|
akqUbr
31, 2005,
ipClIaF sfrIaF KbrF
gUrU nfnk rIlIP PMz rfhq tIm
dy 6 nvMbr idn aYqvfr nMU kYnyzf qoN rvfnf hox dI sMBfvnf
brYNptn– gurU
nfnk rIlIP PMz rfhq tIm 6 nvMbr nMU pfiksqfn aqy Bfrq nMU rvfnf ho
skdI hY. vwK vwK sLihrF qoN ies tIm dy mYNbr trFto puwj rhy hn.
aYqvfr nMU ieh mYNbr iewk sMKyp ijhy smfgm qoN bfad eyarport nMU
rvfnf ho jfxgy. trFto qoN AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl dy cyarmYn sR[
hrbMs isMG jMzflI dI agvfhI hyT 5 mYNbr jf rhy hn. ies qon ielfvf do
mFtrIal qoN 2 kYlgrI qoN aqy iewk mYNbr vYnkUvr qoN ies rfhq tIm
ivwc sLfml hovygf. ieh tIm Bfrq jf ky KrIdoProKq krygI aqy kuwJ ku
idnF ivwc hI ieh vfGf bfrzrf rfhIN pfiksqfn ivwc dfKl ho ky Kud
pRBfivq ielfikaF ivwc jf ky rfhq vMzygI. ies tIm nfl bfbf syvf isMG
KzUr sfihb vfly jfxgy. ijafdfqr kMbl aqy tYtF dI loV nMU muwK
rwKidaF smfn KrIidaf jfvygf.
EntYrIE srkfr vloN sfbkf
POjIaF (vYtrnjL) df snmfn
kueInjL
pfrk – ijEN hI irmYNmbrs zya nyVy af irhf hY, EntYrIE srkfr ny
vYtrnjL (sfbkf POjIaF) nUM snmfnq krn df PYslf kIqf hY. ieh gwl
trFsportysLn mMqrI hirMdr qwKr ny iek ibafn ivc dwsI.
“sfbkf POjIaF dIaF spYsLl lfeIsYNs plytF sfnUM sfrf sfl
ienF bhfdr mrdF aqy aOrqF dy sfzy isr krjL df cyqf idvfAuNdIaF
rihMdIaF hn,” qwKr ny ikhf. “ijEN ijEN smF bIqdf jFdf hY, ieh hor
jrUrI hY ik asIN nvINaF pIVIaF nUM sfbkf POjIaF dIaF kurbfnIaF aqy
AunF dI dyx bfry Xfd idlvfAuNdy
rhIey. ieh ivsLysL plyt dysL dI syvf
krn vfilaF nUM sLrDFjlI hovygI.”
2005 ivc irmYNbrYNs zya dI hor ivsLysLqf hY ikAuNik kYnyzf
srkfr ny ies sfl nUM XIar afP dI vYtrnjL (sfbkf POjIaF df sfl)
aYlfinaf hY. ies sfl kYnyzIan POjIaF vloN nIdrlYNz nUM ajLfd krvfAux
dI aqy dUjI sMsfr jMg dy Kfqmy dI 60vIN vryHgMZ vI hY.
sfbkf POjIaF dI plyt Aupr iek pOpI dy Puwl dI Poty hovygI
ijs Qwly “vYtrn” iliKaf hovygf. ieh plyt kYnyzIan POj, alfeIz POj,
mrcYNt nyvI jF PYrI kmFz ivc syvf krn vfly sfbkf POjIaF nUM iml
skygI. jo hfly POj ivc hI hn jF ijnF ny Gwto Gwt iqMn sfl syvf
mukMml kr leI hY, Auh vI ieh plyt lY skxgy. ijnF mrdF aqy aOrqF ny
kYnyzIan POj, sMXukq rfsLtrI POj, jF afr[ sI[ aYm[ pI[ vloN sLFqI
sYnf ivc izAUtI inBfeI hY, ieh plyt hfsl kr skxgy.
sfbkf POjIaF dIaF syvfvF nUM muwK rwKidaF ieh PYslf vI
ilaf igaf hY ik Auh ibnf iksy PIs dy afpxIaF mOjUdF plytF nvIN plyt
ivc qbdIl krvf skdy hn. rfiel kYnyzIan lIjn vloN AunF dI sLnfKq cYk
krn leI $5 dI PIs leI jfeygI. nvMbr 2003 qoN lY ky hux qIk 16,000
plytF jfrI kIqIaF jf cuwkIaF hn. vYtrn plyt EntYrIE zrfeIvrF nUM
AuplbD 49 grfiPk plytF ivcoN iek hY.
zf[ rUbI Zwlf
vwloN rfhq smgrI musilm BfeIcfry dy spurd kIqI geI.
brYNptn:
29 akqUbr idn
sLnIvfr nUM 114 kYnyzI roz sfAUQ brYNptn ivwc siQq ivlyj afPL
ieMzIaf `qy brYNptn-spirMgzyl dI mYNbr pfrlImYNt zf[ rUbI Zwlf vwloN
ipCly do
ku hPiqaF ivwc, pfiksqfn ivwc afey Bucfl dy pIVqF leI iekwTf kIqf
igaf sfmfn jfmy ieslfmIaf dy mOlfnf kfism afjLmI dy spurd kIqf igaf.
pfiksqfn ivwc ies kudrqI afPLq dy afAux qoN qurMq bfad zf[ Zwlf
vwloN ies rfhq dy kMm leI Xqn sLurU kIqy gey sn. do ku hPLiqaF ivwc
hI brYNptn
vfsIaF
ny afpxI dirafidlI df sbUq idMidaF do trwk lozF dy brfbr dIaF
dvfeIaF, kwpVy, tYNt aqy hor bhuq sfrf sfmfn iekwTf kr idwqf.
sLnIvfr nUM hoey smfgm ivwc mIzIaf vI vwzI igxqI ivwc phuMicaf
hoieaf sI. ies mOky bolidaF zf[ rUbI Zwlf ny ikhf ik mYN brYNptn
vfsIaF dy ies huMgfry leI hmysLF AuhnF dI irxI rhFgI ijhnF ny
pfiksqfn ivwc afPLq jLdf BYx BrfvF leI ieMnI KuwlidlI idKfeI hY.
AuhnF ny ivlyjL afPL ieMzIaf dy dlbIr isMG kQUrIaf df ivsLysL DMnvfd
kIqf ijhnF ny ibnF iksy iJjk ies nyk kMm leI afpxI QF vrqn leI
rjLfmMdI idwqI aqy hr rojL sLFm nUM sfrf sfmfn iekwTf krky vyar
hfAus qwk phuMcfAUx df kMm vI AuhnF afpxy ijMmy ilaf. iesy qrF
iesLrq nsIm aqy AuhnF dy pqI qfirk nsIm df vI AuhnF dy Auwdm leI,
zf[ Zwlf vwloN ivsLys DMnvfd kIqf igaf.
kfism
afjLmI ny zf[ Zwlf df DMnvfd kridaF ikhf ik awj dosqI aqy BfeIcfry
dI iewk nvIN imsfl kfiem hoeI hY. ijs qrF BfrI mUl dI ies aYm[pI[ ny
pfiksqfnI lokF leI mwdd df ieMqjLfm kIqf hY Auh vfikaf hI kfibly
qfrIPL hY. musilm BfeIcfrf zf[ Zwlf dI ies koisLsL nUM kdI vI nhIN
Buwlygf aqy hr mwdd vyly AuhnF dI bFh bxygf.
ies
smfgm qoN pihlF spirMgzyl dy sInIar bjurgF ny afpxy qOr `qy Auwdm
krky 2200 zflr dI rkm iewkqr krky rYz krfs nUM pfiksqfn vfsqy idwqI.
ies mOky zf[ rUbI Zwlf aqy kOMslr gfrint mYinMg vI mOjUd sn.

