muwK KbrF
ibjlI dy leI qrsxgy pMjfb dy lok,
kwtF dI imafd hor vDx lwgI
akfl qKq dI dKlaMdfjLI qoN bfad
rfsLtrI iswK sMgq ny rwQ Xfqrf nUM roikaf
Kuswry ny ivafhuqf df gupq aMg
ktvfieaf, mOky qo Prfr
jnfb ieh POn PrYNzisLp hY jF kuJ
hor[[[[[[[[[[
ierfzI kimsLn sfhmxy dovF rfjF dy
aiDkfrIaF vwlo iek dUjy nUM cuxoqI
grIbI qy iBRstfcfr dy Kfqmy leI
iekmuwT hox df swdf
srkfr vwlo agvfkfrF nUM Pyr apIl
soky kfrn iksfnF dI jfn kuiVwkI ivc
PsI
ipsqol qy jfalI krMsI sxy igRPqfr
dirafeI pfxIaF dI vMz sbMDI purfxy
smJoqy vI rwd ho: ZINzsf
srbsMmqI nfl cuxIaF pMcfieqF nfl koJf
mjLfk
pMjfb punr gTn aYkt nuM cuxoqI dyx dI
loV qy jLor
isLbU soryn df mMqrI mMzl qoN asqIPf
pRvfn
pfrlImfnI skwqr dy ‘kfky’ ny jfalI srtIiPkyt
nfl dfKlf ilaf
kmytI dI pRDfngI leI qoqf isMG qy bIbI jfgIr
kOr dy nfvF dy crcy
do qKqF vwloN cfr sO sflf pRkfsL purb
purfqn mirafdf anusfr mnfAux df PYslf
eynI cVHdI klf ‘c nhIN ieMglYNz df
pMjfbI ipMRt mIzIaf
kmytI Auqy isafsq BfrU rihx kfrn
iswKI nUM Zfh lwgI : vydFqI
akfl qKLq vwlo cMZok dosL mukq krfr
iek zyry nUM lfB phuMcfAux leI pMjfb
srkfr Krc kr rhI hY 90 lwK
ibjlI dy
leI qrsxgy pMjfb dy lok, kwtF dI imafd hor vDx lwgI
pitaflf/biTMzf :- rfj ivc ibjlI sMkt hor zUMGf
huMdf jf irhf hY. mMg dy muqfbk Auqpfdn Gwt hox dy kfrn rfj ibjlI
borz,Coty vwzy sLihrF aqy ipMzF dy ibjlI kwt vDf skdI hY. ibjlI dI mfr
nfl vpfr jgq vI nhIN bc sikaf. pI[aYs[eI[bI ny aYqvfr nUM ieMzstrI pIk
loz Evr iqMn GMty kr idwqf hY, nfl hI afrj ieMzksLn PrnYs df hPqy ivc
afP do idn df sLurU kr idwqf hY. AuDr, biTMzf dy gurU nfnk dyv Qrml
plFt dI iek XUint bvfilr dy Krfb hox dy kfrn itRp kr geI hY. ies ivc
19 lwK XUint pRqIidn ibjlI df Auqpfdn Gwt hovygf. ies plFt dI do XUint
pihly qoN hI bMd hn. EDr, ibjlI sMkt nfl inptx dy leI rfj ibjlI borz
dy cyarmYn vfeI[aYsw[ rwqVf somvfr qoN gYr inrDfirq koty qoN aqy ibjlI
dyx dI mMg krngy. borz pihly qoN hI kyNdr nfl inrDfirq 15 pRqIsLq koty
qoN ielfvf gYr inrDfirq koty qoN Cy rupey pRqI XUint dy ihsfb nfl
ibjlI KrId kr irhf hY. ies koty qoN ibjlI Gwt pY rhI hY, jd ik kyNdr
ny rfj dI gYr inrDfirq koty qoN hor ibjlI dyx qoN ienkfr kr idwqf hY.
Aupr cwlo
akfl qKq
dI dKlaMdfjLI qoN bfad rfsLtrI iswK sMgq ny rwQ Xfqrf nUM roikaf
pitaflf :- rfsLtrI iswK sMgq vwloN jYpur qoN cwl ky
pUry Bfrq ivc rwQ Xfqrf kwZx df pRogrfm bxfieaf hY. ies sbMD ivc sMgTn
dy jnrl skwqr ruldf isMG ny dwisaf ik ipCly idnIN akfl qKq sfihb ny
sMgTn nUM sMdysL jfrI kIqf sI, ies leI akfl qKq sfihb dI mirafdf nUM
iDafn ivc rwKdy hoey ies rwQ Xfqrf nUM rwd krn df PYslf ilaf igaf hY.
iek agsq qoN sLurU hox vflI srb sFJI gurbfxI pMj Xfqrf dy qihq jYpur
qoN pMj rwQ rvfnf hoxy sn. ieh rwQ Xfqrf jgnfQpurI, nFdyV sfihb,
duafrkfjI, kolyq(rfjsQfn) aqy nfnkmwqf KwtIaF(AuqrFcl) dy leI rvfnf
hoxI sI. ies rwQ ivc pMj rwQF df ieMqjLfm kIqf igaf sI, ijs ivc hjLfrF
dI qdfd ivc sLrDflUaF dy sLfiml hox dI sMBfvnf sI. ies sbMD ivc ipCly
Cy mhIny qoN iqafrI cwl rhI sI aqy ies kMm nUM pUrf krn dy leI krIb
vIh lwK rupey vI Krc krn df pRfvDfn kIqf igaf sI. ies Xfqrf dy rwd hox
qoN ijwQy sLrDflUaF nUM inrfsLf hoeI hY, AuQy sUqrF df ieh vI kihxf hY
ik ies nUM rokx dy leI rfjnIiqk dbfE vI bxfieaf igaf. ruldf isMG ny
dwisaf ik AuhnF ny ieh PYslf amn BfeIcfrf rwKx aqy sLFqI bxfeI rwKx dy
leI ilaf hY. nfl hI AuhnF ny sfry sfDU sMgqF aqy mhfpurKF df DMnvfd vI
kIqf, ijnHF ny ies kMm nUM pUrf krn dy leI pUrI imhnq kIqI sI. AuhnF
ny jYpur dI smUh sMgq qoN apIl kIqI ik ijnHF rwQF nUM aYqvfr nUM rvfnf
krnf sI AuQy rok idwqf jfvy, qF ik pRbMDk sLRI akfl qKq sfihb aqy Drm
pRcfr kmytI nUM pUrf sihXog kIqf jf sky.
Aupr cwlo
Kuswry
ny ivafhuqf df gupq aMg ktvfieaf, mOky qo Prfr
mwKU(iProjLpur):- ieQy iek ivafhuqf ivakqI df iek
Kuwsry ny gupq aMg ktvf ky Xuvk nUM afpxy nfl lY ky Prfr hox df mfmlf
sfhmxy afieaf hY. ies nojvfn dI pqnI ny puils nUM iek drKfsq dy ky
iensfP dI mMg kIqI hY. ksby dy vfrz nMbr 11 eIsf ngrI dI rihx vflI
rfxI pqnI muKf ny somvfr nUM iesI ksby dy Kusry svItI qy Ausdy pqI df
sfijsL nfl afprysLn krvfAux dy bhfny AusnUM Kusrf bxfey jfx df dosL
hY. Ausny ies bfbq Qfxf mwKU ivc isLkfieq dy ky iensfP dI mMg kIqI.
puils ny vI ies gwl dI pusLtI kIqI hY. pqf lwgf hY ik Kusry Aukq aOrq
dy Grvfly nUM nfl lY ky Prfr ho gey hn. rfxI ny puils nUM dwisaf ik
Ausdy ivafh nUM awT sfl gujLr cuwky hn. AusdIaF do lVkIaF sumn aqy
rojLI hn. byrojLgfrI dy cldy Ausdf pqI ksby dy rihx vfly Kusry svItI
dy ieQy sfj sfmfn cuwkx df kMm krdf sI. kuJ idn pihly muKf nUM svItI
aMimRqsr lY geI sI. krIb dws idn bfad Auh muwKf nUM lY ky vfps afeI.
jd rfxI AusnUM imlx leI svItI dy Gr geI qF svItI ny Aus nUM muwKf nfl
imlvfAux qoN sfP mnHf kr idwqf. rfxI nUM lokF ny dwisaf ik svItI Ausdy
pqI nUM aMimRqsr dy bhfny ihmfcl pRdysL dy AUnf sLihr lY geI sI. AuQy
svItI dy zfktrF dy sihXog nfl muKf df gupq aMg kwtvf idwqf igaf.
