|
|
||||||||||||||||||
|
nvMbr 20, 2005, ipClIaF sfrIaF KbrF
KflVf kys ‘c zI[aYs[pI jspfl isMG smyq do nUM Aumr kYd,cfrF nUM sWq -sWq sfl dI kYd pitaflf: bhucricq jsvMq isNMG KflVf agvf qy kql kys df PYslf suxfAuNidaF ieQoN dI adflq ny aWj ies kys dy sfry Cy muljLmF nUM kYd dI sjLf kr idWqI hY| ieMnFH ivco zI[aYs[pI jspfl isMG qy Qfxydfr amrjIq isMG nUM Aumr kYd jdik iqMn QfxydfrF aqy iek holdfr nUM 7-7 sfl dI sjLf suxfeI geI| AuDr KflVf pirvfr ny adflq dy PYsly qy asMqusLtqf pRgt kridaF ies ivruWD hfeIkort ivc irt pfAux dI gWl afKI hY| AunFH sfbkf pulIs muKI ky[pI[aYs igwl nUM vI kys ivc sLfml krn leI kfnUMnI lVfeI lVn df aYlfn kIqf| ieh PYslf aWj bfad dupihr vDIk sLYsLn jWj sRI BuipMdr isMG ny suxfieaf| AunfH zI[aYs[pI jspfl isMG aqy aYs[afeI amrjIq isMG nUM sRI KflVf dI hwiqaf aqy iPr sbUq imtfAux leI lfsL Kurd-burd krn leI dosIL Tihrfieaf| hwiqaf dI Dfrf 302 ivc ieMnFH nUM Aumr kYd aqy 5-5 hjLfr rupey,jdik sbUq imtfAux dI Dfrf 201 ivc do -do sfl dI kYd aqy do -do hjLfr rupey jurmfnf kIqf| mYtro pMjfbI sports klwb dI nvIN kmytI sQfpq asIN qndyhI nfl ijLMmyvfrI inBfvFgy[[[pRDfn mYtro pMjfbI sports klwb myrf kbwzI Kyz nMU iksy mukfm qy phuMcfAux df ierfdf hY[[[hMsrf imsIsfgf: (pMjfbI pRYWs) Kyz Kyqr dI DVwlydfr klwb vjoN jfxI jFdI mYtro pMjfbI sports klwb dI sMn 2006 leI pRbMDk kmytI dI nfmjdgI bIqy sLincrvfr nMU bVI sdBfvnf ivwc hoeI. klwb dI jnrl bfzI mIitMg ivwc pRDfn mlkIq isMG idEl ny afpxI sfrI ivsQfr nfl irport pysL kridaF sMn 2005 dI kmytI nMU BMg kridaF klwb dI mYNbrisLp nMU nvIN kmytI nfmjd krn dI bynqI kIqI. ies mOky klwb dy sInIar mYNbr gurdIp isMG iZloN ny ivcfr pysL kridaF nvIN kmytI dI qjLvIjL pysL kIqI ijs nMU ibnF ivroD kIiqaF klwb mYNbrF ny srb sMmqI nfl sivkfr kr ilaf. ies nvIN kmytI ivwc klwb dy keI sInIar mYNbrF nMU ijLMmyvfrI sMBflI geI hY ikAuNik sMn 2006 ivwc kbwzI kynyzf kwp mYtro pMjfbI sports klwb vloN krvfieaf jfxf hY.
nvyN pRbMDkF df vyrvf ies pRkfs hY: 1) jspfl isMG ghUnIaf , pRDfn 2) svrn isMG sMDU, Aup pRDfn 3) suKimMdr isMG hMsrf, jnrl skwqr 4) inrBY isMG smrf, KjfncI 5) AuNkfr isMG gryvfl, mYNbr 6) pvndIp isMG gryvfl, mYNbr 7) rfm isMG brfV, mYNbries mOky nvinXukq pRDfn jspfl isMG ghUnIaf ny klwb mYNbrF df DMnvfd kridaF ikhf ik mYnMU ies gwl dI KusLI hY ik qusIN srb sMmqI nfl sfzy ivwc ivsLvfsL jqfieaf hY aqy asIN qndyhI nfl afpxI ijLMmyvfrI inBfAux dI koisLsL krFgy. AunHF ikhf ik agly sfl afpF kbwzI kYnyzf kwp krvfAuxf hY ies krky sfnMU quhfzI sfiraF dI sO PIsdI mdd dI loV hY. asIN quhfzy ibnF qF kwK vI nhIN kr skFgy. ies mOky nvinXukq pRbMDk kmytI ny ikhf ik Auh jldI hI afpxI plyTI mIitMg krky agly sfl dy sfry pRogRfm nMU qrqIb dyx dI koisLsL krngy aqy Aus qoN bfad iewk hor jnrl bfzI mIitMg bulf ky sfry mYNbrF nMU iesdI jfxkfrI dws idwqI jfvygI. ies pwqrkfr nfl gwlbfq kridaF klwb dy nvinXukq jnrl skwqr suKimMdr isMG hMsrf ny ikhf ik mYN sMn 1991 ivwc kbwzI Kyqr rfhIN pMjfbI BfeIcfry dI pCfx sQfpq krn df supnf lY ky ies Kyqr nfl juiVaf sI. ipCly 14 sflF dOrfn mYtro pMjfbI sports klwb vloN sLurU kIqy gey aMqrfsLtrI turnfmYNtF dI lVI bfKUbI nfl inrMqr jfrI hY. ies lVI nMU awgy qorn aqy BivwK ivwc ies qoN awgy vwDx dI soc nMU lY ky mYN ieh ijLMmyvfrI sivkfr kIqI hY. myrf kbwzI dy tUrnfmYNt aqy ijwq hfr qwk sImq rihx df ivcfr nhIN hY blik kbwzI Kyz nMU iksy mukfm qy phuMcfAux df ierfdf hY. AunHF mYtro pMjfbI sports klwb dy smUh mYNbrF df DMnvfd kridaF ieh apIl vI kIqI ik mYtro pMjfbI sports klwb, ies Kyqr ivwc cMgIaF, AusfrU aqy siQr lIhF AulIkx vflI klwb hY. ies krky dUsrI sfrIaF siqkfrXog klwbF nfloN sfzI klwb dy kMiDaF qy ijafdf ijLMmyvfrIaF hn. AunHF ikhf ik mYtro pMjfbI sports klwb AuntfrIE sports PYzrysLn dI mjbUqI aqy ies ivwc isafsq rihq ivcfrDfrf nMU pRmot krn dy Xqn krygI. ies mOky ko-awp afto bfzI dy kuldIp isMG gryvfl vloN sfiraF leI KfxpIx df ieMqjfm kIqf igaf. KflVf kFz df PYslf pulIs vDIkIaF ivruwD krfrI cpyV luiDafxf(qijMdr isMG) ieMtrnYsLnl ihAUmn rfeIts afrgynfeIjysLn anusfr sI[bI[afeI kort, pitaflf dy azIsLnl sYsLn jWj BuipMdr isMG duafrf zI[aYs[pI jspfl isMG nUM Aumr kYd dI sjLf idWqy jfxf BfvyN kfPI nhI hY pr ieh AunFH sfry lokF dy mMg Aupr iek krfrI cpyV hY ijMnFH ies vrdIDfrI aiqvfdI nUM iksy hor kys ivWc idWqI geI hY Aumr kYd dI sjLf nUM gvrnr qoN mfP krvfieaf sI| cyarmYn zI[aYs[ igWl ny ikhf ik zI[aYs[pI jspfl isMG nUM jd sI[bI[afeI vWlo 23 aprYl 1996 nUM dfier kIqy gey kys ivc dosIL pfieaf igaf sI qF pMjfb dygvrnr jnrl aYs[aYP ryzirgjL ny srkfr dI isPfrsL qy Aus dI sjLf muafP kr idWqI sI|ies nfl spWsLt huMdf hY ik smuWcf srkfrI ZfcF ieQoN qWk ik gvrnr vrgy AuWc ahudy qy ibrfjLmfn afgU vI ieMnfH vrdIDfrI aWqvfdIaF vwlo kIqIaF gYr-kfnUMnI kfrvfhIaF nUM drusq hox dI mohr lf rhy sn| afeI[aYc[afr[E dy kfrkunF ny ies gWl qy hYrfnI pRgt kIqI hY ik ky[pI[aYs igWl nUM ik ibnF qy dosL mukq igixaf igaf hY hflFik moky dy gvfh kuldIp isMG vWlo BfeI KflVf dy kfqlF ivc Aus df nF ilaf igaf sI| KflVf kql kFz dy dosILaF nUM sjLfvF dyx dy PYsly nUM Kflsf pMcfieq ny dyr nfl kIqf aDUrf iensfP dWisaf|luiDafxf sLihrI dy knvInr BuipMdr isMG inmfx ny ikhf ik Aus smyN dy pulIs muKI ky[pI[aYs igWl vI dosIL hn AunFH nUM vI sjLf imlxI cfhIdI hY|AunFH ikhf ik ieh bVy duWKdI gWl hY ik sI[bI[afeI nUM 38 ayP[afeI [afeI[afr dI jFc soNpI hoeI hY pr iksy nf iksy asr-rsUK vfly rfjsI afgU df shfrf ly ky jF koeI hor ZMg qrIkf vrq ky stya krvfey hoey hn| AunFH mMg kIqI ik AunFH aYP[afeI[afr dI vI stya qoV ky AunFH dy kfrvfhI kIqI jfvy| bspf nfl cox smJoqy df bdl KuWlfH: bfdl
hlkfbMdI krn sbMDI aMqm PYslf qF kimsLn ny hI lYxf hY|AunFH dWisaf ik ienPorsmyNt zfierYktorYt vwlo kFgrsI ivDfiek arivMd KMnf qoN puWCigWC kIqI geI|Auh pihlF qF kih cuWky hn ik sMXukq rfsLtr qyl Gutfly dy qfr muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG aqy AunFH dy pirvfr nfl juVy hoey hn|zfierYktoryt nUM muWK mMqrI aqy AunFH dy puWqr rxieMdr isMG qoN vI puWCigWC krnI cfhIdI hY|AunFH dWisaf ik rxieMdr isMG dI jgq isMG aqy aMdlIb sihgl nfl irsLqydfrI qy dosqI hY| sUbf srkfr ny jgq isMG nUM surwiKaf idWqI howeI sI| sRI bfdl ny ikhf ik volkr kmytI ny qF kFgrs nUM vI dosIL mMinaf hY|ies mfmly ivc jnqf sWcfeI jfxnf cfhuMdI hY|AunFH ikhf ik amirMdr srkfr vWlo cox vryH ivc idWqIaF jf rhIaF irafieqF qF Aus nUM lfB imlx vflf nhI|kFgrs ny jo irafieqF dyxIaF hI sn qF 4 sfl pihlf dyxIaF cfhIdIaF sn|bfdl ny ikhf ik sRomxI kmytI dy nvyN pRDfn bfry PYslf mYNbrF aqy pfrtI dy sInIar afgUaF nfl slfh-msLvrF kr ky ilaf jfvygf|pfrtI dI pI[ey[sI dI iek mIitMg 21 nvMbr nUM aqy sRomxI kmytI mYNbrF dI mIitMg 22 nvMbr nUM aMimRqsr ivKy hovygI|bIbI jgIr kor nUM dubfrf pRDfn bxfAux bfry AunFH ikhf ik ieh PYslf pfrtI mIitMg ivc hovygf|iPlhfl Auh ies bfry kuJ nhI kihxgy|pMjfb ivDfn sBf dy dsMbr ivc hox vfly sYsLn bfry bfdl ny ikhf ik Auh bihs leI iqafr hn pr srkfr kol kfrguLjLfrI hI nhI hY|ies leI Auh qmfsyL krn ivc lWgI hoeI hY|sRI bfdl ny ikhf ik AunFH dI pfrtI vWlo afpxf cox mYnIPYsto coxF smyN hI jfrI kIqf jfvygf aqy Aus ivc jo vfady kIqy jfxgy ,AunFH nUM pUrf kIqf jfvygf|bIrdivMdr isMG vWlo lokl bfzIjL mMqrI coDrI jgjIq isMG ivruwD lgfey gey dosLf bfry AunfH