sMq iBMzrFvflf nUM sRI akfl qKq ny sLhId mMinaf

tksfl dy afgU ksUqy Psy, hux sMqF nMU sLhId ikvyN mMnxgy ? sLhId kihx vfilaF iKlfP Pqvy jfrI krn vfly tksflI hux sMgq nMU juafbdyh

aMimRqsr :- sLRI akfl qKq dI srpRsqI hyT 19 sfl mgroN pihlI vfr jUn 1984 ivwc vfpry nIlf qfrf sfky dOrfn sLhId hoey sMq jrnYl isMG iBMzrFvflf aqy hor sLhIdF dI Xfd ivc hoey sLhIdI smfgm ivc sMqF dy spuwqr BfeI eIsLr isMG vwloN jQydfr akfl qKq aqy sLRomxI kmytI dy pRDfn pfsoN isropf lYx nfl AunFH dI sLhIdI df ivvfd awj muwk igaf.

        sLRI akfl qKq ‘qy aKMz pfT dy Bog mgroN jQydfr akfl qKq igafnI joigMdr isMG vydFqI ny sMgq nUM sMboDn kridaF ikhf ik sMq jrnYl isMG iBMzrFvflf GwlUGfry dOrfn sLhId ho gey sn. AunHF ikhf ik sLhId sfrI kOm dy huMdy hn. jYkfiraF dI gUMj ivc AunHF ny sMqF dy spuwqr aqy sMqF nfl sLhId hoey BfeI amrIk isMG dy Brf BfeI mnjIq isMG nUM  isropy ByNt kIqy. ies mOky sLRomxI kmytI dy pRDfn pRo: ikRpfl isMG bzUMgr ny vI AunHF nUM snmfnq kIqf.

        sLRI akfl qKq vwloN sMq jrnYl isMG iBMzrFvflf nUM sLhId aYlfnx dy PYsly nfl dmdmI tksfl, ijs dy ik Auh 14vyN muKI sn, keI ksUqI siQqI pYdf ho geI hY, ikAuNik Auh ajy vI sMqF nUM sLhId nhIN mMn rhI, BfvyN ik awj dy smfgm ivwc tksfl dy iek numfieMdy ajfieb isMG aiBafsI ny sMqF df sLhIdI smfgm krn leI akfl qKq df DMnvfd kIqf. ieQy ieh vrnxXog hY ik ipCly 19 sflF qoN dysLF ivdysLF ivwc tksfl dy kfrkuMn sMqF dI cVdI klf leI sLihr dr sLihr aKMzpfT krvf rhy sn qy ijhVy iswK sMqF dy siqkfr vjoN aunHF nMU sLhId mMndy sn AunHF pRqI ienHF df rveIaf bVf ruwKf aqy aiswKF vflf irhf sI. dmdmI tksfl dy keI mYNbr BfvyN pihlF vI ieh swc kihx dI keI vfr ihMmq krdy rhy hn pr mUl qOr qy dmdmI tksfl ies swc nMU mMnx leI awj vI iqafr nhIN hY. trFto ivwcoN cwl irhf axKIlf pMjfb tYlIvIXn pRogRfm muwX kdIm qoN hI sMqF nMU sLhId kih ky snmfndf irhf hY aqy sFJ svyrf aKbfr ivwc sMqF dI sLhfdq pRqI anykF bfr ieh qwQ Cfpy jf cuwky hn. 

          vrlz iswK afgynfeIjysLn vloN vI sMq jrnYl isMG iBMzrFvfilaF nMU sLhId krfr dy idwqf igaf sI qy hr sfl AunHF vloN smfgm krvf ky sMqF nMU sLrDFjlIaF idwqIaF jFdIaF sn.  ies vIkaYNz, jUn 5 aqy jUn 8 nMU sLhIdI smfgm krvfey gey hn ijMnF ivwc sMqF dI pMQ pRqI syvf df vwD cV ky ijLkr kIqf jfvygf.

        ieh gwl vrnxXog hY ik akfl qKq aqy sLRomxI kmytI dI srpRsqI hyT pihlI vfr hoey ies sLhIdI smfgm nUM mnfAux leI sfrIaF iswK jQybMdIaF aqy akflI dl iek mMc qy iewkTy hoey, pr bolbflf pMQkiKaflIaF df hI irhf, jdoN ik AuprlI kqfr dI lIzrisLp mMc qoN lFBy rhI. sLRomxI akflI dl (a) dy pRDfn ismrnjIq isMG mfn ayq ikRpfl isMG bzUMgr aKMz pfT dy Bog mOky sLRI akfl qKq qy mOjUd sn, pr mMjI sfihb dIvfn hfl ivc hoey muwK smfgm ivc Auh sLfml nhIN hoey, smfgm BfvyN vwzI pwDr qy kIqf igaf sI.

        jQydfr vydFqI ny sMgqF nUM sMboDn kridaF ikhf ik nIlf qfrf sfkf iek iGnfAuxI Gtnf sI, ijhVI iswK mfniskqf nUM JMjoVdI rhygI.  AunHF ikhf ik ies sfky dOrfn sLhId hoey isMGF qy isMGxIaF dI Xfd ivc akfl qKq vwloN hr sfl smfgm kIqf jfieaf krygf. AunHF ikhf ik sfnUM sMq iBMzrFvflf dy pUrinaF qy clidaF iswK kOm dI cVHdI klf leI XqnsLIl rihxf cfhIdf hY. AunHF ieh vI ikhf ik smuwcIaF iswK jQybMdIaF nUM mqByd Bulf ky kOm dy ihwqF leI awgy afAuxf cfhIdf hY.

        srb ihMd akflI dl dy afgU qy sLORmxI kmytI dy sfbkf skwqr mnjIq isMG klwkqf ny sMq iBMzrFvflf dI sLhIdI dy aYlfn df svfgq kridaF dfavf kIqf ik sLRomxI kmytI ny ivsLv iswK sMmyln 1995 dOrfn sMq iBMzrFvflf dI sLhIdI df aYlfn kIqf sI. sLRI klwkqf ny sfky dOrfn iswK rYPrYNs lfiebRyrI ivcoN POjL vwloN iswK kOm df amuwlf KjLfnf cuwk ky lY jfx df muwdf vI AuTfieaf. AunHF ikhf ik ieh sIbIafeI kol ipaf hY. kOm nUM vfps ilafAux le XqnsLIl hoxf cfhIdf hY.

        BfeI amrIk isMG dy Brf BfeI mnjIq isMG ny ikhf ik sfrf pMQ iek mMc 'qy iewkTf hovy, qF hI aglI gwl qurygI. AunHF ikhf ik sMqF dI sLhIdI dy aYlfn nfl lokF dy mnF ivcoN duibDf Kqm ho geI hY. smfgm dOrfn akfl qKq dy jQydfr igafnI joigMdr isMG vydFqIO ny sLhIdF dy pirvfrF nUM snmfinq vI kIqf.

        smfgm nUM afl ieMzIaf iswK stUzYNts PYzrysLn dy pRDfn BfeI hrimMdr isMG igwl[ pRo: sUbf isMG, sLROmxI kmytI mYNbr qrlocn isMG dupflpurm, dl Kflsf dy sqnfm isMG pfAuNtf sfihb, zf[ jgjIq isMG cOhfn ny vI sMboDn kIqf. Kfilsqfn kmFzo Pors dy muKI BfeI vwsx isMG jLPrvfl nUM bolx df smF hI nhIN idwqf igaf.

        smfgm ivc akfl PYzrysLn dy knvInr BfeI nrfiex isMG, mnuwKI aiDkfr sMgTn mukqsr, PYzrysLn(pIr muhMmd) dy pRDfn krnYl isMG vI hfjLr sn. iesy dOrfn sLRI jLPrvfl ny "sFJ svyrf" nfl gwlbfq kridaF ikhf ik Auh CyqI hI afpxf nvF mMc bxfAuxgy qy isafsq ivc ihwsf lYxgy. AunHF ikhf ik sLhIdI smfgm ijvyN mnfieaf jfxf cfhIdf hY, ieh mnfieaf nhIN jf irhf. AunHF ikhf ik iswK hr sfl 3 qy 4 jUn nUMros idvs vI mnfieaf krn.