mnuwKI
aiDkfrf dI ikqfb ayYmstrzm dy puils afPIsr ƒ Byt kIqI
ayYmstrzm: 23
akqUbr 2005 ƒ ƒ gurU nfnk gurdvfrf aymstrzm dy nvyN KrIdy gurdvfrf
sfihb df AudGftn hoieaf .Aus smy srkfrI numfiedy vI phUMcy hoey sn
.gurdvfrf sfihb df sivDfn rijstr krn vflf notfirs vI Kfs qOr AuWpr
phUMicaf hoieaf sI Ausny afpxy sMKyp BfÈx ivwc ikhf ky ieh jo sivDfn
gurdvfrf sihb df bixaf hY iesƒ kfgjF ivwc hI bMd nhI rwKxf, ies dy
awKr-awKr ƒ lfgU krnf hY.ies AuWpr pUrI qrF sMgqf nuM aqy pRbMDkf
nuM aml krnf cfhIdf hY. Aus smy aYmstrzm Èihr dy puils pRogrfm
mYnyjr sRI mfn ilAu ivldy vI Kfs qor AuWpr phUMcy hoey sn.Ausny ny
vI bhuq hI pRBfvÈflI Èbd iswK kOm dy nF khy. Ausny ikhf ky asI pUry
imlvrqn nfl Èihr ivwc kMm krdy hF. bhuq hI KuÈI Bry mfhol ivwc sRI
mfn ilAu sMgqF ƒ iml rhy sn. bwicaF nfl Auhnf ny Potoaf vI
iKcvfeIaf.bfad ivwc bYT ky sRI mfn ilAu ƒ iswK kOm AuWpr vfpry duKfq
bfry BfeI crn isMG, BfeI hrjIq isMG, BfeI jsvMq isMG, BfeI jiqMdr
isMG, bfeI blkIrq isMG ny gwl bfq rfhI cfnxf pfieaF aqy Ausy smy
pMjfb dy duKFq bfry lfierË Pfr ihmAumn rfeIts ieMtnYsnl dI ikqfb
(Genesis of state Terrorism in Punjab)
dI ikqfb iswK
kimAuintI bYnyluks aqy pMjfb rfeIts afrgynfeIjyÈn bYnyluks vlo idwqI
geI. Auh bhUq KuÈ sn.sfry pRogrfm ivwc iewk Gft bhuq hI mihsUs hoeI
jo ky koeI vI ivdvfn iews pRogrfm ivwc nhI phuMicaf nF hI iksy vI
iswK bulfry ny sMgqF ivwc gurU Gr dy mhwqv bfry cfnxf pfieaf.gurU ky
lMgr atuwt vrqy.
bIbI
jgIr kOr vwloN sR[ kuldIp isMG dI mOq `qy zUMGf duwK ÈRomxI kmytI dy
dÌqr bMd kr idwqy gey.
aMimRqsr, 31
akqUbr : ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dI pRDfn bIbI jgIr kOr ny sR[
kuldIp isMG cwk mkyrIaF, mYNbr ÈRomxI kmytI dI hwiqaf dI Ëordfr ÈbdF
ivc inKyDI kIqI hY aqy srkfr qoN kfqlF ƒ qurMq igRÌqfr kr ky sÉq sËf
dyx dI mMg kIqI hY. AunHF ny sR[ kuldIp isMG dI mOq `qy zUMGf duwK
pRgt kIqf hY aqy ies ƒ iswK kOm leI bhuq vwzf Gftf krfr idwqf hY.
awj
ieQoN ËfrI iek ibafn ivc AunHF ny ikhf sR[ kuldIp isMG iek nOjvfn
akflI afgU sI jo iswK pMQ dI cVHdI klf leI pMQk srgrmIaF ivc vD-cVH
ky ihwsf lYNdy sn. Auh XUQ akflI dl dy iek inDVk afgU sn aqy iËlHf
akflI jQf huiÈafrpur dy pRDfn rhy. mfrkIt kmytI mukyrIaF dy vfeIs
cyarmYn dy ahudy `qy rhy. Auh iswK Drm dy pRcfr `c srgrm sn aqy
niÈaF dy vrqfry aqy piqqpuxy iKlÌ zt ky kfrj krdy rhy sn.
sR[
kuldIp isMG dy qur jfx `qy ÈRomxI kmytI dy smUMh mulfËmF ny Èok sBf
kr ky ÈRomxI kmytI dy sfry dÌqr siqkfr vjoN bMd kr idwqy.
iewQy puwjIaF ÉbrF anusfr sR[ kuldIp isMG df awj AunHF dy ipMz aMiqm
sskfr kIqf igaf. AunHF dy byty hrmnjIq isMG aqy gurmnpRIq isMG ny
icqf ƒ agnI idKfeI.ies qoN pihlF AunHF dI imRqk dyh qy ÈRomxI kmytI
dI pRDfn bIbI jgIr kOr, sRI drbfr sfihb dy gRMQI igafnI jgqfr isMG,
qÉq sRI kysgVH sfihb dy jQydfr igafnI qrlocn isMG ÈRomxI akflI dl
vwloN sR[ dljIq isMG cImf vwloN duÈfly Byt kIqy gey. AunHF dy aMiqm
Xfqrf ivc sR[ virMdr isMG bfjvf aYWm[pI[, mYNbrn ÈRomxI kmytI,
hrijMdr isMG DfmI, sR[ idlbfg isMG pTfnkot, sR[ hrsuirMdr isMG igwl,
sR[ muKiqafr isMG tFzf, sR[ blbIr isMG kurflf, sR[ BgvMq isMG
hrdoQlf, sR[ idlbfg isMG puVYn, sR[ jgIr isMG ihmfcl, ÈRomxI kmytI
dy skwqr sR[ idlmyG isMG qy sR[ hrbyaMq isMG, pRDfn sfihb dy inwjI
shfiek sR[ hrjIq isMG, aYzIÈnl skwqr sR[ joigMdr isMG, sR[ blvMq
isMG pwtI, mIq skwqr sR[ rUp isMG, pRiswD iswK ivdvfn pRoPYsr hrbMs
isMG bolInf, iËlHf pRDfn sivMdr isMG Tykydfr, sR[ jsjIq isMG iQafVf
mYNbr pI[ey[sI[ qoN ielfvf hËfrF nËdIkI, irÈqydfrF qoN ielfvf ielfky
dy pqvMqy swjx qy invfsI Èfml sn. sR[ kuldIp isMG dI Xfd ivc 8 nvMbr
ƒ sRI aKMz pfT dy Bog AuprMq aMiqm ardfs hoeygI.
