|
|
||||||||||||||||
|
akqUbr 27, 2005, ipClIaF sfrIaF KbrF
ryzIE Kfilsqfn kys df PYslf AuntfrIE gurduafrfjL kmytI dy cyarmYn smyq 10 ivakqIaF nMU 7-7 hjLfr adf krn dy afdysL pMQk jQybMdIaF vloN izksI gurduafry dI pRbMDk kmytI dI sLlfGf blvMq rfmUvflIaf nMU nYiqkqf dy afDfr qy 70 hjLfr zflr vfips krn dI mMg AuBwrI gOrvmeI ieqhfs nMU duhrfAuNdf ieqhfsk PYslf izksI roz gurduafrf sfihb dy pRbMDk kmytI ny ryzIE Kfilsqfn dy kys pRqI sRI akfl qKq sfihb qoN afey afdysL awgy sIs invfey
imsIsfgf: (akqUbr 22, 2005)
AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurdufarf sfihb AuWqrI
sMn 1984 qoN lY ky hux qwk ies asQfn qoN vwK vwK BfrqI kFslyt sMgq nMU sMboDn krn leI hwQkMzy vrqdy rhy hn pr ies asQfn nfl juVI sMgq dI pMQk soc awgy AunHF dIaF hr koisLsLF nfkfmXfb rhIaF. ieQoN qwk ik ies asQfn ivwc 15 sflF dy vkPy dOrfn kuwJ aijhIaF kflIaF ByzF GuwspYT kr cuwkIaF sn ijMnF dy mfpy 15 agsqIaF ivwc pRbMDk hoieaf krdy sn, iesdy bfvjUd vI ienHF dI cfxikaf nIqI BfrqI sPfrqKfny dy iksy numfieMdy nMU ies styj qoN bulvfAux ivwc asPl rhI. ieQoN qwk ik iewk aijhf smF vI afieaf jdoN iewk kFslyt jnrl nMU ieQoN afAux qoN kuwJ GMty pihlF pulIs dIaF hdfieqF qy afpxI PyrI kYNsl krnI peI. ies asQfn nfl juVy syvfdfrF ivwc sMn 1995 qwk qryV dI koeI guMjfiesL nhIN sI, BfvyN Aus vkq aMdro aMdrI kuJ ku mOkfpRsq syvfdfr iqrMgy dI BgqI ivwc juV cuwky sn. ieh gurasQfn sMn 1984 ivwc sRI akfl qKq sfihb Aupr Bfrq srkfr vloN kIqy POjI hmly qoN bfad AuWqrI amrIkf ivwc iswKI dy kyNdr vjoN sQfpq hoieaf. ieQy iswK kOm dI afn, sLfn aqy afjLfdI leI sMGrsL meI ivcfrF vI huMdIaF rhIaF. ies qihq gurduafrf sfihb vloN tI[vI[ sLoa Kflsf drbfr aqy ryzIE pRogRfm ryzIE Kfilsqfn vI pRsfrq kIqy jFdy sn. Kflsf drbfr tI[vI[ sLoa Krcy pwKoN kfPI mihMgf sI pr ryzIE Kfilsqfn rfhIN ieQoN dy pRbMDkF ny kfPI smF iswK kOm nMU cMgy aqy AuWcpfey dy pRcfr nfl joVI rwiKaf. ies pRogRfm df smF gurduafry dy pRbMDkF ny gurU aYzvrtfeIijMg ieMk, jo suKimMdr isMG hMsrf dI kMpnI sI, qoN sblIjL kIqf hoieaf sI. BfvyN ik ryzIE stysLn dy mflk sblIijLMg nMU sivkfr nhIN sn krdy pr gur asQfn awgy sLrDfvfn pRbMDkF ny aYsf krnf mMinaf hoieaf sI. ies pRogRfm nMU hrBjn isMG pMzorI (pRDfn) host kiraf krdy sn. sMn 1995 ivwc blvMq rfmUvflIaf sbMDI ryzIE Kfilsqfn qoN boly gey kuwJ sLbdF qoN bfad iqrMgy dy BgqF nMU iswKF dy ies asQfn aMdr cwl rhI isafsq nMU nvF aqy nkfrfqimk moV dox df mOkf pRdfn ho igaf. rfmUvflIaf ny gurduafrf sfihb dy pRDfn hrBjn isMG pMzorI vloN afpxI glqI sivkfr krn dy bfvjUd, kys jfqI qOr qy hrBjn isMG pMzorI, suKimMdr isMG hMsrf aqy ryzIE stysLn iKlfP drj krvf idwqf. gurduafry dy pRDn iKlfP, gurduafrf sfihb ivwc syvfkfl dOrfn syvf kridaF vfprI Gtnf sbMDI kIqy kys nMU rfmUvflIey vloN pRcfiraf igaf ik ieh kys gurduafry dy iKlfP nhIN hY ieh qF pMzorI iKlfP hY, iehI rfg gurduafry aMdr rfmUvflIey dy lukvyN sihXogIaF ny vI alfpxf sLurU kr idwqf. ienHF nMU bhuq suihrd vIrF ny smJfieaf ik agr iksy bjLurg iKlfP kys bxy aqy ikhf jfvy ik ieh pRIvfr iKlfP nhIN hY qF kI ieh shI hovygf? iblkul eysy qrHF gurduafry dI syvf kridaF hoeI glqI df KimafjLf pRDfn nMU jfqI qOr qy nhIN sgoN gurduafry nMU Brnf cfhIdf hY. ieh socx leI vI ikhf igaf ik ijs ryzIE poRgrfm nMU clfAux df Krcf gurduafrf sfihb krdf hY ‘qy ijs nMU pysL krn leI gurduafry vloN ivakqI Byjy jFdy hn qF iPr Aus ryzIE poRgrfm sdkf hoey mukwdmy leI kox ijLMmyvfr hY? pr iksy Kfs mksd aDIn iksy vI pRbMDk ny aYsf hox nf idwqf aqy ieh kih ky ieh qF hrBjn isMG pMzorI df jfqI kys hY, ijLMmyvfrI qoN iknfrf kr ilaf. ieQy vrnxXog hY ik ienHF hI pRbMDkF ny bfad ivwc ieh mqf pfs krky afpxy rijstr ivwc dfKl kIqf hoieaf hY ik agr aYsf smF iPr qoN bxdf hY qF gurduafrf sfihb pRbMDk kmytI df Ksmfnf hovygf. pr hrBjn isMG pMzorI vyly iehI ikhf igaf ik pMzorI ny glqI kIqI hY ies krky ies kys nMU pMzorI afp nijwTy. ieQy vrnxXog hY ik sR[ hrBjn isMG pMzorI ny AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb dI AusfrI vyly aQfh syvf kIqI. sR[ pMzorI hI Auh vfihd afgU sI ijs ny gurduafrf sfihb aMdr sfrf idn kIrqn dI pRQf clfeI, hr rojL aMimRq vyly afsf jI dI vfr df kIrqn sLurU krvfieaf aqy lohVI dy mnmwqI idhfVy iswK pRIvfrF nMU apxIaF nv-jnmIaF bytIaF dI KusLI mnfAux leI gurduafrf sfihb ivKy poRgrfm aqy hor anykF AusfrU pRQfvF sR[ hrBjn isMG pMzorI dI soc dy ivsLy hn. bhuq sMgq ies ielfky ivwc nvIN vsI hY AunHF dI jfxkfrI leI iewk hor qwQ dwsxf jrUrI hY ik ijs vyly 1984 ivwc gurduafrf sfihb dI iemfrq dI AusfrI sR[ pMzorI vloN sLurU krvfeI geI sI qF keI Zuwcrnumf lok ieh ikhf krdy sn ik bysimMt df toaf qF pMzorI ny putvf ilaf hux toaf vI bMd nhIN krvf hoxf, pr hrBjn isMG pMzorI ny iewk skIm bxf ky sbMDq pRIvfrF qoN 30-30 hjLfr zflr AunHF dy GrF qy mOrgyjL vjoN cuwk ilaf, ijs nfl gurduafrf sfihb dI iemfrq sMpUrn ho geI. ieh gurduafrf sfihb df purfxf lMgr hfl aqy myn hfl sI ijs dI EpinMg 29 jUn 1985 nMU BVI DUmDfm nfl hoeI sI. Aus vyly trFto stfr ny ies EpinMg dI Kbr muwK pMny qy Cfp ky iswK BfeIcfry df nfm rOsLn kIqf sI pr Aus sKsLIaq nMU hr rojL imwtI ivwc rolx dI koisLsL krn vfly kOm doKI afpxI hrkqF qoN bfjL nhIN af rhy. rfmUvflIey ny ieh kys do ZfeI sfl liVaf iPr pYsy leI ibnF iksy iDr nMU glq TihrfieaF, 70 hjLfr jyb ivwc pf ky afAUt afP kort PYslf kr ilaf. ijs krky keI lokF df ieh vI kihxf hY ik mslf rfmUvflIaf vloN iewjLq df nhIN sI sgoN pYsy df sI. pYsf iml igaf qy PYslf ho igaf. cfxikaf nIqI df isLkfr hoey izksI nfl sbMDq syvfdfr ies soc nMU smJ nf sky aqy awj vI smJ nhIN rhy ik ies sfry Gtnfkrm ivwc kOx ijwq aqy kOx hfr irhf hY? kOx ijwiqaf kOx hfiraf?