        KfilsqfnI afgU zf[ jgjIq isMG cOhfn ny ikhf ik Kfilsqfn dI kfiemI leI ieh jrUrI hY ik mOjUdf akflI lIzrisLp nUM isafsI mMc qoN lFBy kIqf jfvy. AunHF ikhf ik Auh ienHF lIzrF ivruwD lok lihr KVHI krngy qy sLROmxI kmytI dIaF coxF ivc ihwsf lYxgy. sLhIdI smfgm nUM vDIaf kdm dwsidaF AunHF ikhf ik drbfr sfihb ivwc POjLI hmly leI bfdl , tOhVf qy sMq loNgovfl dosLI hn. AunHF ikhf ik Auh ieh swc lokF sfhmxy ilafAuxgy.

        sLhIdI smfgm dOrfn dl Kflsf jQybMdI, ijs ny smfgm df pRbMD kIqf sI, dy skwqr jnrl kMvrpfl isMG ny mqy pysL kIqy, ijnHF nUM jYkfiraF dI guUMj ivwc pfs kIqf igaf.

        dl Kflsf ny mMg kIqI ik sMq jrnYl isMG kOm leI sLhId hoey sn, ies leI AunHF dI ZukvIN qy vwKrI Xfdgfr AusfrI jfvy aqy ajfieb Gr ivc AunHF dI qsvIr lfeI jfvy. iek mqy ivc ikhf igaf ik iswK isafsq idn-b-idn gMDlI ho rhI hY iswKF dI rfjsI iDr aKvfAux vflI pfrtI ny rfjsI kfrnF krky akfl qKq sfihb dI srvAucwqf qy pRBUqf nUM dfa qy lf idwqf hY.

        iek mqy ivc aMqrrfsLtrI BfeIcfry nUM apIl kIqI geI ik dovyN mulkF (Bfrq-pfik) qy afpxf kUtnIqk dbfa pf ky gwlbfq rfhIN kuVqx dUr krvfeI jfvy. smfgm qoN pihlF sLRI akfl qKq qy sLRI ismrnjIq isMG mfn ny akfl PYzrysLn dy knvInr BfeI nfrfiex isMG vwloN sMq iBMzrFvflf bfry ilKI ikqfb irlIjL kIqI.

        iesy dOrfn ihMdusqfn isLv sYnf dy mYNbrF ny ieQy lohgVH cOk ivc iek smfgm krky sfkf nIlf qfrf mOky mfry gey surwiKaf krmcfrIaF nUM sLrDFjlI ByNt kIqI. jdoN akfl qKq qy sLhIdI smfgm ho irhf sI aYn Aus vkq surwiKaf bl (PojLI XUint) drbfr sfihb mwQf tykx afey qy kIrqn suixaf.

bfdl dI srdfrI kfiem, akfl qKq dy vwkfr nUM Zfh lwigaf : mfn

aMimRqsr :- sLRomxI akflI dl (aMimRqsr) dy pRDfn qy lok sBf mYNbr sLRI ismrnjIq isMG mfn ny isMG sfihbfn vwloN sLRI pRkfsL isMG bfdl bfry ley PYsly qy sKq pRqIkrm pRgt kridaF ikhf hY ik  jQydfr ny rfjsI PYslf dy ky sLRI bfdl dI srdfrI qF kfiem kr idwqI hY pr akfl qKq dI srvAucwqf nUM Kqm kr ky rwK idwqf hY.

        ieQy iek pRYs kfnPrMs nUM sMboDn kridaF sLRI mfn ny ikhf ik isMG sfihbfn dy ies aKOqI PYsly ny ieh spwsLt kr idwqf hY ik kOm dI Dfrimk srvAucwqf adflq akfl qKq bfdl tOhVf dy kMtrol ivc hn qy AunHF dy iesLfry qy hI kMm kr rhI hY. AunFH ieh vI ikhf ik isMG sfihbfn dy ies PYsly nfl lokF ivcoN AunFH pRqI ivsLvfs Kqm ho igaf. AunHF ikhf bfdl tOhVf df kbjLf msMdf vflf hY. ieh KflI krvfAux leI sMGrsL krnf hI pvyugf. AunHF ikhf ik isMG sfihbfn nUM inrpwK rihxf cfhIdf sI. AunHF ikhf ik akflI eykqf ivc isMG        sfihbfn nUM pYxf hI nhIN cfhIdf.

        sLRomxI kmytI dIaF coxF krvfAux dI mMg kridaF AunHF ikhf ik jdoN qwk coxF nhIN huMdIaF iswK isafsq sfP nhIN hoxI. AunHF ikhf ik kyNdr jfx buJ ky coxF ivc dyrI kr irhf hY qF jo bfdl tOhVf iek ho jfx. sLRImfn ny ikhf ik akfl qKq vwloN 1994 ivc eykqf sbMDI, tOhVf inrMkfrI kys ivc aqy hux bfdl sbMDI ijhVf PYslf ilaf igaf, iqMny hI glq PYsly hn. akfl qKq dy skwqryq ieMcfrj amrjIq isMG ijhVy ik jQydfr tOhVf nUM swdfpwqr dyx gey sn, nUM sLROmxI kmytI vwloN kwZy jfx dy PYsly qy pRqIkrm pRgt kridaF sLRI mfn ny ikhf ik sLROmxI kmytI ny ieh bwjr gunfh kIqf hY ikAuNik Aus df koeI ksUr nhIN pr AunHF ikhf ik akfl qKq suprIm hY, AusnUM aijhf nhIN krn dyxf cfhIdf. AunHF ikhf ik jQydfr vydFqI vwloN cuwp rihxf iksy qrHF vI TIk nhIN. sLRImfn ny dosL lfieaf ik kyNdr srkfr iswKF nfl byiensfPI kr rhI hY qy Aucw ahuwidaF qy iksy iswK nUM numfieMdgI dyvy qF hI iswK sMqusLt hoxgy.

        pRYsw kfnPrMs mOky pfrtI dy jnrl skwqr BfeI rfm isMG, dPqr skwqr hrbIr isMG sMDU, jiqMdrpfl isMG BIKIivMz, sLihrI pRDfn soZI blbIr isMG aqy idhfqI pRDfn dXf isMG kwkV vI mOjUd sn.

        aKMz kIrqnI jQy(pRbMDkI pMcfieq) dy mYNbr aqy igafnI joigMdr isMG vydFqI dy njLdIkI igafnI joigMdr isMG qlvfVf  ny ikhf ik ikMny duwK dI gwl hY ik isMG sfihbfn hI pMQk mirafdfvF dI AulMGxf kr rhy hn. AunHF ikhf ik iswK kOm kdy vI isMG sfihbfn  nUM muafP nhIN krygI. AunHF ikhf ik isMG sfihbfn nUM qurMq afpxy ahudy qoN asqIPy dy dyxy cfhIdy hn. iesy dOrfn iswK Porm pMjfb dy pRDfn kYptn cMnx isMG iswDU ny ikhf ik sLRI bfdl ny akfl qKq df mukMml isafsIkrn kr idwqf hY. AunHF ikhf ik jQydfr joigMdr isMG vydFqI jQydfr nhIN sgoN pMzq joigMdr vydFqI hn. AunHF ikhf ik bfdl tOhVf vwloN kIqI geIaF iswK mirafdf qy prMprfvF dIaF AulMGxf qy pMj isMG sfihbfnF vwloN kIqI geI akfl qKq dI inrfdrI df mslf kOm sfhmxy ilafvFgy. 