sR[
ismnrjIq isMG mfn qy lgfeIaF ÈrqF dI inMdf sbMDI XU[ aYn[A ƒ apIl
kfvYNtrI-
ÈRomxI akflI dl aMimRqsr dy pRDfn aqy sfbkf mYNbr pfrlImYNt sR,
ismrnjIq isMG mfn qy hfeIkort vloN lgfeIaF srqF ihMdUqvI soc df
pRgtfvf aqy BfrqI lokqMqr df jnfËf hY . ijs ƒ ajfdI psMd iswK brdfÈq
nhIN kr skdy . pfrtI dy jnrl skwqr sR, lviÈMdr isMG zwlyvfl vloN ies
dI sKq inKyDI kridaF sMXukq rfÈtr ƒ apIl kIqI geI ik Auh Bfrq ivwc
iswKF qy ho rhy pwKpfqI julmF DwikaF aqy dubylqf iKlfP srkfr qy dbfa
pfvy .Aukq qfjf Gtnf BfrqI inaFiek pRxflI df pwKpfqI rvweIaf pRgt
krdI hY ijwQy inaFiek pRxflI hI pwKpfqI hovy AuWQy dyÈ dy Gwt igxqI
kOmF nfgirkF dy jIvx dI koeI surwiKaf nhIN ho skdI . ijkrXog hY ik
sR, ismrnjIq isMG mfn ƒ amrIkf dy iswKF vloN gurU nfnk dyv jI mhfrfj
dy gurpurb sbMDI hox vfly smfgmF qy swidaf igaf sI pr pMjfb hirafxf
hfeIkort vloN AuhnF ƒ ÈrqF sihq ivdyÈ jfx dI afigaf idwqI geI hY jo
ik sR, mfn ny apRvfn kridaF ajfd mfniskqf df pRgtfvf kIqf hY .ÈRomxI
akflI dl aMimRqsr XU ,ky vloN sR, mfn dy Aukq stYNz dI zwt ky pRsMsf
kIqI geI aqy ajfd iswK rfj leI sMGrÈ afKrI plF qwk jfrI rwKx df pRx
duhrfieaf igaf .ihMdUqvI nyqf pRvIn qogVIaf agr muslmfnF dy iKlfP
ibafn dyvy aqy ieQoN qwk afK dyvy ik AuhnF df supnf pfiksqfn df
nfmoN inÈfn imtfAuxf hY ,vfjpfeI , azvfnI aqy sudrÈn vrgy bfbrI
msijd dI jgfh rfm mMdr bxfAux dy kfrnfmy krn qF AuhnF iKlfP koeI
mkuwdmf ikAuWN nhIN kIqf jFdf . ihMdUqvI soc aqy soc dy smrQkF ƒ kMD
qy iliKaf pVn leI afiKaf igaf ik ies vkq sR, mfn hI aMqrfÈtrI pwDr
dy iswK afgU hn jo dunIaF Br dI rfjnIqI dy hfxI hn . ijhnF ƒ ivdyÈF
ivwc vsdy iswK qlvfrF dI CFa aqy sony dy qIrF golz mYzlF nfl snmfn
idMdy hn .
ÈRomxI kmytI
ny pfiksqfn ivwc BUcfl pIVqF leI rfhq smwgrI dy Cy trwk Byjy
aMimRqsr,
27 akqUbr -ÈRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI ny awj pfiksqfn ivwc BUcfl
pIVq pirvfrF leI rfhq smwgrI dy Cy trwk pfiksqfn Byjy. ÈRomxI kmytI
dI pRDfn bIbI jgIr kOr ny ieh rfhq smwgrI vfhgf srhwd cYWk post dI
jIro lfeIn ivKy pfiksqfn dy pRDfn mMqrI dy kYbint sYktrI sRI ÈbUr
mlk ƒ sONpy. sRI mlk ny bIbI jI ƒ PuwlF df guldsqf Byt krky AunHF df
svfgq kIqf. AunHF nfl pfiksqfn srkfr dy hor aiDkfrI aqy iËlHf lfhOr
dy keI pRmuwK aPsr srhwd ivKy afey sn.
bIbI
jI ny ikhf ik quhfzy dyÈ Auqy bVI ibbqf afeI hY aqy lwKF hI lok
kudrq dI kropI df iÈkfr hoey hn. AunHF ikhf asIN quhfzy duwK ivc
ÈrIk ho ky ieh duwK vzfAuNdy hF. afpxy vwloN asIN rfhq smwgrI ijs
ivwc pMj hËfr kMbl do hËfr tYNt aqy iqMn tn pfrly ibskutF dy pYkt
Byjy hn. jykr hor rfhq smwgrI cfhIdI hovy qF hor Byj idaFgy. sRI mlk
ny pfiksqfn srkfr vwloN ÈRomxI kmytI aqy smuwcI iswK kOm df DMnvfd
kridaF ikhf ik qusI ibnF afiKaf hI ieqnI rfhq smwgrI Byj idwqI hY.
ijs leI quhfzy bhuq hI Èukr guËfr hF.awlf ieh Byt kbUl kry.
ies
qoN pihlF bIbI jI ny atfrI ivKy rfhq smwgrI nfl Bry 6 trwkF ƒ JMzI
idKf ky PlYg afP kIqf. ies mOky qy hornF qoN ibnF akflI ivDfiek sR[
gulËfr isMG rxIky qy sR[ hrmIq isMG sMDU, mYNbrn ÈRomxI kmytI jQydfr
suwcf isMG lMgfh, s[ sivMdr isMG doblIaf, s[ lfB isMG bfGf purfxf,
s[ divMdr isMG cImF, s[ gurmyl isMG sMgovfl, Drm pRcfr kmytI dy
mYNbr s[ hrdlbIr isMG Èfh, ÈRomxI kmytI dy skwqr s[ dlmyG isMG qy s[
hrbyaMq isMG, pRDfn sfihb dy inwjI shfiek s[ hrjIq isMG, afnryrI
skwqr pRoPYsr hrbMs isMG bolInf, pRYWs skwqr s[ svrn isMG joÈ hfËr
sn.

amirMdr isMG pMjfb
df sB qoN inkMmf muwK mMqrI : mfn
ropV :- kYptn amirMdrisMG pMjfb dy ieiqhfs df sB qo inkMmf
muwK mMqrI hY| ieh sLbd akflI dl aMimRqsr dy pRDfn ismrnjIq isMG mfn
ny awj pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF khy| Auh awj pfrtI dy ijlHf jQydfr
Bfg isMG surqfrpur dy Gr pwqrkfrF nfl gwlbfq kr rhy sn|
ismrnjIq isMG mfn ny ikhf ik kYptn amirMdr isMG ny afm lokF dy duwK
suwK df koeI iKafl nhIN hY| ivDfnsBf ivc awqvfd qy hoeI bihs sbMDI
AunHF ikhf ik ieh bihs ihMdUaF nUM KusL krn leI kIqI geI sI ik AunHF
sfhmxy ieh iswD kIqf jf sky ik ipwCly smyN ivc awqvfd leI vwK vwK
akflI dl ijMmyvfr hn| AunHF ikhf ik akflI dl bfdl dy pRDfn pRkfsL
isMG bfdl jfxbuwJ ky pUrI iqafrI nfl ies bihs leI nhIN gey sn| awj
akflI dl(bfdl) dI pfrtI smfpqI dI kgfr qy hY| ies dI vfgzor suKbIr
bfdl, suirMdr kOr bfdl, afdysL pRqfp isMG kYroN, ibkrmjIq isMG
mjITIaF vrgy lokF dy hwQ ivc af geI hY| pfrtI leI kurbfnIaf krn vfly
pfrtI vrkrF dI koeI puwC nhIN rhI|
pMjfb dI amn kfnUMn dI siQqI qy itwpxI kridaF AunHF ikhf ik lgfqfr
ho rhy kql, luwtmfr, corI zkYqI aqy blfqkfr dIaF GtnfvF qoN ieh pqf