ryzIE Kfilsqfn
ivc mslf pYdf hox qoN kuJ idn pihlF blvMq rfmUvflIey ny mfltn dy
dfvq rYstorYNt ivwc iewk sMKyp ijhy smfroh ivwc bolidaF KfilsqfnI
sPF ivwc ivcr rhy ivakqIaF nMU nrkF dI itktF vMzIaf sn. Auhny ikhf
sI ik afh ijhVy Bfrq mfqf nMU vMzxf cfhuMdy hn ienHF leI nrkF ivwc
msLInF lwgIaF hoeIaF hn. ieh nrkF ivwc msLInF clfieaf krngy. nftkI
ZMg nfl mfltnIaF dy Kymy ivwc af ky iehny bhuqfq ivwc mOjUd “iswKF”
qoN “jY ihMd” dy iqMn nfhry luafey. Aus qoN bfad rfmUvflIaf mfltn dy
lMbfrzo bYNkuaYt hfl ivwc iewk sLfm ivwc afieaf sI ies mOky
ieMtrnYsLnl ihAUmn rfeIts aqy hor iswK jQybMdIaF ny mujfhrf kIqf,
ijQy Aus vyly CpIaF KbrF anusfr mujLfhrfkfrIaF ny rfmUvflIey dI kok
aqy tmftrF
hfl hI ivwc blvMq rfmUvflIey df Cotf Brf iekbfl rfmUvflIaf, jo ik Kbrnfmf vIklI df mYnyijMg aYzItr hY, ijs dy iewk afn lfeIn aYzItr nMU Kflsf pMQ df 306vF pRkfs idvs mnfAuNidaF AuntfrIE gurduafrfjL kmytI dy cyarmYn sR[ rxjoD isMG pMDyr ny kimAUntI dI syvf aqy pwqrkfrI dy AuWcy imafr leI snmfinq kIqf sI, ny afpxI cMzIgVH PyrI dOrfn pMjfbI itRibAUn nfl hoeI mulfkfq ivwc afpxI soc df pRgtfvf kridaF ikhf sI ik Ausny lMmf smF kYnyzf ivwc KfilsqfnIaF df ivroD kIqf hY. pMjfbI itRibAUn cMzIgV, mMglvfr 5 julfeI 2005 dy aMk ivwc Cpy iekbfl rfmUvflIaf dy ibafn ik “mYN kwtV iswK isafsq qy iesdy srpRsqF df hmysLf ivroDI irhf hF. myry kYnyzf ivclI KfilsqfnI lfbI nfl bVy mwqByd hn mYN afpxy Drm inrpwK aqy agFhvDU sox dy afDfr qy ienHF df ivroD krdf af irhf hF”. Auhny ieh vI ikhf ik “kYnyzf ivwc KfilsqfnI hux alwg Qlwg pY cuwky hn qy iewk hfrI hoeI lVfeI lV rhy hn”. pr AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb dy pRbMD nfl sbMDq mYNbr rfmUvflIaf vloN Kfilsqfn lfbI ivruwD lVI jf rhI lVfeI nMU smJ nf sky. ieh sLfied iesy krky ik gurduafry dy pRbMDkI Kymy ivwc koeI mYNbr lukvyN ZMg nfl kflI Byz df rol adf kr irhf sI qy ieh kih ky ik “ies kys df gurduafry nfl koeI sbMD nhIN hY” pRbMDkF df iDafn aslIaq qoN lFBy rwK irhf sI. PlsrUp jo kuwJ vfpiraf Auh hYrfnIjnk qF nhIN pr kOm Gfqk jrUr hY, ijvyN:- 1) dunIaF Br ivwc cMgf mukfm hfisl kr cuwky izksI roz gurduafrf vloN clfey jFdy ryzIE Kfilsqfn nfl sbMDq kys ivwcoN rfmUvflIaf ny 70 hjLfr zlfr KIsy ivwc pf ilaf. 2) dunIaF Br ivwc cMgf mukfm hfisl kr cuwky izksI gurduafry df mjbUq Kymf burI qrF do PfV ho igaf. 3) dunIaF Br ivwc cMgf mukfm hfisl kr cuwky izksI gurduafry dy rih cuwky cfr pRDfnF nMU iKmF mMgxI peI, iqMnF ny afpxy afp aihsfs kIqf qy cOQy rxjoD isMG pMDyr nMU sRI akfl qKq sfihb ny pwqr ilK ky AusdIaF axgihlIaF df aihsfs krvfieaf. 4) dunIaF Br ivwc cMgf mukfm hfisl kr cuwky izksI roz gurduafrf sfihb ivwc hux iPr ieh muwdf AuBfrn dI koisLsL kIqI jf rhI hY qF ik Puwt dI ieh cMigafrI ies asQfn dy mjLbUq pRbMDkI sPF nMU qihsL nihsL kr dyvy. 5) dunIaF Br ivwc cMgf mukfm hfisl kr cuwky izksI roz gurduafrf sfihb dI sMn 2003 ivwc hoeI cox dOrfn vI ies kys dy afDfr qy bVF GtIaf pRcfr kIqf igaf PlsrUp awj vI pRbMDk kmytI dy pMj mYNbr aqy Cy mYNbr (jo hfr gey sn) adflqI kfrvfeI df sfhmxf kr rhy hn. ieh sB kuwJ hox dy PlsrUp BfrqI srkfr dy cfxikaf nIqIvfn ies Gtnfkrm coN jyqU ho inkly hn aqy sLrDfvfn aqy syvfBfvnf vfly guriswK dosLIaF dy kithry ivwc KVy sjLfvF kwt rhy hn. ies sfry kfsLy qoN bfad ieh PYslf krnf musLkl nhIN ik rfmUvflIey vloN KfilsqfnI lfbI ivruwD ivwZy jMg dy ies pVfa qy Aus dI ijwq hoeI hY. pr ieh vI iksy nUM BulyKf nhIN hoxf cfhIdf ik KfilsqfnI lihr dy anykF pVfa aYsy vI hn ijQy isrP ienklfbI soc hI pRvysL krdI hY ijs soc dy afDfirq Kfilsqfn dI lihr afjLfdI dIaF mMijLlF vwl inrMqr vwD rhI hY. AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb dI sMn 2003 ivwc cox hfrn aqy AuntfrIE gurduafrfjL kmytI df dPqr gurduafry dy hdUd coN cukvfey jfx qoN bfad Au[gu[k[ ny iqMn sfl purfxf kys iPr sRI akfl qKq sfihb qy Byj idwqf ‘qy ikhf ik ies kys ivwc suKimMdr isMG hMsrf ny bVI vwzI avwigaf kIqI hY. ies kys sbMDI hMsrf ny vI zyZ sO siPaF df iewk pulMdf bxf ky sRI akfl qKq sfihb qy Byijaf aqy do vfrI isMG sfihb nMU Kud iml ky afpxf pwK dwisaf. inrsMdyh suKimMdr isMG hMsrf dI dlIl qoN isMG sfihb igafnI joigMdr isMG vydFqI, isMG sfihb igafnI qrlocn isMG aqy isMG sfihb dy inwjI skwqr sRI sMDU pRBfivq hoey aqy AunHF ny hornF pRbMDkF smyq isLkfieqkrqf sR[ rxjoD isMG pMDyr nMU vI iqMn dosL:- pihlf: smyN isr ies Gtnfkrm bfry jfxkfrI nf dy ky, dUsrf smyN isr loVINdI kfrvfeI nf krky iswK sMgq vloN AunHF nMU sONpIaf juMmyvfrIaF pRqI axgihlI qIsrf: aqy gYr juMmyvfrnf rol inBf ky gurU dI BY BfvnI ivwc nF rihMidaF PrjLF dI pflxf nF krky iswK sMgq dIaF Bfvnf nMU Tys phuMcfeI hY) lf ky kithry ivwc KVf kr idwqf hY. suKimMdr isMG hMsrf df pRqIkrm !