jQydfr vydFqI vwloN vwK vwK akflI DiVaF nUM eykqf df swdf

aMimRqsr :- akfl qKq dy jQydfr igafnI joigMdr isMG vydFqI ny awj ieQy sLhIdI smfgm  nMU sMboDn kridaF vwK vwK akflI DiVaF nUM eykqf df swdf idwqf aqy ikhf ik pMQ dy ihwqF leI  qy ivroDI qfkqF dy tfkry leI sfry DVy iek mMc qy iewkTy hox. jQydfr vydFqI ny ikhf ik akflI dlF dI pfto DfV kfrn pMQ nUM bhuq nuksfn AuTfAuxf ipaf hY. AunHF ikhf ik iewkTy ho ky hI pMQ dy ihwqF nUM bcfieaf jf skdf hY. hfjLr PYzrysLn dy vwK vwK DiVaF dy afgUaF nUM jQydfr vydFqI ny ikhf ik pMQk ihwqF leI hux AunHF nUM vI iewkiTaF ho jfxf cfhIdf hY. dUjy pfsy akflI dl (a) dy pRDfn ismrnjIq isMG mfn ny jQydfr vydFqI nUM ikhf ik AunFH nUM cfhIdf hY ik Auh eykqf leI ivcoligrI nf krn. AunHF dosL vI lfieaf ik Auh aijhf krky akflI dl(b) dI srdfrI kfiem krnf cfhuMdy hn. 

qwlHx kFz df syk jlMDr qwk phuMicaf, sfV PUk, ihMsf dy kfrn kriPAU vrgf mfhOl, POjL qYnfq

jlMDr :- ieQoN dy nyVy hI ipMz qwlHx ivKy dilqF aqy jwt iswKF drimafn vIrvfr nMU BVkI ihMsf ny awj jlMDr sLihr nUM igRPq 'c lY ilaf. aximQy smyN dy kriPAU aqy sKq surwiKaf pRbMDF kfrn ipMz qlwHx 'c awj  mukfblqn sLFqI rhI, pr jlMDr dy keI ihwisaF 'c BfrI luwtmfr aqy sfV PUk df aflm irhf. siQqI dI nfjLukqf nUM dyKidaF pRsLfsLn ny pulIs dI shfieqf vfsqy sI[afr[pI[aYP[ bulf leI hY. vwzy pwDr qy ihMsf aqy sfV-PUk kfrn awj pUrf idn awDy sLihr ivwc kriPAU vrgf mfhOl irhf.

        iesy dOrfn ies sLihr dy vwK vwK ihwisaF ivc ies sbMD 'c hoeI ihMsf ivwc iqMn ispfhIaF smyq cfr jxy jLKmI hoey, BVky hoey lokF ny do trwkF nUM awg lgf idwqI iqMn bwsF nUM nuksfn phuMcfieaf igaf aqy sLrfb  df Tykf luwt ilLaf. ies dOrfn hI ieQy qxfa dy isLkfr hoey bUtf mMzI ielfky ivc sI[afr[pI[aYOP[ qfienfq kr idwqI geI.

        kwlH rfqIN bUtf mMzI ivwc pulIs dIaF golIaF nfl iek dilq dI mOq hoeI dwsI jFdI hY qy 11 hor jLKmI ho gey dwsy gey hn. kwlH qwlHx ivKy dilqF aqy pulIs ivcfly aqy do jfqIaF ivcfly hoeIaF JVpF ivwc 10 qoN vwD ivakqI jLKmI ho gey sn. ies sLihr dy keI KyqrF aqy nfl lwgdy ipMzF 'c ihMsk toilaF dI dihsLq kfrn lokF ny afpxy kfrobfr aqy vpfrk adfry bMd rwKy. sLihr dy bUtf mMzI, rfmf mMzI aqy mksUdF ielfikaF c do bwsF nUM nuksfn phuMcfieaf igaf. sLrfb dIaF pytIaF nfl lwidaF hoieaf iek trwk luwt ky sfV idwqf igaf. ihMsk toilaF ny pMjfb puils aqy pI[ey[pI[ dy jvfnF nUM pUrf idn vKq pfeI rwiKaf. AuDr pMjfb s rkfr vwloN kfiem kIqI 5 mYNbrI kmytI ny dosL lfieaf ik qwlHx dy ipwCy  bhujn smfj pfrtI df hwQ hY. kmytI ny ies ihMsf dOrfn pulIs dI golI nfl mfry gey ivjy kumfr dy pirvfr nUM pMj lwK rupey aqy jLKmIaF nUM 25-25 hjLfr rupey shfieqf dyx df aYlfn kIqf. ivjy kumfr  df aMqm sskfr Blky qwk tfl idwqf igaf hY.

        pRsLfsLn ny spwsLt kIqf hY ik qlwHx qoN ielfvf hor ikqy kriPAU nhIN lgfieaf igaf. cOksI vjoN dPf 144 hI lfgU kIqI geI, jo 12 jUn qwk lfgU rhygI. pRsLfsLn ny jLKmIaF dI kuwl igxqI 21 dwsI hY. Blky qlwHx ivKy kriPAU 'c kuJ GMty iZwl dyx df pRogrfm hY. izptI kimsLnr asLok kumfr gupqf ny GtnfvF dI mYijstRytI jFc krn dy hukm idwqy hn. ey[zI[sI bIaYs mulqfnI nUM 15 idnF dy aMdr aMdr jFc dI irport dyx leI afiKaf iGaf hY. pMjfb pulIs dy muKI aYm[aYs[ Buwlr ny sLihr 'c zyry lf ley hn.

        bhujn smfj pfrtI dI pMjfb iekfeI ny pMjfb srkfr vwloN kfiem kIqI hoeI iqMn mYNbrI kmytI nUM mUwloN rwd kr idwqfhY aqy dosL lfieaf ik qwlHx ivKy ihMsf kFgrs dI socI smJI Xojnf hyT hoeI hY qF ik duafby 'c dilq BfeIcfry dI nvIN sPbMdI AuBfrI jf sky. jlMDr nkodr roz, abfdpur, Bfrgo kYNp, isDfrQ ngr, lfjpq ngr aqy avqfr ngr kYNp BfrI dihsLq aqy qxfa df mfhOl hY.

        sUby dy muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny awj svyry ieQy sLRI dyvI qlfb mMdr ivKy afAuxf sI, pr mfVY hflfq kfrn AunHF df ieh dOrf aYn mOky Aupr rwd kr idwqf igaf. pMj mYNbrI kYbint sb kmytI dy mYNbr qy ivwq mMqrI lfl isMG aqy svY sLfsLn ivBfg dy mMqrI cODrI jgjIq isMG ny ieMksLfP kIqf srkfr qlwHx ivvfd dy hwl dy aYn nyVy phuMc geI sI, pr bspf lIzrisLp ny ies nUM qfrpIzo krn leI ihMsf krvfeI hY. 

tOhVf ny rfjsI ihwqF dy kfrn iswK kOm nUM hmysLf guMmrfh kIqf : shOlI

nfBf :- pMjfb  dy sfbkf muwK mMqrI pRkfsL isMG bfdl aqy sLROmxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy sfbkf pRDfn jQydfr gurcrnisMG tOhVf ny hmysLf hI afpxy inwjI ihwqF dI pUrqI leI smuwcI iswK kOm nUM guMmrfh krky rfjnIqk rotIaF sykIaF hn pr hux iswK kOm ienHF dovy aKOqI pMQk lIzrF nUM kdy muafP nhIN krygI ikAuNik ienHF ny hmysLf hI sLRI akfl qKq sfihb dI avwigaf krky iswK pMQ df vwzf nuksfn kIqf hY. ieh gwl XUQ aYNz stUzYNts PYzrysLn pMjfb dy knvInr prmjIq isMG shOlI ny awj ieQypwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF khI.

        AunHF sLRI akfl qKq sfihb aMimRqsr ivKy pRkfsL isMG bfdl vwloN pysL hox nUM iek inrf rfjsI zrfmf dwsidaF ikhf ik sLRI bfdl iek inmfxy iswK syvfdfr vjoN snmuwK nhIN hoey blik Auh DfVvIaF dy rUp ivc afpxy sInIar sfQIaF smyq pRBfvsLflI kfPly rfhIN pysL hoey hn. ies qoN aMdfjf lfieaf jf skdf hY ik sLRI bfdl  df akfl qKq sfihb hukmnfmy pRqI kI siqkfr hY ? sLRI shOlI ny ikhf ik isMG sfihb BfeI rxjIqisMG ny 31 dsMbr 1998 nUM iek hukmnfmf jfrI kIqf sI ik afnMdpur sfihb ivKy 300 sflf Kflsf sfjnf smfroh sFJy qOr qy mnfieaf jfvy aqy ivsfKI qwk hovy lIzr alwg Qlwg nf hox pr Aus smyN sLRI bfdl ny idwlI  dy iesLfry qy ies hukmnfmy dI AuoolMGxf kIqI aqy ieQy hI bws nhIN sLIR bfdl ny akfl qKq sfihb dy jQydfr nUM Cwz ky vwKry qOr qy 300 sflf Kflsf sfjnf smfroh mnfieaf qy isMG sfihb BfeI rxjIqisMG nUM jQydfrI qoN ikvyN lfihaf igaf aqy ies smyN sMq smfj ivc vI vMzIaF pfeIaF geIaF.