lwgdf hY ik sUby ivc hux kfnUMn nfm dI koeI cIjL nhI hY| nvF gfAU
aqy zwzU mfjrf vrgIaF GtnfvF rojL vfpr rhIaF hn|
ies mOky AunFH dy nfl ijlHf, jQydfr Bfg isMG surqfrpur, kuldIp isMG
Bfgovfl, gurivMdr isMG jwgI, bhfdr isMG syLKUpurf vI hfjLr sn|

swqf dy lflc ‘c pMjfb kFgrs iksfnF vwl muVI
cMzIgVH :- pMjfb ivc ivDfnsBf coxF nUM muwK rwK ky kFgrs dI
lIzrisLp iksfnF qy afpxf iDafn vDyry kyNdirq krn lwgI hY| rfj ivc
muwK ivroDI iDr sRomxI akflI dl df afDfr mMnI jfx vflI iksfnI qy
kFgrs pfrtI ny vI hux afpxIaF njLrF itkfeIaF hoeIaF hn aqy ies qrHF
rfj dIaF dovyN muwK iDrF iek hI Drfql qy lVfeI lV rhIaF hn|
pMjfb kFgrs dy pRDfn sLmsLyr isMG dUloN dIvflI qoN bfad nvMbr dy
pihly hPqy akflI dl df gVH mMny jFdy mflvf Kyqr ivc mIitMgF df
islislf surU kr rhy hn| ipwClI ivDfnsBf cox ivc bysLwk kFgrs ny
afpxI hkUmq kfiem kr leI sI pr ies ivc koeI do rfie nhIN hY iok
mflvf ivc hfkm iDr nUM koeI Kfs huMgfrf nhIN imilaf sI| bysLwk
ipwClI cox ivc mflvy ivcoN hI muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG, izptI
muwK mMqrI bIbI rijMdr kOr BwTl aqy ivwq mMqrI suirMdr isMglf smyq
pfrtI dy keI sInIar nyqf ijwq ky afey hn| pr mflvy ny akflI dl nUM
iek vwzI iDr vjoN ivDfnsBf ivc phuMcfAux ivc mdd kIqI| pfrtI pRDfn
sRI dUloN ny ienFH ijLilHaF ivc pfrtI nUM mjLbUq krn leI hyTlI pwDr
qwk srgrmI krn df pRogrfm bxfieaf hY|
sRI dUloN 5 nvMbr nUM biTMzf jf rhy hn aqy agly idn 6 nvMbr nUM
mfnsf mIitMg krngy| pfrtI nyqf ny iesy qrHF mflvy dy bfkI ijLilHaF
ivc vI jfx df pRogrfm bxfieaf hY| pfrtI vwloN ieh smiJaf jf irhf hY
ik mflvy ivc akflI dl nUM twkr dyx leI kFgrs pfrtI nUM vwD srgrm hox
dI loV hY|
kFgrs lIzrisLp dy njLdIkI hlikaF df kihxf hY ik cfhy kFgrs srkfr ny
iksfnF dy nfl nfl dilqF leI ibjlI 200 XUint muPq dyx dI shUlq vI
idwqI hY pr KyqI leI muPq ibjlI dy ky qF iswDy qOr qy iksfnF df mn
ijwqx df Auprflf kIqf hY| ies nfl akflI dl koloN muPq ibjlI dx df
muwdf vI iKsk igaf hY hFlfik cMzIgVH ivc kFgrsI muwK mMqrIaF dy
sMmyln ivc pRDfn mMqrI ny muPq ibjlI dyx df ivroD kIqf sI pr bfad
ivc muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG ny swpsLt kr idqf ik pMjfb ivc
iksfnI leI muPq ibjlI dI shUlq jfrI rhygI| rfj ivc ies sIjLn ivc
iksfnI leI Jony dI KrId ivc bdrMg dfixaF kfrn musLkl af geI sI pr
pMjfb srkfr ny PorI ies leI sLrqF nrm krvf leIaF| bysLwk iksfnI leI
musLkl qF iPr vI bxI rhI pr iksfnI nUM ies irafieq nfl hI qkVI rfhq
vI iml geI|
pMjfb ivc ipwCly keI sflF qoN gMny dI kImq ivc vfDf nf hox kfrn gMnf
Auqpfdk iksfn inrfsL sn aqy gMny dI KyqI hyT rkbf vI Gwt igaf sI|
ies nfl sihkfrI Kyqr dIaF KMz imwlF vI pRBfivq hoeIaF aqy keI imwlF
qF qbfhI dy iknfry puwj geIaF| hux gMny dI kImq ivc 15 rupey pRqI
kuieMtl df vfDf hox nfl gMnf AuqpfdkF nUM lMmy smyN bfad rfhq imlI
hY| ajy gMny dI bkfieaf rkm leI qF iksfn pRysLfn hY pr kImq dy vfDy
nfl gMny dI Psl hyT rkbf nvyN isry qoN vwDx dI afs bx geI hY| ies
nUM lfgU vI pihlI nvMbr qoN kr idwqf jfvygf| hfkm iDr nUM ies leI vI
qswlI hY ik pihlI vfr iekwTf 15 rupey df vfDf kIqf igaf hY| pfrtI
nUM AumId hY ik ies df iswDf asr iksfnI qy pvygf|
dirafeI pfxIaF dI vMz dy mfmly ivc vI muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG
ny isLmlf kfnPrMs ivc ieh stYNz ilaf hY ik pMjfb dy dirafvF df pfxI
hI Gwt igaf hY qF purfxy aMkiVaF dy afDfr qy guaFZI rfj hirafxf jF
rfjsQfn pfxI nhIN lY skdy| ies leI nvyN isry qoitRibAUnl kfiem krky
sfry mfmly nUM vyKx dI loV hY| pfxIaF df mfmlf vI iswDy qOr qy
iksfnI nfl juiVaf hoieaf hY| ies qoN pihlF akflI dl pMjfb dy dirafeI
pfxIaF dI vMz leI kFgrs pfrtI nUM ksUrvfr TihrfAuNdf irhf hY aqy
akflI lIzrisLp hI ieh afKdI rhI hY ik pMjfb dy pfxIaF dI iek bUMd vI
iksy hor rfj nUM dyx leI PflqU nhIN hY| hux muwK mMqrI ieh afK rhy
hn ik pMjfb kol iksy hor rfj nUM dyx leI PflqU pfxI nhIN hY| ies qoN
pihlF ivDfnsBf vwloN dirafeI pfxIaF bfry sfry smJoqy hI rwd kr idwqy
gey| ies leI pMjfb hux ieh afK irhf hY ik smJOqy rwd hox bfad sqluj
Xmunf ilMk nihr dI AusfrI krn df mfmlf hI Kqm ho igaf hY| kyNdr vI
ies mfmly ivc dKl dyx leI iqafr nhIN hY aqy pRDfn mMqrI smyq kyNdr
dy afgU ieh hI afK rhy hn ik dovyN rfj afpsI sihmqI nfl mfmilaF df
hwl kr lYx| ies qrHF dirafeI pfxIaF dy muwdy qy Gwto Gwt pMjfb dI
mojUdf kFgrsI lIzrisLp akflI dl dI Drfql qy afky lVfeI lV rhI hY|

iswKF df kfql aYc[ky aYl Bgq nrk pDfiraf
nvIN idwlI :- kFgrs df buwcV aqy iswK kOm dy kfql vjoN sQfipq
ho cukf sfbkf kyNdrI mMqrI aYc[