hMsrf ny dwisaf ik bIqy sLincrvfr nMU AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb dI pRbMDk kmytI dI mIitMg ivwc vI mYN iehI ikhf sI ik vIro dusLmx dI cfl nMU smJx dI koisLsL kro. gurduafry nfl sbMDq cfr pRmuwK sLKsLIaqF nMU dosLIaF dy kithry ivwc KVy krvfAux vflI sLkqI ikhVI hY. ikhVf ansr hY jo buwkl ivwc bYT ky dfhVI muMn irhf hY pr aPsos hY ik kuwJ vIr sRI akfl qKq sfihb dy afdysL coN kuwJ ihwsy nMU mMn rhy hn aqy bfkI ihwsy nMU njLraMdfjL krn dI koisLsL kr rhy hn. Xfd rhy sR[ rxjoD isMG pMDyr AuntfrIE gurduafrfjL kmytI df cyarmYn hY ijsdI cyarmYnisLp aDIn ies sMsQf ny 31 julfeI sMn 2001 nMU iek ilKqI ibafn jfrI krky isMG sfihb igafnI jQydfr vydFqI nMU bfdl vloN jbrITosy krfr dy ky mMnx qoN ienkfr kr idwqf sI. AuntfrIE Kflsf drbfr gurduafrf sfihb dI pRbMDk kmytI dy PYsly df hU bhU Auqfrf awj akqUbr 22, sMn 2005 nMU bfad dupihr 2 vjHy AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb dI aYgjYkitv kmytI dI mIitMg hoeI ijs ivwc sRI akfl qKq sfihb qoN ryzIE Kfilsqfn sbMDI cwly kys sbMDI afey afdysL bfry ivcfrF kIqIaF geIaF. ies mIitMg ivwc pRbMDk kmytI dy sfry mYNbr ijMnF ivwc pRDfn jsjIq isMG Buwlr, Aup pRDfn kuldIp isMG lwCr, cyarmYn avqfr isMG pUnIaf, skwqr hrbMs isMG, KjfncI ksLmIr isMG, shfiek skwqr suKdyv isMG bYNs, mYNbr rxjoD isMG pMDyr, svrn isMG kYroN, gurdyv isMG nfhl, mnohr isMG Kihrf aqy blbIr isMG bhugux qoN ielfvf suKimMdr isMG hMsrf, gurpRIq isMG bwl, hrBjn isMG pMzorI df pRqIinwD rCpfl isMG sMDU hfijLr hoey. nf hfijLr ho skx vfly mYNbr nirMdr isMG iZloN dI pRqIinwDqf rxjoD isMG pMDyr, mlkIq isMG sYxI dI pRqIinwDqf ksLmIr isMG aqy lKbIr isMG dI pRqIinwDqf svrn isMG kYroN ny kIqI. ZfeI GMty dy krIb cwlI ies mIitMg ivwc sRI akfl qKq sfihb qoN afey afdysL bfry sB mYNbrF ny afpo afpxI quwC buwDI anusfr Kuwl ky ivcfrF kIqIaF. lMbI soc ivcfr qoN bfad pRbMDk kmytI ies PYsly qy puwjI ik ies ivwc koeI do rfvF nhIN hn ik ieh 1995 qoN cwly ies kys pRqI AuntfrIE Kflsf drbfr dI koeI vI pRbMDk kmytI gMBIr nhIN sI ijs krky ieh kys ies kdr viDaf aqy iewk mslf bxky sfhmxy afieaf hY. hux sRI akfl qKq sfihb qoN afey afdysL nMU hr pwK qoN ivcfrn qoN bfad pRbMDk kmytI ies msly nMU sdf vfsqy Kqm krnf cfhuMdI hY ‘qy sRI akfl qKLq qoN afey afdysL ivc ijnHF 10 mYNbrF nMU glq Tihrfieaf igaf hY AunHF sfry mYNbrF nMU gurduafrf sfihb coN igaf pYsf vfips jmF krvfAux dI bynqI kIqI jFdI hY. ienHF mYNbrF ivwc rxjoD isMG pMDyr, hrBjn isMG pMzorI, jsjIq isMG Buwlr, suKimMdr isMG hMsrf, gurpRIq isMG bwl, avqfr isMG pUnIaf, mlkIq isMG sYxI, lKbIr isMG, gurdyv isMG nfhl aqy nirMdr isMG iZloN dy nfl sLfml hn. ienHF sfry vIrF nMU afAudy 30 idnF aMdr aMdr 7 hjLfr zflr pRqI mYNbr gurduafrf sfihb ivwc jmF krfAux dI bynqI kIqI jFdI hY. ies pYsy vfsqy gurduafrf sfihb qoN tYks Cot dI rsId nhIN idwqI jfvygI. [[[smfpq AuntfrIE Br dIaF pRmuwK iswK sMsQfvF vloN izksI gurduafry dI pRbMDk kmytI dI dUraMdysLI dI sLlfGf
AuntfrIE ivwc iswK kOm dI numfieMdgI krn vflI pMQk jmfq XUnfeItz iswK PYzrysLn dy AuntfrIE XUint dy muwKI sR[ ipRqpfl isMG ny ikhf ik sR[ suKimMdr isMG hMsrf dIaF pMQk syvfvF nMU muwK rWKidaF jo PYslf pRbMDkF ny ilaf hY Auh sLlfGfXog hY . AunHF ikhf ik ieh jrUrI sI ik ijLMmyvfr iDrF nMU AunHF dIaF axgihlIaF df aihsfs hoxf cfhIdf sI. AunHF ikhf ik pMQ dI syvf krn vfilaF dI agr aijhI durdsLf huMdI hY qF inrsMdyh ies nfl pMQk sPF ivwc inrfsqf aqy pMQ ivroDI sPF AuqsLfhq huMdIaF hn aqy kOm dy vzyry ihwqF nMU Zfh lwgdI hY. awj dI afvfjL ryzIE dy sMcflk aqy iswK sMGrsL nfl lMmy smyN qoN juVy sR[ suKdyv isMG igwl ny pRbMDk kmytI dy PYsly nMU shI krfr idMidaF ikhf ik ivvfd Kqm krn leI aijhf PYslf hoxf lfjLmI sI. AunHF ikhf ik jdoN pMQk sPF ivwc vfd ivvfd iCVdf hY qF Aus vyly iksy df jfqI nuksfn nhIN huMdf blik pMQ df nuksfn huMdf hF. pr ies mfmly ivwc pMQ dy nuksfn dy nfl nfl hMsrf df jo jfqI nuksfn hoieaf hY Auh klpnfaqIq hY. AunHF ikhf ik afm sfDfrx ivakqI leI ieh anuBv krnf vI musLkl hY ik iewk iensfn jo pMQ dI afvfjL nMU bVI cVdI klf ivwc bulMd krn dI smrwQf rwKdf hovy aqy dysL ivdysL ivwc Kfilsqfn dI afjLfdI dI gwl nMU bVy qrk pUrn ZMg nfl phuMcf irhf hovy Aus nfl pMQk sPf ivwc ivcrn vfly lokF vloN aYsf ivvhfr kIqf jfvy. sLRomxI akflI dl dy sInIar afgU sR[ igafn isMG lMgyrI, bjLurg afgU sR[ avqfr isMG bYNs, jgvIr isMG srpMc aqy mMgq isMG sYNBI pRDfn irvflzf roz gurduafrf sfihb ny sFJy ibafn ivwc ikhf ik AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb dI pRbMDk kmytI vloN ilaf igaf PYslf ies kmytI dy anykF pihly PYsilaF vFg pUrI inrpwK aqy shI hY. AunHF sR[ jsjIq isNG Buwlr dI AusfrU soc df hvflf idMidaF ikhf ik sR[ Buwlr ny shI PYslf kridaF ieh ivcfr vI nhIN kIqI ik ies PYsly ivwc Auh Kud afp vI sLfml huMdf hY. ieh PYslf sR[ Buwlr dy vzyrypx aqy AusfrU soc df nmUnf hY. iewk rvfieqI vfrqflfp nMU Xfd kridaF izksI roz gurduafrf sfihb dy mYNbr sR[ mwKx isMG ny ikhf ik sR[ Buwlr ny ikhf sI ik agr pRbMDk kmytI qoN ies kys sbMDI koeI Buwl hoeI qF mMnx ivwc kI hrjL hY. AunHF ikhf ik Buwl bKsLfAux df isDFq hI iehI hY ik dUsiraF dIaF glqIaF icqfrn nfloN afpxIaF glqIaF mMNx nfl hI gurU dI bKisLsL df pfqr bixaf jf skdf hY. rfmUvflIaf pYsy vfips kry