        AunHF ikhf ik jdoN jQydfr tOhVf ny vwK ho ky gurduafrf aflmgIr ivKy srb ihMd sLROmxI akflI dl df gTn kIqf sI qF Aus smyN jQydfr tOhVf ny iswK kOm nUM  ieh sMdysL idwqf sI ik sLRI bfdl mhfdosLI hY ikAuNik akfl qKq sfihb dI mirafdf BMg krnf, jQydfr df apmfn krnf, afnMdpur sfihb dy mqy nUM pVHfky iswK nOjvfnF dy ihridaF nUM BVkf ky AunFH dy hwQF ivc ikRpfnF PVf ky, jylHF ivc quMnx aqy JUTy pulIs mukfbilaF rfhIN iswK nOjvfnF nUM mrvfAux df dosLI sLRI bfdl hI hY aqy ieh dosL jQydfr tOhVf ny gurU gRMQ sfihb dI hjLUrI ivc lfey sn.

        jQydfr tOhVf ny Auprokq dosLF sbMDI sLRI bfdl nUM icqfvnI idwqI sI ik ijMnI dyr sLRI bfdl iswK sMgq qoN muafPI nhIN mMgdf, akfl qKq sfihb dy snmuwK nhIN huMdf, Auh isMG sfihb BfeI rxjIq isMG nUM bhfl nhIN krvf lYNdy AunIN dyr mYN qF kI myrI mVHI vI pRkfsL isMG bfdl nfl smJOqf nhIN kr skdI.

        sLRI shOlI ny ies mOky qy jQydfr tOhVf nUM svfl kIqf ik hux akfl  qKq sfihb dI pRMprfvF ikQy geIaF aqy akflI eykqf sbMDI jo gupq jnqk PYsly hoey hn Auh iswK kOm dy sfhmxy rwKy jfx. XUQ aYNz stUzYNts PYzrysLn jQybMdI pMjfb vwloN ies Gtnfcwkr dI purjLor inMidaF kIqI geI aqy bfdl tOhVf dy iewkTy hox nUM hfso hIxf dwsidaF AunHF lokF nUM swdf idwqf ik ienFH dovF lIOzrF qoN dUr irhf jfvy. 

ihq nUM akfl qKq ‘qy swidaf jfvy : srnf

nvIN idwlI :- idwlI gurduafrf pRbMDk kmytI qy sLRomxI akflI dl idwlI dy pRDfn prmjIqisMG srnf ny sLRomxI akflI dl (bfdl) dy pRDfn avqfr isMG ihwq vwloN sLRI gurU qyg bhfdr, BfeI mqI dfs qy BfeI sqI dfs iqMnF nUM ihMdU afKx qy gMBIr noits lYNidaF sKq aflocnf kIqI hY.

        ies pwqrkfr nfl gwlbfq dOrfn sLRI srnf ny sLRI avqfr isMG ihwq dI sKq aflocnf kridaF ikhf ik iek iswK gurU dy mhfn sLhIdF bfry glq itwpxI krnf AunHF nUM sLoBf nhIN idMdf. sLRI srnf ny mMg kIqIik sLRI ihq nUM akfl qKq qy qlb kIqf jfvy. AunHF ikhf ik kuJ isafsI ivroDI idwlI gurduafrf pRbMDk kmytI c kIqy vwzI pwDr dy suDfrF, ividak sMsQfvF dy imafr nUM Aupr cuwkx qy idwlI kmytI vwloN Drm pRcfr dI sLurU kIqI lihr qoN buKlf gey hn.

        AunHF  ikhf ik idwlI kmytI ny pMjfbI nUM dUjf drjf idvfAux leI idwlI dIaF sMgqF nfl cox mnorQ pwqr ‘c vfadf kIqf sI qy sMGrsL ivwZx leI pMjfbI ivkfs kmytI dy JMzy hyT  ros hPqf ajy dUjy idn hI dfKl hoieaf sI ik kyNdr srkfr ny pMjfbI bfry ibl 6 jUn qwk rfsLtrpqI kol Byj idwqf.

        idwlI kmytI dy jnrl skwqr Bjn isMG vflIaf ny ikhf ik idwlI dy kuJ afgU inwjI ihqF Kfqr idwlI dy iswKF nUM guMmrfh kr rhy sn. AunHF ikhf ik idwlI ‘c pMjfbI BfsLf nUM iemfndfrI  nfl lfgU kIqf jfvygf, ies bfry rfj srkfr pRqI KdsLy hn ikAuNik ibwl pfs krn ‘c hI keI rukfvtF pfeIaF geIaF . AunHF ikhf ik idwlI ‘c pMjfbI dUjI BfsLf hovygI, pr pMjfbIaF leI Gr ‘c ieh pihlI BfsLf hoxI cfhIdI hY.

        kmyytI dy sMXukq skwqr pRo: hrmoihMdr isMG ny ikhf ik mnuwK dy smfijk jIvn ‘c mF bolI df ivsLysL mhwqv hY. ieh pihcfx qrwkI qy afm vrqfry nfl juVI huMdI hY. iswK Drm ivc pMjfbI df drjf hor vI Aucwf hY, ikAuNik Dfrimk gRMQ qy hor Dfrimk sfihq pMjfbI ‘c hY. Drm vI pMjfbI bhu igxqI Kyqr ivc PYilaf. AunHF ikhf ik BfsLf nUM jd rfj dI srpRsqI iml jFdI hY qF Auh hor vI qrwkI krdf hY. 

vydFqI nUM akfl qKq nfloN bfdl dy snmfn dI icMqf vDyry : bfbf bydI

joDF mnsUrF (qijMdr isMG):- sfbkf muwK mMqrI pRkfsL isMG bfdl nUM isMG sfihbfn vwloN dosL mukq krfr idwqy jfx qy itwpxI krdy hoey bfbf srbjoq isMG bydI ny ikhf hY ik ies qoN ieh gwl spwsLt rUp ivc jLfhr ho geI hY ik iswK kOm dy sMsQfeI icMnH sLRI akfl qKq sfihb qy kfbjL hoey lokF leI sLRI akfl qKq sfihb dI srb Aucwqf aqy mfx snmfn dI bhflI dI icMqf nfloN sfbkf muwK mMqrI pRkfsL isMG bfdl dI jfgIrU hEmY nUM Tys  lwgx qoN  bcfAux dI icMqf vDyry aihmIaq rwKdI hY.

        ieQy gurduafrf sLRI dmdmf sfihb mnsUrF qoN jfrI kIqy gey iek pRYsw not ivwc bfbf bydI ny ikhf ik sLRI akfl qKq dI jQydfrI dI pdvIN qy sLRI bfdl vwloN Qopy gey igafnI joigMdr isMG vydFqI ny sLRI bfdl dy afdysLF anusfr kfrvfeI krky iek vfr Pyr sLRI akfl qKq sfihb dI Ausy qrjL qy qOhIn kIqI. ijs qrHF 31 dsMbr 1998 dy huknfmy nUM rfjsLI skqI dI Tokr mfr ky Kud sLRI bfdl ny sLRI akfl qKq sfihb qoN jfrI hoey hukmnfmy nUM itwc krky jfnx vfly aKoqI pMQk afgU sLRI bfdl awj idwlI qKq qy kfbjL Bfjpf afgUaF dy hukm isr JukfAuNdy hoey sLRI akfl qKq sfihb ivKy kVfh pRsLfid dI dyg krvfAux leI ies krky mjbUr ho gey qF ik do akflI DiVaF ivckfr smJOqf krky lok sBf coxF ivc iswK  votrF nUM guMmrfh krky kwtV iPrkU pfrtI Bfjpf dy hwk ivc BugqfAux leI rfh pwDrf kIqf jf sky. AunHF ikhf ik awj jgqf eynf ku sucyq ho cuwkf hY ik sLRI bfdl dIaF pMQ ivroDI cflF ivc nhIN Ps skdf. 