ky aYl Bgq df awj dupihr do vjy apolo hspqfl ivc nrkF nMU kUc kr
igaf hY. Auh
84 sflF qoN drqI qy Bfr sI. kFgrs pfrtI dy sUqrF ny dwisaf ik Bgq ipwCly kuJ
smyN qoN ibmfr sI aqy Auhdf apolo hspqfl ivc ielfj cwl irhf sI|
AunHF dy pirvfr ivc iek puwqr aqy do DIaF hn| idwlI ivc sfl 1984 ivc
hoey iswK kqlyafm nUM BVkfAux ivwc ies bdmfsL ny aihm BUimkf inBfeI
sI. kFgrsI afgUaF swjx kumfr, jgdIsL tfeItlr aqy Drm dfs
sLfsqrI dy nfl nfl sRI Bgq vI ipwCly do dhfikaF qoN vwK vwK jFc
kimsLnf df sfhmxf krdy af rhy sn| ies sfl iswK kqlyafm bfry
dfier hoeI jI[tI[ nfnfvqI kimsLn dI irport ivc ikhf igaf sI ik vzyrI
Aumr aqy ishq dI KrfbI kfrn dMigaF bfry sRI Bgq dI BUimkf dI jFc nf
kIqI jfvy|

iqMn mMqrIaF vwloN akflI dl nUM nvIN bihs leI
cuxOqI
jlMDr :- pMjfb ivDfnsBf ‘c awqvfd dy muwdy qy hoeI bihs qoN
bfad iqMn mMqrIaF sQfnk srkfrF bfry mMqrI cODrI jgjIq isMG, ivwq
mMqrI suirMdr isMglf aqy lok inrmfx mMqrI pRqfp isMG bfjvf ny sROmxI
akflI dl nUM ivDfnsBf aMdr iek nvIN bihs leI cuxoqI idMidaF muwK
mMqrI qoN mMg kIqI ik akflI srkfr dy 5 sflF dy kMmF kfrF aqy kFgrs
srkfr dI sfZy iqMn sflF dI kfrgujfLrI df lyKf joKf krn leI pMjfb
ivDfnsBf df ivsyLsL sYsLn bulfieaf jfvy| awj ieQy iek sFJI pRYsw
kfnPrMs dorfn ienFH mMqrIaF ny ikhf ik akflI dl dy pRDfn awqvfd dy
muwdy qy hoeI bihs dOrfn muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG qoN isLksq pf
cuwky hn, iehI buKlfht df nqIjf hY ik Auh ies muwdy qy afpxf BMzI
pRcfr jfrI rwKy hoey hn|
Aukq mMqrIaF ny ikhf ik akflI dl dy pRDfn ny kFgrs srkfr nUM ivkfs
dy muwidaF qy bihs krn dI jo cuxOqI idwqI hY| Aus nUM asIN svIkfr
krdy hF aqy awgoN cuxOqI idMdy hF ik Auh afpxy ipwCly pMj sflF dI
kfrgujfrI sbMDI pUrI iqafrI kr lYx aqy kFgrs srkfr vI sfZy iqMn sflF
dI kfrgujLfrI sbMDI pMjfb ivDfnsBf ivc bihs krn nUM iqafr hY| AunFH
ikhf ik ies bihs df kyNdr ibMdU KyqIbfVI,ivkfs kfrj amn kfnUMn dI
siQqI hoxy cfhIdI hn aqy jykr akflI dl cfhuMdf hY qF kFgrs srkfr
iBRsLtfcfr dy muwdy qy vI bihs leI iqafr hY| AuNj AunHF ieh vI ikhf
ik kFgrs iBRsLtfcfr dy muwdy qy bihs krn dI mMg krygI| AunHF ikhf ik
akflI dl dy pRDfn vwloN ivkfs dymuwdy qy bhuq ijLafdf rOlf pfieaf jf
irhf hY aqy ivDfnsBf ivc bihs dOrfn srkfr qwQ pysL krygI ik akflI dl
ny ipwCly pMj sflF ivc kI kIqf aqy asIN sfZy iqMn sflF ivc pMjfb nUM
qrwkI dIaF iknHF mMijlF qy phuMcfieaf| akflI dl dy pRDfn qy hmlf
kridaF ienHf mMqrIaF ny ikhf ik 1997 ivc jdoN akflI dl Bfjpf srkfr
hoNd ivc sI Aus vyly pMjfb isr 13 hjfr kroV rupey df krjLf sI aqy
pRkfsL isMG bfdl dy pMj sflF kfrjkfl dOrfn hI ieh krjLf vD ky 42
hjfr kroV rupey qwk phuMc igaf|
ies qoN ibnF sfbkf muwK mMqrI ny afpxy ipwCly vrHy dOrfn sMgq drsLnF
ivc ijhVy 660 kroV rupey dy gwPy lokF nUM vMzy Ausdf koeI ihsfb
ikqfb hI nhIN lwg irhf| AunHF ieh vI ikhf ik ipwCly 15 sflF dy ivc
ieh pihlI vfr hoieaf hY ik pMjfb srkfr Evr zrfPt nhIN hoeI aqy sUby
dI ivwqI hflq lgfqfr suDr rhI hY| Aukq mMqrIaF ny ieh vI dwisaf ik
pMjfb srkfr vwloN 14 nvMbr nUM pRkfsL isMG bfdl dy hlky lMbI sLihr
ivc iek rfjnIiqk kfnPrMs kIqI jfvygI aqy Ausy idn mlot qoN pMjfb
sLihrF ivc suwD pfxI dI skIm df AudGftn kIqf jfvygf.

‘awqvfd ivsLy qy bfdl dI doglI nIqI df
prdfPfsL hoieaf’
cMzIgVH :- sQfnk srkfr mMqrI cODrI jgjIq isMG, isMcfeI qy
idhfqI ivkfs mMqrI lfl isMG, afbkfrI qy kr mMqrI srdUl isMG, Kurfk
qy splfeI mMqrI avqfr hYnrI, sihkfrqf mMqrI jsjIq isMG rMDfvf aqy
jMglfq rfjmMqrI hMs rfj josn vwloN ieQy jfrI kIqy sFJy ibafn ivc
ikhf igaf ik ivDfnsBf ivc ‘pMjfb ivc awqvfd’ dy kfrn bfry hoeI bihs
ny sROmxI akflI dl dy pRDfn pRkfsL isMG bfdl aqy AunHF dI pfrtI
vwloN rfj ivc iek dhfky qoN vDyry smyN qwk cwly awqvfd dy dOr dOrfn
apxfeI doglI nIqI nUM lokF nUM sfhmxy nMgf kr idwqf hY, ijs nfl
25,000 qoN vDyry mnuwKI jfnF df nuksfn hoieaf aqy sB qoN KusLhfl
mMny jFdy sUby dI afriQkqf nUM qbfhI dy kMZy ilaf KVHf kIqf|
sRomxI akflI dl dy jnrl skwqr suKbIr bfdl dy kuJ aKbfrF ivc Cpy Aus
ibafn ik rfj dy ‘amnpUrvk mfhOl nUM ivgfVn’ aqy lokF nUM sMprdfiek
lIhF qy vMzx’ leI rfj ivDfnsBf dI kfrvfeI dI glq vrqoN kIqI jf rhI
hY, dy inrafDfr dosLF dI sKq aflocnf kridaF mMqrIaF ny ikhf ik rfj
srkfr ny ies kfrvfeI df muV pRsfrn krn dI afigaf pMjfb ivDfnsBf dy
spIkr zf[ kyvl ikRsLn qoN pihlF hI pRfpq kIqI hoeI hY aqy ies nfl
ihMsf BVkx df svfl hI pYdf nhIN huMdf| ies dy Ault sRomxI akflI dl
aqy ies dy nyqfvF vwloN lokrfj dy coQy sqMB’ mIzIaf qy dbfa pfieaf
jf irhf hY|
mMqrIaF ny ikhf ik rfj dy lokF nUM pMjfb ivc Aus smyN pYdf hoey