jwQybMdIaF dy afgUaF pRIqm isMG jogf, srvx isMG stfktn, ipRqpfl isMG hnI, gurbcn isMG rfxf, kulvMq isMG KYrf, guliBMdr isMG iBMdF, hrimMdr isMG, aqy krnYl isMG Kflsf ny iewk sFJy ibafn ivwc ikhf ik awj dy dOr ivwc ijvyN bfdl smyq aKOqI iswK afgU sRI akfl qKq sfihb dy hukm aqy rihq mirXfdf dI vfr-vfr AulMGxf krky sRI akfl qKq sfihb ƒ cYilMj kr rhy hn. pr ienF pRbMDkF ny akfl qKq sfihb dI srbAucqf ƒ mMnky pMQk hox df sbUq idwqf hY. pMQk jwQybMdIaF dy afgUaf ny ikhf ik pRbMDkf dy ies PYsly qoN bfad blvMq rfmUvflIaf ƒ vI gurdvfrf sfihb dI mfieaf vfps krnI cfhIdI hY. inAUËIlYNz dy iswK lIzrF vloN izksI roz gurU Gr dI kmytI dy PYsly dI pRsMsf
inAUËIÜYNz c
iswKF dI sB qoN vwzI sMsQf ‘‘inAUËIÜYNz iswK susfietI aOklYNz`` dy
pRDfn sMqoK isMG, vfeIs pRDfn krqfr isMG aqy jnrl skwqr surjIq isMG
gryvfl ny pRqIkrm krdy ikhf hY ik ies qoN vwzI imsfl hor kI ho skdI
hY ik ajy vI igxqI dy iswK purfqn iswKF dI Audfhrx hn . AuhnF ikhf
ik ies qrF sRI
tOrMgf dy iswK lIzr BfeI rfm isMG, kÈmIr isMG aqy vYilMgtn iswK susfietI dy sYktrI suKpfl isMG ny ikhf ik iewk pfsy qnKfh qoN ibnF kmytI c kMm krn vfly iehnF iswK lIzrF ny sRI akfl qKq sfihb dy PYsly anusfr afpxIaF jybF coN 7-7 hËfr zflr dyxf hY pr dUjy pfsy blvMq rfmUvflIaf jo ik afp vI iswK hY Ausƒ gurU Gr df 70 hËfr zflr vfips krn ivwc dyrI nhIN krnI cfhIdI. afstrylIaf dy iswKF vloN pRsMsf afstrylIaf qoN pRiswD iswK lIzrF ajIq isMG, srvirMdr isMG rUmI, gurbKs isMG, jspfl isMG afid ny vI pRbMDk kmytI dy ies PYsly dI slfGf kIqI hY aqy ikhf hY ik pMQ pRqI aqy iswK sMGrÈ sbMDI aQfh Gflxf df sdkf hI kmytI pihlF nfloN vI afpxf kwd hor AuWcf kr geI hY . pMQk pirvfrF vloN vI izksI roz gurU Gr dy PYsly dI sflfGf
sLhId BfeI sqvMq isMG dy Brfqf BfeI srvx isMG, sLhId BfeI hrijMdr isMG ijMdf dI mfqf gurnfm kOr, rfjIv kys nfl sbMiDq BfeI krmjIq isMG sunfm aqy lOgovfl kys nfl sbMiDq BfeI igafn isMG ny sfJyN qOr qy jfrI kIqy ibafn c ikhf hY ik izksI roz gurU Gr dI pRbMiDk kmytI df pMQk ipafr iksy qoN Cuipaf nhIN sgoN ies PYsly ny AuhnF df sRI akfl qKq sfihb pRqI siqkfr kony kony ‘c phuMcf idwqf hY . AuhnF ikhf ik asIN jQydfrF ƒ nhIN sRI akfl qKq sfihb ƒ mMndy hF . AuhnF ikhf ik suKimMdr isMG hMsrf dI pMQ pRqI syvf ƒ ieh cMd pMQk ivroDI imwtI ‘c nhIN imlf skdy, hMsrf sfzI avfË hY, hMsrf pMQ dI avfË hY aqy hMsrf sMGrÈ dI avfË vI hY. izksI roz gurduafry dI kmytI vloN cuwky kdm nfl sRI akfl qKq sfihb dI srbAuWcqf nMU vzfvf imilaf hY inAUXfrk-iswK hlikaf ivwc ieh Kbr bhuq KuÈI nfl pVI jf rhI hY ik sRI akfl qKq sfihb qoN afey afdyÈF ƒ guru Gr dI pRbMDk kmytI ny iKVy mwQy pRvfn kridaF ies msly nMU nijwTx leI PYslf kr ilaf hY. ies nfl sRI akfl qwKq sfihb dy sMklp nMU mfx pRfpq hoieaf hY. cyqy rhy ipCly idnIN sfihb ÈRI akfl qwKq sfihb qoN afdyÈ afieaf sI ijs ivwc 10 ivakqIaF nMU dosLI krfr idMidaF 70 hjfr zflr dI rfÈI izksI gurdvfrf sfihb ƒ vfips kr adf kr dyx leI PYslf krn dy aiDkfr mOjUdf pRbMDk kmytI nMU idwqy gey sI. ieh rfsLI gurduafrf sfihb kfrx suKimMdr isMG nMU hoey hrjfny dI rkm hY ijsdf vwzf ihwsf blvMq rfmUvflIaf lY igaf sI aqy bfkI vkIlF dI PIsF dI rkm sI. gurduafry dI pRbMDk kmytI afpxI jLuMmyvfrI qoN iknfrfksLI krn sdkf sR[ suKimMdr isMG hMsrf vloN adflqI kfrvfeI krky ieh rkm gurduafry qoN vsUl kr leI sI. sRI akfl qKq dI srv AuWcqf ƒ brkrfr rwKidaf pRbMDk kmytI ny 10 ivakqIaf nUM 70 hjfr zflr guru Gr ƒ vfps dyx leI kihx dy ley PYsly krky ieh vDfeI dy pfqr hn. ieMnHF vloN cuikaf ieh kdm iewk ÈlfGf Xog kdm hY aqy sfry iswK jgq ƒ ies qoN isiKaf lYxI cfhIdI hY. ieh ibafn jfrI krn vfilaf ivwc hyT ilKy swjxF dy nfm vrnxXog hn: 1) srdfr BuipMdr isMG bopfrfey pRDfn iswK klcrl susfietI inAUXfrk, 2) BfeI swjx isMG jI muwK syvf dfr gurdfvfrf sMq sfgr inAUXfrk, 3) BfeI tYhl isMG knvInr bfbf bMdf isMG ieMt:iswK susfietI inAUXfrk, 4) BfeI srvx isMG akflI Pulf isMG jQybMdI 5) surjIq isMG kulfr ÈromxI akflI dl (a) amrIkf rIjn 6) BfeI DMn isMG suKmnI susfietI 7) BfeI mohn isMG sMDU BfeI GneIaf susfietI 8) gurdIp isMG jI[ aYn[ vI[ 9) sqnfm isMG ivrk dÈmyÈ drbfr inAUjrsI 10) BfeI amrbIr isMG isMG sBF inAUjrsI 11) hrjIq isMG 75 strIt supr bjfr inAUXfrk 12) hrjIq isMG rtYNzf . 13) sR rfjBilMdr isMG bdysLf, Kflsf drbfr brilMgtn inAUjrsI vIaf ryl aiDkfrIaF vloN guriswK nUM gwzI coN lfihaf WSO vloN afvfjL AuTfAux df aYlfn vIaf nfl gwl krky hwl krn dy Xqn krFgf [[bYNs
Etfvf istIËn ivc mMglvfr ƒ CwpI ivsQfr-pUrvk irport ivc ijQy blpRIq isMG dy nfl vfprI Gtnf df iËkr kIqf igaf AuQy ies Kbr ivc mONtrIal dy nOjvfn iswK gurbfj isMG mulqfnI df vI iËkr kIqf igaf . gurbfË isMG mulqfnI dy kys sbMDI knyzf dI suprIm kort ny afpxf PYslf dyxf hY . blpRIq isMG ƒ vIaf ryl aiDkfrIaF vloN gwzI ivcoN Auqfrx dy msly ƒ lY ky Etfvf istIËn ny buwDvfr vfly aYzIÈn ivc nvdIp isMG bYNs nfl mulfkfq Aupr aDfirq iek hor Kbr CfpI ijs ivc nvdIp isMG ny ikhf ik vIaf aiDkfrIaF vloN apxfieaf vqIrf inMdxXog hY aqy Auh ies msly sbMDI knyzf dy trFsport mMqrI ƒ imlx qoN ielfvf vIaf dy borz afP zfierYktr kol ies ƒ AuTfAuxgy .