‘84 dy dMgf pIVqF vwloN afqmdfh krn dI koisLsL  isafsI zrfmf; akfl qKq sfihb dy jQydfr dy hukmF dy bfvjUd aijhy kdm cuwukxf hukmf dI AulMGxf hY

mohflI :- 1984 iswK kqlyafm pIVq vYlwPYar susfietI dI hMgfmI mIitMg mohflI ivKy cyarmYn gurdyv isMG bzflvI dI pRDfngI hyT hoeI, ijs ivc suKivMdr isMG BftIaf, jnrl skwqr mnohr isMG qy hor afgU sLfml hoey. afgUaF ny ieQy jfrI iek sFJy ibafn rfhIN dMgf pIVqF vwloN afqmdfh krn dI kIqI geI asPl koisLsLF nUM isafsI zrfmf krfr idwqf.

        AunHF ikhf ik iswK Drm ivc afqmdfh krn dI mukMml mnfhI hY aqy akfl qKq sfihb dy jQydfr vwloN mnHf krn dy bfvjUd vI dMgf pIOVqF ny aijhf kdm cuwikaf hY, jo ik hukm dI AyulMGxf hY. AunHF ikhf ik ieQy hI bs nhIN, sgoN hux dMgf pIVqF vwloN ieh ikhf jf irhf hY ik aIjhf kdm hux awgoN nfloN vD ky cuwikaf jfvygf. AunFH sLORmxI gurduafrf pRbMDk kmytI nUM apIl kIqI hY ik jykr koeI vI jQybMdI aijhf afsLy nfl akfl qKq sfihb qy smUihk ardfs krn leI afAuNdI hY, ijs nfl akfl qKq sfihb dI mirafdf nUM Tys puwjy qF aijhIaF jQybMdIaF dy ivruwD mirafdf anusfr kfrvfeI kIqI jfvy qF jo sLRI akfl qKq sfihb  dI mirafdf  brkrfr rih sky. AunHF ikhf ik 1984 nUM mrhUm pRDfn mMqrI ieMdrf gFDI dy kql mgroN pMjfb qoN bfhroN vsy iswKF df XojnfbwD qrIky nfl kql hoieaf sI. ies leI AunHF iswKF nUM dMgf pIVq nhIN sgoN kqlyafm pIVq ikhf jfxf cfhIdf hY. AunFHpMjfb srkfr qoN mMg kIqI hY ik ienHF kqlyafm pIVq pirvfrF nUM rihx leI muPq,mkfnF dI shUlq, kMm krn vfsqy bUQ, bwicaF lI muPq pVfeI, aqy nOkrIaF ivc irjrvysLn aqy ipClI srkfr vwloN bxfeI geI  pfilsI nUM amlI rUp dyx  ivc pUrI hmdrdI idKfvy. AunHF ikhf ik jykr srkfr ny AunHF dIaF mMgF nf mMnIaF qF pIVq pirvfr hmiKaflI isafsI pfrtIaF nUM nfl lY ky pMjfb aqy idwlI ivc ros Drny dyxgy.


nOvF AuntfrIE kbwzI kwp'2003 pUrx sPl

hjLfrF lokF ny iewk pl leI mon Dfr ky 1984 dy sLhIdF nMU Xfd kIqf igaf

trFto: (sFJ svyrf) ipCly aYqvfr trFto dy sLfndfr sYntYnIal pfrk dy styzIam ivwc mYtro pMjfbI sports klwb vloN 9vF sflfnf AuntfrIE kbWzI kwp bVI sfno sOkq nfl krvfieaf igaf. ijQy ies tUrnfmYNt nMU, kuwJ iKzfrIaF iKlfP anusLfsLnI kfrvfeI hox sdkf pYdf hoeI siQqI kfrx ivvfd igRsq siQqI df sfhmxf krnf ipaf, AuQy ies tUrnfmYNt nMU drsLkF aqy bfgIaF nMU Cwz ky smuWcy iKzfrIaF ny gih gwzvF smrQn dy ky sPl hI nhIN sgoN irkfrz qoV sPlqf bKsLI hY. ijs leI mYtro pMjfbI sports klwb dI sR[ mnjIq isMG sMDU dI agvfhI hyTlI smuwcI tIm aqy smuwcI PYzrysLn, jo ies afey qUPfn mOky dOrfn ctfn bx ky pysL afeI aqy ies tUrnfmYNt qoN bfad lokF ivwc hor inwKr ky sfhmxy afeI hY, vDfeI dI pfqr hY.
aYqvfr qoN pihlF ryzIE aqy aKbfrF jLrIey lokF nMU iehI pRBfv idwqf jf irhf sI ik trFto qy 30-32 iKzfrIaF vloN bgfvq df ibgl vjf idwqf igaf hY ‘qy Auh iblkul hI Kyz mYdfn ivwc dfKl nhIN hoxgy ikAuNik PYzrysLn afp hudrIaF kr rhI hY jdoN ik PYzrysLn anusLfsLn sQfpq krn leI afpxy PYsly qy aVI rhI.
aYqvfr nMU svyry 11 vjy tUrnfmYNt bVI sLfno sLOkq nfl sLurU hoieaf, ijQy bgfvqI asr ikqy njLr nhIN sI af irhf. sihjy sihjy sfrf tUrnfmYNt iksy aMqrrfsLtrI tUrnfmYNt vFg Kcf Kc Br igaf qy lok styzIam ivwc jgf nf imlx sdkf nfl Gfh qy bYTxI sLurU ho geI sI. pRbMDkF vloN pRbMD ivwc koeI iSZwlmwT nF krn leI sikAUrtI vfilaF nMU lokF nMU Gfh qoN AuTfAux dIaF hdfieqF vI idwqIaF geIaF sn pr jldI hI pRbMDkF nMU ieh ielm ho igaf sI ik styzIam ivwc hor drsLkF dy bYTx dI jgf hI nhIN bcI.
Epn dy mYcF ivwc sB qoN pihlf mYc sRI gurU isMG sBf mfltn aqy XMg spotrts klwb drimafn hoieaf jo 42-30 dy mukfbly mfltn dy ijwq ilaf. dUsrf Epn mYc AuntfrIE kbWzI klwb aqy mYtro pMjfbI sports klwb drimafn hoieaf ijs nMU mYtro pMjfbI sports klwb ny 40-28 dy Prk ndl ijwq ky afpxy afp nMU sYmI PfeInl ivwc phuMcf idwqf. qIsrf Epn df mYc XMg sports klwb aqy hYimltn sports klwb drimafn hoieaf ijs ivwc hYimltn sports klwb ny 40-32 dy Prk nfl XMg nMU hrf idwqf. aglf sYmI PfeInl hYimltn aqy mYtro drimafn hoieaf jo bVf hI idlcsp sI. ies mYc ivwc mYtro sports klwb dy jfPIaF ny bVy jOhr idKfey, PlsrUp ieh mYc mYtro ny 42-34 dy Prk nfl ijwq ilaf aqy PfeInl ivwc phuMc geI.
 

