gurUzMm
iKlfPL swdI mIitMg 'c 10 hjLfr dy krIb sMgq sLfml hoeI
gryvfl dy GroN isMG gurU gRMQ sfihb df srUp lY afey
iswK vkIlF dI vlMtIar tIm gryvfl dy pRcfr nMU GoKygI.
isvl aqy POjdfrI kys
bxfAux dI qjLvIjL nMU jYkfiraF nfl pRvfngI
gfAuNdf pMjfb ryzIE AuWqy bfbf juafb rihq

imsIsfgf: (post ibAUro/sFJ svyrf) 15 jUn 2003- ivvfd ivwc iGry nirMdr isMG
gryvfl dy sbMD ivwc swdI geI mIitMg ivwc hjLfrF dI igxqI ivwc lokf ny
izksI gurUGr ivKy hfjLrI lgvf ky ies aKOqI sfD pRqI afpxf ivdroh jfihr
kIqf. hfl nMbr 5 lwgBwg 4 vjy pUrf Br igaf sI pRMqU sMgq hfly vI vwzI
mfqrf ivwc phuMc rhI sI. pUry cfr vjy kuJ vIzIE iPlmF qoN aYizt kIqI hoeI
koeI awDy GMty dI mUvI idKfeI geI. bfad ivwc iehI mUvI iewk hor vwzy hfl
ivwc idKfeI geI. Auh hfl pUrf Br cuwikaf sI. sMgqF dy iekwT nUM koeI 5-7
hjLfr dwsdf hY qy koeI 10 hjLfr dy krIb dwsdf hY. lwgBwg hr sMsQf aqy hr
vrg dy lok phuMcy hoey sn. cwl rhI vIzIE dOrfn jdoN nirMdr gryvfl rwb
pRqI, gurU nfnk pRqI, gurU gRMQ sfihb pRqI aqy gurU sfihbfn pRqI BwdI
sLbdfvlI vrqdf sI qF isMGF df KUn KOl irhf sI aqy kuwJ lok ies bkvfs AuWqy
hws vI rhy sn. BfvyN ies mIitMg ivwc nirMdr gryvfl nUM afAux df Kuwlf swdf
idwqf igaf sI pRMqU Aus ny ies swdy nUM asvIkfr kIqf aqy AuWQy afAux qoN
nFh kr idwqI. ies mIitMg Aupr vwK-vwK bulfiraF ny ijwQy kmytI nUM suJf
idwqf, AuQy sMgq nUM sMboDn vI kIqf. styj dI ijMmyvfrI gurdIsL mFgt ny
inBfeI. ies mOky Aupr ijnHF bulfiraF ny afpxy suJf idwqy AunHF df Kulfsf
ies pRkfr hY:-
amrjIq isMG mfn
s[ mfn ny ikhf ik ieh mslf bhuq hI pycIdf hY aqy ies nUM bVI suihrdqf nfl
hwQ pfAuxf cfhIdf hY. AunHF ikhf ik 9 mhIny pihlF ieh sfrI rIport EntfrIE
gu: pRM: kmytI qwk phuMc cuwkI sI aqy ies Aupr gMBIr vIcfrF cwldIaF af
rhIaF hn. pIl puils nfl ies sbMDI mfrc ivwc 1 mhIny dI mIitMg vI kIqI geI.
vkIlF nfl vI ies pRqI slfh msLvry kIqy gey sn. AunHF ikhf sfzy noits ivwc
iekwlf gryvfl hI nhIN sgoN kYsl mor ivwc iewk drsLn dfsI aqy hor keI
aKOqIaF dIaF irportF phuMcIaF hn. AunHF ikhf afsLUqosL, Binafry vflf, swpF
vfly afid dy zyry idn-b-idn vD rhy aqy bysLrmI dI hwd twp rhy hn. AunHF
ikhf iewk typ ivwc qF ieh gryvfl ny sfzy nf lY ky vI gwl kIqI hY ijvyN
mfltn vfilaF ny ijhVI myrI lwq BMnxI hY Auh BMn lYx, imsIsfgf vfly jd
mrjLI mYnUM dyK lYx. AunHF iPr ikhf ik iksy BVkfht qoN bwc ky suihrdqf nfl
hI ies kys nUM nijwiTaf jf skdf hY.