vrlz iswK
afrgynfeIjyÈn ny ies qfËf Gtnf sbMDI qurMq hrkq ivc aFAuidaF ijQy
vIaf aiDkfrIaF
AuntfrIE Kflsf drbfr dI pRbMDk kmytI dy muwK syvfdfr sR: jsjIq isMG Buwlr ny blpRIq isMG nfl vfprI ies Gtnf dI inKyDI krdy hoey ies msly dy hwl leI AuntfrIE Kflsf drbfr vloN pUrn sihXog dyx df aYlfn kIqf . AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONisl dy cyarmYn, sR: hrbMs isMG jMzflI ny afs pRgtfeI ik afpsI ivcfr vtFdry nfl ieh mslf hwl kr ilaf jfvygf . AunHF ikhf ik kONisl dy nfl sbMDq mYNbr gurduafry ies msly dI gMBrIqf ƒ smJdy hn. gurdvfrf sfihb PrImFt ivwc ivÈfl ÈhIdI joV mylf mnfieaf igaf PrImFt ( svwdI aqy dupflpurI) jUn curfsI ivwc hoey GwlUGfry dI muwK doÈI ieMdrf gFDI aqy jrnl vYidaf ƒ soDf lfAux vfly ÈhId BfeI byaMq isMG,BfeI sqvMq isMG, BfeI kyhr isMG, BfeI hrijMdr isMG ijMdF aqy BfeI suKdyv isMG suwKf df mhfn ÈhIdI smfgm aqy amrIkf dIaF ËylF ivwc nËrbMd BfeI hrpfl isMG cImF, BfeI kulbIr isMG bVf ipMz df snmfx smfroh gurdvfrf PrImFt ivwc mnfieaf igaf.muK dIvfx hfl ivwc ielfhI bfxI dy Bog AuprMq dIvfn sjfieaf igaf.Èhfdq dy isDFq ƒ idRVfANdI bfxI gfien krn vfly BfeI pRIqm isMG imwTf itvfxf df jwQf, bIbI aimRq kOr, punIq kOr, guldIp kOr df jwQf aqy BfeI srvx isMG, BfeI srbjIq isMG Aupl dy kvIÈrI jwQf aqy ieMtrnYÈnl iswK XUQ PYzrYÈn dy sfbkf pRDfn jwQydfr ipafrf isMG ajnohf ny Èbd ivcfr kridaF ÈhIdF ƒ Xfd kIqf ies qoN bfad muwK pRbMDk BfeI gurmIq isMG Kflsf ny sMKyp aqy joÈIly ZMg nfl ÈhIdF df ieiqhfs sRvx krfieaf. Kfilsqfn aPyarË sYNtr dy zf amrjIq isMG ny afpxI pRBfvÈflI qkrIr ivwc iswK kOm dy isrmOr ÈhIdF ƒ Xfd kridaF ijMdF aqy suwKf hwQoN soDy gey jrnl vYidaf bfry ieMksfP kridaF ikhf ik jd curfsI ivwc idwlI ivwc ieMdrf gFDI dy kql qoN bfad iswKF df kqlyafm kIqf. qqkflI pulIs kimÈnr vyd mrvfhf ny POË dI mMg kIqI qF jrnl vYidaf ny ienkfr kr idwqf sI.zf sfihb ny ikhf bfdl aqy Aus dI juMzlI ƒ qruMq akfl qKq sfihb qy bulf ky sËf idwqI jfvy ikAuNik Kfilsqfn dy kOmI inÈfny dI pRfpqI leI afpF inCfvr krn vfly pivwqr ÈhIdF ƒ ienF pMjfb ivDfn sBf ivwc aqvfdI ikhf.zf sfihb ny afpnI qkrIr ivwc ikhf ik mOjUdf hflq ivwc iswK kI krn. bfry BfvpUrq ieÈfry kIqy.AunF ieh vI ikhf ik BfrqI ibpr Bgvfn rfmcMdr dI bnvfs vfpsI dI KuÈI c dIvflI mnFAudf hY pr sfzy kOmI XoDy BfeI kulbIr isMG bVf ipMz ƒ sfZy bfrF sfl amrIkf dI jyl ivwc rihx qoN bfad Bfrq vfpsI qy pMjfb pulIs df muwKI ieMtYrogyt krn leI dMdIaf krIc irhf hY.zf sfihb dI qkrIr qoN bfad BfeI kulbIr isMG bVf ipMz ƒ golz mYzl nfl snmfnq kIqf. ieh mYzl primMdr isMG shoqf ny hfsl kIqf. BfeI hrpfl isMG cImf dI Drm pqnI bIbI rfËivMdr kOr aqy AunF dy spuwqr BfeI dieaf isMG ƒ vI golz mYzl dy ky snmfnq kIqf. ies qoN sRI akfl qKq sfihb dy Èfbkf jwQydfr ÈhId BfeI gurdyv isMG kfAuNky dy spuwqr BfeI rfm isMG ƒ vI snmfnq kIqf. ieh sfry snmfn BfeI gurmIq isMG Kflsf ny Byt kIqy. iswK XUQ afP amrIkf vwloN krvfey gey ies mhfn ÈhIdI smfgm ivwc BfrI igxqI ivwc iswK sMgq ny hfËrI BrI.iswK XUQ afgU BfeI blivMdrpfl Kflsf ny bolidaf ikhf ik pMjfb ivwc mnuwKI aiDkfrf dI gwl krn vfly iksy iek vkIl ƒ iewk lwK df ienfm aqy golz mYzl idwqf jfvygf. ies sfl df ieh snmfn jsits ajIq isMG bYNs ƒ idwqf igaf hY. ies qoN ielfvf pMjfb ivwc pVfeI ivwc avwl rihx vfly pMj iswK ividafrQIaF ƒ vËIPy idwqy jfxgy. ies sfry kfrË leI kulvIr isMG bVf ipMz aqy BfeI hrpfl isMG cImF vloN iek kmytI df gTx kIqf igaf hY. ies qoN bfad kmytI vwloN AuGy iswK afgU john isMG igwl df snmfn kIqf igaf. gurmiq cyqnf lihr dy BfeI krnYl isMG Kflsf vwlo ÈhId hoey isMGF dIaF qsvIrF dI iek pRdrÈnI lfeI geI. iswK XUQ afgUaF ipRqpfl isMG hnI, kmljIq isMG lOgIaF, kuljIq isMG inJr, ieMdrjIq isMG, bfbf suKivMdr isMG, jspRIq isMG lvlf ny sfrI idhfVI gurU kf aqut lMgr vrqieaf. ies smfgm ivwc ivÈyÈ qOr qy BfeI pRIqm isMG jogf, gurbcn isMG rfxf, kulvMq isMG KYrf, guliBMdr isMG iBMdF, ieMdrjIq isMG ropV, amrIk isMG, qrnjIq isMG, hrnyk isMG nykI, srvx isMG stktn, hrnyk isMG nykI, amrIk isMG trysI, kuljIq isMG, hrimMdr isMG, divMdr isMG, plivMdr isMG, aYs pI isMG, BfeI rfm isMG, jskrn isMG shoqf, jsvMq isMG hoTI, bicwqr isMG sMGf, suirMdr isMG atvfl, rGvIr isMG Èyr igwl, hrdumx isMG ÈMGyVf, kulvMq isMG KYrf, BuipMdr isMG iZwloN, suKdyv isMG byxIbfl, hrijMdr isMG jOhl, jsivMdr isMG jMzI, jsjIq isMG cylf, amolk isMG gfKl, suKijMdr isMG aFzlU, prmjIq isMG dfKf, igafnI avqfr isMG imÈnrI afid ny ies smfgm ivwc ihwsf ilaf. pRogRfm dy aKIr ivwc sRomxI gurdvfrf pRbMDk kmytI sfbkf mYNbr BfeI qrlocn isMG dupflpur ny ÈhIdF ƒ ÈrDfjlIaF Byt kIqIaF. aqy bIbI gurismrq kOr, amnsMgIq kOr aqy gurismrqpfl kOr ny joÈIlIaF kivqfvF pVIaF. jsits ajIq isMG bYNs nUM iek lwK ruipaf aqy golz mYzl nfl snmfinq krn df aYlfn