ikhf ik kYptn amirMdr isMG nUM isrP akflI hI cor njLr afAuNdy hn|AunFH ikhf ik kFgrsI mMqrI burI qrFH iBRstfcfr ivc ilbVy hoey hn aqy AunFH nUM akflI dl dI srkfr bxn qy CWizaf nhI jfvygf|AunF ikhf ik AunFH dI pfrtI muWK mMqrI amirMdr isMG nUM ivdysL doVn nhI dyvygI|aslIaq ieh hY ik kFgrsI ivDfiek aqy mMqrI sfry amirMdr isMG qoN nfrfjL hn pr Auh ies leI cuWp hn ikAuNik dl bdl ivroDI kfnUMn bxfieaf hoieaf hY | coxf nyVy afAux qy kFgrs dI aMdrunI lVfeI hor vD skdI hY|bIrdivMdr nUM akflI dl ivc sLfml krn bfry AunFH ikhf ik Auh ies bfry koeI itWpxI nhI krngy| kFgrs kol hux iBRstfcfr df muWdf vI nhI irhf| AunFH ikhf ik amirMdr aqy AunFH dy sfQI mMqrI vWzy iblzrF nUM jLmInf dy ky pYsy kmfAux lwgy hoey hn| AunFH cyqfvnI idMdy hoey ikhf ik cox vryH ivc kFgrs srkfr vWlo jo jLmInf idWqIaF jfxgIaF AunFH nUM akflI srkfr bxn qy rWd kIqf jf skdf hY|sRI bfdl ny ikhf ik snaqF qF pMjfb dy dUjy sUibaF vWl jf rhIaF hn aqy srkfr nUM ies dI koeI icMqf nhI hY | ies mOky qy sInIar akflI afgU srbjIq isMG mWkV vI mojUd sn| BfbI dy gly qy tkUaF rWK ky bxfeI bilAU iPlm jgrfE: ieQy iek aorq ny afpxy hI idEr qy bilE iPlm bxfAux df dosL lfieaf hY| BfbI df dosL hY ik Aus dy idEr ny Aus dy gly qy tkUaF rwK ky Aus nUM Dmkfieaf aqy bilE iPlm bxfeI| ies sbMDI aorq vWlo Qfxf istI ‘c drKfsq vI idWqI geI hY|sQfnk aMgvfV guWjrF dI rihx vflI ies aorq df dosL hY ik Aus dy ivafhy hoey idEr ny bIqy idnIN Aus dI bilEU iPlm bxfeI|ieMnFH hI nhI Aus ny zrf-Dmkf ky srIrk sosLn krn dy vI dosL lfey hn|Aus df kihxf hY iok bfad‘c ieho iPlm Aus dy pqI nUM idKfeI geI|jdo ies sbMDI Qfxf istI dy aYs[aYc[E ggndIp isMG GuMmx nfl sMprk kIqf qF AunFH dWisaf ik ies sbMDI AunFH nUM isLkfieq imlI hY pr puls hfly mfmly dI pVqfl kr rhIhY | bfdl vWlo bIrdivMdr dI rWjvI pRsMLsf,ikhf Aus ‘c sWc nUM kihx dI ihMmq hY mohflI: pMjfb dy sfbkf muWK mMqrI qy sRomxI akflI dl dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl ny KrV hlky dy ivDfiek bIrdivMdr isMG dI dlyrI dI dfd idMidaF ikhf hY ik Auh iek aijhf sKLs hY ijs ivc sWc bolx dI ihMmq qy dlyrI hY|iek sLfdI smfroh ivc sLfml hox leI csLmfsLfhI irjLfrt ivc sfey sRI bfdl ny ivsyLs gWlbfq dorfn ikhf ik pMjfb dy sQfnk srkfr ivBfg dy mMqrI coDrI jgjIq isMG qy lfey gey iBRstfcfr dy dosLf sbMDI kFgrs pfrtI nUM cfhIdf sI ik Auh afpxy ivDfiek dI qsWlI krvfAuNdI pr pfltI ny Aultf sWc bolx vfly ivDfiek dI juLbfn nUM bMd kridaF Aus nUM noits Byj idWqf aqy iBRstfcfr dy dosLf nUM driknfr kridaF ibnF iksy jFc qoN kYbint mMqrI nUM klIn icWt muwK mMqrI ny dy idWqI| ijQy vI izAUtI lWgygI inBfvFgI: jgIr kOr
idWlI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn prmjIq isMG srnf vlo pfik iljfeI jf rhI sony dI pflkI bfry puWCy gey svfl dy jvfb ivc bIbI ny ikhf ik sRomxI kmytI vwlo idwlI qoN pflkI lY ky af rhy ngr kIrqn dy svfgq aqy lMgr dI syvf leI sRomxI kmytI mYNbrF dIaF izAUtIaf lgf idqIaF geIaF hn pr srnf pflkI sfihb dI afV ivc isafsI lfhf lYx dI koisLsL kr irhf hY|ies qrFH dI hr isWK vWlo sLrDf nfl aqy gupq qrIky nfl syvf kIqI jFdI hY|AunFH ikhf ik gurU rfm dfs mYzIkl kflj leI iek pRvfsI isWK vWlo 1[50 kroV rupey idqy gey Aus ny qF koeI rolf nhI pfieaf| iek isWK sLrDflU vWlo 28 lWLK rupey dI bWs idWqI geI|sony dI pflkI ieiqhfsk asQfn qy iljfeI jf rhI hY pr ies pflkI leI pihlF bxI mirafdf dI AulMGxf nhI krnI cfhIdI| gurU sfihb leI sony dI pflkI pRqI hr isWK dI sLrDf hY| bIbI jgIr kor ny ikhf ik sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI aqy Drm pRcfr kmytI isWKI nUM pRPuwlq krn leI aqy nojvfnF ivc vD rhy nisLaF aqy piqqpuxy nUM TWlH pfAux leI Drm pRcfr lihr aDIn keI pRogrfm AulIky gey hn aqy AunFH bfry aqy shIdF bfry jfxkfrI idqI jf rhI hY | akflI dl dy dovyN hWQI lWzU jgrfE: pMjfb ivc kFgrs pfrtI dy sLfsLn nUM krIb cfr sfl df smF ho cuWkf hY|pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG vWlo pMjfb dy ihWqf l;eI kIqy gey ieiqhfsk PYsilaF kfrn mMqrI mMzl vwlo kYptn amirMdr isMG df KuWl ky sfQ nf dyx kfrn srkfr nMU imlx vflI soLhrq do idn dI crcf AuprMq smfpq huMdI rhI hY|pMjfb ivc kFgrs srkfr dy ivroD ivc sLkqIsLflI ivroDI pfrtI sRomxI akflI dl bfdl mojUd hY pr srkfr dy sfry sLfsn dorfn pMjfb ivc ivroDI pWK df rol akflI dl vWlo Enf pRBfvsLflI ZMg nfl nhI inBfieaf igaf ijMnFH pMjfb dy kFgrs vwlo smyN -smyN qy inBfieaf igaf|srkfr dy suLrUafqI dor ivc jdoN iBRstfcfr ivruWD srkfr ny muihMm CyVI sI qF Aus smyN pMjfb vfsI srkfr dI sLlfGf kr rhy sn Aus smyN bIbI rfijMdr kor BWTl dI agvfeI hyT kFgrs dy iek vWzy DVyH vWlo kYptn amirMdr isMG dy ivruWD muihMm CyV ky sfrI soLhrq imWtI ivc imlf idqI| Aus qoN bfad agly dor ivc pMjfb dy qyjL qrfr khy jfx vfly afgU jgmIq brfV vWlo ny smF srkfr ivruWD morcf KolIH rWiKaf | pMjfb ivc ivroDI iDr df sfrQk rol adf krn vfly kFgrsI afgUaF nUM icWq krn ivc sPlqf hfisl krn AuprMq hux jdoN pMjfb ivc kFgrs dI pWtVI lIh qy cwl rhI sI qF pMjfb dy sfbkf izptI spIkr bIrdivMdr isMG aqy sQfnk srkfrF bfry mMqrI coDrI jgjIq isMG ivc afpsI mqByd Aujfgr ho gey aqy bIrdivMdr isMG ny KuWlyHafm coDrI jgjIq isMG Aupr kiQq qor qy iBRstfcfr krn dy dosL lgf ky snsnI PYlf idqI aqy pMjfb srkfr pfso coDrI sfihb dy ivrWuD kfrvfhI dI mMg qWk kr idqI|ieMnFH dovF afgUaF dI afpsI KihbfjIL ny ijQy srkfr dIaF musLiklf ivc vfDf kr idqf hY|AuQy sRomxI akflI dl aqy hor ivroDI pfrtIaF nUM coxF iblkul hI njLdIk hox kfrn bhuq hI jLbrdsq muWdf dy idqf hY|BfvyN kFgrs hfeI kmFz ies msly nUM aMdro-aMdrI hl krn ivc XqnsILl hY pr ieh mfmlf jldI sLfq hox vflf idKfeI nhI idMdf ikAuNik bIrdivMdr isMG iek inDVk afgU vjoN jfxy jFdy hn jykr AunHF iksy muWdy nUM AuTfieaf hY qF Aus qoN CyqI ikqy ipWCy nhI htxgy|ies smyN kYptn srkfr by-hWd musLkl siQqI ivc Ps geI hY|jykr srkfr ies mfmly Aupr bIrdivMdr isMG ivruWD anusLfsnI kfrvfhI krn dy nF qy koeI kdm AuTfAuNdI hY qF bIr divMdr isMG kFgrs pfrtI nUM alivdf kih ky muV afpxy purfxy Gr(akflI dl)ivc jf skdy hn aqy ivroDI iDr coxF njLdIk hox df sdkf aijhf sLkqIsLflI mohrf kdy vI hWQo jfx nhI dyvygI|jykr srkfr bIr divMdr isMG vWlo lgfey gey dosLf kfrn coDrI jgjIq isMG nUM ktihry ivc KVf krdI hY qF srkfr dI iBRstfcfr dUr krn dy dfaivaf dI burI qrFH nfl PUk inkl jfvygI aqy ivroDI DIVaF pfs afAux vfly smy ivc jLbrdsq muWdf hWQ af jfvygf ijsnUM Auh sPl krnf bhuq cMgI qrFH nfl jfxdy hn|ies smyN sRomxI akflI dl dy kFgrs afgUaF dI ies lVfeI sdkf dovyN hWQf ivc lWzU hn | hirafxf dy gurduafiraF dI pRbMDk kmytI dIaF coxF leI kmytI df gTn sLfhbfd: sRomxI gurduaff pRbMDk kmytI ivsLv Br dy gurduafiraF dy pRsLfsLink pRbMD nUM ieko sUqr ivc pRox leI vcnbWD hY qy srkfr Auqy dbfa pfieaf jf irhf hY ik afl ieMzIaF gurduafrf aYkt bxfieaf jfvy qy smuWcy gurduafiraF df pRbMD sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI dyK ryK ivWc hoey| ieQoN dy gurduafrf msqgVH sfihb ivKy hirafxf akflI dl (bfdl) dy pRDfn jQydfr joigMdr isMG aihrvF ny ikhf ik 11 dsMbr nUM hox vflIaF lokl gurduafrf pRbMDk kmytI dIaF coxF ivc hirafxf dy isWK vWKrI kmytI dI mMg krn vfilaF nUM isirE hI nkfr dyxgy| jQydfr aihrvF ny ies moky qy cox lVn vfly AumIdvfrF dI cox leI iek kmytI bxfeI|ijLkrXog hY ik ieMnFH coxF leI 11AumIdvfrF vjoN prcy dfKl kIqy sn qy Auprokq