awqvfd dy kfrnF nUM jfxn df hwk hY aqy rfj srkfr df vI PrjL hY ik
Auh lokF sfhmxy spwsLt qsvIr rwKx leI ies kfrvfeI df dUrdrsLn aqy
hornF cYnlF qoN muV pRsfrx kry| ienFH mMqrIaF ny ipE-puwq dI
joVI(sInIar qy jUnIar bfdl) nUM icqfvnI idwqI ik Auh aijhy BVkfAU qy
gYr ijMmyvfrnf ibafn dyx qoN guryjL krn aqy lokF nUM ieh jfxkfrI
pRfpq krn dyx kI awqvfd nUM hvf dyx vflf kOx sI ? mMqrIaF ny ikhf ik
akflI afAuNdIaF ivDfnsBf coxF ivc afpxI hfr nUM vyKidaF buKlfht ivc
aijhy ibafn dy rhy hn|

kYnyzf srkfr hunrmMdF dI igxqI vDfAux leI inXm
bdlx lwgI
luiDafxf(qijMdr isMG):- kYnyzf dy iemIgrysLn mMqrI sRI jo
vylopo ny ivdysLF ivcoN afAux vfly hunrmMd ivakqIaF nUM kYnyzf ivc
pwky qOr qy afvfs dyx dI nIqI qymuV ivcfr krn leI hr sfl aijhyy
ivakqIaF dI igxqI, 2,20,000 qoN vwD ky 3 lwK krn dI qjvIjL pysL kIqI
hY| ieh nIqI jo agly 5 sflF leI bxfeI jfxI hY, bfry jfxkfrI awj ieQy
iemIgrysLn dypRiswD vkIl munIsL sLrmf ny idwqI| AunHF ieQy pwqrkfrF
nUM dwisaf ik kYnyzf dy iemIgrysLn mMqrI vwloN kYbint awgy pysL kIqI
geI Aukq qjvIjL ivc kYnyzf dI vwsoN nUM afDfr nUM bxfieaf igaf hY,
ijs anusfr smuwcI vwsoN df Gwto Gwt iek pRqIsLq ihwsy dy brfbr dUjy
dysLF dy hunrmMd ivakqIaF nUM pwky afvfs leI vIjyL idwqy jfx dI
qjvIjL hY| AunFH ikhf ik jo kYnyzf srkfr ies qjvIjL nUM pRvfn kr
lYNdI hY qF hunrmMd ivakqIaF nUM imlx vfly vIijaF ivc qkrIbn 35
pRqIsLq vfDf hovygf|
aYzvokyt munIsL sLrmf ny ikhf ik Bfrq ivsLv df dUjf dysL hY ijwQoN
cIn qoN bfad sB qoN vwD hunrmMd lok kYnyzf puwjdy hn| AunHF ikhf ik
ies qjvIjL dy pRvfn ho jfx qoN bfad kYnyzf ivc pVH rhy ivdysLI
ividafrQIaF nUM vI lfB imlygf| kYnyzf dIaF rfj srkfrF dI mMg qy muwK
sLihrF nUM Cwz bfkI ielfikaF ivc ivsLysL irafieqF dyx df vI ivcfr
kIqf jf skdf hY|
aYzvokyt munIsL sLrmf ny dwisaf ik ies qjvIjL ivc kYnyzf dIaF rfj
srkfrF nUM aiDkfr idwqy jfx dI sMBfvnf hY ijs rfhIN Auh mojUdf
nIqIaF qoN ibnF afpxI loV anusfr ‘afpxf kfrobfr’ krn vfly hunrmMd
ivakqIaF nUM bulf skxgy|

idwlI ivc iqMn bMb Dmfky, imRqkF dI igxqI 100
dy lgBg
nvIN idwlI :- idwlI dIaF, BIV BVwky vflIaF mfrkItF ivc awj
sLfmIN lgfqfr iqMn Dmfky hox nfl 50 ivakqI mfry gey aqy 100 qoN vwD
jLKmI ho gey hn| ieh jfxkfrI pulIs sUqrF ny idwqI| pihlF Dmfkf
sLfmIN 5:40 vjy phfVgMjL dI mfrkIt ivc hoieaf| ieh Dmfkf hox vyly
lok dIvflI dy sbMD ‘c sOdf pwqf, KrIdx ‘c ruJy hoey sn qy mfrkIt ivc
kfPI BIV sI, ijs kfrn AuQy 7 ivakqI mfry gey aqy 60 qoN vwD jLKmI ho
gey|
ies qoN kuJ hI imMtF bfad iek Dmfkf srojnI ngr mfrkIt ivc aqy iek
hor Dmfkf dwKxI idwlI ‘c EKlf dy goivMdpurI ielfky ivc hoieaf|
phfVgMj ivKy hoey Dmfky ivc jLKmI hoeiy ivakqIaF nUM qurMq hI lyzI
hfrizg, sPdrjMg aqy afr[aYm[aYl[ hspqflF ‘c phuMcfieaf igaf|
pulIs kimsLnr ky[ky[ pfl ny ikhf ik ijhVf bMb, phfVgMj ivKy Pitaf
hY, Auh iksy motr sfeIkl jF irksLf ivc lukfieaf hoieaf sI| pulIs
sUqrF anusfr srojnI ngr mfrkIt ivc aqy goivMdpurI ivKy 50 qoN Auqy
ivakqI mfry gey| ienHF mfrkItF ‘c dIvflI dy iqAuhfr leI sOdf pwqf
KrIdx vfilaF df kfPI BIV BVwkf sI|
afr[aYm[aYl[ hspqfl ieMtYisv kyar XUint dy mYzIkl suprzYNt aYn[ky
cqurvydI ny dwisaf ik ies hspqfl ivc 16 jLKmI dfKl hn| AunHF ny ieh
vI dwisaf ik ieQy ilaFdy gey ivakqIaF ivcoN 4 mry hoey sn| smiJaf jf
irhf hY ik ieh Dmfky pfbMdIsudf pfiksqfnI dihsLqgrd jQybMdI lsLkry
qoiebf, vwloN krfey gey hn| Dmfky hox qoN bfad rfjDfnI ivc cOksI kr
idwqI geI hY qy lokF nUM kih idwqf igaf hY ik Auh iksy QF peI lvfrs
cIjL nUM hwQ nf lgfAux qy Aus bfry qurMq hI pulIs nUM sUicq krn|
pulIs ny dwisaf ik ienHF DmfikaF kfrn EKlf ivKy goivMdpurI ‘c vI
iqMn moqF hoeIaF hn|
ies dOrfn BfrqI jnqf pfrtI ny ieh Dmfky krfAux dI inKyDI kridaF
ienHF dy sbMD ivckyNdr nUM ijMmyvfr Tihrfieaf hY qy ikhf hY ik kyNdr
srkfr dihsLqgrdI qy kfbU pfAux ‘c nfkfm rhI hY| iesy dOrfn pRDfn
mMqrI zf[ mnmohn isMG aqy rfsLtrpqI zf[ey[pI[jy abdul klfm ny idwlI
bMb DmfikaF qy zUMGy duwK df pRgtfvf kIqf hY| pRDfnmMqrI ny nfl hI
ieh vI ikhf hY ik aijhI awqvfdI ihMsf nfl dysL vwloN dihsLqgrdI
iKlfP jMg bfry ilaf igaf sMklp kmjLor nhIN pYxf cfhIdf| iqRpurf qoN
Byjy afpxy sunyhy ‘c pRDfn mMqrI ny lokF nUM aijhy mOky sLFq rihx dI
apIl kIqI hY| EDr kyNdrI gRih mMqrI isLvrfj pfitl ny vI ienHF bMbF
DmfikaF qy zUMGy aPsos df iejLhfr kridaF smuwcI siQqI df jfiejLf lYx
leI afpxy mMqrfly dI iek Aucw pwDrI mIitMg swd leI hY|

aFDrf pRdysL ryl hfdsy ‘c 150 mOqF
nlgoNzf :- ies ijLlHy ‘c awj qVky 4:30 vjy rmMnfpyt aqy
vwlIgoNzf ivcfly iek ryl gwzI dy iek CotI ndI ‘c izwg pYx kfrn 150