ies sfl dy ienfm bfry jfxkfrI dyNidaF AunHF ikhf ik sfl òúúõ df ienfm jsits ajIq isMG bYNs ƒ idqf jFdf hY, ijnHF ny mnuKI aiDkfrF bfry bVf lMmF smF lgfqfr myhnq kr ky mnuKI aiDkfrF dy Kyqr ivc vzmuwlf Xogdfn pfieaf hY . jsits ajIq isMG bYNs ny afpxy jIvn ƒ KqiraF ivc pf ky, kYd ho ky aqy qÈwdd Jwl ky vI mnuKI aiDkfrF bfry kMm ƒ jfrI riKaf . AunHF dI lgn, isrV aqy mnuKI aiDkfrF bfry afm lokF ƒ jfgrUk krn leI kIqI myhnq ƒ mfx siqkfr dyNidaF ies vfr df ienfm AunHF ƒ idqf jFdf hY . afAux vfly sflF vfsqy ienfm ijwqx vfilaF dI cox krn leI CyqI hI iek kmytI df gTn kIqf jf irhf hY ijs bfry BfeI kulbIr isMG bVfipMz aqy BfeI hrpfl isMG cImF CyqI hI ibafn jfrI krngy . iswK XUQ afÌ amrIkf vwloN iswK sMgqF aqy ÌrImFt gurduafrf sfihb dI pRbMDk kmytI dy AusfrU sihXog nfl, iswK kOm dy mhfn ÈhId BfeI hrijMdr isMG ijMdf, BfeI suKdyv isMG suwKf, BfeI byaMq isMG, BfeI sqvMq isMG, BfeI kyhr isMG aqy smUh ÈhId isMGF isMGxIaF dI Xfd ivc mnfey gey mhfn ÈhIdI joV myly smyN iswK sMgqF nfl Bry dIvfn hfl ivc ies ienfm bfry sUcnf jfrI kIqI geI ijs dI hfËr iswK sMgqF ny byhwd pRÈMsf kIqI . pMj guriswK bwicaF ƒ vjIÌy sYn ÌrFissko bya (blivMdrpfl isMG Éflsf) bIqy hÌqy aYqvfr vfly idn, Kflsf pMQ dy mhfn ÈhIdF pRqI krvfey smfgm ivwc iswK XUQ afÌ amrIkf vwloN iswK sMgqF ƒ dwisaf igaf ik jQybMdI ny, pVHfeI dy Kyqr ivc aihm sQfn hfsl krn vfly pMj guriswK bwicaF ƒ hr sfl pMj vjIÌy idwqy jfieaf krngy . pMj bicaF dI cox inrpwK aqy guxF qy aDfirq hovygI . mYNbrF ny sFJy ibafn ivc ikhf ik ieh vjIÌy iswK bicaF ivc pVfeI leI AuqÈfh aqy hOwslf pYdf krngy. ÈRomxI akflI dl (aMimRqsr) aqy sihXogI iswK jQybMdIaF vloN ÈRI akfl qKq sfihb imqI 19[10[2005 ƒ kIqI geI ardfs ismrnjIq isMG mfn, pRDfn, ÈRomxI akflI dl(aMimRqsr) zf: jgjIq isMG cOhfn, pRDfn, Kflsf rfj pfrtIawj imqI 19[10[2005 ƒ pMQ dI mhfn jQybMdI ÈRomxI akflI dl(aMimRqsr) aqy sihXogI iswK jQybMdIaF vloN ÈRI akfl qKq sfihb dy snmuwK pyÈ ho ky awgy ardfs krdy hF ik vfihgurU sfƒ iswKF ƒ iswK kOm dy aKOqI iswK afgUaF vloN ivsfry jf cuwky iswK kOm aqy pMjfb sUby dy msly ijvyN:- 1) jUn 1984 ƒ ÈRI drbfr sfihb ivwcoN iswK kOm df qoÈfKfnf, Dfrimk, siBafcfr, ieiqhfisk ivrsf ihMd hkUmq aqy ihMd POj vloN luitaf igaf sI. Ausƒ ihMd hkUmq qoN vfips duafAuxf leI. 2) 1984 dy iswK kqlyafm dy doÈIaF ƒ sËfvF idvfuAx leI . 3) iswK kOm ƒ afËfdI duafAux leI aqy pMjfb sUby dy hwkF leI jwdo-jihd krn leI. 4) pMjfbI boldy ielfky pMjfb ivwc muV Èfiml krvfAux leI. 5) cMzIgVH pMjfb ƒ duafAux leI 6) pMjfb df pfxIaF AuWqy pUrn kMtrol leI ijs nfl koeI vI qfkq sfzy pfxIaF dI ËbrI luwt nf kr sky. 7) ijmIdfrF dIaF ijxsF dy Bfa sUck aMk dy nfl imlfAuxf ijs nfl PslF df vfjb muwl iËmIdfrF ƒ iml sky aqy ijmIdfrF vloN kIqIaf jf rhIaF KudkuÈIaF ƒ roikaf jf sky aqy ijmIdfrF, pwCVIaF ÈRyxIaF aqy dilq vrgF dy sfry krËy muafP krfAux leI . 8) nfnkÈfhI kYlMzr aqy rihq mirafdf ƒ sfrI iswK kOm ivwc lfgU krvfAux leI . 9) iswKF ƒ gYr-kfƒnI qrIky nfl JUTy puils mukfbilaF ivwc mfrn vfly puils aPsrF ƒ sËfvF idlfAux leI. 10) JUTy puils mukfbly aqy JUTy kys bMd krvfAux leI. 11) 20-20 sflF qoN jylF ivwc bMd iswK nOjuafnF ƒ irhfa krvfAux leI. 12) iswK kOm ƒ ihMdUqvI soc coN bfhr kwZx leI. 13) dilq iswKF ƒ grIbI aqy Ëlflq BrI ijMdgI coN bfhr kwZ ky aqy brfbrqf df drjf idvfAux leI . 14) 3000000 byruËgfr nOjuafnF ƒ ruËgfr muhweIaf krvfAux leI . 15) pMjfb ivwc niÈaF, zrwgs ƒ bMd krvfAuxf ijnHF ƒ srkfr ny pUrI Kuwl idwqI hoeI hY . 16) lYNz mfPIey vloN srkfr dI Èih qy bIbIaF dI kIqI jFdI bypwqI aqy nËfiej kbiËaF ƒ bMd krvfAuxf ijs bfry nf qF srkfr aqy nf hI ivroDI iDr vfly boldy hn . 17) PrFs ivwc iswKF dI dsqfr df mslf hwl krvfAux leI . 18) pMjfb dy sfry ipMzF aqy ÈihrF ƒ ibjlI dI 24 GMty dI shUlq dyx leI . 19) pMjfb dIaF sVkF dI hflq jo bhuq BYVI ho cuwkI hY ƒ bxvfAux leI . . 20) pMjfb dy sfry skUlF ivwc muwK qOr qy mfq bolI pMjfbI Ëubfn dy nfl-nfl kMipAUtr, aMgryjI pVfAuxI qy lfgU krvfAuxI qF jo sfzI iswK kOm dI aglI pIVI vDIaf pV ilK ky afpxy hwkF pRqI sUJvfn ho sky. 21) hfeIkortF aqy suprIm kortF ivwc jwjF vloN irÈvq Kf ky idwqy jFdy glq jƒnI PYsilaF ƒ bMd krvfAuxf . 22) gurduafiraf ivwc iswKF ivruwD afr[aYs[aYs[ ƒ idqI jFdI POjI aslf tryinMg bMd krvfAux leI . 23) sfry qKqF dy jQydfrF ƒ ihMdUqv dy pRBfv aqy zr ivwcoN kwZky iswK kOm dI afjfdI aqy pUrn rihq mirafdf dI gwl krn leI. 24) gurduafiraf dIaF golkF dI huMdI luwt Ksuwt ƒ bMd krvfAux aqy gurduafiraf dy pRbMD ivwc af cuwkI igrfvt qy kuirqIaF nUUMM bMd krfAux leI . 25) aPsrÈfhI aqy isafsqdfnF vloN lokF dI kIqI jFdI luwt-Ksuwt qoN lokF ƒ bcfAux leI . 