Aupr cwlo
jnfb ieh
POn PrYNzisLp hY jF kuJ hor[[[[[[[[[[
luiDafxf(qijMdr isMG):- jykr qusIN nojvfn ho aqy
iewkly ho qF sfvDfn rho. iewklypx df sfQI bx ky quhfzI koeI jyb ZIlI
kr skdf hY. AuhnF df kihxf nf mMnx qy quhfzI sfrIaF gwlF quhfzy
GrvfilaF nUM dwsx dI DmkI iml skdI hY. GbrfE nhIN, aKbfrF dy mfrPq
‘Pon PrYNzisLp’ df iesLiqhfr dyky. mgr JFsy ivc nhIN afAuxf. Ps gey qF
blYkmyl huMdy rhogy. iek vwzf rYkyt hY jo ies DMdy df sMcfln krdf hY.
idwlI dy jLrIey DMdy dy qfr pUry dysL dy nfl juVy hn. ‘dosq bxfE’ ijhy
PsfAux vfly iesLiqhfr dy mfrPq ieh rYkyt ‘isLkfr’ qlfsLdf rihMdf hY.
sfiraF iesLiqhfrF df iek hI mqlb. qusIN idwqy nMbr qy Pon kro aqy
inrDfirq PIs dy ky iksI vI lVkI nfl dosqI kro. iesLiqhfr qoN sMprk dy
leIO bkfiedf nMbr idwqf huMdf hY. rYkyt vflI vwzI clfkI nfl hr sLihr
dy kuJ muwhly dy nF Xfd rwKdy hn. Pon krn vfly df ielfkf pqf cwlx qy
Aus nUM Ausdy guaFZ ivc hI ‘sfQI’ dyx df dfavf kIqf jFdf hY.
aijhy iesLiqhfrF ivc idwqy gey mobfiel nMbrF ivc
9872746811 qy jd sMprk kIqf igaf qF POn suxn vfly iksI hrmn duby nfml
ivakqI ny do sfl mYNbrisLp dy leI 1500 rupey jmHf krvfAux dI gwl khI.
ikwQy jmHf krnf hY puwCx qy Ausny afeI[sI[afeI[sI[afeI[ bYNk df Kfqf
nMbr dy ky AusI Kfqy ivc pYsy jmHf krvfAyux leI ikhf. Ausny PIs jmHf
hox dy bfad do lVkIaF dy Pon nMbr dyx dI gwl khI. Ausdf kihxf sI ik
iehnF ivc iksI iek lVkI nUM cuxnf hovygf iPr Aus nfl ijwQy mrjLI mOjL
msqI kIqI jf skdI hY. ies dy leI lVkI nUM kuJ PIs vI dyxI pvygI, duby
dy anusfr aMimRqsr dy Cyhrtf, puqlIGr, sulqfnivMz, coVf Pftk,
ieslfmfbfd, ieMdrfkflonI, luiDafxf qoN srfBf ngr, jmflpur, bsqI
joDyvfl duwgrI afid dIaF lVkIaF dosqI dy leI iqafr hn. pYsf jmHf
krfAuNdy hI Aus nfl sMprk kIqf jf skdf hY.
iesLiqhfr ivc idwqy gey hor Pon nMbrF qy POn suxn
vflI aOrq pRoimlf sLrmf ny POn PrYNzisLp dy leI iek hjLfr rupey aqy
lVkI nUM iewklI mulfkfq krn dy keI iek hjLfr rupey alwg mMgy . ieh
sfry pYsy bYNkivc jmHf krvfAux qoN bfad hI hox df vfadf kIqf. pRoimlf
dy anusfr Aus dI PrYNizsLp zfierYktrI ivc aMimRqsr dy gRIn aYvinAU,
ksLmIr aYvinAU, isLvflf kflonI, aqy joVf Pftk ielfky dI lVkIaF hn.
dono mfmilaF ivc idwqy Pon nMbr dy bfry ivc afeI[sI[afeI[sI[afeI bYNk
qoN puwCigwC krn dI koisLsL kIqI geI pr bYNk ny iztyl dyx qo ienkfr kr
idwqf. luiDafxf invfsI iek BugqBogI ivkfs kumfr ny dwisaf ik ies cwkr
ivc hux qk Auh ds hjLfr rupey guaf cuwkf hY . AusnUM 1500 rupey jmHf
krvfAux dy bfad srfBf ngr mfrkIt ivc iek sLvyqf nfmk lVkI nfl mulfkfq
krvfeI geI. ijs dy nfl iek do vfr iewkly imlx qoN bfad Auh hux hr vfr
blYkmyl krky kdy iek hjLfr qF kdy do hjLfr rupey mMgdI rihMdI hY. nhIN
dyx qy Auh Ausdy pirvfr vfilaF nUM sfrI gwl dws dyx dI DmkI idMdI hY.
sUqrF df kihxf hY ik luiDafxf dy aijhy keI lVky aijhIaF keI lVkIaF dy
mgr lwgky blYkmyl ho rhy hn, mgr bdnfmI dy zr qoN Auh ieh gwl dwsx qoN
vI ihcikcfAuNdy hn.
gOrqlb hY ik aijhy iesLiqhfrF qoN lVky lVkIaF ivc
PrYNzisLp krvfAux dy leI lVky lVkIaF ivc PrYNzisLp krvfAux dy leI
lVikaF ivc 200 qoN 500 rupey PIs dI gwl khI jFdI hY. pr bfad ivc ieh
PIs vDf idwqI jFdI hY. hF, lVkIaF nUM ieh suivDf muPq idwqI jFdI hY.
jfxkfrI dy anusfr PrYNzisLp kwlbF dI afV ivc rfsLtrI pwDr df dyh vpfr
df DMdf cwl irhf hY aqy hwQ afey ‘isLkfr’ nUM cUsnf hI iehnF df kMm
hY. ies sfry rYkt df sMcfln idwlI qo hI huMdf hY.
Aupr cwlo
ierfzI
kimsLn sfhmxy dovF rfjF dy aiDkfrIaF vwlo iek dUjy nUM cuxoqI
krnfl: sqluj -Xmunf ilMk nihr dy sMgm sQfn df
jfiejLf lYx awj phuMcy ierfzI kimsLn sfhmxy pMjfb aqy hirafxf dy Auwc
aiDkfrIaF ivcfly dupihr vyly krIb awDf GMtf Kuwl Hky dlIlbfjLI hoeI .
dovF iDrF ny iek dUjy dy dfaivaf nUM KuwlH ky cuxoqI idwqI. hirafxf dy
Auwc aiDkfrIaF ny ierfzI kmisLn sfhmxy keI qsvIrF pysL krky dfavf kIqf
ik pMjfb krIb 10 sflF qoN isrsf brFc rfhIN Xmunf df pfxI vrq irhf hY.
hirafxf isMcfeI ivBfg dy cIP ieMjInIar afr[ky grg
ny ikhf ‘sr qusI Kud dyKo, monsUn dy sIjLn dorfn vI pI[jy[sI (pwCmI
Xmunf nihr) dI myn lfeIn suwkI peI hY . hirafxf nUM afpxy ihwsy df
pfxI vI nhI iml irhf. pMjfb dy aiDkfrIaF ny hirafxf dy dfaivaF nUM
Kfrj krdy hoey kimsLn nUM dwisaf ik hirafxf Kyqr rfvI aqy ibafs byisn
‘c nhIN hY, ies leI pMjfb dy pfxIaF Aupr hirafxf df koeI aiDkfr nhIN
bxdf. pMjfb dy aiDkfrIaF ny hirafxf dy aiDkfrIaF dy Aus dfavy nUM vI
Kfrj kr idwqf ik pMjfb dy srhwdI ijLilHaf ‘c hirafxf dI isrsf brFc
rfhIN Xmunf df pfxI vriqaf jf irhf hY.
iesy dorfn jdoN pMjfb dy vkIl ivnY sYlYndr ny
hirafxf vwlo pysL kIqy nkisLaF qy AujLr kIqf qF hirafxf df iek aiDkfrI
Aus nUM tuwt kY pY igaf. Aus ny ikhf ‘sr hI iejL nft aMzr stYizMg . hI
iejL EnlI sLfAUitMg . kimsLn dy mYNbr -jsits. aYm[vfeI iekbfl aqy
jsits pI[sI bflikRsLn KfmosL dohF iDrF nUM suxdy rhy . Xfd rhy ik
pMjfb qoN sqluj df pfxI ilafAux leI bxfeI ilMk nihr krnfl kol pwCmI
Xmunf ndI nfl imldI hY. kYQr loz ibRj qy dohF ndIaF dy ivckfrlI QF nUM
sYr spfty leI jgfH vjoN ivkisq krn leI hirafxf srkfr iqafr kr bYTI hY.
ijAuN hI kimsLn dy mYNbr kursIaF qy ibrfjmfn hoey
hirafxf dy aiDkfrIaF ny nksLy pysL krny sLurU kr idwqy . nkisLaF bfry
jdoN pMjfb dy aiDkfrIaF ny ieqrfjL kIqf qF hirafxf dy muwK ieMjInIar
ny ikhf ‘itRibAUnl awgy sB kuJ sfbq kIqf jfvygf. pMjfb dy aiDkfrIaF ny
ikhf ik rfvI aqy ibafs df hirafxf aqy rfjsQfn ‘c nf qF koeI byisn hY
aqy nf hI aFbgIr Kyqr hY. AunFH ikhf ik XmUnf’c awj vI pMjfb dy
dirafvF nflo vwD pfxI hY. pMjfb hux hirafxf nUM hor pfxI dyx dI siQqI
ivwc nhI hY. pMjfb dy aiDkfrIaF dIaF ieMnFH dlIlF df hirafxf dy
aiDkfrIaF ny ivroD kIqF . hirafxf dy muwK ieMjInIar ny ikhf ik iek sdI
pihlF bxI isrsf brFc nihr rfhIN pMjfb dy keI ihwisaf ivc XmUnf df pfxI
vriqaF jFdf irhf hY. bfad ivc kimsLn dy mYNbrF ny iqMnF sUibaF dy
aiDkfrIaF df dlF nfl Aus kMplYks df vI jfiejLf ilaf ijQy sqluj -Xmunf
ilMk aqy Elz isrsf brFc nihrF imldIaF hn.