suKijMdr isMG sLyrigwl:
suKijMdr isMG sLyrigwl ny sFJ svyrf aKLbfr vwloN kIqy ies Audm dI sLlfGf
kIqI. AunHF ikhf ik bVy aPLsos dI gwl hY ik ijs pypr ny ies gurU zMm df
prdfPfsL kIqf hY asIN Aus nUM afpxy gurduafiraF ivwc rwKx qoN bYn kIqf
hoieaf hY. pRMqU AunHF s[ hMsrf nUM ies Audm dI hwlfsLyrI idMidaF ikhf ik
qusIN pMQ dy kMm krny hn qy iesy qrHF krdy rho.
juigMdr isMG gryvfl:
pMj pfxI aKLbfr dy sMpfdk juigMdr gryvfl ny ikhf ik mYN huxy-huxy ieMzIaf
jf ky afieaf hF. AuQy jo pfKMz vfd PYilaf hoieaf hY Auh smfj df bhuq
nuksfn kr irhf hY. AunHF pMjfb dI lIzrisLp nUM iPtkfr pfeI qy ikhf AunHF
qF afpxIaF votF lYxIaF huMdIaF hn qy votF lYx leI zyiraF Aupr jf ky iswDy
jF aiswDy rUp ivwc vI AunHF dI sport krn qoN nhIN iJjkdy. AunHF EntfrIE
gu: kmytI vwloN ley gey PYsly vwl iDafn duafieaf. iewk PYsly anusfr kmytI
dI bynqI AuWqy pfKMzI sfDF dIaF aYzF bMd krn dI gwl kIqI sI. pMjfbI pRYs
klwb afPL kYnyzf ny ies PYsly Aupr Puwl cVHfeI pRMqU EntfrIE gurduafrf
kmytI hfly vI AunHF pyprF df sosLl bfeIkft nhIN kr skI jo pfKMzIaF dIaF
aYzF lfAuNdy hn. AunHF ikhf afE sB ienHF df bfeIkft krIey.
jsvMq isMG kQfvfck:
s: jsvMq isMG jI ny gurbfxI df hvflf idMidaF ikhf hY ik sfnUM ieh iswiKaf
imlI hY ik mUrK nfl nhIN jUJxf cfhIdf. AunHF nfl hI gurbfxI df ieh vI
hvflf idwqf ik jy koeI mUrK gurU df apmfn kry qF sfnUM dV vI nhIN vwtxI
cfhIdI. AunHF afey lokF Aupr itwpxI kridaF ikhf ik sfnUM sLrm afAuxI
cfhIdI hY, jdoN gryvfl afpxI vIzIE ivwc gurU leI BwdI sLbdfvlI vrqdf sI qF
asIN hws rhy hF. AunHF ikhf ik pMjfb ivwc bws awzf qF pMj iklomItr Aupr hY
pRMqU sfD df zyrf hr iklomItr Aupr siQwq hY. AunHF ikhf ik smF af igaf hY
koeI XoDf pRgt hovygf aqy zyrfvfd df Kfqmf hovygf. AunHF gryvfl nUM cYilMj
kridaF ikhf ik qyl df kVfhf Aubfl lvo ijs ivwc mYnUM suwt dyvy aqy nfl hI
gryvfl nUM suwt dyvo jo pihlF vF-vF krn lwg ipaf Auh kwcf hovygf.
hrimMdr isMG
hrivMdr isMG 1997 ivwc nirMdr gryvfl dy sMprk ivwc afieaf qy ienHF ny bfby
dI sMgq krnI sLurU kr idwqI. hrivMdr isMG ny ikhf jdoN gryvfl aijhI
sLbdfvlI vrqdf sI qF asIN Aus nUM bhuq roikaf pRMqU nhIN ruikaf. kuJ smF
bfad mYnUM Aus df pfKMzvfd cMgf nhIN lwigaf aqy Aus nUM Cwz ky af igaf.
Aus ny ikhf ik afE ienHF swB qoN bcIey.
rijMdr sYxI:
rijMdr sYxI jo pMjfb ivwcoN amrIk isMG dy muhwly df rihx vflf hY. Aus ny
ikhf ik Auh amrIk isMG dI hflq pRqI icMqfjnk hY. Aus ny amrIk isMG dI
jIvnI vfry bolidaF ikhf ik Auh piVaf iliKaf iensfn hY pRMqU hux Aus nUM
ies cuMgl ivwcoN CuzfAuxf hovygf. AunHF ikhf bfby aqy cyilaF df sosLl
bfeIkft krnf cfhIdf hY.
jgdIsL isMG gryvfl:
pMjfbI post aKLbfr dy sMpfdk jgdIsL gryvfl ny ikhf ik ies smyN kmytI suJfa
mMg rhI hY aqy myry suJfa kuwJ ies qrHF hn:
1[ sB qoN pihlF sRI gurU gRMQ sfihb jI df srUp Aus dy GroN lY ky afAuxf
cfhIdf hY.