26) iPrkU ihMdUvfdI qfkqF vloN vfr-vfr Gwt-igxqIaF iKlfP kIqI jFdI dUÈxbfjI ƒ bMd krfAux leI. 27) ÈRI akfl qKq sfihb Aupr 1994 ivwc aMimRqsr aYlfnnfmy aqy 1992 ivwc buqrs GflI ƒ idwqy iswK kOm dy afËfdI pRsqfv Aupr pRkfÈ isMG bfdl aqy kYptn amirMdr isMG vloN dsqKq krky muwkr gey hn aqy ivDfn sBf ivwc hoeI vihs ivc iswKF dI afjfdI dy pihly jMg ƒ dihÈqgrdI df nfm dy idwqf hY .vfihgurU ienHF aKOqI afgUaF ƒ afpxy pihlF vfly stYNz qy kfiem rihx dI sumwq bKÈx . 28) ihMd aqy pfiksqfn vloN bxfey pRmfxU hiQafrF, ijnHF dI vrqoN nfl iswK kOm aqy sumwcy pMjfb dI qbfhI ho skdI hY ƒ Kqm krfAux leI sfƒ bl bKÈx.Auprokq sfry aijhy msly hn ijhnF ƒ iswK Drm dy aKoqI pMjfb dy afgUaF ny ihMduqv soc dy Qwly lwg ky afpxy suwK afrfm aqy kursIaF dy lflc kfrn iblkul hI Bulf idwqf hY . asIN vfihgurU awgy ardfs krdy hF ik Auh sfƒ iswK kOm aqy pMjfbIaF dy Auprokq msly hwl krvfAux dI ÈkqI qy rfjnIiqk iËMmyvfrI bKÈx qF jo asIN iswK kOm aqy pMjfb ƒ guru sfihb dy dwsy mfrg qy cwl ky iswK kOm dIaF cOkIaF, JMzy, buMgy, jugo-jug, atwl Drm kf jYkfr, Kflsf jI ky bolbfly aqy afjfdI df inwG idvf skIey. Bucfl pIVqF leI s[ mwlHI ny sMsd ivwc afvfj[ AuTfeI, dfnI dI rkm dugxI krn df smF vDfAux dI apIl Etfvf, (sqpfl isMG jOhl) - kYnyzf dy pihly dsqfrDfrI sMsdI skwqr s[ gurbKsL isMG mwlHI ny pfiksqfn, Bfrq aqy aPgfinsqfn ivwc 8 akqUbr ƒ afey Bucfl qoN pIVq hoey lokF leI sMsd ivwc afvfj[ AuTfeI hY. hfAUs afP kfmnjL ƒ sMboDn kridaF s[ mwlHI ny ikhf ik kyNdr srkfr vloN lokF dI dfn kIqI rkm dugxI krn dI imafd 26 akqUbr imQI geI hY pr pIVq KyqrF dI qRfsdI ƒ dyKidaF ieh imafd vDfeI jfxI cfhIdI hY. AunHF kOmFqrI sihXog mMqrI ƒ apIl kridaF ikhf ik Bucfl dI mfr hyT afey duKIaF dy drd ƒ smJidaF zflr-tU-zflr mYc krn dI imafd ivwc vfDf kIqf jfxf cfhIdf hY qF ik dfn vjoN af rhI mfieaf df Bucfl pIVqF ƒ vwD qoN vwD Pfiedf iml sky. AunHF ny ikhf ik kYnyzf pIVqF dI mdd krn dy smrwQ hY ijs krky srkfr ƒ bcfE aqy muV AusfrI dy kfrjF ivwc vwD qoN vwD ihwsf pfAuxf cfhIdf hY. 1993 qoN brYmlI-gor-mfltn hlky dy sMsd mYNbr s[ mwlHI ny hfAUs ƒ jfxkfrI idMidaF ikhf ik bIqy idnF ivwc Auh kYnyzIan pfiksqfnI aqy BfrqI BfeIcfry dy keI smfj syvkF aqy sMsQfvF ƒ iml ky pIVq KyqrF ivwc kIqy jf rhy rfhq kfrjF bfry jfxkfrI pRfpq kIqI hY. s[ mwlHI ny pfiksqfn irlIP aYNz izvYlpmYNt PFAUNzys[n, kYnyzIan irlIP PFAUNzysLn aqy brYNptn dy ielfhI pirvfr df nF lY ky sMsd ivwc pRsMsf kIqI. hor jfxkfrI leI tYlIPon : 416 895 3784 jF 613 992 9105 mrIjLF nUM hspqflLF dI vyitMg ilst cYWk krn dI shUlq dyx ivwc migMtI srkfr dI pihl kdmI vYWbsfeIt dI sQfpqI AuntfrIE dIaF ishq-syvfvF nUM ibhqr bxfAux leI aihm kdm trFto:- AuntfrIE dy pRImIar zfltn migMtI vwloN aijhy vYWbsfeIt df aYlfn kIqf igaf hY ijs rfhIN AuntfrIE invfsI pihlI vfr afpxy lfgly hspqflLF qoN ieh pqf lgf sikaf krngy ik AunHF dy ielfjL leI apvfieMtmYNt lYx vfsqy ikMnI ku AuzIk krnI pvygI. ies dy nflL hI mrIjL ieh vI pqf lgf sikaf krngy ik kI iksy dUsry hspqflL ivwc koeI jldI apvfieMtmYNt imlL skdI hY jF nhIN? ies sfeIt df aYlfn kridaF migMtI ny ikhf ik, “ieh pihlf mOkf hY ik AuntfrIE ivwc vyt tfeIm bfry jfxkfrI iekwTI kIqI jf rhI hY.” AunHF ikhf ik hux AuntfrIE dy lok Kud ies gwl df pqf lgf skxgy ik sUby Br ivwc vyt tfeIm nUM GtfAux leI kIqy jf rhy Xqn ikMny ku kfmXfb ho rhy hn. AunHF ieh vI ikhf ik ieh srkfr dy kMmF nUM lokF ivwc KolH ky ivKfAux, afpxI ijLMmyNvfrI inBfAux aqy jnqf dI syvf krn df ivlwKx sbUq hY. srkfr vwloN ‘Wait Time Strategy’ aDIn sQfipq kIqy gey vYWbsfeIt (www.health.gov.on.ca) `qy jf ky “Wait Times” vflLf ilMk kilwk krn qoN bfad hux afm ivakqI ieh pqf lgf sikaf krygf ik awKF, kYNsr, goizaF/ cUilLaF jF kuJ iewk idlL dy aprYsLnF leI jF MRI aqy CT skYn leI mrIjLF nUM ikMny ku smyN dI AuzIk krnI pY rhI hY. Wait times bfry jfxkfrI ivDf, hspqflF aqy ishq-syvfvF pRdfn krn vflLy lokl adfiraF dy afDfr `qy idwqI geI hY jo ik julfeI 2005 ivwc iekwTy kIqy gey aMkiVaF nflL sLurU huMdI hY. ieh jfxkfrI inrMqr apzyt kIqI jfieaf krygI. mfhrF df kihxf hY ik ies jfxkfrI dy afDfr `qy mrIjL iksy Gwt AuzIk vflLy hspqflL ivwc afpxf ielfjL krvfAux bfry afpxy zfktr nflL msLvrf kr sikaf krngy. AuntfrIE ivwc Wait times bfry jfxkfrI muhweIaf krn leI ies vYWbsfeIt nUM pihlf kdm dwisaf jf irhf hY. ieh kdm srkfr dI Aus Xojnf df ihwsf hY ijs aDIn srkfr ny ies AuzIk dy smyN nUM GtfAux leI hyT ilKy nukiqaF nUM lfgU krnf hY: ·CT skYn dy tYstF ivwc 8% vfDf ·kYNsr dy apRysLnF ivwc 11% vfDf ·awKF dy apRysLnF ivwc 16% vfDf ·idl dI bImfrI dy apRysLnF ivwc 17% vfDf ·goizaF aqy cUilLaF dy apRysLnF ivwc 28% vfDf ·MRI tYWstF ivwc 42% vfDfsrkfr dy ies aYlfn bfry afpxy ivcfrF df pRgtfvf kridaF brYNptn vYWst-imsIsfgf hlky qoN mYNbr sUbfeI pfrlImYNt, ivwk iZwloN, ny ikhf ik, “ikwQy iewk sfl