PYsly nUM sfry AumIdvfrF ny srbsMmqI nfl pRvfn kIqf|ies moky qy jQydfr aihrvF ny sfry AumIdvfrF nUM isropy dy ky snmfnq kIqf| luiDafxf ’c KflsfeI KyzF DUm-DWVky nfl suLrU luiDafxf:(qijMdr isMG) coQIaF rfsLtrI KflsfeI KyzF aWj ieQy gurU nfnk dyv ieMjInIairMg kflj ivKy DUm-DWVky dorfn suLrU hoeIaF| ieMnFH KyzF ivc sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRbMD hyTly pMjfb dy vWK -vWK 19 kfljF smyq 2 bfhrly rfjF dy kfljf dy 1500 dy krIb iKzfrI ihWsf lY rhy hn| sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jgIr kOr ny muWK mihmfn vjoN vWK -vWK tImF dy mfrc pfst qoN slfmI lYNidaF Kflsf Kyz Auqsv nUM suLrU krn df aylfn kIqf| ies moky qy nnkfxf sfihb pbilk skUl dy bWicaF vlo sLbd ‘dyh isLvf br mohy ieho suLB krmn qy kbhU nf tro gfien kIqf igaf|mIrI pIrI akYzmI aMimRqsr dy goiraF qoN Kflsy isMG bxy ividafrQI AudGftnI smfroh dI iKWc df kyNdr rhy| ieMnFH gory isMGf ny ijQy isWKI jYkfry bulfey,AuQy vWK vWK qrFH dy KflsfeI mfrsLl krqb idKf ky drsLkf df mn moh ilaf|AudGftnI smfgm moky bIbI jgIr kor ny ies moky qy AunFH ny KflsfeI KyzH dI hr pRqIXogqf dI jyqU tIm nUM 11-11 hjLfr rupey aqy KyzF dy srvoqm iKzfrI aqy iKzfrx nUM 51-51so rupey nfl snmfinq krn df aYlfn vI kIqf| isWK ivroDI dMigaF nfl sbMDq 2 mfmly dubfrf suLrU nvIN idWlI:-sfl 1984 ivc pRDfn mMqrI ieMdrf gFDI dI hwiqaf dy bfad rfjDfnI ivc BVky iswK ivroDI dMigaF dI jFc kr rhy nfnfvqI pYnl vwlo kuJ lokF dy ivruWD nvyN isryN qoN jFc dy leI kIqI geI isPfrsL dy sMdrB ivc sI[bI[afeI ny aWj axpCfqy ivakqIaF ivruWD dy mfmly drj kIqy| gRih mMqrfly ny idwlI puls vWlo drj 10 mfmly jFc leI sI[bI[afeI dy hvfly kIqy sn| ieMnFH ivco eyjMsI ny mMgolpurI aqy sulqfnpur puls Qfixaf ivc drj do mfmilaF dI jFc leI sihmqI jLfhr kIqI| puls ieMnFH mfmilaF nUM ieh kihMdy hoey bMd kr cuWkI hY ik muljLmF df pqf nhI lWg sikaf| eyjMsI df kfnUMn ivBfg hornF 8 mfmilaF dI jFc kr irhf hY| ies dy bfad ieMnFH nUM vI drj kIqf jfvygf| sI[bI[afeI sUqrF ny ikhf ik dMgf,zkYqI,aWgjnI aqy hwiqaf dy leI dovyN hI mfmly BfrqI dMzfvlI dIaF vWK-vWK DfrfvF dy qihq drj kIqy gey sn| AunFH ny mMgolpurI Qfxy ivc drj mfmly bfry dwisaf ik iekbfl isMG nfmI ivakqI 1 nvMbr 1984 nUM afpxI dukfn leI rvfnf hoieaf pr Auh vfps nhI priqaf| sUqrF anusfr 2 nvMbr nUM pqf lWgf ik iekbfl bIV vwlo mfiraf jf cuWkf hY| Aus dI sVI hoeI lfsL sVk qy peI hY| puls ny mfmlf drj kIqf pr ieh kihMdy hoey bMd vI kr idWqf ik BIV ivc sLfml lokF ivco iksy df vI pqf nhI lWg sikaf| sulqfnpur Qfxy ivc drj mfmly bfry sI[bI[afeI ny afpxI aYP[afeI[afr ivc ikhf hY ik 2 nvMbr nUM iek axpCfqy ivakqI ny Pon kIqf aqy ikhf sI ik buWD ivhfr siQq gurduafry ivc BIV dfKl ho geI hY| luWt Koh ho rhI hY aqy iPr gurduafry dy kMplYks ivc aWg lgf idWqI geI| sUqrF anusfr sI[bI[afeI 8 hornF mfmilaF dI CfxbIn kr rhI hY| eyjMsI afpxy kfnUMn ivBfg vWlo jFc kIqy jfx dy bfad ieMnfH mfmilaF dI vI jFc krygI| nfnfvqI pYnl vWlo GWto GWt 10 mfmilaF dI dubfrf jFc krn dI isPfrsL kIqy jfx dy bfad kyNdr ny sI[bI[afeI nfl sMprk kIqf sI| hfeIkmFz nfl imlx vyly amirMdr mYnUM vI nfl hI lY cWlx: bIrdivMdr KrV:- KrV dy ivDfiek sRI bIrdivMdr isMG ny pMjfb dy muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG vWlo kWlH cMzIgVH ivc AunFH vWlo pihlF pMjfb dy sQfnk srkfr mMqrI coDrI jgjIq isMG qy lfey iBRsLtfcfr dy dosLf sMbMDI muWK mMqrI vWlo coDrI jgjIq isMG nUM klIn icWt dyx sbMDI aKbfrF ivc Cpy ibafnF qy bhuq hYrfnI pRgt krdy hoey ikhf hY ik ieh ikMnI ajIb gWl hY ik AunFH vWlo lgfey dosLf sbMDI mukWdmF ajy suLrU nhI hoieaf hY qy PYslf pihlF hI ho igaf hY| ies pWqr pRyrk nfl gWlbfq krdy hoey AunFH ikhf ik muWK mMqrI ny ajy AunFH vwlo lgfey dosLf sbMDI suixaf hI nhI hY qy nf hI AunFH pMjfb pRdysL kFgrs kmytI dy pRDfn sRI sLmsyLr isMG dUlo vWloo idWqy noits dy AuWqr df ieMqjLfr kIqf hY blik pihlf hI mMqrI nUM klIn icwt dy idqI hY| AunFH ikhf ik AunFH nUM ies mMqrI dy kiQq iBRsLtfcfr sbMDI sfry pMjfb ivco lok af ky dWs rhy hn qy jlMDr,luiDafxf qy aMimRqsr qoN bhuq vyrvy pRfpq ho rhy hn| Auh ieMnFH sfiraF nUMiekWT krky Auh muwK mMqrI qy kFgrs pRDfn nUM ilK ky dyxgy| AunFH ieMnFH dosLf dI jFc krvfAuxI hY jF nhI ieh AunFH df kMm hY| ieh puWCy jfx qy ik muwK mMqrI ny ieh ikhf hY ik Auh pMjfb kFgrs dy pRDfn sRI dUlo nUM nfl lY ky pfrtI hfeIkmFz nUM bIrdivMdr isMG ivruWD sKq kfrvfeI krn leI kihxgy qF sRI bIrdivMdr isMG ny ikhf ik jdoN AunFH hfeIkmFz nUM imlxf hovy, mYnUM vI nfl lY cWlx| Auh myry sfhmxy hI hfeIkmFz nUM isLkfieq krn qy mYnUM ieMnFH isLkfieqF df AuWqr dyx df smF dyx qF ik sfrI gwl AuQy hI spWsLt ho jfvy| AunFH ikhf ik muWK mMqrI nUM ies gWl df pqf hI hY ik AunFH nUM muWK mMqrI bxfAux ivc kFgrsI ivDfiekF df vI aihm rol hY | AunfH muwK mMqrI nUM ikhf ik jy Auh myry vWlo lgfey dosLf dI jFc nhI krvfAuxf cfhuMdf qF Auh kWlH mohflI dy jo kuWl 11 ivroDI DVy dy koNslrF ny Gply qoN iBRsLtfcfr sbMDI dosL lgfey hn,AunfH dI hI jFc krvf lYx| AunFH ikhf ik ieh 11 koNslr vI cuxy hoey hn qy lokF dy numfieMdyy hn| AunFH ikhf ik ieMnFH 11 koNslrF ny keI gMBIr dosL lgfey hn qy AunFH hlkf ivDfiek dy pWK nUM shI dwisaf hY| AunFH ikhf ik ieMnFH dosLf dI AuWc pWDrI jFc hoxI cfhIdI hY| iesy dorfn AunFH ikhf ik jo noits AunFH nUM pRfpq hoieaf hY,Aus df AuWqr iqafr krn ivc Auh ruJy hoey hn qF noits df AuWqr dyx leI ho smF inXq hY,Aus idn qWk Auh pUrI iztyNl nfl afpxf AuWqr dy dyxgy| bfdl ivruWD mfxhfnI df kys krFgf: jgjIq isMG cOhfn
AunFH ny ikhf ik 1984 dy GWlUGfry dorfn 63 lWK rupey nkdI,8 iklo sonf,34 iklo cFdI aqy hor jLrUrI dsqfvyjL Pon ny afpxy kbjyL ivc lY ley sn| ieh kImqI smfn aqy gurU kI golk df srmfieaf aWj vI srkfrI KjLfny ivc jmFH ipaf hY| duWK dI gWl ieh hY ik sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI aqy kmytI qy kfbjL iDr ny ies kImqI smfn nUM vfps lYx df koeI Xqn nhI kIqf| AunFH ikhf ik aijhf nf hoxf isWK kom dI axK aqy ieWjLq nUM iek vWzI vMgfr hY| Kflsf rfj pfrtI dy pRDfn ny ikhf ik AunFH ies sbMDI hfeIkort ‘c irWt pfeI sI pr AuNQo irWt Kfrj ho geI ikAuNik srkfrI iDr ny jvfbdfavy ivc ikhf ik sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI vWlo iksy vI ivakqI ny smfn lYx dI pysLksL nhI kIqI| AunFH ikhf‘mY afpxy qor qy rfsLtrpqI aqy GWt igxqI dy cyarmYn nUM pWqr vI iliKaf aqy AunFH ies mfmly qy dKl dyx df ivsLvfs vI idvfieaf, pr aPsos ik ieh kMm sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI aqy kmytI Aupr kfbjL iDr krdI|AunFH dwisaf ik ies sbMDI suprIm kort ivWc vI irWt dfier kIqI jfvygI| zf[jgjIq isMG cohfn ny ieh vI ikhf hY ik Auh ies qoN pihlF akqUbr mhIny ivc ies mfmly nUM lY ky sRI akfl qKLq sfihb aWgy Drnf dy cuWky hn aqy hux 23 nvMbr nUM sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn dI cox moky muV Drnf idWqf jfvygf aqy jykr iPr vI sRomxI kmytI dIaF aWKf nf KuWlIHaF qF mrn vrq vI rwiKaf jfvygf| zf[jgjIq isMG cohfn ny dwisaf ik ies mfmly ivc sRomxI akflI dl (a),dl Kflsf,pMQ bcfE morcf aqy hor keI pMQk jQybMdIaF vI AunFH dy nfl hn| qIjy morcy dI kmfn bIbI brnflf hWQ afAux dy crcy luiDafxf(qijMMdr isMG):-pMjfb ‘c qIjy morcy dI vWD rhI pkV BfvyN mojUdf qfimlnfzU dy gvrnr surjIq isMG brnflf dy kfrjkfl ‘c pMj sflf dy vfDy krky TMZI pY geI sI| lyikn ies