Aupr cwlo
grIbI qy
iBRstfcfr dy Kfqmy leI iekmuwT hox df swdf
jlMDr: Bfrq dy Aup rfsLtrpqI BYro isMG sLyKfvfq ny
dysL aMdr iBRsLtfcfr aqy grIbI dy Kfqmy leI sfrIaF rfjnIqk pfrtIaF nUM
iek mMc qy iekwTy hox df swdf idMidaF ikhf ik jykr ieh dovyN alfmqf
Kqm nf kIqIaF geIaF qF dunIaF dy sB qo vwzy lokqMqirk dysL nUM Kqrf
pydf ho jfvygf. Auh awj ieQy sLhId pirvfr PMz dy iek smfgm nUM sMboDn
kr rhy sn.AunFH ny dysL aMdr PYl rhy iBRsLtfcfr qy zUMGI icMqf df
pRgtfvf kridaF ikhf ik ieh dysL nUM Gux vFg Kf irhf hY pRMqU koeI vI
rfjnIqk pfrtI ies muwdy nUM lY ky gMBIr nhIN.
sRI sLyKfvfq ny ikhf ik srkfrF vwlo grIbF dI BlfeI
leI jo vI skImF AulIkIaF jFdIaF hn Aus df 85 PIsdI ihwsf ivc -ivcfly
hI Kf ilaf jFdf hY aqy loVvMdF qwk isrP 15 PIsdI hI phuMcdf hY .
srkfrI DMn nUM ies qrFH hwVpx vfilaF ivruwD sKq kfnUMn bxf ky sKq
kfrvfeI hoxI cfhIdI hY.sfrIaF rfjnIqk pfrtIaF iek mwq hY jo koeI
kfnUMn bxfAux aqy sMivDfnk soD krn qF jf ky ies smwisaf nUM koeI TwlH
pfeI jf skdI hY. AunFH svfl kIqf ik jy hornF vwzIaF smwisafvF qy crcf
ho skdI hY aqy pfrtIaF iekjuwt ho skdIaF hn qF ies gMBIr smwisaf bfry
koeI vI ikAuN nhI soc irhf. AunFH ikhf ik ies vyly hflfq ieh bx gey hn
ik iksy ivakqI bfry vI iemfndfr aqy iBRsLtfcfr kihx df koeI arQ nhIN
rih gey.
AunFH df ieh vI kihxf sI ik afm krky lokqMqr dy cfr
QMmH inaF pfilkf, kfrj pfilkf,mIzIaf aqy ivDfn pfilkf mMny jFdy hn pr
ies vyly pMj QMmH hn . pMjvF QMm grIbI aqy grIb lok hn. AunfH ikhf ik
dysL dy 26 PIsdI lok bysLwk muZlIaF shUlqF nUM qrs rhy hn pRMqU ieh
lok hux jfgrUk ho gey hn aqy swqf bdlx dy smwrQk hn ikAuN ik ieMnFH
nUM lokqMqr ivc vot pfAux df aiDkfr hY. sRI sLyKfvfq ny ikhf ik ieMnFH
26 PIsdI lokF jo do ZMg dI rotI nUM vI qrsdy hn dy Bly qoN ibnF dysL
df Blf nhI ho skdf. ieh 6 PIsdI lok hIO Bfrq dy lokqMqr df pMjvF QMm
hn aqy jykr ieh pMjvf QMmH iesy qrFH KoKlf huMdf igaf qF dysL df
jLmUhrIaq iksy vI hflq ivc mjLbUr nhI rih skdf jo ik icMqf df ivsLf
hY. AunFH ikhf ik dUjy cfrF QMmFH dy nfl nfl pMjvyN QMmH dI mjLbUqI
leI iekjuwt ho ky kMm krnf cfhIdf hY.
AunFH ny coxF vyly pfrtIaF vwlo iek dUjy pRqI kIqI
jFdI nIvy pwDr dI dUsLxbfjLI qy vI icMqf pRgt kridaF ikhf ik ies nfl
gMBIr muwidaF df Kfqmf huMdf jf irhf hY. AunFH ikhf ik dysL dI rfjnIqI
nUM gMDlypx qoN bcxf cfhIdf hY aqy AusfrU kMmF vfly pfsy iDafn dy ky
dysL nUM ivkfs dI mMijLl qy iljfx leI Tos kdm cuwkxy cfhIdy hn. AunfH
ny iek moky ihMd smfcfr gruwp vwlo sLhId pirvfr PMz rfhIN awqvfd pIVqF
nUM idwqI jFdI rfhq df smfn vI vMizaF. ies smfgm nUM pMjfb dy gvrnr
jsits E[pI vrmf, mYNbr pfrlImYNt prnIq kor, pMjfb dy kYbint mMqrI
avqfr hYnrI, ihmfcl qoN mYNMbr pfrlImYNt surysL cMdyl ny vI sMboDn
kIqf.
Aupr cwlo
srkfr
vwlo agvfkfrF nUM Pyr apIl
nvINM idwlI: srkfr ny ierfk ivc bMdI bxfey gey iqMn
BfrqIaF dI irhfeI leI Xqn qyjL kr idwqy hn pr ies sMkt dy jldI hwl hox
dI sMBfvnf bhuq Gwt hY . ivdysL rfjL mMqrI eI[aihmd ny awj ierfk aqy
hor arb dysLf dy tI[vI cYnlf qoN agvfkfrF nUM apIl kIqI ik Auh BfrqIaF
nUM koeI nuksfn pujfey ibnF irhfa kr dyx. sRI aihmd ny agvfkfrF nUM
cyqy krfieaf ik Bfrq ny sdf hI ierfk dy lokF df sfQ idwqf hY aqy jMg
dy BMny hoey dysL nMU hr sMBv mfnvI shfieqf dy irhf hY . AunFH ny ieh
vI ikhf ik Bfrq ny ierfk ‘c Poj nf Byjx df PYslf kIqf hY.
iek ierfkI gruwp ny iqMn BfrqI trwk zrfeIvrF nUM
kql krn dI DmkI idwqI hY . ies gruwp dI mMg hY ik kUvYq dI ieh kMpnI
ierfk ivwc borIaF ibsqrf vlyt lvy ijs ivwc ieh BfrqI kMm krdy hn.
aMqrXfmI, iqlk rfj aqy suKdyv isMG nUM 21 julfeI nUM agvf kIqf sI.
ivdysL mMqrI ntvr isMG ny kwlH aMqrXfmI dy ipqf nUM Brosf idvfieaf sI
k ieMnFH iqMnF BfrqIaF dI irhfeI leI hr sMBv Xqn kIqf jfvygf.
aMNqrXfmI dy ipqf ny kwlH rfsLtrpqI ey[pI jy abdUl klfm aqy pRDfn
mMqrI zf[mnmohn isMG nfl vI mulfkfq kIqI sI.
Aupr cwlo
soky
kfrn iksfnF dI jfn kuiVwkI ivc PsI
syrpur: ipCly kfPI arsy qoN pY rhI qps aqy lwgI aOV
kfrn Jony dI Psl pfl rhy iksfnF dI jfn kuiVwkI ivc af geI hY iesy
sIjLn ivc DrqI hyTly pfxI df pwDr 20-22 Puwt hor nIvF cly jfx kfrn,
KyqF ivc lwgy bor pfxI kwZx qoN juafb dy rhy hn . KyqI leI isrO awT
GMty idwqI jf rhI ibjlI splfeI ivc voltyj Gwtx kfrn motrF df pUrf pfxI
kwZx qoN asmrQ ho geIaF hn, iswty vjoN iksfnF nUM Psl pflx leI motrF
dy nfl hI sfPtF pf ky ieMjx trYktr aqy jrnYtr clfAux leI mjLbUr hoxf
pY irhf hY. nihrI pfxI lwgx vfly KyqF ivc hI pfxI inrMqr nf imlx kfrn
iksfnF nUM JOny dI Psl vfhux qoN bgYr koeI hwl nhI iml irhf.
ipMz GnorI klF ivKy sUey dy nfl lgdI iek eykV Jony
dI Psl vfhux dI iqafrI kr rhy iksfn kfkf isMG smyq keI hor iksfnF ny
dwisaf ik GnorI Kurd koloNM vwK kIqy sUey awgy sMGVy afid ipMz qwk
jFdf hY. ipMzF dy sfbkf srpMc jLorf isMG GnorI ny dwisaf ink nfv qF
ajy qwk bfrsL peI hY aqy nf hI ies sUey rfhIN nihrI pfxI Cwizaf jf
irhf hY iswty vjoN iqMn eykV jLmIn Jonf aqy pfxI bgYr cfrf vI suwk
irhf hY. soky ny Aup mMzl gUhlf dy ipMz hMsU mfjrf nUM brbfdI dI kgfr
Auqy phuMcf idwqf hY . ies vfr Jony df dfxf bcx dI AumId nhI hY.
Aupr cwlo
ipsqol
qy jfalI krMsI sxy igRPqfr
aMimRqsr: ieQoN dI kyNdrI jylH ivco Prfr hoey sqnfm
isMG AurP swqf dy groh dy iek mYNbr nUM awj mjITf puls ny PV ilaf. Aus
kolo 315 bor df ipsqol qy20 hjLfr dI jfalI krMsI brfmd krn df dfavf
kIqf igaf hY. aYs[aYs[pI ,afr[pI [sI bfjvf ny dwisaf ik kyNdrI jylH
ivc bMd sqnfm isMG ielfj dy bhfny hspqfl dfKl hoieaf sI aqy iPr Prfr
ho igaf.
Aus dI Bfl ivc pulIs vwlo Cfpy mfry jf rhy sn ik
Aus ny gurdfspur dI adflq ivc afpxy afp nUM pysL kr idwqf aqy afpxf
315 bor df ipsqol aqy 30 hjLfr rupey dI jfalI krMsI afpxy sfQI ajmyr
isMG nUM dy idwqy. ajmyr isMG pulIs dy zr kfrn luwikaf hoieaf sI . Aus
nUM ipMz bMsBrpUrf nyiVE PV ilaf igaf. Aus kolo 315 bor df ipsqol
,iqMn kfrqUs aqy 500 rupey dI jfalI krMsI brfmd kIqI geI. AunFH dwisaf
ik lflI ny afpxy hI ipMz dy blkfr isMG dy kbjLy hyTlI afpxI do eykV
jLmIn CuzfAux leI swqy nfl sMprk kIqf aqy iPr dohF ny iml ky vfrdfqF
krnIaF sLurU kr idwqIaF. ieMnFH ny sfbkf PojI blibMdr isMG nUM golIaf
mfr ky mfiraf sI.