kbwzI bI df PfeInl mYc mfltn aqy mYtro drimafn hoieaf ijs nMU drsLkF ny bVI isLdq nfl vyiKaf. ieh mYc aYnf PwsvF sI ik drsLk awsL awsL kr AuTy. kbWzI Epn df PfeInl mYc sLfmI 7 ku vjy sLurU hoieaf. ies vyly kfPI TMZ ho cuwkI sI qy drsLk ies mYc ivwc iBVdy nOjuafnF nMU vyKx leI Auqfvly sn. tImF ny mYdfn ivwc puwjx qy kuwJ dyrI kr idwqI ijsdf drsLkF nMU noits lYxf ipaf qy drsLkF dy rOly gOly nMU sLfier mwKx brfV vI kIl nf sikaf, afiKr tImF ny af mYdfn ‘c mwQf tyikaf qy PotUaF bgYrf dIaF rsmF qoN bfad rYPrIaF ny ivsl mfr idwqI. ies mOky sR[ dfrf isMG gryvfl ny sfry pRbMDk, afgU, iKzfrI aqy drsLkF nMU 1 jUn 1984 df vkq Xfd krvfAuNidaF Drm qoN mr imWtx vfly sLhIdF dI Xfd ivwc iewk pl leI sfvDfn hox dI bynqI kIqI aqy sLhIdF nMU siqkfr vjoN hjLfrF dI qfdfd ivwc lokF ny cuwp KVy ho ky sLrDFjLlI idwqI. mYc sLurU hoieaf. mYtro vloN suwKf qy mMgf ryz qy sn jdoN ik mfltn vloN pfiksqfnI iKzfrI bwt ny ryzF pfeIaF ijs nMU mYtro dy hlky ijhy pr bVy jbrdsq jfPI anI kyq ny keI jwPy mfr ky Twl idwqf. AuDr DrqI Dwk vrgf mMgf kuwJ vwKI dI isLkfieq krdf hoieaf iewk do vfr kuwJ jKmI vI hoxo bicaf, pr cwldf irhf. bVf jbrdsq mYc hoieaf ijs ivwc mYtro ny awD qwk isrP 5 puafieMtF dI lIz pr aMq qwk 34-51 dy Prk nfl sRI gurU isMG sBf mfltn nMU hrf ky axKIlf pMjfb ryzIE vloN sLurU kIqf AuntfrIE kbWzI kwp ijWq ilaf. cfr cuPyry KusLIaF dI lihr dOV geI.
mfltn dI rnr-awp tIm nUM brYNptn ikcn kYbint aqy cYNmpIan tIm nMU trFto trwk zrfeIivMg skUl dy jwsI vVYc vloN kwp dy ky snmfnq kIqf igaf. ies qoN ielfvf hor anykF vpfrI vIr ies tUrnfmYNt ivwc sLfml hoey qy afgU vrg coN sR[ rxjIq isMG dUly, sR[ gurbKsL isMG mwlI, amrjIq isMG iswDU, zf[ kulfr, kolIn bomIey, ivwkI iZloN aqy jOhn mYnlI df iewk numfieMdf afid dy nfm vrnxXog hn.
mYcF dOrfn brYNptn ikcn kYbint, eysLIan PUz sYNtr, ghIr lfa afiPs, gurcrn BOrf, rYkszyl PfeInYNsLIal srivsjL ‘qy trFto trwk zrfeIivMg skUl vloN kfPI nkd ienfm idwqy gey.
ies tUrnfmYNt dI kumYNtrI, srvoqm dfrf isMG gryvfl, ipRM[ srvx isMG aqy poR[ mwKx isMG ny kIqI. klwb dy bulfry sR[ mlkIq isMG idEl ny sfry mIzIey, pRYs klwb aqy tI[vI[ pRogrFmF df DMnvfd kIqf ijMnF ies tUrnfmYNt df sunyhf Gr Gr phuMcfieaf hY. aglf tUrnfmYNt ies aYqvfr nMU hYimltn ivwc ho irhf hY.

pMQk morcy vwloN nvF akflI dl bxfAux df aYlfn

cMzIgVH: ieh vI aYlfn kIqf igaf ik ies nvyN dl nUM vI sLRomxI akflI dl df hI nFa idwqf jfvygf ijs nUM iek 11 mYNbrI srb AuWc kmytI clfeygI. ies kmytI df iek knvInr hovygf, ijs dy ahudy dI imafd iek sfl hovygI aqy Auh dubfrf knvInr nhIN bx skygf.
ieh aYlfn Cy akflI afgUaF vwloN sFJy qOr ‘qy kIqy pwqrkfr sMmyln ivc kIqf igaf. ienHF ivc s: rvIieMdr isMG, jQydfr jgdyv isMG qlvMzI qoN ibnHf BfeI jsvIr isMG rozy, sMq vIr isMG mwdoky aqy jQy: suwcf isMG Cotypur sLfiml hn. AunHF dwisaf ik ies qoN pihlF pMjfb Br ivcoN afey tksflI akflI nyqfvF, jQydfrF, iswK buwDIjIvIaF aqy pMQ ihqYsLIaF dI iek mIitMg hoeI. sQfink ipkfzlI hotl dy ey[ sI[ hfl ivc hoeI ies mIitMg ivc pMQk morcf dy knvInr bfbf srbjoq isMG bydI sLfiml nhIN hoey. s: rvIieMdr isMG df kihxf sI ik AunHF nUM afpxy ielfj leI mdrfs jfxf ipaf. ies leI Auh mIitMg ivc nhIN af sky. AunHF dI gYr-hfjLrI kfrn awj dI mIitMg dy knvInr jQydfr qlvMzI hI sn. iesy qrHF jQydfr kuldIp isMG vzflf vI mIitMg ivc nhIN afey.
afpxy qjvIjLsLudf akflI dl df vyrvf idMdy hoey s: rvIieMdr isMG ny dwisaf ik pMjfb Br ivcoN ijLlHf pwDr ‘qy zYlIgyt iekwTy krky ieh pfrtI bxfeI jfvygI. ies dI knvInrisLp bdldI rhygI. iksy vI iek ivakqI nUM akflI dl aqy pMQ dI srkfr ivc kdy do ahudy nhIN idwqy jfxgy srb AuWc 11 mYNbrI kmytI iek sb-kmytI df gTn krygI, jo ik sLRomxI akflI dl df ivDfn bxf ky pMQ ivcoN pRvfn krvf ky ies nUM lfgU krygI. AunHF s: bfdl nUM pMQ df sB qoN vwD nuksfn krn vflf nyqf krfr idMdy hoey ikhf ik jo ivakqI Gr ivc hvn krvfey, afpxy isr ‘qy mukt lvfey aqy hwQF ivc muMdrIaF pfey, Auh akflI dl df pRDfn nhIN ho skdf. AunHF ikhf ik s: bfdl ny afpxI pfrtI nUM akflI dl dI QF pMjfbI pfrtI bxf ky rwK idwqf hY, ies leI Aus nUM sLRomxI akflI dl khfAux df koeI hwk nhIN hY. AunHF ikhf ik sfzf mksd vjLIrIaF jF ahudy lYxf nhIN, sgoN iswKI ieKlfkF aqy asUlF nUM kfiem krnf hY. iesy qrHF jQydfr qlvMzI ny vI afpxf sfrf njLlf s: bfdl ‘qy hI JfiVaf. AunHF ikhf ik s: bfdl ny iswKI qbfh kr idwqI hY. AunHF ieh dosL lfieaf ik s: bfdl ny sRI akfl qKLq sfihb aqy ies dy hukmnfimaF dI pRvfh nhIN kIqI jdoNik ies dy Ault Auh kyNdrI gRih mMqrI sRI lfl ikRsLn azvfnI dy kihx ‘qy jQydfr tOhVf nfl eykqf kr rhy hn. AunHF ies gwl ‘qy vI hYrfnI jLfhr kIqI ik akfl qKLq sfihb vwloN iksy nUM slfh leI nhIN bulfieaf jFdf, AuQy qF jQydfr vwloN qlb hI kIqf jFdf hY.
ies qoN pihlF kIqI mIitMg ivc pfs kIqy iek mqy ivc ieh ikhf igaf ik s: bfdl vwloN sRI akfl qKq sfihb dI srbAuWcqf dy isDFq nUM iek vfr Pyr koJy ZMg nfl cuxOqI idwqI geI hY, ijs df ik gMBIr noits ilaf igaf. ieh ikhf igaf ik sRI akfl qKq sfihb dy swdy jF sunyhy nUM hukm nf mMnxf iksy ivsLvfsI guriswK nUM mnjLUr nhIN. iekwT vwloN jQydfr sRI akfl qKLq sfihb nUM bynqI kIqI geI ik s: bfdl dy hAUmY Bry ibafn df sKLq noits ilaf jfvy aqy Aus dy iKLlfPL pMQk rhu rIqF muqfbk kfrvfeI kIqI jfvy. awj dI ies mIitMg ivc sLfiml hornF pRmuwK ivakqIaF ivc sfbkf mMqrI srv s: bldyv isMG iKaflf, sfbkf ivDfiek rxjIq isMG CwjlvMzI, aYzvokyt mnjIq isMG Kihrf, sfbkf aYzvokyt jnrl gurdrsLn isMG gryvfl, sfbkf ivDfiek krnYl isMG zoz, pMjfb skUl iswiKaf borz dy sfbkf cyarmYn rfjf hrnirMdr isMG, ivsLv iswK kONsl dy jnrl skwqr jsvMq isMG mfn, sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI mYNbr sfDU isMG rfgI, sIqf isMG musLI vflf, sfbkf sLoRmxI gurduafrf pRbMDk kmytI jnrl skwqr drsLn isMG eIsfpur, jsjIq isMG iQafVf, aYzvokyt gurrqnpfl isMG, sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI mYNbr bIbI dljIq kOr kotlf inhMg aqy sfbkf ivDfiek igafnI arjn isMG ilt sLfiml sn.