morcf dI pkV iZlI nhI sgoN hor mjLbUq ho geI hY| kwlH surjIq isMG brnflf nfl sUby dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG dI lMbI coVI mulfkfq qoN bfad qIjy morcy dI gwl iek vfr iPr muV iCV geI hY ikAuNik brnflf vWlo ieh gWl pRYs ‘c afKxf ik ieMnHF dI Drm pqnI isafsI qOr qy afjLfd hY, jo mrjIL isafsI gqIivDIaF kr skdI hY qoN ieh gWl sfbq ho geI ik hux sRI brnflf vjoN qIjy morcy dI gWl krn vfly nyqfvF pRo[pRym isMG cMdUmfjrf,rivMdr jF hor nyqfvF ny bIbI brnflf nUM qIjy morcy dI vfgzor sMBflx leI mnf ilaf hY| isafsI pMzqF ny dwisaf ik qIjy morcy dI gl krn vfly afgUaF ny iek sfl qoN vwD smF brnflf dI syvf mukqI qy afs lgfeI rWKI ,pr hux aYn moky qy pMj sflF df vfDf AunFH dIaF afsF qy pfxI Pyr igaf pr ieMnFH afgUaF ny afpxf ZMg qrIkf vrq ky sRomxI akflI dl qy kfgrs nUM pVHxy pfAux leI hux bIbI brnflf nUM pRDfn bxfAux dI ivAuNq vI bxf leI hY| isafsI mfhrF ny dwisaf ik jy bIbI brnflf qIjy morcy dI pRDfn bx geI qF sRomxI akflI dl leI iek bhuq vWzI cuxoqI pYdf kr skdI hY ikAuNik bIbI zWt ky qy DWVly nfl bolx vfly nyqf hn| bfkI afAux vfly idnF ivc nyqf ikho ijhI rUp ryKf qih krdy hn ieh qF mokf hI dwsygf| sRomxI kmytI pihlF hI mfmlf pRDfn mMqrI aqy rwiKaf mMqrI sfhmxy AuTf cuWkI hY: jgIr kOr
amirMdr akflI afgUaF nfl gupq smJoqy kr irhY: atvfl jlMDr:- pMjfb ivDfnsBf dy sfbkf izptI spIkr bIr divMdr isMG vwlo muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG dy Kfs chyqy sQfnk srkfrF bfry mMqrI coDrI jgjIq isMG ivruWD iBRstfcfr dy mfmly nUM lY ky ivWZI jMg ajy mWTI vI nhI sI peI ik nUrmihl ivDfnsBf hlky qoN kFgrsI ivDfiek guribMdr isMG atvfl ny do idn pihlF hI jlMDr sYtrl koafpRyitv bYNk dy ahudydfrF dI cox dy muWdy nUM lY ky muWK mMqrI ivruWD iek nvF morcf KolH idWqf hY| guribMdr isMG atvfl ny muwK mMqrI ivruWD KuWl ky BVfs kWZidaF ikhf ik kYptn amirMdr isMG sRomxI akflI dl dy afgUaF nfl gupq smJoqy krky kFgrs pfrtI nMU Zfh lf rhy hn aqy tksflI kFgrsIaF dI iksy pfsy koeI suxvfeI nhI,ies leI pfrtI dI komI pRDfn sonIaf gFDI nUM hI socxf cfhIdf ik pfrtI ikvyN bcy| koafpRyitv bYNk dy sfry ahuidaF qy akflI dl nfl sbMDq zfierYktrF dy kbjyL sbMDI gWl kridaF ikhf ik ieh bhuq hI mMdBfgf hoieaf hY pr duwK dI gWl ieh hY ik ieh sfrf kuJ muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny hI krvfieaf hY| kFgrsI ivDfiek ny ieQoN qWk dosL lfieaf ik muWK mMqrI aqy sfbkf akflI mMqrI ajIq isMG kohfV drimafn gupq smJoqf hoieaf hY| ieh smJoqy dy clidaF hI muWK mMqrI ny afpxy Kfs chyqy nUM jlMDr sYNtrl koafpRyitv bYNk df aYm[zI bxfieaf aqy Aus dy ievjL ivc kohfV dy puWqr nUM cyarmYnI bKsIL geI| sRI atvfl ny ikhf ik hor vI duWK dI gWl hY ik smuWcI kfrjkfrnI aqy hor mWhqvpUrn ahuwdy vI muWK mMqrI ny akflIaF nUUM hI soNp idWqy| AunFH KdsLf pRgt kIqf ik ijvyN ies gupq smJoqy rfhIN ahudydfrI bKLsIaF geIaF hn Ausy qy clidaF jQydfr ajIq isMG kohfV ivruWD kFgrs srkfr dorfn iBRsLtfcfr dy ijhVy mukWdmy drj hoey sn Auh vfps vI ho skdy hn | AunFH nUM jdoN puwiCaf igaf ik Auh ies sbMDI kFgrs hfeI kmFz nUM isLkfieq krngy? qF AunFH ivaMgmeI aMdfjL ‘c ikhf ‘kox khy rfxIey aWgf ZWk,kIhdI isLkfieq kIhdy kol krIey?hux qF sRImqI sonIaf gFDI nUM hI socxf cfhIdf hY ik pMjfb ivc kFgrs ikvyN bcygI| sRI atvfl ny ikhf ik Auh (atvfl) KfndfnI kFgrsI hn,kFgrs pfrtI nUM ipT nhI idKf skdy,sfzy leI ivroDI hmysLf hI rihxgy| pr ieQy sB kuJ Gflf-mflf hI njLr afAuNdf hY| AunFH ikhf ik ieh vI sMBv hY ik afAux vfly smyN ivc muWK mMqrI amirMdr isMG aqy sRomxI akflI dl dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl drimafn vI koeI smJoqf ho jfvy,ijvyN kohfV aqy muWK mMqrI drimafn hoieaf hY| kFgrsI ivDfiek ny ikhf ik jykr muWK mMqrI cfhuMdy qF bYNk dy sfry ahudydfr kFgrsI hI cuxy jf skdy hn| pr aPsos iksy vI zfierYktr nUM bulf ky muWK mMqrI ny ies qrFH dI koisLs nhI kIqI| AunfH ikhf ik jlMDr qoN mYNbr pfrlImYNt rfxf gurjIq isMG ny vI muWK mMqrI nfl gWl krky sfrIaF ahwudydrIaF kFgrs dy hWk ivc jfx dI koisLsL kIqI sI pr Auh kfmXfb nhI hoey| AunfH ikhf ik iek tksflI kFgrsI hox krky AunFH nUM ies nfl bVf gihrf sdmf puWjf hY| ijLkrXog hY ik guribMdr isMG atvfl, muWK mMqrI amirMdr isMG dy ivroDI Kymy ‘co igxy jFdy hn| sfl 2002 ivc jdoN izptI muWK mMqrI bIbI rfijMdr kor BWTl dI agvfeI ivc bfgI Kymy ny kYptn amirMdr isMG nUM gWdI qoN lfhux dI muihMm clfeI sI Aus vyly vI guribMdr isMG atvfl mohrI ivDfiekF ivc sLfml sn| bIbI rfijMdr kor BWTl aqy muWK mMqrI amirMdr isMG drimafn hoey smJoqy qoN bfad BfvyN ijLafdfqr ivDfiekF ny muWK mMqrI nfl sulfh -sPfeI kr leI sI pr guribMdr isMG atvfl ajy qWk nfrfjL cly af rhy hn aqy hux bYNk dI cox dy muWdy qy guribMdr isMG atvfl vWlo KuWlH ky kWZI BVfs muWK mMqrI leI isrdrdI KVIH kr skdI hY,jdoN iek pfsy sfbkf izptI spIkr bIr divMdr isMG nymorcf KoilHaF hoieaf hY | pMjfb mMqrI mMzl vWlo 85vIN sMivDfnk soD lfgU krn nUM pRvfngI cMzIgV: pMjfb mMqrI mMzl ny aWj ieQy mIitMg krky rfj ivc 85vIN sMivDfnk soD lfgU krn aqy cMzIgVH nfl lgdy ipMzF aqy ksibaF leI lfl zyry dI hWd ivc vfDf krn smyq keI aihm PYsly ley hn|ieh dovyN aihm muWdy ipCly kfPI smyN qoN ltk rhy sn|mIitMg dI pRDfngI muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny kIqI|mMqrI mMzl dy PYsly anusfr 85 vIN sMivDfnk soD notIiPkysLn jfrI hox dy nfl hI lfgU ho jfvygI pr suprIm kort vwlo ies muWdy bfry ilaf koeI vI PYslf aMiqm mMinaf jfvygf|iesy qrFH nvyN PYsly nfl cMzIgVH dy nfl lgdy ipMzF aqy ksibaF leI lfl zory dI 60 pRqIsLq hWd vDf idWqI geI geI hY|pMjfb dy 300 qoN vWD ipMz aqy ksby cMzIgVH dy nfl lgdy hn|sLihrF ivc ies bfry kfrvfeI kmytIaF krngIaF aqy ipMzF ivc ptvfrI insLfndyhI dyxgy| ies nfl byqrqIbI aqy gYr-XojnfbWD ZMg dI AusfrI nUM TWlH peygI| ipCly kfPI smyN qoN sMivDfn dI 85 vIN soD lfgU krn dI mMg af rhI sI| gurpurb qy pMjfb srkfr vWlo kYdIaF dI iek sfl dI sjLf muafP biTMzf:pMjfb srkfr ny jylF H’c bMd kYdIaF nUM iek sfl dI sjLf dI muafPI dy idWqI hY|srkfr ny sRI gurU nfnk dyv jI dy pRkfsL Auqsv moky ieh notIiPkysLn jfrI kIqf hY aqy srkfrI hukm aWj pMjfb dIaF jylFH ivc puWjy hn|pMjfb dIaF jylFH ivc bMd krIb 300 kYdIaF nUM ies muafPI df Pfiedf puWjygf| kyNdrI jylH biTMzf ‘c bMd kYdIaF ‘co ies muafPI df Pfiedf 25 kYdIaF nUM puWjf hY|jylH dy suprzYNt lKivMdr isMG jfKV ny dWisaf ik AunFH ny aWj hukmF AuprMq 25 kYdIaF‘co8 kYdI irhfa kr idWqy hn ikAuNik ieMnFH kYdIaF dI sjLf kyvl iek sfl qoN GWt rih geI sI| bfkI kYdIaF vWlo hfly jurmfny vgYrf nhI qfry gey hn ijs krky AunFH dI irhfeI afAuNdy idnFH ivwc ho jfvygI|pMjfb srkfr dy notIiPkysLn muqfibk ieh muafPI dhyj kfrn hoeIaf moqF vfly kysF,aYn[zI[pI[sI aYkt qihq bMd kYdIaF qoN ielfvf jo lok14 virHaF qoN GWt Aumr dy bWcy nUM kql krn dy dosLf qihq bMd hn,AunFH nUM nhI imlygI|ies qoN pihlF vI jdoN muafPI imlI hY Auh ies qrFH dy dosLf qihq bMd kYdIaf nUM imlI| ies sbMDI adflq ivWc keI kYdIaF ny kys vI dfier kIqy hn| muWK mMqrI vWlo tohVf bfry pusqk irlIjL cMzIgVH:pMjfb dy muWK mMqrI kyptn amirMdr isMG ny aWj ieQy isvl skWqryq ivc tksflI akflI nyqf sRI gurcrn isMG tohVf bfry zf[blkfr isMG vwlo ilKI geI pusqk‘pMjfb df bfbf bohV-gurcrn isMG tohVf irlIjL kIqI|AunFH ny ies moky sRI tohVf nfl afpxy aqy afpxy pirvfr dI purfxI sFJ df ijLkr kridaF