Aupr cwlo
dirafeI
pfxIaF dI vMz sbMDI purfxy smJoqy vI rwd ho: ZINzsf
jlMDr: pMjfb ivDfn sBf vwlo guaFZI sUibaF nfl
pfxIaF dy smJoqy rwd krn sbMDI pfs kIqy ibwl qoN bfad iek nvIN bihs
nUM jnm ididaF sLRomxI akflI dl dy skwqr jnrl suKdyv isMG ZINzsf ny
mMg kIqI hY ik ijs qrFH pMjfb ivDfn sBf ny 1981 qoN bfad dy pfxIaF
vfly smJoqy rwd kIqy hn ,Ausy qrFH ies qoN pihlF hoey smJoqy vI rwd
krky sfrf mfmlf suprIm kort nUM soNp idwqf jfxf cfhIdf hY. Auh awj
ieQy pwqrkfrF nfl gwlbfq kr rhy sn. sRI ZINzsf ny nfl hI ieh gwl vI
afKI ik Bfjpf dI kyNdrI lIzrisLp nUM pMjfb dy pfxIaF bfry koeI
dKlaMdfjLI nhI krnI cfhIdI jd ik pMjfb Bfjpf dy ivDfiek qy sMsd mYNbr
sLRomxI akflI dl dy nfl KVyH hn. pMjfb dy dirafeI pfxIaF dy mfmly ivc
Auh iekmuwT hn.
sRI ZINzsf ny spwsLt kIqf ik sLRomxI akflI dl 1955
qoN lY ky hux pMjfb dy dirafeO pfxIaF dIO vMz nfl sbMDq sfry smJoq rwd
kIqy jfx dI mMg krdf hY. AunFH ikhf ik dirafeI pfxiaF dI vMz smyN
hmysLf hI pMjfb nfl Dwkf qy byiensfPI hoeI hY. sLRomxI akflI dl vwlo
pfrtI pRDfn sRI pRkfs isMG bfdl dI agvfeI hyT rfsLtrpqI ey[pI[jy abdul
klfm, pRDfn mMqrI mnmohn isMG nUM jo mMg pwqr idwqf igaf AunFH ‘c vI
ieh spwsLt kIqf igaf hY ik pMjfb kol koeI vfDU pfxI nhI hY qy pfxIaF
bfry komFqfrI rIporIan kfnUMn anusfr pMjfb df hI pfxIaF qy hwk bxdf
hY.
ieh puwCy jfx qy ik Bfjpf hfeIkmFz ny ies sbMDI
ikho ijhf huMgfrf BiraF hY qF sRI ZINzsf ny ikhf ik Bfjpf dI komI
lIzrisLp ny ies sbMDI ajy koeI Brosf nhI idwqf . BfrqI hfkI PYzrysLn
vwlo hfkI dy koc rijMdr isMG qy iKzfrI kMvlpRIq qy ibml lfkVf nUM
htfey jfx nUM mMdBfgF dwsidaF sRI ZIMzsf ny ikhf ik hflF ik Auh qknIkI
pwK qy ies bfry cMgI qrFH nhI jfxdy pr ieMnFH jLrUr hY ik jdoN AulMipk
KyzF’c hux kuJ idn bfkI hn qF koc qy iKzfrIaF nMU tIm qoM lfBy krn
dUjy iKzfrIaF dy mnF Auwpr zUMGf mfVf asr krygf. AunFH ikhf ik hflFik
aijhIaF sMsQfvF KudmuKiqafr huMdIaF hn . koc nUM htfAux bfry hfkI
PYzrYsLn dy pRDfn sRI kY[pI aYs igwl dI dlIl ik koc nUM htfieaf nhI
igaF sgoN afrfm krn leI CuwtIO idwqI hY qy itwpxIO kridaF sRI ZINzsf
nyu ikhf ik AulMipk KyzF dy bfad vI afrfm krfieaf jf skdf sI.
Aupr cwlo
srbsMmqI nfl cuxIaF pMcfieqF nfl koJf mjLfk
pitaflf: BfvyN pMcfieqF dI cox nUM iek sfl qoN vI
vwD smF ho igaf hY pr rfj srkfr afpxy aYlfn muqfibk nUM ajy qwk vI
ivsLysL grFtF nhI dy skI ijs kfrx sbMiDq pMcfieqF ivc BfrI ros hY. rfj
Br ivc 217 pMcfieqF dI cox srbsMmqI nf lhoeI pr ieMnFH ‘co isrP 284
pMcfieqF nUM hI ieh grFt imlI hY aqy 1893 pMcfieqF ajy vI ies qoN
vFJIaF hn. ieMnFH ivc muwK mMqrI dy afpxy ijLly dI 150 pMcfieqF vI
sLfml hn.
dwsxXog hY ik 23 jUn 2003 nUM hoeI ies cox moky rfj
srkfr vwlo aYlfn kIqf igaf sI ik srbsMmqI nfl cuxIaF jfx vflIaF
pMcfieqF nUM srkfr vwlo do - do lwK rupey dI ivsLysL grFt idwqI
jfvygI. srbsMmqI vflIaF sB qoN vwD 254 pMcfieqF iProjLpur ijLlHy ivc
hn pr ieQy isrP 20 pMcfieqF nUM hI ivsysL grFt imlI hY. huisLafrpur
ijLly aMdr vI vDyry 236 pMcfieqF dI cox srbsMmqI nfl hoeI hY ijQy vI
isrP 20 pMcfieqF nUM hI gRFt idwqI geI hY iesy qrFH gurdfspur ijLly
dIaF srbsMmqI nfl cuxIaF geIaF 235 pMcfieqF ivco 31 nUM ,rpoV dIaF 206
‘co 10 nUM aqy aMimRqsr ijLlHy dIaF 197 ivco isrP 32 pMcfieqF nUM hI
ieh ivsLysL grFt nsIb hoeI hY.
Aupr cwlo
pMjfb
punr gTn aYkt nuM cuxoqI dyx dI loV qy jLor
cMzIgVH: rfsLtrpqI ey[pI [jy abdul klfm kolo pfxIaF
dy muwdy qy slfh lYx nfl pMjfb nfl hoeI byiensfPI pUr nhI hovygI.
byiensfPI nUM dUr krfAux leI pMjfb punr gTn aYkt dI Dfrf 78 nuM cuxoqI
dyxI pvygI. ijMnI dyr qk ies Dfrf nUM Kqm nhI kIqf jFdf AunI dyx qk
rfj nfl Dwkf jfrI rhygf. ieh gwl awj ieQy sLRomxI Kflsf pMcfieq vwlo
pfxIaF dy muwdy qy krvfey sYmInfr ivc vwK vwK iswK ivdvfnF ny afKI.
AunFH ikhf ik pfcIaF dy muwdy qy pMjfb nfl Dwky nUM Kqm krn leI pihlF
ies gwl df PYslf hoxf cfhIdf hY ik hirafxf aqy rfjsQfn irpyrIan sUby
hn jF nhI. buwDIjIvIaF ny ijQy muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG vwlo
pfxIaF dy muwdy qy aYkt bxfAux leI AunfH dI sLlfGf kIqI AuQy sLRomxI
akflI dl dy mrhUm pRDfn sMq hrcMd isMG loNgovfl vwlo qqkflI pRDfn
mMqrI rfjIv gFDI nfl rfjIv -logovfl smJoqf krn dI inKyDI kridaF sMq
loNgoNvfl nUM gdfr ikhf .AunFH ikhf ik jy sMq loMgovfl ,sRI surjIq
isMG brnflf aqy sRI blvMq isMG rfjIv loNgovfl smJoqf nf krdy qF sqluj
-Xmunf ilMk nihr dI putfeI sLurU nhIN sI hoxI aqy nf hI ieMnF KUn Krfb
hoxf sI.
sYmInfr ivc pfs kIqy iek mqy ivc pMjfb srkfr kolo
mMg kIqI geI hY ik Auh pfxIaF bfry nvyN aYkt dI Bfvnf df siqkfr kridaF
ilMk nihrF dy pRbMDkI ZFcy nUM Kqm krky sbMDq pwky mulfjLmF nUM hor
ivBfgF ivc bdly. pRo[gurqyj isMG ny ikhf ik kyNdr srkfr vwlo pMjfb
srkfr duafrf bxfey aYkt qy rfsLtrpqI kolo slfh lYx nfl mslf hwl nhI
hovygf.AunfH ny rfj dy pfxIaF bfry hoey smJoiqaF dI ieiqhfsk ipCokV dI
ivafiKaf kIqI. pRo[ gurdrsLn vwlo iZwlo ny pMjfb srkfr vwlo pfxIaF
bfry pfs kIqy aYkt nUM sivMDfnk dwsidaf ikhf ik muwK mMqrI ny ieiqhfsk
kMm kIqf hY. AunFH ikhf ik aYkt pfs krn nfl lVfeI Kqm nhI ho jfvygI
sgoN ieh bVI pycIdf lVfeI hY qy rfj dy ihwqf qy zt ky pihrF dyx dI loV
hY . AunFH ikhf ik jy pMjfb ny gYr sivMDfnk gwl kIqI hY qF hirafxf qy
rfjsQfn nUM cfhIdf hY ik Auh ies nuM suprIm kort ivc cuxoqI dyx. AunFH
ikhf ik ieMnFH rfjF nUM pqf hY ik Auh irpyrIan rfj nhI hn qy ies leI
Auh suprIm kort nhIN gey. AunfH ikhf ik jdoN Bfjpf afgU sMsd ivc ies
muwdy qy pMjfb ivroDI ibafnbfjLI kr rhy sn qF pMjfb qoN sMsd ivc gey
guMgy pihlvfn ikwQy sn.