kyNdr vwloN nfnksLfhI kYlMzr nUM mfnqf

aMimRqsr: nfnksLfhI kYlMzr muqfibk 16 jUn nUM hI ieh sLhIdI purb mMinaf igaf hY aqy kyNdr srkfr vwloN pfiksqfn nUM jfx vfly jQy iesy imqI nUM hI Byjx sbMDI bkfiedf pRvfngI sLoRmxI kmytI nUM iml geI hY. ieh jfxkfrI awj ieQy sLoRmxI kmytI dy pRDfn pRo: ikRpfl isMG bzUMgr ny pwqrkfrF nUM idwqI. pwqrkfrF dy suaflF dy jvfb idMdy hoey AunHF dwisaf ik kyNdrI gRih mMqrfly vwloN nfnksLfhI kYlMzr sbMDI sLoRmxI kmytI nUM iek pwqr imilaf hY ijs ivc iliKaf hY ik ies kYlMzr df aMgryjLI ivc anuvfd krky gRih mMqrfly nUM Byijaf jfvy qF ik kyNdr srkfr ies muqfibk iswKF dy iqAuhfr aqy CuwtIaF kr sky. AunHF dwisaf ik sLoRmxI kmytI vwloN ies kYlMzr nUM apxfey jfx qoN bfad rfsLtrpqI, pRDfn mMqrI, kyNdrI gRih mMqrI, kyNdr srkfr dy hor adfiraF, sfry rfjF dy muwK mMqrIaF, rfjpflF, sfry sMsd mYNbrF aqy hor pRmuwK adfiraF aqy pRbMDkF nUM kYlMzr dIaF kfpIaF ByjIaF geIaF sn. pRo: bzUMgr ny nfnksLfhI kYlMzr nUM mfnqf dyx aqy gurU arjn dyv jI dI sLhIdI purb dI CuwtI ies kYlMzr muqfibk 16 jUn nUM nf krn dy mfmly ‘qy muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG nUM lMmy hwQIN ilaf. AunHF ikhf ik kYptn amirMdr isMG ny bhfny nfl ieh mfmlf afpxy gloN lfh ky kyNdr srkfr isr suwtxf cfihaf hY, hflFik AunHF nUM ies kYlMzr nUM lfgU krn ivc koeI idwkq nhIN sI. AunHF ikhf ik gurUaF dI bKisLsL vfly pirvfr ivcoN hox kfrn AunHF nUM qF ies mfmly ivc pihlkdmI krky ieh kYlMzr lfgU krfAuxf cfhIdf sI. AunHF ikhf ik pihlF vI jdoN nUrmihlIey afsLUqosL df mfmlf afieaf sI, AudoN vI kYptn srkfr ny Aus ‘qy pfbMdI lfAux dI QF ieh mfmlf kyNdr srkfr dy gl pfAux dI cfl cwlI sI aqy ies mfmly ivc vI srkfr ny afpxI ijLMmyvfrI nhIN sI inBfeI. jdoN ieh puwiCaf igaf ik kuJ iswK aqy gurdvfry aqy sLhIdI purb awj 4 jUn nUM hI mnf rhy hn jdoN ik nfnksLfhI kYlMzr anusfr ieh 16 jUun nUM mnfieaf jfxf cfhIdf sI qF poR: bzUMgr ny ikhf ik ajy nvyN kYlMzr nUM apxfAux ivc lokF vfsqy kuJ smF lwgygf. ieQy vrnxXog hY ik trFto dy keI gurUduafry ajy vI sRI akfl qKq sfihb qoN pRmfixq ies kYlMzr nMU lfgU krn dI bjfey gurpurb bRfhmxI kYlMzr anusfr mnf rhy hn.

qKq sRI ptnf sfihb nfl iCiVaf ivvfd jldI sulJf ilaf jfvygf : jQydfr vydFqI

jlMDr :- “ qKq sLRI ptnf sfihb nfl iCiVaf vfd-ivvfd jldI sulJf ilaf jfvygf. qKq ptnf sfihb isrP ielfky dy msly hwl kr skdf hY jF sLRI akfl qKq sfihb dy hukmnfmy lfgU krf skdf hY. iksy iswK nUM qlb krn jF qnKfhIaf dyx df aiDkfr isrP akfl qKq sfihb kol hY”. ieh ivcfr akfl qKq sfihb dy jQydfr isMG sfihb joigMdr isMG vydFqI ny awj bygovfl ivKy bIbI jfgIr kOr sfbkf pRDfn sLRORmxI kmytI vwloN zyry ivc krvfey bfbf pRym isMG murfly vfilaF dI brsI smfgm dOrfn pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF pRgtfey.
jQydfr vydFqI ny ikhf ik qKq ptnf sfihb dy eyjMzy ivc ieh gwl hY ik akfl qKq sfihb suprImo hY aqy Aus df PYslf aMqm hY. asIN iksy vI qrHF ies hwk ivc nhIN ik ieh mfmlf ibnF kfrn AulJ ky rih jfvy. ieh 10-15 idnF qk jldI inpt jfvygf. ies sbMDI isMG sfihbfnF dI jldI mIitMg bulfeI jf rhI hY. sLRI afnMdpur sfihb stysLn ‘qy kiQq guMzy pulsIaF nfl mukfblf krn vflIaF iswK bwcIaF qyijMdr kOr qy jspRIq kOr bfry bolidaF khf ik ienHF bhfdr iswK bwcIaF ny iswK kOm df nF rOsLn kIQf hY aqy ieh dwisaf hY ik gurU dsmysL dIaF sfjIaF bwcIaF ablf nhIN, bhfdr hn. AunHF ikhf ik akfl qKq sifhb qoN vI ienHF bwcIaF nUM snmfinq kIqf jfvygf.
bIbI suirMdr kOr bfdl DrmpqnI s[ pRkfsL isMG bfdl sfbkf muwK mMqrI pMjfb df afsLUqosL dy zyry qy jfx dI kfrvfeI bfry bolidaF ikhf ik ies df pwK 15 idnF ‘ c iswK kOm dy sfhmxy af jfvygf. iswK isDFqF anusfr kfrvfeI kIqI jfvygI. ies mOky qy jQydfr vydFqI dy nfl qKq sLRI kysgVH sfihb dy jQydfr iqrlocn isMG, dmdmf sfihb dy jQydfr blvMq isMG nMdgVH, isMG sfihb Bgvfn isMG hYzw gMRQI akfl qKq sfihb, isMG sfihb gurbcn isMG, pRo: hrbMs isMG bolInf, igafnI Bgvfn isMG jOhl, BfeI amrjIqisMG, jQydfr svrn isMG josL aqy Xuvrfj BuipMdr isMG hfjLr sn.