ikhf ik sRI tohVf nfl BfvyN AunFH dy isafsI mqByd sn pr AunFH pRqI siqkfr AunFH dy mn ivc sdf hI bixaf irhf hY| AunFH ny ikhf ik sRI tohVf aWj dy XuWg ivWc iek imsflI afgU sn ikAuNik Auh ijs Gr ivc jMm-pl ky vWzy hoey aqy isafsq ivc ivcry,mMq smyN vI AunFH kol AuhI Gr sI|AunFH ny isafsq dI durvrqoN kr ky nf qF vWzy vWzy Pfrm bxfey aqy nf hI vWzy vWzy hotl|muWK mMqrI ny ikhf ik AunFH dI ies ivrfsq nUM aWgy qorn dI loV hY|pusqk dy lyKk zf[blkfr isMG ny ikhf ik AunFH ny ies ivc iesLk dI dfsqfn pysL kIqI hY | ies pusqk ivc kuJ GftF qF BfvyN ho skdIaF hn pr AunFH ny pusqk ilKidaF byiemfnI koeI nhI kIqI|AunFH ny ikhf ik AunFH ny sRI tohVf dy AunFH pWKf nUM sfhmxy ilafAux df Xqn kIqf hY ,ijMnFH nUM AunFH ny afp nyiVE bVy ghu nfl dyiKaf sI|AunFH ny ikhf ieh kYptn amirMdr isMG dI vizafeI hY ik AunFH ny pMjfb dI ies mhfn hsqI bfry pusqk ilKx df kfrj AunFH nUM soNipaf aqy lyKx -kfrj ivc hr qrFH dI suqMqrqf idWqI| KurfkI vsqF ivWc Gply dy dosL ‘c jylH suprzYNt smyq 4 igRPqfr aMimRqsr: jylH aMdr kYdIaF nUM idWqy jFdy KurfkI pdfrQF ivc lWKf ruipaF df Gplf krn dy dosL ivc ivjIlYNs ivBfg ny aWj sQfnk kyNdrI jylH qy Cfpfmfr ky jylH dy suprzyNt do izptI suprzYNtf smyq 4ivakqIaF nUM igRPqfr kr ilaf hY jdoN ik ies mfmly ivc loVIHdf jylH df storkIpr Prfr hox ivc kfmXfb ho igaf| ivjIlYNs ny ieMnFH pMjf ivakqIaf ivruWD iBRstfcfr rokU aYkt aDIn kys drj kr ilaf hY| pRfpq jfxkfrI anusfr ivjIlYNs ivBfg dI iek tIm ny zI[aYs[pI ksLmIr isMG dI agvfeI hyT aWj svyr jylH Aupr Cfpf mfiraf|tIm ny jylH suprzYNt suirMdrpfl isMG aqy izptI suprzyNt nUM AunFH dy GroN igRPqfr kr ilaf aqy iPr jylH aMdr AunFH nUM suprzYNt dy dPqr ivc lY gey,ijQy jf ky AunFH ny kuJ hor irkfrz dI CfxbIx kIqI aqy kuJ irkfrz afpxy kbjyL ivc lY ilaf|ijAuN hI tIm ny suprzYNt aqy izptI suprzyNtF nUM AunFH dy GrF qoN igRPqfr krky dPLqr ivc ilaFdf qF jylH dy dusry muljLmF ivc dihsLq PylH geI|ivjIlyNs dI tIm ny jylH suprzYNt suirMdrpfl isMG ,izptI suprzYNt aivnfsL cMdr,izptI suprzYNt km-hYz vfrzn gurdIp isMG,kMtIn ieMcfrjL bldyv isMG nUM M igRPqfr kr ilaf aqy ieQoN bdl ky iProjLpur jylH ivc gey storkIpr bhfdr isMG nUM vI PVn leI ivjIlYNs dI tIm ny iProjLpur ivc Cfpf mfiraf,ijQoN bhfdr isMG Prfr hox ivc kfmXfb ho igaf|pRfpq jfxkfrI anusfr ivjIlYNs ivBfg vWlo18 meI 2005 nUM jylH aMdr kYdIaF nUM idWqy jFdy KurfkI pdfrQF,smgl huMdy nsILly pdfrQF aqy kuJ hornF isLkfieqF dy afDfr qy Cfpf mfiraf igaf sI| ies dorfn ivjIlYNs dI tIm ny jylH df sfrf irkfrz sIl krky afpxy kbjyL ivc lY ilaf sI aqy jFc suLrU kr idWqI| qKLq hjUr sfihb vWlo ardfs ‘co pfik gurDfmF df ijLkr kWZx df PYslf aMimRqsr: qKLq sRI ptnf sfihb dy jQydfr igafnI iekbfl isMG aqy qKq sRI hjUr sfihb dy izptI jQydfr igafnI rqn isMG, ijhVy ik pfiksqfn siQq pfiksqfn isWK gurduafrf pRbMDk kmytI dI ‘aMqrfsLtrI slfhkfr kmytI dI mIitMg ivc sLmUlIaq krn mgroN aWj vfhgf srhWd rfhIN dysL prqy hn, ny ikhf ik hux jdoN ik pfiksqfn dI syvf -sMBfl df kMm isWK pMMQ nUM sMBfl idWqf hY aqy KulyH drsLn -dIdfr dI afigaf dy idqwI hY, qF asIN ptnf sfihb ivc kIqI jFdI rojLfnf ardfs ivco ijMnfH gurDfmF qoN pMQ nUM ivCoiVaf igaf hY sLbd kWZx df PYslf kIqf hY| dUjy pfsy akfl qKLq dy jQydfr igafnI joigMdr isMG vydFqI ny ies bfry pRqIkrm pRgt kridaF ikhf ik ieh PYslf pMQ svIkfr nhI krygf| vrnxXog hY ik jQydfr vydFqI ies mIitMg ivc sLfml nhI sn hoey| qKLq sRI ptnf sfihb dI pRbMDk kmytI dy pRDfn sRI mihMdr isMG rumfxf ny sMprk krn qy ikhf ik jQydfr iekbfl isMG nUM ardfs bdlx df koeI hWk nhI ikAuNik ieh sLbd 1936 qoN 1944 qWk hoey aWT sflF dy ivcfr-vtFdry mgro sLfiml kIqy gey hn| dUjy pfsy jQydfr iekbfl isMG ny ikhf ik ptnf sfihb dy isMG sfihbfn nUM afjLfdfnf qor qy koeI vI PYslf lYx df aiDkfr hY| sRI rumfxf ny ikhf ik ptnf sfihb dI pRbMDk kmytI dI afgfmI mIitMg ivc ies PYsly nUM pRvfn nhI kIqf jfvygf| jQydfr iekbfl isMG ny ikhf ik ardfs ivc ieMnFH sLbdF df koeI arQ nhI rih jFdf ikAuNik pfiksqfnI srkfr ny kfr syvf vfilaf bfibaF nUM gurDfmF dI kfrsyvf krn dI iejfjLq dy idWqI hY| AunFH ikhf ik bfbf amrIk isMG nUM mltIpl vIjLf idWqf hoieaf hY aqy Auh jdoN mrjIL pfiksqfn af-jf skdy hn| jQydfr vydFqI ny ies bfry ikhf ik jdo qk pfiksqfn siQq gurduafiraF ivc jfx leI isWK sLrDflUaF nUM vIjLf lYxf pYNdf hY qF ies gWl ivc koeI vjLn nhI ik kfrsyvf leI iejLfjq dy idWqI geI hY| AunFH ikhf ik kI jQydfr iekbfl isMG aqy igafnI rqn isMG ibnf vIjyL qoN pfiksqfn gey sn| vrnxXog hY ik rojLfnf svyry kIqI jFdI ardfs ivc ieh ikhf jfdf hY ik ‘ijMnFH gurDfmF nUM pMQ qoN ivCoiVaf igaf hY ,AunFH dy KuWlyH drsLn -dIdfr aqy syvf -sMBfl df dfn Kflsf jI nUM bKsoL| AunFH ikhf ik koeI vI dysL ibnF pfsport qy vIjyL qoN dysL ivc dfKl hox dI afigaf nhI idMdf| sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy mYNbr sRI mWKx isMG, ijhVy ik aMqrfsLtrI slfhkfr kmytI ivc sLfiml hoey sn, ny ikhf ik aijhf PYslf kyvl akfl qKLq qy hI ho skdf hY| AunFH ikhf ik jQydfr iekbfl isMG afpxy pWDr qy aijhy PYsly nhI lY skdy| ieh gWl vrnxXog hY ik pfiksqfn isWK gurduafrf pRbMDk kmytI ny ipCly sfl 1 sqMbr nUM pfiksqfn siQq gurduafiraF bfry iek 15-mYNbrI aMqrrfsLtrI slfhkfr kmytI df gTn kIqf sI| ies ivc pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG nUM vI mYNbr bxfieaf igaf sI pr AunHF myNbr bxn qoN asmrwQf pRgt kr idWqI sI| qKLqF dy jQydfr sfihbF nUM vI ies kmytI ivc mYNbr ilaf igaf sI | pRfpq vyrvy anusfr aMqrfsLtrI slfhkfr kmytI dI lfhor ivc hoeI ies mIitMg ivc idWlI isWK gurduafrf pRbMDk kmytI dy mYNbr sRI hrivMdr isMG srnf, nnkfxf sfihb PfAUNzysLn dy pRDfn zf[gMgf isMG iZWlo, amrIkn isMG gurduafrf pRbMDk kmytI dy knvInr zf[ipRqpfl isMG sLfiml hoey sn | zrfieMg mfstrnI qy 2 nojvfn bilAU iPlm bxfAuNdy PVy luiDafxf: mfzl tfAun dy ielfky sLfsLqrI ngr dy iek Gr ivc bilAU iPlm bxfAux dI iqafrI krdy do nojvfnF aqy iek lVkI nUM PVky lokF ny cMgI qrFH Bugq svfr puls dy hvfly kr idWqf| puls ny ies sbMdI dosILaF suLkMd suLklf invfsI kfnpur, guWzU isMG aqy 19 sflf lVkI iKlfP Dfrf 294,506 afeI[pI[sI aDIn mfmlf drj kIqf hY| jfxkfrI idMdIaF mfzl tfAun Qfxf muKI ny dWisaf ik lokF ny lVkI aqy do nojvfnF nUM sWkI hflfq ivc dyiKaf aqy ieqrfjLXog gWl sfry ielfky ivc jMgl dI qrFH PYl geI aqy lokF ny qurMq ies sbMDI puls nUM suicq kIqf aqy puils pfrtI ny jdoN Cfpf mfiraF qF AuQy AunFH ny iek lVkI aqy do nojvfnF nUM sWLkI hflfqF ivc kfbU kr ilaf aqy puls ny AuQNo iek vIzIE kYmrf cfr bilAU iPlmF vI brfmd kIqIaF | Qfxf muWKI ny dWisaf ik lokF ny pihlf vI keI vfr Aukq Gr ivc sWLkI iksm dy nojvfnF aqy lVkIaF dy afAux jfx bfry puls nUM sUicq kIqf sI| slym nUM sqf irhY dfAUd qoN jfn df zr nvIN idWlI:aMzr vrlz zfn nUMaWbU slym nUM afpxy qoN vWzy zfn dfAUd iebrfhIm df zr sqf irhf hY| Aus nUM idWlI ilaf ky puWCigWC krn dI Xojnf bxf rhI sI,sI[bI[afeI nUM Aus ny afpxy vkIlF rfhIN dWs idWqf hY ik Aus nUM slfKF dy ipWCy phuMcx qoN bfad vI purqgfl ivc afpxI jfn df Kqrf bixaf hoieaf sI|Aus nUM afpxI pqnI moinkf bydI dI surWiKaf nUM lYky vI zr hY aqy Auh iek vfrI jyl ivc Aus nUM imlxf cfhuMdf hY | sI[bI[afeI sUqrF qo imlI jfxkfrI anusfr abU slym nMU idWlI ilaf ky puWCigWC kIqI jfvygI pr AusdI surWiKaf bfry koeI Kulfsf nhI kIqf jf irhf hY|muMbeI bMb kfz vyly