pwqrkfr sRI suKdyv isMG aqy sRI dlbIr isMG ny ikhf
ik pfxIaF bfry jo aYkt pMjfb ny hux pfs kIqf hY ieh bhuq pfihlF pfs
hoxf cfhIdf sI. AunFH ikhf ik ies aYkt dI Dfrf pMj Kqry dI GMtI hY
ikAuNik ies qy hirafxf aqy rfjsQfn nUM pfxI dyx dI gfrMtI idwqI geI hY
.AunFH ikhf ik jy suprIm kort pfxIaF dy muwdy qy rfj nUM iensfP nf
dyvy qF ies msly nUM komFqfrI pwDr qy AuBfrnf cfhIdf hY . AunFH ikhf
ik ies mfmly qy komI pRYs bhuq mfVI qy iekpfsV BUimkf inBfa rhI hY aqy
pMjfb nUM Klnfiek vjo N pysL kr rhI hY. dirafeI pfxIaF bfry mfihr
pRIqm isMG kumydfn ny ikhf ik dirafeI pfxIaF bfry 35-36 sfl qoN ivvfd
jfrI hY pr ajy qk buinafdI muwdy qy nhI afey . AunFH ikhf ik rfsLtrpqI
dI slfh nfl mslf hwl nhI hoxF sgoN pMjfb punr gTn aYkt dI Dfrf 78 nUM
cuxoqI dyxI hovygI. ies dy rwd hox nfl swdf leI mslf hwl ho jfvygf.
Kflsf pMcfieq dy knvInr rfijMdr isMG ny dirafeI
pfxIaF bfry smJoqy nUM lY ky sNMq loNgovfl nUM gdfr dwsidaF iswKf nUM
swdf idqf ik AunfH nUM snmfn nf kIqf jfvy . ipMz bcfE kmytI cMzIgVG dy
pRDfn aMgryj isMG ny ikhf ik kyNdr sdf hI pMjfb nfl Dwkf krdf irhf hY.
pMjfbIaF nUM AujfV ky cMzIgVH vsfieaf igaf sI pr awj qk ies nUM pMjfb
dy hvfly nhI kIqf igaF sgoN vwzy pwDr qy pRvfsI mjLdUrF nUM vsf ky
pMjfbIaF nfl Dwkf kIqf hY. dl Kflsf dy kfrjkfrI pRDfn hrcrnjIq isMG
DfmI ny ikhf ik kyNdr sdf hI pMjfb nfl hr muwdy qy Dwkf krdf irhf hY .
jy hux vI iensfP nf imly qF ies mfmly nUM komFqfrI pwDr qy AuTfAuxf
cfhIdf hY. ies moky iswK buwDIjIvI gurdyv isMG brfV ny kuJ hor
bulfiraF ny vI sMboDn kIqf.
Aupr cwlo[
isLbU
soryn df mMqrI mMzl qoN asqIPf pRvfn
nvIN idwlI :- pRDfn mMqrI zf[ mnmohn isMG ny awj
kolf qy Kfx mMqrI isLbU soryn df asqIPf rsmI pRvfngI leI rfsLtrpqI
ey[pI[jy abdul klfm nUM Byj idwqf, jo AunHF ny pRvfn kr ilaf.pfrlImfnI
mfmilaF bfry mMqrI gulfm nbI afjLfd ny pwqrkfrF nUM dwisaf ik sLRI
soryn df asqIPf awj dupihr qoN pihlF pRfpq hoieaf sI. sLRI afjLfd ny
ikhf ik Bfjpf aqy JfrKMz dy muwK mMqrI arjun muMzf ny ‘byksUr kbfielI
afgU nUM isafsI ikV kwZx leI Psfieaf hY. isafsq qoN pRyrq ho ky Bfjpf
ny ieh kfrvfeI krky sdfcfr nUM iek qrHF nfl iqlFjlI dy idwqI hY".
sLRI afjLfd ny dwisaf ik sfl 2000 ivc PYslf kIqf
igaf sI ik isafsI kfrkuMnF dy ivruwD sfry kys vfps ley jfxgy. sfl 2003
ivc muwK mMqrI ny gRih skwqr, kfnUMn skwqr aqy ey[zI[jI[pI[ qy afDfrq
iek kmytI bxf idwqI sI. ies kmytI ny kys vfps lYx df PYslf krnf sI.
kmytI ny 311 kys vfps lYx aqy 3026 ivakqIaF nUM
rfhq dyx df PYslf kIqf sI. kmytI ny JfrKMz mukqI morcf nfl sbMDq
400-450 kysF nUM jfxbuJ ky cldy rihx idwqf sI. AunHF ny dwisaf ik
ijnHF 3026 ivakqIaF nUM rfhq idwqI geI sI, AunHF ivc iek ivakqI aijhf
vI sI ijs ny kiQq qOr qy 4 pulIs mulfjLmF smyq 15 ivakqIaF nUM kql
kIqf sI. goaf puils stysLn ivc Aus ivruwD kys drj kIqf igaf sI. sLRI
afjLfd ny dwisaf ik gRih mMqrI isLvrfj pfitl ny JfrKMz dy zI[jI[pI[ dI
irport dy hvfly nfl iek ibafn idwqf sI ijs ivc ikhf igaf sI ik sLRIO
soryny Prfr nhIN hn. ies df nqIjf ieh inkilaF ik zI[jI[pI[ nUM agly
idn ahudy qoN htf idwqf igaf aqy sLRI soruyn dy ivruwD vfrMt jfrI kr
idwqy gey. AunHF ikhf, ‘ asl dosLI Bfjpf qy arjun muMzf hn isLbU soryn
nhIN’.
pRDfnmMqrI ny kwlH sLRI soryn nUM asqIPf dyx dI
hdfieq kIqI sI ikAuNik 1975 dy iek kys ivc jfmqfVf dI iek adflq ny
AunNHF dI igRPqfrI vfrMt kwZy hoey hn. JfrKMz mukqI morcf dy afgU sLRI
hymlfl murmU, sLRI tyk lfl mhfqo, sLRI sunIl mhfqo(sfry aYm[pI[) aqy
sLRI soryn df puwqr durgf soryn (ivDfiek) iek vPd dy rUp ivc pRDfn
mMqrI dy kol gey aqy sLRI soryn df asqIPf sONp idwqf. sLRI gulfm nbI
afjLfd vI vPd dy nfl sn.
Aupr cwlo
pfrlImfnI skwqr dy ‘kfky’ ny jfalI srtIiPkyt nfl dfKlf ilaf
cMzIgVH :- pMjfb dy iek pfrlImfnI skwqr dy ‘kfky’
vwloN kiQq qOr qy jfalI srtIiPkyt dy shfry bI[kfm Bfg dUjf ivc dfKlf
lYx df mfmlf sfhmxy afieaf hY. pMjfb XUnIvirstI ny ‘kfky‘ df dfKlf rwd
krky Ayus qy iksy vI ividak adfry ‘c pVfeI krn qy rok lgf idwqI hY.
XUnIvirstI dy Aup-kulpqI pRo: ky[aYn pfTk ny aglyrI kfrvfeI leI mfmlf
pulIs dy hvfly kr idwqf hY.
pRfpq jfxkfrI anusfr mfink zfbr nF dy ies ividafrQI
ny ividak sfl 2003-2004 ‘c gorimMt kflj luiDafxf ivKy bI[kfm Bfg dUjf
ivc dfKlf ilaf sI. bIqy sfl dIaF sflfnf pRIiKafvF qoN pihlF hI mfmfl
pMjfb XUnIvirstI dy aiDkfrIaF dI njLrIN pY jfx krky Aus dy iemiqhfn qy
vI rok lf idwqI geI. mfink zfbr smyq luiDafxf sLihr dy vwK vwK kfljF
‘c pVHdy hor 10 ividafrQIaF qy XUnIvristI ny iek muihMm qihq AuQoN dy
kfljF ‘c pVHdy ividafrQIaF dy srtIiPkyt nqIjf gjt nfl imlf ky cYkw
kIqy.
ipCly ividak sfl do awD qoN bfad kuJ aKbfrF ‘c ieh
Kbr CpI sI ik luiDafxf ivc pMjfb XUnIvristI dIaF izgrIaF Qok ivc
ivkdIaF hn. XUnIvristI aiDkfrIaF ny Kbr qy kfrvfeI kridaF ividafrQIaF
df irkfrz cYkw kIqf qF mfink zfbr smyq hor ds ividafrQIaF vwloN dfKly
leI jmHf krvfey srtIiPkyt nqIjf gjLt qoN vwKry inkly.
dUjy pfsy ies kys ‘c sLfml ividafrQIaF df kihxf hY
ik AunHF nUM ieh srtIiPkyt zfk rfhIN puwjy hn. AunHF ny pMjfb
XUnIvristI vwloN Auh ilPfPf vI pysL kIqf hY ijs ivc ieh srtIiPkyt afey
sn. vrnxXog hY ik luiDafxf puils ny XUnIvristI dI isLkfieq qy kfrvfeI
krn dI QF ienHF igafrF ividafrQIaF nUM dosL mukq krfr idwqf hY jdoN ik
XUnIvristI ny ienHF ivruwD POjLdfrI dI kfrvfeI krn dI isPfrsL kIqI sI.
ieh vI pqf lwgf hY ik ies mfmly nUM hux isafsI rMgq lY leI hY aqy
pMjfb ‘c kFgrs srkfr dI hkUmq rihx qwk ies qy kfrvfeI hox dI sMBfvnf
nhIN hY. iesy dOrfn pMjfb XUnIvristI dy iek Aucw aiDkfrI ny dwisaf ik
ividafrQIaF qoN PVy gey jfalI srtIiPkyt sMXukq kMtrolr pRIiKafvF dy
kbjLy ‘c hn. XUnIvristI dy iek hor aiDkfrI ny ikhf ik Auh pulIs nUM
irkfrz idKfAux nUM iqafr hn pr jFc kr rhy pulIs mulfjLm srkfr nUM KusL
krn qy lwgy hoey hn.