2[ jykr Auh iksy gwl Aupr nhIN afAuNdf qF sfnUM Aus dy Gr awgy jf ky iewk
sLFqI pUrvk mujfhrf krnf cfhIdf hY.
3[ sfzI lIzrisLp nUM suihrd hox dI loV hY. AunHF ikhf ieh smF hY jykr
lIzrisLp zol geI qF ieQy zyrfvfd dI jVH lwg jfvygI aqy jykr lIzrisLp qkVI
rhI qf zyrfvfd dI jVH puwtI jf skdI hY.
AunHF ikhf hux afpsI DVybMdIaF aqy lVfeIaF qoN AuWcf AuWT ky lVn dI jLrUrq
hY. aksr ieh quhmqf lwg jFdIaF hn ik kuwJ lok isafsI lfhf lYx leI awgy hn
pRMqU ienHF quhmqF qoN guryjL krky sfnUM ieh lVfeI lVnI pvygI. AunHF mMg
kIqI ik vkIlF nfl slfh krky ies pfKMzI sfD dI vYb sfeIt bMd krnI cfhIdI
hY.
blbIr kOr iZwloN:
ienHF ny jgdIsL dIsLf nfl sihmqI pRgtfAuNidaF ikhf ik sfnUM swB qoN pihlF
iehI kMm krnf cfhIdf hY ik AuQoN gurU gRMQ sfihb jI df srUp ilaFdf jfvy
aqy AunHF nfl hI jYkfrf Cwz idwqf.
hrbMs isMG jMzflI
s: hrbMs isMG ny ikhf ik mYnUM qF ieh iensfn bImfr aqy idmfgI nuwks vflf
lwgdf hY. vkIlF aqy puils nfl iml ky ies df zfktrI muafienf krvfAuxf
cfhIdf hY.
BfeI jgIr isMG:
ieMglYNz qoN afey ies bjLurg ny ikhf ik pihlF qF ieh mfmlf aMzr grfAUNz
sI. hux sfhmxy af igaf hY. so hux qusIN ies nUM hoAu pry kih ky nf Cwz
idE. ies Aupr ienkuafrI kmytI bYTfvo aqy qih qwk inpto.
guridafl isMG shoqf:
ienHF vwloN ipCly idnIN kuwJ afrtIkl gurUzMm dy iKlfPL ilKy gey sn jo
kfPLI cricwq hoey. afrtIkl pVHn qoN bfad vI AunHF hYrfnI pRgtfeI ik
EntfrIE gurduafrf pRbMDk kmytI ny koeI aYksLn nhIN ilaf.
rfm pfl isMG iZwloN:
s: rfmpfl isMG ny ikhf ik amrjIq isMG mfn ny pihlF hI pMQ df kfPLI sMqfp
hMzfieaf hY. AunHF ikhf ik ieh pMQ leI bhuq suihrd hn aqy awj dy msly df
boJ ienHF Aupr nhIN pfieaf jfxf cfhIdf. AunHF ikhf ik ieh EntfrIE
gurduafrf pRbMDk kmytI df hI kMm nhIN sgoN smUh iswK jgq df hY. AunHF ikhf
ik kuwJ lok isrPL zMzy dI hI BfsLf smJdy hn. hux Prk isrPL eynf hI hY ik
ikhVy iswK ny ikhVI syvf lYxI hY. AunHF amrIkf aqy ierfk dI jMg df ijLkr
kridaF ikhf ik dyKo ikvyN amrIkf ny XU[aYn[E dI pRvfh nf kridaF hoieaf vI
hmlf boilaf. AunHF kuwJ icr ruwk ikhf ik sfnUM ieh vI dyKxf pvygf ik iPr
isMGF nUM jylHF ivwcoN bfihr iks qrHF kwZxf hY. AunHF ikhf ies gurUzMm df
Kfqmf hoxf cfhIdf hY mqy koeI kwlH nUM ies hoey iekwT df mjLfk nf Auzfvy.
