf kyNdr aqy kIrqn ividaflf bnfAux leI pcfsI lwK pMj hjfr rupY dy Krcy dI pRvfngI idwqI geI. ies mIitMg ivc nyqrhInF nMU gurbfxI nfl joVn leI bryl BfsLf ivc inqnym aqy suKmnI sfihb dy gutky Cfpx df PYslf ilaf igaf. sLRomxI kmytI dy mIzIaf azvfeIjLr s[ iekbfl isMG KMnf ny ies mIitMg bfry hor jfxkfrI dyNidaF dwisaf ik Drm pRcfr kmytI ny iswK skflr zf: rqn isMG jwgI vloN ilKI geI pusqk “iensfeIklopIzIaf afP iswKiejLm” dI KRId krky sLRomxI kmytI dy skUlF ivc Byjy jfx df PYslf kIqf hY. ies qoN ielfvf iekwqrqf ivc iswK Drm dy pRcfr leI hor vI keI aihm PYsly kIqy gey. s[ KMnf ny dwisaf ik mIitMg qoN pihlF Drm pRcfr kmytI dy mYNbrF aqy sLRomxI kmytI dy aiDkfrIaF ny zI[aYm[sI hspqfl ivKy jLyry ielfj jQydfr avqfr isMG jI nMU iml ky mIitMg ivc ley jfx vfly PYsilaF bfry ivcfr vtFdrf kIqf. mIitMg ivc Drm pRcfr kmytI dy mYNbr s[ BrpUr isMG Kflsf, s[ surjIq isMG cImf aqy s[ BrpUr isMG rOxI, Drm pRcfr kmytI dy aYzIsLnl skwqr s[ hrjIq isMG aqy suipRMtYNzYNt s[ gurcrn isMG GirMzf afid sLfml sn. hirafxf qy rfjsQfn nUM pfxI bMd krFgy : bfdl
ieh puwCy jfx qy ik Dfrf 5 nUM Kqm krn leI ibwl kdoN ilaFdf jfvygf qF muwK mMqrI sRI bfdl ny ikhf ik CyqI hI ibwl ilaFdf jfvygf, pr AunHF ny koeI insLicq qrIk nhIN dwsI| ijs smyN muwK mMqrI ny ieh aYlfn kIqf, dy pRDfn aivnfsL rfey KMnf, sROmxI akflI dl jnrl skwqr suKbIr isMG bfdl, kYbint mMqrI kYptn kMvljIq isMG, sfbkf mMqrIjQydfr qoqf isMG, pRo: pRym isMG cMdUmfjrf aqy keI hor afgU hfjLr sn| muwK mMqrI sRI bfdl ny holy mhwly dy iqAuhfr dy moky vwzy iewkT nUM sMboDn kridaF aYlfn kIqf ik pMjfb dy iksfnF koloN nihrI pfxIaF df aibafnf vsUl nhIN kIqf jfvygf| ies nfl iksfnF nUM vwzI rfhq imlygI| AunHF nUM muPq ibjlI dI shUlq bhfl rwKI jfvygI| sRI bfdl ny aYlfn kIqf ik grIbF nUM cfr rupey iklo aftf aqy vIh rupey iklo dfl dyx dI shUlq ivsfKI vfly idn qoN lfgU kr idwqI jfvygI| mulfjLmF nUM KusL kridaF muwK mMqrI ny ivsfKI vfly idn dI CuwtI bhfl krn df aYlfn kr idwqf| AunHF ikhf ik hor Dfrimk afgUaF dy jnm idnF qy bMd kIqIaF CuwtIaF muV bhfl kIqIaF jfxgIaF| AunHF aYlfn kIqf ik sRI afnMdpur sfihb dy hYrItyyjL nUM iek qoN zyZ sfl ivcfly mukMml kIqf jfvygf aqy iesy ieiqhfsk sLihr ivc 35 kroV rupey dI lfgq nfl bxfeI mfrsLl akYzmI cflU kIqI jfvygI| AunHF ikhf ik kfnUMnI kfrvfeI krn qoN bfad rUpngr nUM zvIjLnl