pqf nhI ikMnIaF jfnF jfx df kfrn bixaf abu hux afpxI jfn nUM lY ky ziraf hoieaf hY | Aus ny sI[bI[afeI qk sMdysL phuMcfieaf hY ik dfaUd Aus nUM puls ihrfsq,jyl jF adflq ivc ikqy vI mrvf skdf hY | sI[bI[afeI bulfry df kihxf hY ik sfLied iesy leI Auh dfAUd bfry puKqf jfxkfrI dyx qoN bc irhf hY| puls df kihxf hY ik AusdI jfn nUM Kqrf qF hY pr puls surWiKaf ivc iksy aprfDI nUM jfno mfrn soKf nhI hY|iek AuWc aiDkfrI qoN imlI jfxkfrfI anusfr slym ny dWisaf ik zI[kMpnI leI Aus nUM mrvf dyx bfry Aun nUM ilsbn ivc hI pqf lWg igaf sI|AuNQo dIaF surWiKaf eyjMsIaF qoN Aus nUM sKq surWiKaf nf imlI huMdI qF dfAUs Aus nUM qy moinkf nUM mrvf cuWkf huMdf|pqf lWgf hY ik ilsbn ivc Aus nUM igRPqfr krn dI Xojnf zI[kMpnI ny hI iqafr kIqI sI aqy Aus nUM ihrfsq ivc hI Kqm krn dI Xojnf sI| slym dy dfAUd qoN ielfvf sLkIl nfl vI kfPI mqByd hn| slym dI pihlI pqnI bIbI smIrf hux sI[bI[afeI dI phuMc qoN bfhr hY| dWisaf jFdf hY ik Auh amrIkf sfmrfj nUM clfAuNdI hY|jnqk qor qy Aus df slym nfl qlfk hoieaf dWisaf jFdf hY pr sI[bI[ afeI isLkfgo siQq Ausdy invfs qy Cfpf mfrn leI ieMtrpol nfl sMprk kr rhI hY |N gurUsr sqlfxI gurduafrf sRomxI kmyt hvfly krn qy sya dyx qoN ienkfr cMzIOgVH: pMjfb qy hirafxf hfeI kort dy jsits qpn syn ny isWK gurduafrf juzIsILal kimsLn dy Aus PYsly qy rok lgfAux qoN ienkfr kr idWqf hY,ijs ivc aMimRqsr ijLly dy qrnqfrn qihsIl dy ieiqhfsk gurduafrf gurUsr sqlfxI nUM clfAux df kMm sRomxI kmytI hvfly kr idWqf sI|juzIsILal kimsLn dy ies PYsly nUM Aukq gurduafry dy kfrjkfrnI dy mYNbr sUbf isMG ny cuxoqI idWqI sI|kimsLn ny gurduafry dI mojUdf pRbMDk kmytI nMU htfAudy hoey sRomxI kmytI dy skWqr rGbIr isMG nUM irsIvr inXukq kr idWqf sI aqy AunFH nU gurduafry df kbjLf lYx nUM ikhf sI |sMsQfn dIaF sfrIaF jfiedfdF vI sRomxI kmytI hvfly kr idWqIaF geIaF sn|sUbf isMG ny ies PYsly ivruWD apIl dfier krdy hoey ikhf sI ik Auh ies sMsQfn dy cuxy hoey mYNbr hn pr kimsLn ny AunFH nUM htf idWqf hY|AunFH df dosL hY ik kimsLn ny qWQf nUM njLraMdfjL krdy hoey AunFH nUM ahudy qoN htfieaf|AunFH ny ikhf ik kimsLn dy ies hukm qy jy rok nf lgfeI geI qF AunFH nUM kfPI nuksfn hovygf|N bIbI bfdl qy suKbIr bfdl jgIr kOr nUM pRDfn bxfAux dy hWk ‘c luiDafxf(qijMdr isMG ): isWKf dI imMnI pfrlImNYNt sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI jo isWK Dfrimk dy pRcfr df somf hY aqy ies kmytI dy aDIn keI ividak adfry kflj cl rhy hn,dy pRDfn dI sflfnf cox leI srgrmIaF qyjL ho geIaF hn|ies vkq sRomxI kmytI dI pRDfn vjo syvf kr rhI hY|bIbI jgIr kor qoN ibnF sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy sfbkf pRDfn jQydfr jgdyv isMG qlvMzI,pRo ikrpfl isMG bMzUgr ,arivMdrpfl isMG pWKoky qoN ielfvf sfbkf mMqr syvf isMG syKvF pRDfngI dI doV ivc hn| sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy 190 mYNbr hn,ijMnFH ivc15 mYNbr nfmjLd hn| 35 mYNbr akflI dl (a) akflI dl (loNgovfl) dy aqy afjLfd hn| ijMnFH ivco do sRomxI kmytI mYNbr jQydfr dXf isMG aqy kuldIp isMG cWk akfl clfxf kr gey hn |23 nvMbr nUM iejlfs ivc akflI dl dI ivroDI iDr vwlo sLfied hI koeI AumIdvfr KVfH kIqf jfvy|ies leI sRomxI kmytI df pRDfn bfdl DVy nfl sbMDq hI bxygf| sRomxI akflI dl dI pRDfngI jd qoN s[pRkfsL isMG bfdl ny sMBflI hY,sRomxI kmytI df pRDfn bfdl dI mrjIL nfl hI bxdf hY|bfdl ijs AumIdvfr dy nF dI prcI jnrl iejlfs ivc Byjxgy,Aus df aylfn kr idWqf jfvygf|ies qoN pihlF bfdl sRomxI kmytI dy mYNbrF aqy akflI dl dI kfrjkfrnI rfjsI mfmilaF dI kmytI dI mIitMg bulfAuxgy|pihlf vFg sfry aiDkfr sRomxI kmytI mYNbrF,akflI dl dy afgUaF vWlo bfdl nUM idWqy jfxgy|dUjy pfsy jUnIar bfdl qy srdfrnI bfdl,bIbI jgIr kor nUM hI muV pRDfn bxfAux dy hWk ivc hn|isafsI qy Dfrimk mfihrF df kihxf hY ik sRomxI kmytI dI[pRDfn bIbI jgIr kor vWlo afpxy kfrjkfl ivc ley gey bhuq sfry PYsilaF qoN akflI dl dI dUsrI kqfr dy lIzr sMq smfj ,PYzrysLnF aqy hor keI Dfrimk jQybMdIaF nfrfjL hn|ijs kfrn Dfrimk pWKo akflI dl kmjoLr hoieaf hY|dUsrI kqfr dy lIzrF df kihxf hY ik akflI dl nUM sWqf dI qfkq Dfrimk pWko pMQ dy nF qy hI imldI hY|ipMzF ivc pMQ df pUrf bolbflf hY,pMQ dy nF sfry igly-isLkvy Bulf ky lok akflI dl dI coxF ivc qur pYNdy hn| ies leI ivDfn sBf dIaF coxF ies qrFH df pRDfn bxfAuNxf cfhIdf hY,jo Dfrimk pwKo aqy isafsI pwKo akflI dl nUM mjLbUq kry aqy akflI dl nuM sWqf dy nyVy phuMcf sky| isafsI mfihrF df kihxf hY ik bfdl ieho ijhy isafs I lIzr hn,jo afpxy Pfiedy leI iksy nUM vI blI cVfH skdf hY|ies leI ijs qrFH df mfhol bixaf hY ,bfdl vwlo iks lIzr dy isr qy pRDfngI df qfj rWK dyxf hY|pRDfngI dI doV ivc sLfml afgUaF vWlo sRomxI kmytI mYNbrF, ivDfiekF aqy akflI dl dy ahudydfrF nfl mIitMgf df islislf joLrf qy hY |ieh vI kih rhy hn jy bfdl sfihb syvf lfAuxgy qf inBfvFgy| pfik gurduafrf kmytI dI KudmuKiqafrI leI pRDfn mMqrI nUM Xfd -pWqr jlMDr:sRomxI akflI dl (a)dy XU[ky ivMg vWlo pfiksqfn dy pRDfn mMqrI soLkq ajILjL nUM mYmorMzm dy ky mMg kIqI geI ik pfiksqfn siQq gurduafrf pRbMDk kmytI nUM pUrn qor qy mfnqf idWqI jfvy|ivMg df ieh vPd ieMnIH idnIN gurU nfnk dyv df jnm idhfVf mnfAux leI pfiksqfn igaf hoieaf hY|AuQoN PYks duafrf Byjy pRYs ibafn rfhIN pfrtI afgUaF virMdr isMG ibWtU aqy lvisMLdr isMG zwlyvfl ny dWisaf ik pRDfn mMqrI soLkq ajIjL nUM mYmorMzm dy ky ieh vI mMg kIqI ik pfiksqfn gurduafrf pRbMDk kmytI komI asYNblI vFg ivcry,ijs df kMmkfj afjLfdfnf qor qy hovy| AunFH ikhf ik jMmU -ksLmIr dI srhWd KolHx dI qrjL qy vfGf aqy husYnIvflf srhWd nUM vI KolH idWqf jfvy qf ik pMjfbI isWK aqy muslmfn iek dUjy dI idl KuWlH ky mdd kr skx aqy mgroN ieh srhWd vpfrk sbMDF dI kfiemI aqy Kflsf pMQ qo ivCVy isWK gurDfmF dy drsLnF leI pWky qor qy KolH idWqI jfvy|AunFH ikhf ik pfiksqfn gurduafrf pRbMDk kmytI vwlo Cipaf hoieaf sfihq ivdysLf ivc vWzI qfdfq ivcvMzx dI ijLMmyvfrI AuTfAux leI aMqrfsLtrI pWDr qy jQybMd sRomxI akflI dl(a) iqafr hY| AunFH KfihsL pRgt kIqI ik KyqIbfVI XunIvristI luiDafxf aqy lfielpur XunIvristI ivc rsfiexk KojLf aqy nvyN bIj eIjfd krn leI imlvrqn kIqf jfvy| pmjfb ivc mflyrkotlf muslmfnF BrfvF dI bhuigxqI vflf sLihr hY,ies krky mflyrkotlf qon lfhor nUM rojLfnf bWs clfeI jfvy qF ik BfrqI muslmfn afpxy sfk-sbMDIaF nUM iml skx| sRIngr dy zWl gyt ielfky ‘c kfr bMb Dmfkf,4 mry,45 jLKmI sRIngr:-zWlgyt ivKy jLMmU-ksLmIr bYNk dy kfrporty nyVy aWj hoey iek kfr bMb Dmfky ivc GWto-GWt cfr ivakqI aqy 45 jLKmI ho gey| KfVkUaF ny ieh Dmfkf sfbkf mMqrI Aumjfd mjId nUM insLfnf bxf ky kIqf sI qy mjId ies Dmfky ‘c JLKmI ho gey| sI[afr[pI[aYP dy zI[afeI [jI ny Dmfky dorfn ikhf ik sfbkf mMqrI Ausmfn dy gfrz vI mfiraf igaf| sRI Ausmfn aiqvfd ivroDI afgU qoN isafsq ivc afieaf sI qy gulfb nbI afjLfd vjLfrq ‘c Aus nUM mMqrI dy ahwudy qy nhI sI ilaf igaf| kYptn amirMdr isMG aqy surjIq isMG brnflf ‘c gupq mIitMg cMzIgVH:- pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny aWj ieQy qfimnlfzU dy rfjpfl surjIq isMG brnflf nfl mulfkfq kIqI| sRI brnflf nUM rfjpfl vjoN pMj sfl leI hor smF iml jfx nfl kYptn amirMdr isMG vWlo aWj sRI brnflf nfl AunFH dy invfs asQfn qy kIqI mulfkfq nUM rfjsI hlikaF ivc qkVI aihmIaq idWqI jf rhI hY aqy sRI brnflf nfl AunFH dy invfs asQfn qy kIqI mulfkfq nUM rfjsI hlikaf ivc qkVI aihmIaq idWqI jf rhI hY