ivakqI mfry gey hn| ies hfdsy ‘c mOqF dI igxqI bhuq ijafdf vwD skdI
hY ikAuNik zYltf Pfst guMtUr isMkdrfbfd ryl ivc Aus smyNdo hjfr
musfPr svfr sn| ies ielfky ‘c afey jbrdsq hVH kfrn ptVI twutI hoey
sI aqy ryl afpxI pwtVI qoN Auqr ky CotI ndI ‘c jf izwgI| Aus vyly vI
ndI ‘c pfxI df vyg bhuq qyjL sI| iek irport muqfbk ryl dy 7 zwby ndI
‘c izwgy|
rfhq kfrjF leI Ql sYnf, smuMdrI POj dy jvfnF aqy BfrqI hvfeI POj d
jvfnF nUM lfieaf igaf hY| ies hfdsy dI Kbr imlidaF hI aFDrf pRdysL
dy muwK mMqrI vfeI[aYs[rfjsLyKr rYzI, kyNdrI rfj mMqrI afr[vylU aqy
hor aiDkfrI qurMq Gtnf sQfn qy puwjy| sQfnk lokF dI mdd nfl anykF
goqfKor aqy smuMdrI POjL dy jvfn jMgI pwDr qy lfsLF qy hor jLKmIaF
nUM lwBx dy kMm ‘c lwgy hoey hn| rylvy sUqrF anusfr ndI dI qih qy
pfxI ‘c zuwby ryl dy zwibaF ‘c keI lfsLF dy Psy hox df KdsLf hY|
iesy dOrfn rylvy ny hryk imRqk dy vfrsF nUM 1-1 lwK rupey aqy iek
pirvfrk mYNbr nUM rujLgfr dyx df aYlfn kIqf hY| BfrI mINh kfrn rfhq
kfrjF ‘c ivGn pY irhf hY| hVH kfrn keI sVkF twutIaF hoeIaF hn aqy
keI qlfb twut gey hn ijs kfrn siQqI hor vI gMBIr bxI hoeI hY|

hvfry nUM jylH qoVn dy kys ivc jLmfnq imlI
cMzIgVH :- bwbr Kflsf ieMtrnYsLnl dy muKI jgqfr isMG hvfrf
nUM awj adflq ny jylH ivc qoVn dy kys ivcoN jLmfnq dy idwqI hY|
jLmfnq Auqy suxvfeI awj XU[tI[ dI vDIk ijlHf aqy sYsLn jwj afr[aYs[
vfsvfnf dI adflq ivc hoeI muljLm ivruwD pMjfb dy sfbkf muwK mMqrI
byaMq isMG nUM kql krn df vI dosL hY aqy Auh awj kwlH mfzl jylH
buVYHl ivc njLraMdfjL hY| XU[tI[ dI cIP juzIsLIal mYijstRyt sRImqI
nIrjf kulvMq klsn ny pihlF ies kys ivc hvfry dI jLmfnq dI arjLI rwd
kr idwqI sI|
awj kys dI suxvfeI dOrfn bcfa pwK dy vkIl amr isMG cfhl aqy arivMd
Tfkur ny adflq qoN jLmfnq dI mMg kridaF ikhf ik cMzIgVH pulIs vwloN
hvfry Auqy jylH qoVn dy kys dI afV hyT bxfieaf dysL DrohI df kys
inrfDr hY| vkIlF ny adflq nUM ikhf ik hvfrf jylH ivcoN Bwjx ivc kyvl
cMzIgVH pulIs dI axgihlI kfrn sPl hoieaf sI| mulfjLm dy vkIlF ny
adflq awgy ieh vI dlIl idwqI ik byaMq isMG kql kys ivc vI dysL DrohI
dI Dfrf lfgU nhIN huMdI| dUjy pfsy srkfrI vkIl df kihxf sI ik hvfrf
iek KUMKfr awqvfdI hY aqy Aus nUM jLmfnq nhIN imlxI cfhIdI| adflq ny
dohF iDrF dIaF dlIlF suxn ipwCoN hvfry dI jLmfnq mnjLuUr kr leI|
cyqy krfieaf jFdf hY ik mulfjLm afpxy dUjy do sfQIaF jgqfr isMG qfrf
aqy prmjIq isMG iBErf smyq 21-22 jnvrI 2004 dI rfq nUM buVHYl jylH
ivcoN Prfr ho igaf sI|

iswK sMGrsL nUM inMd ky bfdl ny pMQk hox df
mKotf Auqfiraf : dl Kflsf
jlMDr :- dl Kflsf dy afgUaF ny ivDfnsBf ‘c awqvfd bfry bihs
dOrfn dl Kflsf nUM kFgrs dI pYdfiesL khy jfx df sKq noits lYNidaF
ikhf hY ik pRkfsL isMG bfdl ny iswK sMGrsL nUM vfr vfr inMd ky afpxy
ichry Aupr cfiVHaf pMQk hox df nkfb lfh ilaf hY aqy Aus aMdrlf swc
bfhr af igaf hY|
pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF dl Kflsf dy afgU s[ jspfl isMG iZwloN aqy
kMvrpfl isMG ibwtU ny ikhf ik ivDfnsBf bihs ivc awqvfd dy kfrnF nUM
Prolx dI QF iek dUjy Aupr icwkV AuCflI kIqI geI aqy s[ bfdl ny kYptn
amirMdr isMG dy hmilaF df juafb dyx dI QF iswK sMsQfvF nUM inMdx
Aupr vDyry joLr idwqf|
AunHF ikhf ik aijhI bihs sMGrsL dOrfn jfnF vfrn vfilaF dy pRqIinDF
dI sLmUlIaq qoN bgYr pRsMigk nhIN ho skdI| AunHF ikhf ik asIN jldI
hI aijhI bihs leI plytPfrm muwheIaf krFgy qy Aus ivc puils qoN lY ky
hr qrHF dy pRBfivq sMgTnF qy rfjsI jQybMdIaF nUM swdFgy| ies mOky s[
jspfl isMG iZwloN dy nF Aupr s[ bfdl nUM ilKy KuwlHy pwqr ‘c ikhf hY
ik “27 vrHy pihlF dl Kflsf df jnm BfrqI styt dIaF iswK ivroDI nIqIaF
df mukfblf krn leI hoieaf sI| ies dy sfry muwZly mYNbr iswK kOm dI
iksmq bfry icMqq sn| jQybMdI iswK kOm dI sLfno sOLkq kfiem rwKx leI
mYdfn ivc inwqrI aqy ies ny aKOqI muwK Dfrf vfly akflIaF nUM
vMgfiraf| qusIN bihs dOrfn afiKaf dl Kflsf dy jnm ipwCy igafnI jYLl
isMG df hwQ sI| XkInn quhfzf ieh ieljLfm suxIaf suxfeIaF gwlF qy
afDfirq hY| qusIN ies qrHF dy ieljLfm jrnYl isMG iBMzrFvfly Auqy vI
lfey hn| ieh vI dwsxf cfhFgf ik kuJ vrHy pihlF hI qusIN svrgI jQydfr
gurcrn isMG tOhVf nUM iesy pdvI nfl invfijaf sI, jdoN Auh quhfzy
nfloN alwg hoey sn| iswK isafsq df duKFq ieh hY ik akflI mfnisk ivc
afieaf inGfr lf ielfj hY| iswKI dy mksd leI jUJ rhIaF jQybMdIaF nUM
quhfzy aqy quhfzI juMzlI dy kUV aqy jLihrI pRcfr df pRkop lgfqfr
Jwlxf pY irhf hY, ijs krky kOm aMdr nvIN aqy suihrd lIzrisLp df
AuBfr nhIN ho pf irhf|
jUn 1984 ivc drbfr sfihb Aupr hmlf krn vflI qy nvMbr 1984 ivc iswKF