Aupr cwlo
kmytI
dI pRDfngI leI qoqf isMG qy bIbI jfgIr kOr dy nfvF dy crcy
luiDafxf(qijMdr isMG):- sLRomxI gurduafrf pRbMDk
kmytI dI pRDfngI nUM lY ky vwK vwK dfavydfrF ny joV qoV dIaF srgrmIaF
qyjL kr idwqIaF hn. pRDfngI df qfj iks dy isr qy swjdf hY ieh qF
sLRomxI akflI dl dy pRDfn sLRI pRkfsL isMG bfdl dI imhrbfnI Auqy hI
inrBr krdf hY. sLROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI sfbkf pRDfn bIbI
jfgIr kOr ies ahudy leI muwK dfavydfr smJy jFdy hn ikAuNik Auh ies
vyly ijwQy sLRI pRkfsL isMG bfdl dy muwK vPfdfr ispfhIaF ivcoN hn,
AuQy Dfrimk Kyqr ivc pRmfixq sLKsIaq vI hn. nvyN cuxy bfdl pwKI
sLROmxI kmytI mYNbrF ivwc AunHF dy nF dy crcy afm cwl rhy hn. pr iek
hor sUcnf anusfr sfbkf iswiKaf mMqrI jQydf qoqf isMG df nF vI AuprlIaF
sPF ivc hY. Auh BfvyN sLRomxI kmytI dy cuxy hoey mYNbr qF nhIN pr
AunHF nUM nfmjLd krnf qYa ho cuwikaf hY. ies vyly sLRI bfdl Kymy ivc
jQydfr qoqf isMG aqy sfbkf mMqrI jgdIsL isMG do vwzy kd dy lIzr hn.
ienHF dovF afgUaF dI afps ivwc kuVmfcfrI vI hY. ienhF dovF iDrF vwloN
sLRI bfdl qy pUrf dbfa pfieaf jf irhf hY ik aYqkIN pRDfngI df
ahudf(qoqf isMG) nUM idwqf jfvy. pr bIbI jfgIr kOr aqy jQydfr qoqf
isMG Aupr ies vyly adflq ivc mukwdmy cwl rhy hn. ieh vI pqf lwgf hY ik
sLRI bfdl adflqI PYsly qoN pihlF afpxy iksy vI afgU nUM dosLI nhIN mMn
rhy. ijnHF hor nfvF dI crcf cwl rhI hY, AunHF ivc pRo: ikRpfl isMG
bzUMgr sfbkf pRDfn sLRomxI kmytI, sfbkf mMqrI syvf isMG syKvF, sLRomxI
kmytI dy sfbkf pRDfn kfbl isMG, vrqmfn aYkitMg pRDfn jQydfr alivMdrpfl
isMG pwKoky afid sLfml hn. pRDfn bnfAux qoN pihlF sLRomxI kmytI leI 15
mYNbrF dI nfmjLdgI hoxI hY. ies leI cox AuprMq 21 idnF dy aMdr-aMdr
PYslf lYxf jLrUrI hY. ies ihsfb nfl nfmjLdgI dI imqI 3 agsq bxdI hY.
iek sUcnf anusfr nfmjLd krn dI imwqI 30 julfeI rwKI jf skdI hY. jdoN
nfmjLdgIaF mukMml kr leIaF jfxgIaF qF 21 idnF dy aMdr pRDfn dI cox
krnI jLrUrI hY. pMjfb ivwcoN 6 mYNbr nfmjLd kIqy jfx hn ijnHF ivc bxdy
ihwsy anusfr 2 mYNbr pMQk morcy dy nfmjLd kIqy jfxy hn jd ik pMjfb
ivcoN 4 mYNbr sLRomxI akflI dl dy nfmjLd hoxy hn. ies qoN ielfvf 9
mYNbr pMjfb qoN bfhr dy ley jfxy hn. ies qrHF sLRomxI kmytI dy hfAUs
ivc kuwl 185 mYNbr hoxgy. cuxy hoey mYNbrF dI igxqI 170 hY pr aYqkIN
iqMn hlikaF dIaF coxF rwd ho geIaF sn. ies leI cuxy hoey mYNbrF dI
igxqI 167 rih geI hY. sLROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy ieiqhfs ivc
ieh pihlI vfr hY ik aYqkIN 35 mYNbr ivroDI iDrF dy vI hfAUs ivc puwjy
hn. ies hflq ivc ivroDIaF dI nukqfcInI qoN bcx leI sLRI pRkfsL isMG
bfdl nUM pRDfn dI cox krn smyN bhuq hI PUk PUk ky kdm cuwkxy pYxgy.
pMQk morcy dy jykr nfmjLd mYNbr BfeI rxjIq isMG sfbkf jQydfr sLRI akfl
qKq sfihb aqy aMimRqsr akflI dl dy pRDfn sLRI ismrnjIq isMG mfn bx
jFdy hn qF pRDfn dI cox leI sLRI bfdl nUM dubfrf qoN socxf pvygf.
Aupr cwlo
do qKqF
vwloN cfr sO sflf pRkfsL purb purfqn mirafdf anusfr mnfAux df PYslf
aMimRqsr :- qKq sLRI ptnf sfihb aqy qKq sLRI hjLUr
sfihb vwloN gurU gRMQ sfihb df cfr sO sflf pRkfsL gurpurb nfnksLfhI
kYlMzr anusfr nhIN sgoN purfqn mirafdf anusfr hI mnfieaf jfvygf. qKq
sLRI ptnf sfihb dy jQydfr igafnI iekbfl isMG ny awj ieQy ikhf ik cfr
sO sflf gurpurb purfqn mirafdf anusfr 15 sqMbr nUM bxdf hY. dovyN qKqF
Auqy gurpurb 15 sqMbr nUM hI vwzI pwDr Auqy mnfieaf jfvygf. AunHF ikhf
ik asIN nfnksLfhI kYlMzr anusfr pRkfsL purb nhIN mnfvFgy. AunHF ikhf
ik sMq smfj dy pRDfn srbjoq isMG bydI, jnrl skwqr sMq cmkOr isMG aqy
sMq suirMdr isMG gurpurb mnfAux leI pUrn sihXog dyxgy.
ieh gwl vrnxXog hY ik kuJ mhIny pihlF akfl qKq
sfihb ‘qy isMG sfihbfn dI mIitMg qoN bfad ies gwl Auqy sihmqI hoeI sI
ik sfry gurpurb, soD qoN bfad, nfnksLfhI kYlMzr anusfr hI mnfey jfieaf
krngy. AunHF ikhf ik ajy qIk kYlMzr ivc soD leI koeI kfrvfeI hI nhIN
hoeI. ies leI purfqn mirafdf anusfr hI gurpurb mnfieaf jfvygf.
iswK icMqk igafnI guridwq isMG ricq pusqk
‘muMdfvxI’ dy cl rhy ivvfd bfry AunHF ikhf ik ies pusqk smyq sfrIaF hI
rfgmflf ivroDI pusqkF Auqy pUrI qrHF nfl pfbMdI lf idwqI hY. AunHF
ikhf ik rfgmflf dy ivroD ivc ilKx qoN bolx Auqy vI pUrI qrHF pfbMdI
lfeI hY.
AunHF ikhf ik igafnI guridwq isMG nUM 20 julfeI nUM
pysL ho ky pwK spwsLt krn leI smF idwqf sI pr AunHF df myjr afprysLn
hox krky AunHF mjbUrI pRgt kIqI sI, ies leI AunHF nUM hux 20 agsq qIk
df smF idwqf hY.
AunHF ikhf ik qKq sLRI hirmMdr sfihb, ptnf sfihb
vwlON qF pihlF hI hukmnfmf jfrI kIqf jf cuwikaf hY ik ieQy 35 pfvn hwQ
ilKq bIVF hn, sB df Bog rfgmflf Auqy hI pYNdf hY. AunHF ikhf ik
rfgmflf gurbfxI df ihwsf hY aqy ies sbMDI pMQ ivc BMblBUsf poYdf nhIN
hox idwqf jfvygf.