aqy sRI brnflf dIaF srgrmIaF ny akflI hlikaF ivc nvIN hlcl pYdf kr idWqI hY| ijLkrXog hY ik kyNdr ivc Bfjpf aqy Aus dy sihXogIaF dI srkfr vyly sRI brnflf nUM rfjpfl lfieaf igaf sI| ajy AunFH dy pMj sfl vI pUry nhI hoey sn ik kyNdr ivc qbdIlI af geI aqy kFgrs pfrtI qfkq ivc af geI| ies nfl vfjpfeI srkfr vyly inXukq hoeIaF keI rfjsI hsqIaF rfjpfl dy ahwuidaF qoN vWK ho geI pr sRI brnflf ies ahudy qy bfkfiedf bxy rhy| hux AunFH dy pMj sfl pUry hoey qF pMjfb dIrfjnIqI ivc ieh crcf sI ik sRI brnflf srgrm rfjnIqI ivc af rhy hn| ieh vI ikhf jf irhf sI ik sfbkf muWK mMqrI pRkfsL isMG bfdl dy mukfbly ivc Auh iksy hor akflI DVy dy agvfeI vI kr skdy hn| rfjnIiqk ikafsrfeIaF Aus vyly DrIaF DrfeIaF rih geIaF jdoN sRI brnflf nUM hor pMj sfl leI kyNdr srkfr ny rfjpfl vjoN dy idWqy| akflI rfjnIqI ivc sLfied ieh pihly akflI nyqf hn ijMnFH nUM kFgrs srkfr vyly rfjpfl df ahwudf bKLisaf igaf hY| jfxkfr hlikaF anusfr kYptn amirMdr isMG aqy sRI brnflf dI aWj hoeI mulfkfq pMjfb dI rfjnIqI leIbhuq aihmIaq rWKdI hY| kYptn amirMdr isMG brnflf mMqrI mMzl ivc mMqrI vI sn aqy ieh dovyN nyqf akflI nyqf sMq hrcMd isMG loNgovfl dy bhuq njLdIk sn | rfjsI hlikaF ivc pihlF hI ieh crcf hY ik kYptn amirMdr isMG akflI dl dI Drfql qy jf ky lVfeI lV rhy hn aqy AunFH dy sRI bfdl ivroDI pMQk idwK vfly keI afgUaF nfl cMgy sbMD hn| ieh mfmlf ies krky hor vI aihm hY sRI brnflf akflI srkfr dy muwK mMqrI hI nhI rhy sgoN akflI dl dy pRDfn vI rhy| ieh vwKrI gwl hY ik keI moikaF qy AunFH dy mojUdf akflI dl pRDfn pRkfsL isMG bfdl nfl iqWKy mqByd rhy hn| iek mokf qF aijhf vI afieaf jdoN sRI brnflf aqy sRI bfdl ny vWK-vWK akflI DiVaF dI agvfeI kIqI pr bfad ivc dohF afgUaF dI sulfH ho geI aqy Aus vyly qoN lY ky iekWTy qury af rhy sn| kyNdr ivc akflI dl dI sFJ vyly sRI brnflf rfjpfl inXukq hoey sn| ies vyly sRI brnflf df lVkf DurI qoN akflI dl df ivDfiek hY| sRI brnflf ny aWj ieQy muWK mMqrI nfl hI mulfkfq nhI kIqI hYsgoN sLfm nUM brnflf jf ky AunFH ny afpxy hmfieqIaF nfl vI mulfkfq kIqI hY| akflI hlikaF ivc akflI DVy iek dUjy qy kFgrs nfl sFJ dy dosL lfAux dy qF afdI hn pr pMjfb dy iksy cotI dy akflI afgU kFgrs srkfr kolo koeI ahudf nhI ilaf sI| sRI brnflf ny rfjpfl vjoN ieh ahuwdf agly pMj sfl leI pRvfn krky akflI hlikaF ivc nvIN crcf CyV idWqI hY| ieh vI ikhf jf irhf hY ik ies qoN bfad sRI brnflf dI srgrm akflI rfjnIqI ivc vfpsI ho skygI jF nhI| sRI brnflf bysLk suLrU qoN hI nrm iKaflf vfly akflI nyqf rhy hn aqy AunFH ny aiqvfd vyly vI zWt ky stYNz ilaf sI pr sRI brnflf akflI dl dI Aus lIzrisLp ivc lMmf smF srgrm rhy hn ijMnFH ny kFgrsI hkUmqF nfl lVfieaF hI lVIaF hn| pRfpq jfxkfrI anusfr aWj muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG dI sRI brnflf dy sYktr-7 vfly srkfrI Gr ivc mulfkfq nUM pUrI qrFH gupq rWKx dI koisLs kIqI geI| muWK mMqrI pitaflf qoN svyry isWDf hYlIkfptr qy afpxI srkfrI irhfiesL sYktr -2 vflI koTI aWgy af ky afm vFg Auqry| AuQoN hI Auh sYktr-7 vwl rvfnf ho gey| bysLWk ies mulfkfq nUM gupq rWKx dI koisLsL kIqI geI pr Aus vyly KuPIaf eyjMsIaF aqy pWqrkfrF ivc ies mulfkfq dI Kbr PYl cuWkI sI | nnkfxf sfihb dI ieiqhfsk pflkI bdlI nhI jfxI cfhIdI : jgIr kOr
ies moky gWlbfq kridaF AunFH afiKaf ik idWlI kmytI vWlo iljfeI jf rhI ieh pflkI dI vrqoN AuQoN dy pRbMDkF nUM afpxI mrjIL muqfbk krn dyxI cfhIdI hY| sRomxI kmytI vWlo nnkfxf sfihb ivKy sQfpq kIqy jf rhy imsLnrI kflj dy muafieny aqy isWK Drm dy pRcfr leI isMG sfihbfn aqy hornumfieMdy pihlF dI pfik gey hoey hn| AunFH dI vI koisLsL hovygI ik ieiqhfsk pflkI nUM AuQoN bdilaf nf jfvy| dWsxXog hY ik idWlI gurduafrf pRbMDk kmytI vWlo bxfeI geI 25 lWK rupey kImq dI sony dI ieh pflkI sRI prmjIq isMG srnf dI agvfeI hyT 27 nvMbr nUM nnkfxf sfihb ivKy iljfeI jf rhI hY| ies qoN pihlF smfgm nUM sMboDn kridaF bIbI jgIr kor ny ikhf ik ipCly kuJ mhIinaF aMdr zyZ drjn pbilk skUlF dI AusfrI df kMm suLrU kIqf igaf hY| hr skUl dI iemfrq qy hol loVIN dy ZFcy aqy sfjoL sfmfn Auqy ZfeI -ZfeI kroV rupey df Krc afvygf| AunFH ikhf ik sRomxI kmytI vwlo pihlF hI iek mYzIkl kflj,iek zYNtl kflj,do ieMjInIairMgf kflj aqy cfr drjn izgrI kfljF smyq keI hfier sYkMzrI skUl vI clfey jf rhy hn|
33 lWK dI ivdysIL krMsI luWt leI ; pMjfb ivc rYz alrt df aYlfn PgvfVf:puls surwiKaf pRbMDf nUM itWc jfxdy hoey sLihr ivc awj sLfm do motrsfeIkl svfr lutyiraF vlo kYpItl lokl eyrIaf bYNk ivdysIL krMsI ilaf rhy do nojvfnF qoN krIb 33,35,705 rupey nfl Biraf bYg luWt lYx dI sUcnf imlI hY| vfrdfq dI sUcnf imldy hI jlMDr dy zI[afeI [jI prmjIq isMG igWl,zI[aYs[pI PgvfVf nvjoq isMG mohflI smyq BfrI igxqI ivc puls blF ny Gtnf vflI QF qy phuMc ky jFc sLurU kr idWqI hY | zI[afeI [jI prmjIq isMG igWl ny 33 lWK rupey luWty jfx dI sUcnf dI pusLtI kridaF dWisaf ik vfrdfq dy bfad pUry pMjfb ivWc rYz alrt aYnfn idWqf igaf hY | AunFH dwisaf ik muljLm donoN nojvfn 27-28 sfl dy hn| PgvfVf ivc Aukq Gtnf AuNdo vfprI jdoN bWs stYNz dy kol siQq XU[ey[eI aYkscYNj vWjo dWsI jFdI hY ik kYpItl bYNk ivc kuWl 33,35,705 rupey df cYNk dy ky ies dy bdly 30000poNz,15000 XU[aYs[zflr,20000 XU[ey[eI krMsI aqy 210bihrIn dy idnfr lY ky hotl bilAU bYl dy rsqy ijAUN hI aWgy vDy qF rsqy ivc do klIn syLv nojvfn jo kfly rMg dy ibnFH nMbr vfly pYsLn motrsfeIkl qy svfr sn ny AunFH nUM DWkf dy ky AunFH qoN ivdysIL krMsI nfl Biraf bYg Koh ilaf qy moky qoN Prfr ho gey| vrnxXog hY ik PgvfVf dy ijs ielfky ivc Aukq Gtnf vfprI Aus ielfky qoN isrP kuJ dUrI zI[aYs[pI PgvfVf df dPqr hY| nfl hI vfrdfq vflI QF dy TIk nyVy Aus smyN trYiPk puls df amlf vI hfjLr sI| puls ny Qfxf istI ivc axpCfqy lutyiraF ivruD Dfrf 392 dy qihq kys drj kr ilaf hY | byaMq isMG dy kfqlF nfl sbMDF dy dosL ‘c holdfr igRPqfr biTMzf :bUVYHl jylH qoV ky BWjy sfbkf muWKmMqrI byaMq isMG dy kfl bWbr Kflsf nfl sbMDq aiqvfdIaF nUM biTMzf ijLlyHy ivc kiQq pnfh dyx aqy Aus nfl sbMD hox dy kiQq dosL hyT ijLlHf puls ny jylH ivBfg dy iek holdfr smyq aWDI drjLn sLWkI ivakqIaF nUM ihrfsq ivc lY ilaf hY| ijLlHf puls qy KuPIaf eyjMsIaF ies gWl dI zuMGfeI nfl pVqfl kr rhIaF hn ik Aukq aWqvfdIaF dy qfr iks-iks nfl juVy hoey hn aqy AunFH ny biTMzf ivc iks QF qy pnfh jF mdd leI sI| ijLkrXog hY ik byaMq isMG dy kql vflI kql kFz ivc muWK BUimkf infAux vfly jgqfr isMG hvfrf prmjIq isMG iBErf,blvMq isMG aqy jgqfr isMG qfrf ivco blvMq isMG ny ijLlyH dy ipMz mihrfj dy iek hor Kqrnfk aWqvfdI hripMdr isMG golzI dy Gr rfq kWtI sI aqy Aus smyN qoN ieMnFH dIaF qfrF biTMzF ijLlHy nfl juVIaF hoeIaF hn| puls ny Gtnf dy do idn bfad hI mihrfj Cfpf mfr ky blvMq isMG vwlo vrqI puls ieMspYktr dI vrdI qy hor sfmfn brfmd kr ilaf sI| krIb Cy mhIny pihlF vI ijLlf puls ny bWbr Kflsf dy cIP jgqfr isMG hvfrf nUM pnfh dyx dy dosL hyT dmdmI tksfl dy afpy bxy muKI BfeI amrIk isMG rWqf KyVf qy Aus qy aWDI drjn sfQIaF nUM ijLlHy dy ipMz mihrfj dy gurduafrf sfihb ivco igRPqfr kIqf sI| puwCigWC dorfn ieMnFH ny mMinaf ik Auh jgqfr isMG hvfrf nUM pnfh idMdy rhy hn aqy smyN smyN golI-iWskf vI phuMcfAuNdy sn| ieMnFH aWqvfdIaF qoN puls ny ivdysIL hiQafr vI brfmd kIqy sn| aWqvfdI jgqfr isMG hvfrf nUM idWlI puls ny pMjfbI XUnIvristI pitaflf nyiVE igRPqfr kr ilaf sI pr jgqfr isMG qfrf aqy prmjIq