sLRI akfl qKq sfihb ny isafsq c kdy dKl nhIN idwqf : vydFqI

 nzflf :- hr gurU nfnk nfm lyvf iswK leI sLRI akfl qKq sfihb srb Aucw hY pr ies ny kdy vI isafsq ‘c dKl nhIN idwqf. ienHF ivcfrF df pRgtfvf igafnI joigMdr isMG vydFqI jQydfr sLIR akfl qKq sfihb aMimRqsr ny bRhm igafnI ivwidaf dfnI qy mhfn qpwsvI sMq bfbf pRym isMG murfly vfilaF dI 53vIN brsI dI joV myly ‘qy awj dUsry idn zyrf sMq pRym isMG bygovfl(blfk nzflf) ivKy pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF kIqf. AunHF afiKaf ik kyvl qy kyvl pMQk msilaF dy hwl leI sLRI akfl qKq sfihb dy idsLf inrdysL idwqy jFdy hn. s[ pRkfsL isMG bfdl qy s[ gurcrn isMG tOhVf ivc hox jf rhI eykqf bfry puwCy gey svfl qoN tflf vwtidaF AunHF ikhf ik eykqf bfry AunHF koloN hI puwCoN pr suxn ivc afieaf hY ik eykqf ho cuwkI hY, kyvl aYlfn hI bfkI hY. AunHF ikhf ik nfmDfrI sMprdfie vI ies mfmly nUM jldI Kqm krn dy hwk ivc hn. pRvfsI BfrqI gurbKsL isMG kflf aPgfn dy mfmly ivc sLRI akfl qKq sfihb aqy qKq sLRI sfihb ivc tkrfE vflI siQqI qoN vI jvfb nf idMidaF AunHF afiKaf ik kflf aPgfnf nUM 10 julfeI nUM sLRI akfl qKq sfihb qy pysL hox leI ikhf igaf hY. ies mOky bfbf pRym murfly vfilaF dI 53vIN brsI dy awj dUsry idn svyry 10 vjy qoN KuwlHy pMzfl ivc BfrI dIvfn sjfey gey. ies mOky BfeI nirMjn isMG ZfzI, hrdyv isMG qlvMzI, bIbI cMcldIp kOr ZfzI jwQf, bIbI bljIq kOr qlvfVf, BfeI skwqr isMG pRcfrk, bIbI kmljIq kOr, BfeI amrIk isMG lqIPpur, mwKx isMG DflIvfl qy keI hor jiQaF ny sMgqF nUM gur ieiqhfsk vfrF qy kQf kIrqn rfhIN inhfl kIqf.

pdmysL kql kFz : DIryn hux ivafh krvfAux dI qfk ‘c
nvIN idwlI :- pMjfb dy muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG dI ccyrI BYx pdmysL dy kql df muljLm DIryn hux ivafh krvfAux dI qfk ivc hY. puils irkfrz ivc drjn dy krIb aprfDk mfmilaF df muljLm DIryn ijhVf ik ipCly 6 sfl qoN ibnF ivafh kIqy pdmysL kOr nfl rih irhf sI, ny ies mfmly qoN pwlf JfVdy hoey hux afpxy iewklypn nMU dUr krn leI ivafh krvfAux df PYslf kIqf hY. kdI tYksI zrfeIvr irhf DIrny pdmysL nfl dosqI hox qoN bfad mihMgIaF gwzIaF qy bMgilaF df mflk bx igaf sI. DIryn dy pdmysL dy Brf rxbIr isMG nfl vI dosqfnf sMbMD sn.
rfjf rxbIq isMG dI qy AunFH dy idwlI ivc Cqrpur siQq Pfrm hfAUs dI dyKBfl ipCly kfPI smyN qoN DIryn hIO kr irhf sI. pdmysL qy rxbIr isMG dy sMprk ivc afAux qoN bfad DIryn nUM pYsy dI koeI kmI nhIN rihMdI sI. sUqrF ny dwisaf ik ipCly kfPI smyN qoN pdmysL qy DIryn ivc qxfapUrn cl irhf sI. kql smyN Auh pMjfb srkfr dy gYst hfAUs ivc ruky hoey sn. Aus rfq pdmysL ny DIryn nUM kfPI burf Blf ikhf sI. pdmysL ny AusnUM tYksI zrfeIvr vflI mfniskqf vflf ivakqI vI ikhf sI. DIryn ny Aus nUM mjLf cKfAux dI DmkI idwqI. puils df kihxf hY ik Ausy rfq DIryn ny pdmysL dI hwiqaf kr idwqI puils ny ikhf ik pdmysL qy Ausdf Brf dovyN afpxy sLOk pUry krn leI DIryn nUM pYsy idMdy sn. kFgrs dy ivDfiek arivMd KMnf vI DIryn dI kfPI mdd krdy sn. DIryn nUM pRBfvsLflI lokF nUM imlvfAux aqy sMprk sQfpq krn ivc vI sLRI KMnf ny sihXog idwqf sI.

tFzy dy zfkKfny ivcoN hiQafrbMd lutyiraF ny idn-idhfVy 6 lwK rupey luwty

tFzf : awj dupihr krIb 2 vjy tFzf sLihr dI sMGxI afbfdI vfly bfjLfr ivc siQq zfkKfnf tFzf ivc idn idhfVy kuJ hiQafrbMd lutyiraF ny ipsqOlF dI nok qy stfP dI mfrkutfeI krn AuprMq zfkKfny ivcoN krIb 6 lwK rupey luwt ky Prfr hox ivc sPl ho gey. Gtnf sQfn qoN pRfpq kIqI jfxkfrI anusfr awj dupihr krIb 2 vjy 5-6 hiQafrbMd nOjvfn, ijnHF ny afpxy mUMh kwpVy nfl Zwky hoey sn, zfkKfny dI sfeIz qy bxy dUjy drvfjLy rfhIN zfkKfny aMdr dfKl hoey. lutyiraF ny aMdr dfKl huMidaF sfr hI zfkKfny dy sLtr hyTF suwt idwqy aqy smuwcy stfP nuUM jfnoN mfrn dI DmkI idMidaF AunFH dy isrF ‘qy ipsqOl rwK ky AunHF nUM hwQ KVy krn leI mjbUr kIqf. stfP dy iek do mYNbrF vwloN AunHF dI mfr kutfeI kIqI geI, ies AuprMq lutyiraF ny zfkKfny aMdr vwK vwK kfAUNtrF dy drfjF dI Prolf PrflI krnI sLurU kr idwqI ijnHF ivc postmfstr dy nyVy pey pey gwly ivcoN krIb 6 lwk rupey dI nkdI kwZ ky Prfr hox ivc sPl ho gey. dihsLq nfl burI qrHF sihmy hoey stfP mYNbrF ny pwqrkfrF nUM dwisaf ik pMj nOjvfn, jo isrF qoN mOny sn aqy ienHF sfiraF kol ipsqOl sn, ny zfkKfny nUM luwtx qoN AuprMq sfnUM sfiraF nUM rOlf nf pfAux dI DmkI dy ky Prfr ho gey. AunHF dwisaf ik zfkKfny dy myn sLtr bMd hox kfrn lutyry iks vhIkl qy afey sn pqf nhIN lwg sikaf pr motr sfieklF dy stfrt hox dI afvfjL qoN ieMJ jfpdf hY ik motr sfeIklF qy afey sn. Gtnf dI sUcnf imlidaF sfr hI ijLlf puils kpqfn sLRImqI gurpRIq kOr idE, aYs[pI(zI) s[ AuipMdrjIq isMG GuMMmx, zI[aYsw[pI[ dsUhf s[ blvIr isMG, aYs[aYc[E[ tFzf s[ dljIq isMG KwK Gtnf sQfn qy phuMcy aqy sLihr tFzf qoN ielfvf nfl lwgdy ipMzF dy sLwkI puafieMtF Auqy nfky lgf ky lutyiraF dI Bfl kIqI jf rhI hY. ies Gtnf dI Kbr PYlidaF hI ielfky ivc pUrI qrHF dihsLq df mfhOl bixaf hoieaf hY aqy hr ivakqI afpxy afp nUM asurwiKaq mihsUsL kr irhf hY.


© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved.
info@sanjhsavera.com