Aupr cwlo
eynI
cVHdI klf ‘c nhIN ieMglYNz df pMjfbI ipMRt mIzIaf
pMjfbIaF ny muwZ qoN ivkfs vwl nwk dI syD nUM mUMh
krky rwiKaf hY. brqfnIaf ivc pMjfbIaF dI pYNT rhI hY qy rhygI vI.
ikAuNik Auh afpxI ivrfsq, ieKlfk qy siBafcfr nUM hI nfl lY ky nhIN gey
blik AunHF ny afpxI hoNd nUM dUijaF qwk phuMcdf krn dy Audm vI jfrI
rwKy. AunHF ny mwQy dIaF lkIrF df AudysL imhnq nfl bdilaf. iesy leI
pMjfbI ijwQy vI vwzI igxqI ivc hn AuQy AunHF dy afpxy sMcfr qy pRsfr
sfDn vI bx gey hn. ieMglYNz ivc ibnF sLwk pMjfbI vwzI igxqI ivc hn qy
iesy hI dr nfl AunHF dIaF aKbfrF hn, ryzIE hn qy mfisk jF pMdrvfVf
prcy vI hn.
jy ieMglYNz ivcly pMjfbI ipRMt mIzIey dI QoVHI ijhI
gMBIrqf nfl smIiKaf krIey qF swcfeI ieh hY ik AuQy sfzy ieDrly pMjfb
nfloN vI sLfied vwD igxqI ivc pMjfbI pRkfsLx hox pr duwK dI gwl ieh hY
ik ienHF pRkfsLnF nUM pMjfbI BfeIcfry vwloN AunFH AuqsLfh nhIN imilaf
ijMnf ienHF dy sMcflkF ny soicaf hovy. mrhUm qrsym puryvfl vwloN
ieMglYNz ivc pMjfbIaF dI pRqIinDqf hI nhIN sgoN XUrp qy amrIkf, kYnyzf
qy afstrylIaf qwk pMjfbI jLubfn dI BfsLf qy siBafcfr dI gwl krn vflf
‘dys pRdysL’ hPqfvfrI aKbfr hfly qIkr afpxI srdfrI kfiem rwKx ivc sPl
irhf hY. ieh AuhI prcf hY ijs nUM ey[bI[sI[ vrgf pRvfngI srtIiPkyt
imilaf qy brqfnvI srkfr dy iesLiqhfrF dI hrI JMzI imlI. pr durGtnf
vrgI Gtnf ieh vfprI ik ‘dys pRdysL’ Aus hwd qoN iPr ipwCy prq afieaf
XfxI ik srkUlysLn ipCFh muVI qy ieh shUlqF bhuq dyr imlf nf skIaf,vrnf
ieh prcf rojLfnf qwk pRkfsLq hox dI smrwQf ivc af jfxf sI. jdoN kuJ
vrHy pihlF ies dy mflk qy sMpfdk qrsym isMG puryvfl df kql ho igaf qF
pMjfbI lokF ivc ies gwl dI icMqf vI bxI sI ik hux ‘dys pRdys’ df kI
hovygf ? pr Aus dI DrmpqnI qy lMbF smF ies nfl juVy rhy gurbKsL isMG
ny jdoN sMpfdn df kfrjBfg sMBfilaf qF ieh prcf afpxI lokipRXqf qoN
ipCy nf hitaf. nqIjf ieh hY ik pRdysLI pMjfbI ‘dysL pRdysL’ nUM hfly
qIkr afpxy sfhF dy hfx df smJ rhy hn. BfvyN ipRMt mIzIey dy ivksq
sfDnF qy nvIN qknflojI nfl aijhy bhuqy prcy pMjfb qoN pRkfsLq rojLfnf
smfcfr pwqrF qy kYNcI isstm qoN kuJ ivhly ho gey hn pr iPr vI ienHF
ivclf pRkfsLq 40 pRqIsLq mYtr pMjfbI aKbfrF qy lgfeI tyk ivcoN inkldf
hY. sfAUQhfl ivc glfsI jMksLn, rylvy ibRj, gurduafrf sfihb qy cOQf kon
‘dys pRdysL’ df hY qy jy pihlF pMjfbI ikwqy borzF qy ilKI pVHn nUM
imlI sI qF Auh ieQy hI sI.
puryvfl pirvfr ivcoN inkly rfijMdr isMG puryvfl ny
‘pMjfb tfeImjL’ nfl vDIaf QF bxf leI hY. ieh hPqfvfrI prcf ‘zrbI’ qoN
pRkfsLq ho irhf hY. rfijMdr isMG iek vDIaf iensfn hI nhIN blik ipRMt
mIzIey bfry bhuq sUKm jfxkfrI rwKdf hY. jy dUjy nMbr qy koeI prcf
pMjfbIaF dI qrjmfnI qy idlF dI DVkn bixaf hY qF Auh ‘pMjfb tfeImjL’
hY. ivlKwxqf vflI gwl ieh hY ik rfjnIiqk cutkfrIaF qo lY ky KyzF,
sfihq qy siBafcfrk qy gMBIr lyK qy itwpxIaF krnIaF rfijMdr isMG dI soc
df hI ihwsf hn. pMjfbI dy pRmuwK sfihqkfr hI nhIN blik sQfpq Kyz lyKk
XfxI ik bilhfr isMG rMDfvf qy ipRM:srvx isMG ies prcy dy sQfeI kflmkfr
hn. ipRMt mIzIey bfry rfijMdr isMG nfl sumn hlvfrvI jLrIey lMbI gwlbfq
hoeI qy Ausdf kihxf sI ik koeI sLwk nhIN ik ieMglYNz ivc vwzI igxqI
ivc pMjfbI prcy hn pr duwK dI gwl ieh hY ik nvInqm qknflojI hyT ienHF
pricaF nUM ilafky clfAuxf sOKf kfrj nhIN irhf.
ikAuNik do gwlF vwKI ‘c kUhxI mfrdIaF hn, iek ieh ik ijhVy pMjfbI dy
asl vfrs ieQy afey sn Auh hux qurdy ho gey hn. aglIaF pIVHIaF ny XUrp
jF pwCmI siBafcfr nUM azfpt kr ilaf hY. pMjfbI jLubfn nfloN moh Gwt
irhf hY qy pMjfbI prcy jF sfihq pVHn dI rucI Gwt rhI hY qy ies krky
mMnx vflI gwl ieh hY ik ijs swj Dwj qy AuqsLfh nfl ienHF pricaF dI
pRkfsLnf sLurU kIqI geI sI Ausdy brfbr df huMgfrf iml hI nhIN sikaf.
pricaF leI rIVH dI hwzI iesLiqhfr huMdy hn qy AunI igxqI ivc ieh
iesLiqhfr iml hI nhIN sky qy nf hI iml rhy hn ik soc qy supinaF nUM
sfkfr kIqf jf sky. jo pMjfbI ivclIaF aKbfrF qy inrBr hoxf, pY irhf hY
qF iesy leI ik eynI igxqI ivc ieQy pMjfbI hn pr Auh kuJ iml hI nhIN
irhf ijs qrHF dI AumId kIqI jFdI rhI hY.
cfhy gwl iesLiqhfrF dI sI, cfhy cMgy mYtr dI,lyKk
qy pwqrkfr qF asl ivc pMjfbI hI vsdy hn. ieQy qF rotI qy poNzF dy
bhuqy jugfVI lok hn. ieQy hI hfl asl ivc AuhI hY ik pMjfbI pMdrF poNz
dI sLrfb dI boql jF pwb ivc bih ky vIhF dy 8 glfs bIar pI skdy hn. pr
iek pONz df hPqy bfad prcf nhIN KrId skdy. nvIN pIVHI aMgryjLI aKbfrF
jF tI[vI cYnlF vwl muhfr moV cuwkI hY. ijLkrXog hY ik ‘pMjfb tfeImjL’
adfry vwloN ‘pRdysx’ aqy ‘sn pMjfbI’ vrgy pricaF df pRkfsLn vI ho irhf
hY qy ieh vI pMjfbIaF lyKkF, pwqrkfrF leI hwj krn vrgf ieh dPqr hY.
‘afvfjL-ey-kOm’ jF ‘iswK tfeImjL’ dI QF siQr hY. do BfsLfvF ivc XfxI
ik pMjfbI qy aMgryjLI ivc hox krky ‘iswK tfeImjL’ dI cMgI QF bx rhI
hY. vwz afkfrI aKbfrF vFg hr vIrvfr smYidl qo pRkfsLq ‘ajIq’ vwzy vwzy
puwCF dyx vfly bfibaF dy iesLiqhfr iewkqr krn ivc sPl hY qy ies dI PrI
vMz ho rhI hY. iewQy lMby arsy qoN do mfisk pr idwK, ipRMt qy sjfvt
ivc kmfl ‘pMjfb myl ieMtrnYsLnl’ sMBflxXog prcf hY qy ies df sMpfdk
gurfieaf lfgy ruVkf ipMz df jMmpl sfihqk qy pwqrkfrI ivc vwzf nF
gurdIp isMG sMDU. lMzn siQq Auhdy dPqr ivc mulfkfq hoeI. kihx lwgf sbr
nfl kMm krI jFdy hF.sfzy nfloN pfiksqfnI qy bMglfdysLI ipRMt mIzIey
ivc awgy cly gey hn .sMqfp hY jF kmfl hY Auh ieh ik eynI igxqI ivc
pMjfbI ieMglYNz ivc hn pr hPqfvfrI pricaF df BwivK vDIaf nhIN. asIN
ijvyN soc skdy hF ik ieQoN rojLfnf aKbfr kwZ skIey. KYr! muskrfht nfl
ibjlI corI nhIN huMdI qy iPr vI ies Kqry nfl juVy lok gMBIr qy suihrd
hn ik pMjfb dy ipMRt mIzIey nUM hr hIly awgy qiraf jfvy.