isMG iBErf ajy vI puls aqy KuPIaF eyjMsIaf leI Byd bxy hoey hn| sUqrF qoN imlI jfxkfrI anusfr holdfr gurpRIq isMG ipCly kfPI smyN qoN vWK-vWK jylHF ivc qfienfq irhf aqy iesy dorfn hI Aus dy keI aWqvfdIaF nfl sbMD sQfpq ho gey| KuPIaf ivBfg dIaF irportF anusfr Aukq holdfr sfbkf muwK mMqrI byaMq isMG dy kql dy dosL hyT jylH ivc bMd blvMq isMG nfl keI vfr mulfkfqF kr cuwikaf sI| ieMnfH mulfkfqF df mksd vWK-vWK jylHF ivc bMd aWqvfdIaF dy sunyhy blvMq isMG qWk phuMcxf sI| KuPIaf eyjMsIaF ipwCly kuJ smyN qoN gurpIRq isMG dIaF gqIivDIaF qy njLr rWK rhIaF sn qy Pon typ kr rhIaF sn | pirvfrvfd iek idn akflI dl nUM lY zwubygf: cMdUmfjrf KMnf: sfbkf muWK mMqrI pMjfb pRkfsL isMG bfdl df pirvfrvfdI rvWeIaF iek idn pMjfb ‘co akflI dl df nfmo-insLfn imWtf dyvygf aqy sWcy ,eImfndfr qy imhnqI vrkrF nUM nvIN pfrtI bxfAux leI mjLbUr hoxf pvygf| Auprokq ivcfr akflI dl loNgovfl dy komI pRDfn pRym isMG cMdUmfjrf ny jQydfr pRIqm isMG hol sUbf pRDfn dilq ivMg pMjfb ny pRgt kIqy| sRI cMdUmfjrf ny aWgy ikhf ik sfry Bfrq ivc hI pirvfrvfd df smF cWl irhf hY| hr pfrtI dy nyqf afpxy pRqIinDI dy qor qy afpxy hI pirvfr dy iksy nf iksy mYNbr nUM aWgy ilaf irhf hY pr dUsry pfsy Auh eImfndfr aqy imhnqI vrkrF nUM vI mhWqv dy rhy hn pRMqU bfdl ny afpxy pirvfr dy sfry mYNbrf nUM ies iek krky rfjnIqI ivc lY aFdf hY| AunfH ikhf ik ijs rfjnIqk pfrtI ivc pirvfrvfd aihm BUimkf inBfAux lWg pvy Aus pfrtI df BWivK DuMdlf hI huMdf hY| iehI ieiqhfs hux bfdl duhrfAux jf irhf hY| ijMnFH akflI lIzrF ny pfrtI nUM nvIN idsLf idqI hY,AunFH nUM imlx leI bfdl pfs smF nhI hY| ipwClIaF ivDfn sBf coxF ‘c akflIaF nUM imlI hfr dy bfry ivc AunfH ikhf ik bfdl dy cfplUs Aus nUM hr smyN hiraflI idKfAuNdy rihMdy sn ijs kfrn imhnqI vrkrF qoN Auh dUr huMdy gey aqy cox hfr gey| idWlI kmytI nUM sRomxI kmytI dy kMmF ‘c dKlaMdfjIL nhI krnI cfhIdI: jgIr kOr
sRomxI kmytI vWlo ividaF df imafr AuWcf cuwkx leI ijQy purfxy kfljF aqy ivWidak adfiraF dI kfrgujLfrI ivc suDr ilaFdf igaf hY,AuQy vWzy pWDr dy nvyN ividak adfry KolyH jf rhy hn| AunFH idWlI gurduafrf pRbMDk kmytI vWlo drbfr sfihb aMimRqsr ivc ilaFdI jf rhI pflkI qy itWpxI kridaF ikhf ik ies qrFH krnf TIk nhI| AunFH ikhf ik pYsy nfl ies dI qulfnf nhI krnI cfhIdI sgoN sLrDf rWKx dI jLrUrq hY|AunFH ikhf ik idwlI kmytI nUM sRomxI kmytI dy pRbMDf ivc ies qrFH df dKlaMdfjIL nhI krnI cfhIdI| sRomxI kmytI dy pRDfn ny afl ieMzIaF isWK stUzYNts PYzrysLn dy pRDfn dljIq isMG ibWtU nUM sRI akfl qKLq sfihb Aupr sRomxI kmytI vwlo isrpfE nf dyx dy mfmly nUM shI krfr idWqf| jdoN AunFH nuM puwiCaf igaf ik sRI akfl qKLq sfihb dy jQydfr vwlo isropfE dy idwqf igaf qF AunFH ikhf ik Auh ies qrFH dy ivvfd ivc dKLl nhI dyxf cfhuMdy| AunFH ikhf ik jylH qoN irhfa hox nfl isropfE dyx dI qulnf nhI krnI cfhIdI| AunHF jylH qoN irhfa hox qo bfad pMjfb nUM sfbkf muWK mMqrI sRI pRkfsL isMG bfdl nUM isropfE dyx dy mfmly nUM jfiejL krfr idWqf aqy ikhf ik Auh isWK kom dy mhfn afgU hn aqy pMQ dy ihWqf leI hmysLf juJdy hn| bIbI jgIr kor ny dwisaf ik PiqhgVH sfihb ivc bfbf bMdf isMG bhfdr aqy hor ieiqhfsk XfdgfrF nUM kfiem rWKx leI imAUjILam bxfieaf jf irhf hY ijs ivc icqrkfrI vI kIqI jfvygI aqy sLrDflUaF leI ieh iKWc df kyNdr hovygI| AunFH dWisaf ik ies mMqv leI pMj mYNbrI kmytI bxfeI geI hY ijs ivc sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy mYNbr dIdfr isMG BWtI, surjIq isMG gVI nMU sLfml kIqf igaf hY| ibrD afsLrm jo pMj qfrf hotl nUM vI mfq pfAuNdy mlot : afpxI hI aolfd vfly Tukrfey bjuLrg jF koeI aijhy bjuLrg ijMnFH nuM sMBflx vflf koeI nhI,kI kdI supnf lY skxgy| kI kdI Auh pMj qfrf hotl vflIaF suivDfvF df afnMMd mfx skxgy| jI hF,Auh supnf hInhI sgoN hkIkq dy ivc afpxI ijLMdgI nUM svrg bxf skxgy| iek bjuLrg afsLrm ivc rih ky ikAuNik mukqsr ijLly dy ipMz bfdl ivc aijhf ibrD afsLrm ijLlyH dy ipMz bfdl ivc aijhf ibrD afsLrm bxfieaf igaf hY,ijs ivc pMj qfrf hotl dy brfbr shUlqf idWqIaF geIaF hn |akflI dl bfdl dy suprImo pRkfsL isMG bfdl dy idmfg ivc hirafxf dy sLihr krnfl ivc svrgI klpnf cfvlf dI Xfd ivcbxy ibrD afsLrm nUM dyK ky iKafl afieaf ik Auh hI afpxy pMjfb ivc aijhy ibrD afsLrm df inrmfx krvfAuxgy| aWj aiqafDuink shUlqF vflf ieh afsLrm Ausfr ky bfdl ny afpxy iKafl nUM hkIkq ivc bdl idqf aqy ijsdf AudGftn 18 nvMbr nUM dysL dy Aup -rfsLtrpqI BYro isMG syKLfvq kr rhy hn| ieh 14 eykV jgfH dy krIb zyZ kroV rupey dI lfgq nfl Ausfiraf igaf hY| ieh ibrD afsLrm pMjfb ‘c pihlF aijhf afsLrm hY aqy ieh coDrI dyvI lfl XfdgfrI trWst mMzI ikilaFvflI vwlo bxfieaf igaf hY| hlkfbMdI kimsLn dy KrVy ‘c jgrfE rfKvF hlkf jgrfE: hlkfbMdI kimsLn vWlo aWj jfrI kIqy KrVy ‘c jgrfE ivDfnsBf hlky nUM rfKvF rwiKaf igaf hY|ies qoN lok sBf hlkf luiDafxf ‘c ivDfnsBf hlikaF dI igxqI hux vDf ky 13 kr idWqI geI hY| ieMnFH ‘c luiDafxf pUrbI,dWKxI ,kyNdrI,pWCmI aqy AuWqrI qoN ielfvf dfKf aqy iek nvF afqm ngr ivDfnsBf hlky jnrl rWKy gey hn| jdik jnrl hlky jgrfE qy rfeykot smyt igWl rfKvyN rWKy jfx dI sUcnf hY | mohI hlkf nvF (jnrl) bxfey jfx dI crcf ies pysL kIqy KrVy nfl jUTI sfbq hoeI hY | jgrfE hlky bfry pihlF qoN hI rfKvF rwKy jfx dI crcf cWldI rhI hY aqy hux hlkfbMdI kimsLnr vWlo jfrI kIqy KrVy nfl ies hlky dy irjLrv hox dI pusLtI ho geI hY| ieQoN lgfqfr do vfr ijWqx df irkfrz bxfAux vfly hlkf ivDfiek Bfg isMG mWlfH aglI vfr ies hlky qoN cox nhI lV skxgy jy ies KrVy muqfbk hI hlkfbMdI lfgU huMdI hY| ivDfiek mWlfH ies vfr hYitRk bxfAux dy cWkr ‘c sn aqy Auh akflI vjLfrq bxn qy mMqrI vI bx skdy sn| ies qoN pihlF Auh pnsp dy cyarmYn vI rih cuWky hn| ies qoN ielfvf sfbkf kFgrsI mMqrI drsLn isMG brfV,sfbkf ivDfiek gurdIp isMG BYxI ,ipClI vfr kFgrs itkt dy cox lVn vfly ivMg kmFzr prmjIq isMG isbIaf vI ies jnrl hlky qNoN kFgrsI itkt dy dfavydfr rhy hn | rfKvF ivDfnsBf hlky dfKf hux jnrl kr idWqf igaf hY| ieQoN ies smyN kFgrs dy mlkIq isMG dfKf ivDfiek hn| ieh vI jfxkfrI imlI hY ik hlkfbMdI kimsLn ny rfeykot aqy pfiel nUM lok sBf hlkf luiDafxf nflo qoV ky PiqhgVH sfihb nfl joV idWqf hY| sUqrF anusfr KMnf smrflf qy sfhnyvfl vI jnrl hlky hoxgy| rfeykot jnrl qoN ies smyN akflI dl dy rxjIq isMG qlvMzI ivDfiek hn jdik pihlF ieQoN lgfqfr hrmihMdr isMG pRDfn kFgrs vwl cox lVdy afey hn| ieh hlkf vI rfKvF hox kfrn aglI vfr ieQoN nvyN AumIdvfr sfhmxy afAuxgy| ijQoN qWk jgrfE ivDfnsBf hlky df svfl hY qF ies dy rfKvF hox nfl bysWLk sRI mWlfH,brfV qy hor cfhvfnF dI afpxI-afpxI pfrtI dI itkt kWtI jfvy pRMqU ieQoN akflI dl vwlo gurdyv isMG bfdl df pirvfr itkt df sB qoN mjLbUq dfavydfr hY| sRI bfdl dy lVky qy sRomxI kmytI dy jUnIar mIq pRDfn kyvl isMG bfdl ieQy hI krnYl gyt ivKy irhfiesL hY aqy AunFH df Pfrm hfAUs vI byty ielfky ‘c GWg klF ivKy hY| ies pirvfr ‘c gurdyv isMG bfdl,AunFH dy jvfeI sIql isMG qy kyvl isMG bfdl ivco iksy iek nUM akflI dl hlkf rfKvF hox qy cox lV skdf hY | pr hfly hlkfbMdI kimsLn ny agly mhIny iqMn mIitMgf pMjfb ‘c krnIaF hn aqy Aus qoN bfad hI ies KrVy nUM pRvfngI idwqI jfxI hY| awj pysL kIqy ies KrVy nfl keI QFeI isafsI smIkrx bdlxgy aqy agly idnF ‘c ies sbMDI srgrmIaF hor qyjL hox dI sMBfvnf hY| |
|||||||||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com Here We Grow Again |
||||||||||||||||||