pihlF srkfr nUM ies bfry koeI jfxkfrI nhIN sI ik AuntfrIE ivwc muwK bImfrIaF dy ielfjL leI mrIjLF nUM ikMnI ku AuzIk df sfhmxf krnf pY irhf hY aqy ikwQy hux hr sLihrI nUM Kud hI ieh jfxkfrI hfsl kr skx dI shUlq idwqI jf rhI hY.” AunHF ikhf ik hux AuntfrIE dy lok ies gwl df aMdfjLf lf skxgy ik migMtI srkfr ishq-syvfvF bfry kIqy gey afpxy cox-vfaidaF nUM inBfAux leI ikMnI ku sPLlqf nflL kMm kr rhI hY. vYWbsfeIt bfry ‘Wait Time Strategy’ dy lIz zfktr, zf[ aYln hzsn, df kihxf hY ik vyt tfeIm nUM prKx leI aqy ibhqrI dI loV vflLy KyqrF dI sLnfKq leI ieh bhuq hI vDIaf PYslf hY. AunHF ikhf ik ies vYWbsfeIt dI sQfpnf AuntfrIE ivwcoN vyt tfeIm nUM Gtf ky muwK ishq-syvfvF nUM afsfn bxfAux leI apxfeI jf rhI vwzy pwDr dI nIqI df hI ihwsf hY. ivwk iZwloN ny ikhf ik, “ies smyN AuntfrIE ivwcoN vyt tfeIm CyqI qoN CyqI Gtfey jfx dI loV hY. ieh vYWbsfeIt shI idsLF vwl cuwikaf igaf bhuq hI mhwqvpUrn kdm hY—AuntfrIE invfsIaF nUM vDIaf ishq-syvfvF pRdfn krn leI aqy AuWqm jIvn dI pRfpqI leI cuwikaf igaf kdm” migMtI srkfr df kihxf hY ik Auh afpxy cox-vfady nUM pUrf krky ishq-syvfvF sbMDI afpxI iqMn-nukfqI Xojnf nUM pUiraF krn dI koissLL kr rhI hY: AuntfrIE dy lokF nUM ishqmMd rwKxf, ielfjL leI AuzIk df smF GtfAuxf aqy zfktrF aqy nrsF dIaF syvfvF nUM hfsl krnf afsfn bxfAuxf. brYNptn dy prfiemrI skUlF ivwc bwicaF dI sPLlqf ivwc suDfr brYNptn:- “ipCly do sflF qoN AuntfrIE dy prfiemrI skUlF dy bwicaF dI pVHfeI ivwc ho irhf suDfr ies gwl dI hfmI Brdf hY ik AuntfrIE srkfr ivwidaf sbMDI afpxy insLfny vwl vD rhI hY pr ies nUM pRfpq krn leI bhuq sfry cYlYNjF df sfhmxf krnf ajy bfkI hY.” “aYjUkysLn kuafiltI aYNz akfAUNtyibltI aOiPs” vwloN rlIjL kIqy gey qIsrI aqy CyvIN jmfq dy bwicaF dy nqIijaF bfry afpxf Auprokq pRqI krn jLfhr kridaF brYNptn vYWst-imsIsfgf hlky qoN mYNbr AuntfrIE sUbfeI pfrlImYNt,ivwk iZwloN, ny ikhf ik Auh AuntfrIE dy ividafrQIaF, aiDafpkF, ividak adfiraF nflL sbMDq kfimaF, ipRMsIplF, skUl borzF aqy mfipaF nUM ies gwl dI vDfeI dyxf cfhuMdy hn ik 12 sfl dI Aumr qwk hr bwcy dy AuWc pwDr dI pVHfeI hfsl krn dy insLfny ivwc lgfqfr suDfr df trYNz njLr af irhf hY. rlIjL kIqy gey nqIijaF anusfr, pIl skUl borz dy qIsrI klfs dy bwicaF dy sfl 2003-04 dy nqIijaF muqfibk pVHn ivwc 57%, ilKx ivwc 61% aqy ihsfb ivwc 69% bwicaF ny imQy gey sUbfeI imafr qwk jF Aus qoN vwD nMbr pRfpq kIqy sn jdik sfl 2004-05 ivwc pVHfeI ivwc 57% ilKx ivwc 63% aqy ihsfb ivwc 67% bwicaF ny ies imafr dI hwd nUM pfr kIqf. iesy qrHF hI CyvIN jmfq dy bwicaF ivwcoN sfl 2003-04 ivwc pVHn ivwc 60%, ilKx ivwc 56% aqy ihsfb ivwc 59% bwcy ividak imafr dI Gwto-Gwt sImf nUM pfr kr sky jdik sfl 2004-05 ivwc ieh igxqI kRmvfr 62%, 61% aqy 59% ho geI. pIl dy kYQoilk skUlF dy bwicaF dy ienHF nqIijaF anusfr, qIsrI jmfq dy bwicaF ivwcoN 52%, 63% aqy 61% ny sfl 2003-04 ivwc kfmXfbI hfsl kIqI jdik sfl 2004-05 ivwc ieh igxqI vD ky 58%, 65% aqy 63% ho geI. iesy qrHF hI CyvIN jmfq dy sfl 2003-04 dy 58%, 58% aqy 54% dy nqIijaF dy mukfbly sfl 2004-05 ivwc ieh nqIjy kRmvfr 65%,63% aqy 58% rhy. migMtI srkfr vwloN sfl 2008 qwk 75% bwicaF nUM pVHfeI dy imafr dI ies hwd qoN awgy iljfx df tIcf imiQaf igaf hY. ienHF nqIijaF pRqI afpxy ivcfr idMidaF ivwidaf mMqrI ijrfrz kYnyzI ny ikhf ik, “BfvyN asIN shI idsLf vwl jf rhy hF pr asIN ieh vI jfxdy hF ik hr sfl vwzI pRfpqI nUM brkrfr rwKxf musLkl huMdf jfvygf ikAuNik kfmXfbI hfsl krn leI vwD loVvMd bwicaF vwl vDyry iDafn dyx dI loV pvygI.” AunHF ikhf ik ieh pihlI vfr hoieaf hY ik srkfr vwloN skUl borzF nflL imlL ky sUbfeI pwDr `qy lfmbwD qrIky nflL ividafrQIaF dI kfmXfbI nUM XkInI bxfAux leI Xqn kIqy gey hn. AunHF ikhf ik asIN sfry imlL ky afpxy hunr aqy lgn sdkf ividafrQIaF nUM kfmXfb krn ivwc pUrI vfh lfvFgy. AuntfrIE dy prfiemrI skUlF dy 1[1 imlIan ividafrQIaF vwl ivakqIgq qOr ‘qy iDafn dyx leI migMtI srkfr vwloN “aYvrI cfielz strYtjI” lfgU kIqI geI hY qF ik klfsF df sfeIjL Gtfieaf jf sky, aiDafpkF dI isKlfeI nUM ibhqr bxfieaf jf sky, skUlF leI ivwidaf dy vwD sroq muhweIaf kIqy jf skx aqy skUlF drimafn qflmyl vDfieaf jf sky. sfl 2004-05 dy imlLy nqIijaF qoN ieh gwl sfbq huMdI hY ik qIsrI aqy CyvIN jmfq dy 62% ividafrQI AuntfrIE dy imQy gey ividak imafr dI lfeIn nUM pfr krdy hn jo ik sfl 2002-03 dy 54% aqy ipCly sfl dy 58% nqIijaF dy mukfbly kfPI vDIaf nqIjf hY. ienHF jmqF dy nqIjaF anusfr, lVikaF aqy lVkIaF dy nqIijaF ivclf PLrk vI Gtdf jf irhf hY. srkfr ies gwl pRqI vI sucyq hY ik bwicaF dy kfmXfbI hfsl krn ivwc af rhIaF aVcnF nUM dUr krn leI ajy bhuq sfrf kMm kIqy jfx dI loV hY. |
|||||||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com Here We Grow Again |
||||||||||||||||