hYzkuafrtr bxf idwqf jfvygf| AunHF ikhf ik AunFH ny ieh vfadf sfl zyZ sfl pihlF rUpngr dy dory smyN kIqf sI| vrnxXog hY ik jdoN kYptn srkfr ny rUpngr ‘coN mohflI aqy KrV kwZ ky nvF ijilHaf bxfieaf sI, qd ielfky ivc ropV dI aihmIaq GtfAux sbMDI srkfr iKlfP joLrdfr pRdrsLn hoey sn| muwK mMqrI ny ikhf ik Dfrimk asQfnF nUM srkfrI shfieqf dyx leI mMqrI mMzl dI mIitMg ivc ivcfr krky PYslf kIqf jfvygf| AunHF ikhf ik ies vyly Dfrimk asQfnf nUM srkfrI shfieqf dyx dI ivvsQf nhIN hY qy AunHF dI srkfr ieh ivvsQf krygI| AunFH aYlfn kIqf ik nUrpur bydI aqy sRI afnMdpur sfihb ivcfly do pul Ausfry jfxgy| pfxIaF df muWdf Aubfly Kfx lWgf
AunFH ikhf ik isMDU GftI dy isstm ivc hirafxf df 60PIsdI ihWsf bxdf hY|diraf rfvI qy ibafs dy pfxIaF ivc vI Ausy qrFH sfzf ihWsf bxdf hY ijvyN pMjfb df bxdf hY ikAuNik sfzf vI irpyrIan sUbf hY| Xfd rhy ik kuJ aKLbfrF ivc Kbr CpI sI ik pMjfb dy muWK mMqrI pRkfsL iosMG bfdl ny pMjfb trmInysLn afP aYgrImYNts aYkt2004dI Dfrf 5nUM Kqm krn dI iWeWCf pRgtfeI sI| sRI huWzf ny ikhf ik ijs qrFH BfKVf-ibafs pRbMDkI borz dI mlkIaq ivc sfzf ihWsf bxdf hY Ausy qrFH rfvI-ibafs dy pfxIaF df vI bxdf hY| AunFH ikhf ik 1961ivc ibafs -sqluj ilMk bfry jo pRfjykt irport iqafr kIqI geI sI Aus ivc hirafxf dy mflkI hWk rfKvyN rWKy gey sn| irport ivc ikhf igaf sI ik pMjfb ieMnFH pfxIaF df kuJ ihWsf hI vrq skdf hY aqy bfkI pfxI Aupr dWsy ielfikaF dI isMjfeI leI muWheIaF krfieaf jfxf cfhIdf hY|AunFH ikhf ik ies kfrn nUM iDafn ivc rKidaF pMjfb ivDfn sBf ny jo gYr sMivDfnk kfnUMn pfs kIqf hY Auh glq hY| AunFH ikhf ik ijQo qk rfvI dy pfxI df sMbMD hY,kyNdr srkfr ny ieh pfxI lYx leI pfiksqfn nUM110kroV rupey idqy hn| AunFH ikhf ik ieh pfxI komI sMpWqI hY aqy ies ivc BfeIvflI leI 1981 ivc jo smJoqf hoieaf sI,Aus qy pMjfb,hirafxf,qy rfjsQfn dy muWK mMqrIaF qoo ielfvf Aus vyly dI pRDfn mMqrI ieMdrf gFDI dy dsqKn hn|AuynFH ikhf ik ajy vI rfvI df3aYm[ey[aYP pfxI pfiksqfn vWl jf irhf hY aqy hirafxf ny kyNdr nUM iek irport iqafr kr ky idQWqI hY ik ies pfxI nUM pfiksqfn jfxo rokx df pRbMD kIqf jfvy pr pMjfb ies df ivroD kr irhf hY|AunFH ikhf ik hirafxf dy jo suJfa kyNdrI pfxI kimsLn kol Byjy gey hn pMjfb vWlo AunFH df ivroD kIqf jf irhf hY|
|
||||||||||||||||||||
|
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com |
|||||||||||||||||||||