suKimMdr
isMG hMsrf:
s: hMsrf ny isvl iltIgysLn dI slfh idwqI. AunHF kfnUMnI pwKoN ies msly nUM
GoKx dI qfkId idwqI. AunHF 50 isMGF nUM ptIsLn Aupr sfeIn krn leI ikhf qF
jo ptIsLn dfier kIqI jf sky. AunHF ikhf ik ieh 50 Auh iswK hox jo kMm Cwz
ky af skdy ho. AunHF ikhf ik jo amrIk isMG dy do bwcy hn AunHF nUM iclzrn
eyz susfietI dy spurd kIqf jfvy qF jo ies klt ivwc ienHF bwicaF df sLosLn
nf ho sky. AunHF ikhf ik vkIlF nfl slfh krky ies hyt krfeIm dI vYb sfeIt
clfAux vfly nUM dysL ivwcoN kwiZaf jfxf cfhIdf hY. AunHF ikhf jykr awj
asIN ieQy BfsLn dy ky afpxIaF PotoaF iKcvf ky aqy bwly-bwly krvf ky Gr nUM
cly gey qF asIN ienHF sfDF qoN vI vwzy pfKMzI hovFgy.
ies qoN bfad gurdIsL mFgt ny ikhf ik mYnUM bhuq Pon afAuNdy hn ik sfnUM
syvf sONpo qF myrf iewko hI juafb hY ik syvf krn leI iksy nUM puwCx dI loV
nhIN.
s: hMsrf dy bolx qoN bfad lok iewk dm afpxf nf pysL krn lwg pey aqy styj
df kMtrol hwQ ivwc nf irhf. kuwJ lok AuWT ky GrF nUM cwl pey. ies qoN bfad
kuwJ hor bulfiraF ny afpxy ivcfr pysL kIqy. ienHF ivwc kuwkU DflIvfl,
BuipMdr kOr aqy mnjIq isMG shoqf sLfiml sn.
isMG gurU gRMQ sfihb jI df srUp lY afey:
mIitMg qoN qurMq bfad kwuJ isMGF ny nirMdr gryvfl dy Gr vwl cfly pf idwqy.
kYlYzonIaf ivwc siQwq gryvfl dy Gry kwuJ hI smyN ivwc koeI 60-65 kfrF vYnF
phuMc geIaF. suKimMdr hMsrf dy muqfibk "pihlF pMj isMG aMdr gey ijnHF gurU
gRMQ sfihb jI df srUp aqy poQIaF nirMdr gryvfl dy Gr ivwcoN cwk ilaFdIaF".
ienHF isMGF ny sB kMm sLFqIpUrvk ZMg nfl kIqf. imlIaF sUcnfvF anusfr roh
ivwc afey kuwJ nOjvfn Gr aMdr dfiKl ho gey jo Gr dy mYNbrF nfl vI hwQo
pfeI hoey. BfvyN vfr-vfr styj qoN ieh ikhf igaf sI ik BVkfht ivwc nf afvo
pRMqU iPr vI isMGF ny aijhf krn qoN guryjL nhIN kIqf. kuwJ hI smyN ivwc
vwzI igxqI ivwc puils dIaF gwzIaF phuMcxIaF sLurU ho geIaF. puils dy
phuMcx qoN pihlF sRI gurU gRMQ sfihb jI df srUp pihlF hI isMG lY ky af gey
sn. ies qoN bfad puils ny kwuJ lokF nUM suafl-juafb kIqy pr ibnf koeI cfrj
lfieaf irhfa kr idwqy gey.
hfly koeI kmytI nhIN bxI:
ies mIitMg ivwc ieh vI PYslf kIqf jfxf sI ik ies msly nUM nijwTx leI koeI
kmytI bxfeI jfvygI jo ies msly dI pYrvfeI krygI. pRMqU hfly qwk aijhf koeI
vI PYslf nhIN ilaf igaf. ies msly nUM nijwTx leI kmytI df hoxf jLrUrI hY.
jykr kmytI nhIN bxdI qf kwlH nUM ies df juafbdyh kOx hovygf. lokF nUM
gfeIzYNs kOx dyvygf? vkIlF dI tIm kOx iqafr krygf? ienHF suaflF AuWqy gOr
krn hfly bfkI hY.