Aupr cwlo
kmytI
Auqy isafsq BfrU rihx kfrn iswKI nUM Zfh lwgI : vydFqI
aMimRqsr: akfl qKLq sfihb dy jQydfr igafnI joigMdr
isMG vydFqI ny awj ieQy ikhf ik sLRomxI kmytI dy nvyN bxy mYbrF nUM
akfl qKLq Auqy swd ky ieh pRx krFvFgy ik ijs mMqv leI sLRomxI kmytI
hoNd ivc afeI sI ,Aus dIpUrqI leI qn qy mn nfl smripq hox.akfl qKLq
sfihb dy skwqryq ivc pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF AunfH ieh gwl mMnI ik
ipCly smyN dorfn sLRomxI kmytI Auqy isafsq BfrU rihx kfrn iswKI nUM
Zfa lwgI. AunfH ikhf ik mYNbrF nUM iswKI nUM pRPulq krn leI aihm
BUimkf inBfAuxI cfhIdI hY. AunHF ikhf ik BfvyN isafsq qy Drm iekwTy hn
aqy isafsq ainwKVvF aMg hY pr isafsq aqy Drm df kuMzf rihxf cfhIdf hY
.AyunFH afs pRgtfeI ik mYNbr afp vI ies gwl df aihsfs krngy ik Dfrimk
kMmf nUM hI pihl idwqI jfvy.
ieh puwCy jfx qy ik ijMnFH mYNbrF dy afpxy bwcy qy
piqq hn,Auh dUijaf nUM iswKI ivc prpwk rihx bfry ikvyN kih skdy hn,
jQydfr vydFqI ny ikhf ik bwcy kusMgq ivc pY ky iswKI qoN iQVk skdy hn
. ies ivc mfipaF df ksUr nhI hY. AunfH ikhf ik Auh mYNbrF dy bwicaf
nUM bulf ky smJxgy qy iswKI ivc pirpwk rihx dI pRyrnf dyxgy. ieh puwCy
jfx qy ik Auh sRI alivMdrpfl isMG pwKoky, syvf isMG, suwcf isMG lMgfh
nUM PIsF df bkfieaf jmFH krvfAux leI hdfieq krngy AunFH ikhf ik BfvyN
ieh pRbMDkI mslf hY pr Auh ies bfry isMG sfihbfn nfl ivcfr krngy. afl
ieMzIaF gurduafrf aYkt bfry puwCy svfl dy jvfb ivc AunFH ikhf ik ieh
CyqI bxnf cfhIdf hY pr ies vfr pihlF soD hovy.
aMimRqsr nyVly ipMz cohfn ivc sVk iknfry trflI ivc
aKMzpfT rwKx bfry puwCy jfx Auqy jQydfr vydFqI ny ikhf ik ieh mirXfdf
dy ivruwD hY .AunFH ikhf ik aijhf krn vfilaF nUM noits Byj ky akfl qKq
Auqy qlb kIqf jf irhf hY.
Aupr cwlo
akfl
qKLq vwlo cMZok dosL mukq krfr
aMimRqsr: pMj isMG sfihbfn ny awj akfl qKLq Auqy
pysL hoey idwlI iswK gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn pRihlfd isMG
cMZok ny AunHF vwlo idwqy spsLtIkrn Auqy squMsLtI pRgt kridaF dosL
-mukq krfr dy idwqf pr nfl hI hdfieq kIqI ik kmytI dy pRDfn aqy
guriswK hox dy nfqy BivwK ivc jfxy -axjfxy ivc muV aijhI glq nf kIqI
jfvy. sRI cMZok Auqy ieh dosL sI ik AunfH 1984 dy iswK ivroDI dMigaF
dy kiQq muwK dosLI sRI jgdIsL tfeItlr nUM iek smfgm ivc isropf idwqf
sI. isMG sfihbfn ny AunFH nUM 25 julfeI qk akfl qKLq qy pysL ho ky
afpxf spsLtIkrn dyx dI hdfieq kIqI sI. sRI cMZok ny 25 julfeI nUM pysL
hox bfry iliKaf sI pr Auh awj hI pysL ho gey.
jQydfr vydFqI ny jfrI afdysL ivc sRI cMZok ny ikhf
‘quhfzy vwlo kyNdrI mMqrI jgdIsL tfeItlr nUM ipCly idnHI iek smfgm
dorfn idwqy gey snmfn bfry inwjI qor qy sRI akfl qKLq sfihb ivKy pMj
isMG sfihbfn dy snmuK hfjLr ho ky idwqy gey sLpwsLtIkrn Auqy dIrfG
ivcfr krn AuprMq squMsLtI pRgt kIqI hY. idwlI gurduafrf pRbMDk kmytI
dy pRDfn aqy guriswK hox dy nfqy quhfnUM BivwK ivc sucyq rihx dI
hdfieq kIqI jFdI hY . mIitMg mgroN pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF jQydfr
vydFqI ny ikhf ik sRI cMZok vwlo ijhVf spsLtIkrn idwqf igaf hY, asI
Aus qoN pUrI qrFH squMst hF. AunFH ikhf ik sRI cMZok ny afpxf pwK
spsLt kridaF ikhf hY ik AunFH ny kyNdrI mMqrI sRI tfeItlr nUM jo isrpf
idwqf sI,Auh iksy vI gurduafry ivc nhI sI idwqf sgoN iksy klwb dy
smfgm ivc axjfxy ivc idwqf igaf sI . AunFH ieh vI ikhf ik Auh klwb dy
Aus smfgm dI smfpqI dy aYn moky puwjy sn aqy AunFH nUM ieh vI pqf nhI
NsI ik isropf iks nUM dyxf hY. AunFH ikhf ik ieh kuJ AunFH qo axjfxy
ivc hoieaf hY . jQydfr vydFqI ny spwsLt kIqf ik sRI cMZok Auqy koeI
dosL iswD nhI huMdf ies leI sjLf dyxI bxdI nhI pr asI iPr vIO AunFH
nUM sucyq rihx leI ikhf hY.
iesy dorfn akfl qKLq dy sfbkf jQydfr BfeI rxjIq
isMG ny sRI cMZok nUM dosL mukq krn Auqy itwpxI kridaF ikhf iok sRI
pRkfsL isMG bfdl ieh spsLt krn ik kI jQydfr vydFqI ny jo kIOqf hY Auh
TIk hY . AunfH ikhf ik jQydfr vydFqI nUM iswK mirXfdf df koeI siqkfr
nhI .
Aupr cwlo
iek
zyry nUM lfB phuMcfAux leI pMjfb srkfr Krc kr rhI hY 90 lwK
mohflI :- iek pfsy pI[aYs[afeI[sI[ pYsy nf hox df
rOlf pf rhI hY dUjy pfsy Aus vwloN kiQq qOr qy snaqI Kyqr PyjL-8ey ivc
iek Dfrimk zyry nUM lfB phuMcfAux ihwq Aus zyry ivcoN inkldy gMdy nfly
nUM bfhr kwZ ky afr[sI[sI[ bfks tfiep sIvryjL bxfAux leI 90 lwK rupey
Krc kIqy jf rhy hn.
ies sbMDI pI[aYs[afeI[sI ny iek pRfeIvyt kMpnI nUM
90 lwK rupey df kMm idwqf hY aqy Aus vwloN kMm jLorF sLorF nfl kIqf jf
irhf hY. ies kMpnI vwloN 4 jUn qoN kMm cflU kIqf igaf hY aqy nfl lgdI
sVk vI kMm dy kfrn bMd kr rwKI hY. ies kMpnI vwloN 3 akqUbr qk ieh kMm
pUrf krky dyxf hY.
pI[aYs[afeI[sI[ vwloN pRfeIvyt kMpnUI nUM 900 Puwt
lMmy nfly df Tykf idwqf igaf. ies nfly Aupr Cwq vI pfeI jfxI hY. sUqrF
qoN imlI jfxkfrI anusfr pI[aYs[afeI[sI[ vwloN ies gMdy nfly nUM pwky
krn df kMm akqUbr mhIny ivc hox vfly sMmyln dy mwdynjLr kIqf jf irhf
hY. ies nfly nUM pwkf krn leI zyry dI kuJ cfr dIvfrI vI qoVI geI qF ik
gMdy nfly nUM zyry qoN bfhr vfly pfsy kwiZaf jf sky.
pI[aYs[afeI[sI[ vwloN ies kwcy nfly nUM isrP zyry
vflI jLmIn qk pwkf kIqf jf irhf hY ikAuNik ies qoN awgy pI[aYs[afeI[sI
df kihxf hyY ik Auh jLmIn Ausdy aDIn nhIN afAuNdI hY ikAuNik zyry qoN
ipCy vflf nflf pihlF hI pwkf kIqf jf irhf hY. rfjnIiqk pRBfv dy cldy
koeI vI aiDkfrI ies sMbMDI bolx leI iqafr nhIN hY.
ieQy ieh dwsxXog hY ik zyry qoN awgy ieh gMdf nflf
lKnOr ipMz ivcoN dI inkldf hY jo ik ajy vI Cwq qoN aDUrf hY. ieh nflf
vI lokF dy rOlf pfAux qoN bfad pwkf kIqf igaf sI. ieQy ieh vI dwsxXog
hY ik ieh gMdf nflFm cMzIgVH qoN afAuNdf hY aqy jy[sI[tI[ PYktrI aqy
aYsL[sI[aYl[ PYktrI dy Qwly dI huMdf hoieaf ies zyry ivcoN inkl irhf
sI aqy ies nUM pwkf aqy aMzr grfAUNz bxfAux leI pI[aYs[afeI[sI[ vwlo
90 lwK rupey Krcy gey hn. ieQy ieh dwsxXog hY ik gMdf nflf cMzIgVH qoN
afAuNdf hY aqy mohflI dy PyjL-5 dy irhfiesLI ielfky qoN huMdf hoieaf
jy[sI[tI[ aqy aYs[sI[aYl[ dy ipwCy dI huMdf hoieaf ieh zyry ivcoN dI
inkldf hoieaf ipMz lKnOr dy ipwCoN dI bfhr inkldf hY.
Aupr cwlo