df kqlyafm krn vflI kFgrs pfrtI nfl dl Kflsf nUM joV ky qusIN sfzI
pMQk syvf nUM CuitafAux dI koisLsL kIqI hY”| AunHF ikhf hY ik qusIN
sMGrsL nfl afpxy sbMDF Auqy sLrimMdf ho aqy sfnUM ieh mfx hY ik
sfnUM ies sMGrsL rfhIN pMQ dI syvf krn df mOkf imilaf hY| AunHF ikhf
ik dl Kflsf nUM pMQk aKvfAux leI iksy qoN srtIiPkyt lYx dI loV nhIN|

4 nvMbr dI iensfP rYlI kYptn qy kyNdr srkfr df
lwk qoV dyvygI : mwkV
jlMDr :-soRmxI akflI dl vwloN 4 nvMbr nUM idwlI ivc kIqI jf
rhI iensfP rYlI pMjfb dI kYptn srkfr qy kyNdr dI kFgrs srkfr df lwk
qoV ky rwK dyvygI| ies rYlI ivc ieMnI vwzI pwDr qy sRomxI akflI dl
dy vrkr qy afgU sLmUlIaq krngy ik kYptn srkfr dy pYroN jLmIn iKsk
jfvygI| ieh gwl awj ieQy sRomxI akflI dl dy jQybMdk skwqr qy jlMDr
ieMprUvmYNt trwst dy sfbkf cyarmYn sRI srbjIq isMG mwkV ny ies
pwqrkfr nfl gwlbfq kridaF khI|
sRI mwkV ny dwisaf ik 1984 dy dMgF pIVqF nUM 21 sfl bIq jfx qy vI
iensfP nhIN imilaf| pr hux sRomxI akflI dl EnI dyr itk ky nhIN
bYTygf, jd qk AunHF nUM inaF nhIN iml jFdf| AunHF cyqfvnI idwqI ik
ieh sMGrsL jfrI rhygf aqy inaF qoN Gwt koeI gwl svIkfr nhIN kIqI
jfvygI| sRI mwkV ny dwisaf ik ies rYlI nUM kfmXfb krn leI jMgI pwDr
qy iqafrIaF cwl rhIaF hn| AunHF dwisaf ik awj AunHF Bogpur qy
afdmpur srklF dIaF mIitMgF krky akflI dl dy vrkrF nUM vwD qoN vwD
idwlI phuMcx dI apIl kIqI hY| sRI mwkV ny dwisaf ik jlMDr sLihr
ivcoN 20 bwsF df kfPlf qurygf| kFgrs srkfr dIaF nIqIaF dI joLrdfr
aflocnf kridaF AunHF ikhf ik jdo vI kFgrs pfrtI swqf ivc afeI hY,
Ausny hmysLf akflI dl nUM kmjLor krn dy hI koJy hwQkMzy vrqy hn|
kYptn srkfr nUM lMmy smyN hwQIN lYNidaF mwkV ny ikhf ik ies srkfr ny
isrP akflIaF ivruwD bdlf lAU Bfvnf nfl hI kMm kIqf hY| pMjfb dy
ivkfs leI iesny koeI Xogdfn nhIN pfieaf| AunHF ikhf ik kYptn srkfr
df mksd isrP ieko iek irhf hY ik akflI dl nUM ikvyN kmjLor kIqf jfvy
pr akflI dl Aus dIaF vDIkIaF dy bfvjUd pihlF nfloN keI guxf mjLbUq
hoieaf hY aqy afAux vflIaF asYNblI coxF ivc kYptn srkfr df borIaF
ibsqrf gol krky Aus nUM swqf qo cldf kr dyvygf aqy sRI pRkfsL isMG
bfdl dI agvfeI hyT lok pwKI srkfr kfiem krygf|

axivafhI aOrqF ny sfl ivc 15 lwK bwcy jMmy
vfisMLgtn :- amrIkf ivc ipwCly sfl kuafrIaF aorqF ny irkfrz
15 lwK bwicaF nUM jnm idwqf| nYsLnl sYNtr Pfr hYlQ stYitsitks dI
bulfrI stIPn vYntrf ny kwlH ieQy ikhf ik ipwCly sfl bwcy jMmx vflIaF
axivafhIaF aorqF ivc lVkIaF 24 PIsdI sn| stIPn anusfr ipwCly sfl
bwcy jMmx vflIaF axivafhIaF aOrqF dI igxqI vDI hY| ies Aumr dIaF
ijLafdfqr aorqF afpxy pirvfr nfl rihMdIaF hn pr jdoN qwk Auh aiDkfrq
qor qy ivafh bMDn ivc nhIN bwJ jFdIaF, qd qwk AunHF dI igxqI
ax-ivafhIaF aorqF ivc hI kIqI jFdI hY| stIPn ny disaf ik koeI aOrq
ivafhI hoeI hovy jF nf, pr bwicaF nUM jnm dyx dI pRmuwK Aumr 20 sfl
dy nyVy qyVy hY|

afAu nftk ‘DuwKdy klHIry
dyKx cwlIey,
pSjfb
ivwc ies smy qkrIbn 10000 lVkIaF, ivdyÈI lfiVaF dIaF sqfeIaF hoeIaF
ro ro ky idn ktI kr rhIaF hn. ajy vI hr cVHdy sUrj dy nfl iksy nf
iksy DI dI kurlfht svyr dI dihlIË qy KVI huSdI hY, ijsdy sSdlI supny
hmyÈf leI cUr cUr ho cuwky hSudy hn.
jykr qusI vyKxf cfhSdy ho
ik ivdyÈI lfiVaF vwlo pSjfbI muitafrF df ÈoÈx ikvy kIqf jFdf hY,ikvy
nOjvfn qbkf ivdyÈF c afAx Kfqr Twg trYvl eyjStF dy cwkrF c Ps irhf
hY, ikvy lfzF nfl pflIaF DIaF , mfipaF awgy isr JukfAx dI pSRprf “
ijs lV lf idwqI, qor idwqIaF jFdIaF hn aqy ikvy iehnF DIaF dy mfpy
ibnF puWC pVqfl kIiqaF Bfrq qo jhfËF qy cfHVI jf rhy hn aqy iehnF
lfzo rfxIaF dIaF swDrF df Gfx krI jf rhy hn qF pSjfbI afrts
aYsosIeyÈn trFto ( knyzf), inrdyÈk mYzm inrml irÈI( gulfbo mfsI) aqy
iekbfl mfhl vwlo 6 nvSbr 05 ƒ ickUjI sYkSzrI skUl 1370 ivlIam pfrkvy
brYptn ivKy Èfm 5 vjy qo 7vjy qwk ieh nftk dyKx leI jrUr phuScxf .
sohxy smfj dI isrjxf leI
aijhy Auwc pwDrI nftk krny, krfAxy aqy vyKxy aqIaSq jrUrI hn. ies
nftk dy pRbSDk aqy klfkr ÈfbfÈy dy hwkdfr hn ijhnF ny knyzf vfsIaF
dIaF BfvnfvF aqy BfrI mSg ƒ mwuK rwKdy hoey ies nftk ƒ ies sfl BI
Kyzx dy pRbSD kIqy hn. pORgrYisv iQSkrË Porm trFto ( knyzf), pSjfbI
afrts aYsosIeyÈn kolo ieh mSg krdf hY ik hor BI smfijk kurIqIaF ijvy
ik BrUx hwiqaf,nÈy ivroDI,vfqfvrx pRdUÈx,eyzË,dfj dI ibmfrI afid
iviÈaF sSbSDI vI nftk iqafr krky/ Kyzkyy afm lokF ƒ jfgrUk kIqf
jfvy.
blijSdr
lylxf(416-677-1555)aqy kuldIp rSDfvf (416-89 2-6171) ny dwisaf ik
ies nftk leI itkt isrP 10 zflr rwKI geI hY qF ik vwD qo vwD lok ies
nftk ƒ dyKx df lfhf lY skx. Apl vIzIA mfltn aqy iZwlo vIzIA brYptn
qo ieh itktF pRfpq kIqIaF jf skdIaF hn
 |