‘gfAuNdf pMjfb’ ryzIE pRogrfm Aupr gryvfl juafb rihq
jdoN df ieh mslf ivvfd gRsq hoieaf hY AudoN qoN hI vwK-vwK ryzIE stysLn
vfilaF df ieh jLor lwigaf irhf hY ik nirMdr gryvfl aqy amrIk ismG nUM ‘afn
eyar’ ilaFdf jfvy aqy sroiqaF dy rU-brU krvfieaf jfvy. sLukrvfr vfly idn
kuwJ imMt hI gryvfl bol sikaf pRMqU sLincrvfr vfly idn joigMdr bfsI dy
ryzIE pRogrfm Aupr gryvfl nUM KuwlHf tfeIm idwqf igaf.
ies mOky Aupr pMjfbI post aKLbfr dy sMpfdk jgdIsL isMG gryvfl vI hfjLr sn.
joigMdr bfsI ny nirMdr gryvfl dI pihcfx leI kwuJ suafl pwuCy qF AunHF
dwisaf ik ipMz DFdry qoN hn aqy idwlI ply hn. AunHF nUM pMjfbI pVHnI nhIN
afAuNdI. Auh hfier sYkMzrI qwk skUl gey hn. ies qoN bfad Auh afpxy suaflF
ivwc afp hI AulJdf irhf.
nirMdr gryvfl koloN jo suafl puwCy gey Auh ies qrHF hn:
qusIN kihMdy ho ik quhfzy ivwc 1000 sUrjF df pRkfsL hY, 33 kroV dyvI
dyviqaF df incoV hY pRMqU quhfzf ichrf kflf hoieaf ipaf hY ies Aupr koeI
jlO ikAuN nhIN. AunHF gwl kridaF ikhf ik mYnUM ipCokV df pqf nhIN. qwd
jgdIsL jI ny jdy hI suafl kIqf igaf ik iPr qusIN iks qrHF kih skdy ho ik
42 jnm pihlF mndIp myrI GrvflI sI. nirMdr gryvfl ny ikhf ik myry koeI cyly
nhIN, myry swB sMq hn. ies sbMD ivwc jdoN AunHF qoN puwiCaf igaf ik jy Auh
sMq hn Auh Qwly bihMdy hn, qy qusIN kursI Aupr bYT ky AunHF qoN zMzafAUq
krvfAuNdy ho, kI kfrx hY? iewk vfr AunHF ikhf ik myry kol jo lok afAuNdy
hn AunHF dy gozy-lwqF duKdIaF huMdIaF hn. qF ies gwl nUM jgdIsL gryvfl ny
tokidaF ikhf ik gozy AunHF bjLurgF dy duKdy huMdy hn pMRqU GtfAuNdy afpxy
gozy ho, kI kfrx hY? ies qrHF Auh keI hor svflF ivwc AulJdf irhf aqy afpxI
km aklI df prdfPfsL krdf irhf. joigMdr bfsI vwloN puwCy iewk svfl dy juafb
ivwc AunHF ikhf ik mYN hux swB DrmF qoN AuWcf AuWT cuwkf hF. mYN iksy gRMQ
nUM nhIN mMndf. mYN poQI cuwk ky rwK idwqI hY. mYN Drm gV-qoV ky pRmfqmf
bx cuwkf hF. ies gwl ny iswKF ivwc koRD dI lihr PYlf idwqI aqy sYNkVy PUn
kfl afAuxy sLurU ho gey. amrIk lubfxf ny jdoN ikhf ik mYN 42 jnm pihlF
nirMdr df kql kIqf qF 2 rupey Kfqr kIqf sI. jdoN Aus qoN puwiCaf igaf ik
42 jnm pihlF qF rupIey dI krMsI hI nhIN huMdI sI, jLrf dwso qF AudoN ikhVI
krMsI huMdI sI, qF Aus nUM nmosLI df sfhmxf krnf ipaf.
nirMdr gryvfl ny ikhf ik mndIp myrI GrvflI hY. sfzI iewk bwcI vI hY. amrIk
ny ikhf ik mndIp nUM hux GrvflI nf kho Aus nUM myrI gurUmfqf kho.
ies gwlbfq kfrn gfAuNdf pMjfb ryzIE poRgrfm vIkaYNz Aupr ‘tfk afPL df
tfAUn’ bixaf irhf.
bfby dI cONkI hfly vI lwgdI hY:
kwlH pMjfb dI gUMj ryzIE pRogrfm dy sMclfk ny dwisaf ik awj vI bfby dI
cONkI imsIsfgf ivwc lwgI hoeI hY. bfbf hfly vI srgrm hY. kuwJ lokF df
kihxf hY ik bfbf imsLIgn nUM cilaf igaf hY.
hor
Poto
|