sLflf rwb pMQ qy rihm kry !
sR[ mfn aqy ibwtU qy sLRomxI kmytI dy mYNbrF vloN hmlf
sLRRomxI akflI dl aMimRqsr kYnyzf dy knvInr gurmIq isMG
gryvfl vloN sLRomxI kmytI dy kfrkuMnF dI inKyDI

kwQUnMgl (aMimRqsr),
25 akqUbr (sFJ svyrf/ XU[aYn[afeI): smuwcf iswK jgq ainn
iswK bRhmigafnI DMn DMn bfbf buwZf jI dI pMjvIN pRkfsL
sLqfbdI mOky sLoRmxI gurdvfrf pRbMDk kmytI vloN krvfey gey
muwK smfgm dI styj ‘qy
phMucx dI koisLsL kr
rhy sLoRmxI akflI dl (aMimRqsr) dy pRDfn s[ ismrnjIq isMG
mfn aqy s[ dljIq isMG ibwtU nUM bfdl dl dy afgUaF vloN rokx
qoN pYdf hoey tkrfa dOrfn bfdl dl dy vrkrF ny nMgIaF ikRpfnF
aqy zFgF nfl s[ mfn aqy AunHF dy smrQkF nUM burI qrHF jLKLmI
kr idqf.
sQfnk
gurdvfrf jnm asQfn bfbf buwZf jI dy bfhrvfr sLoRmxI akflI dl
dy pRDfn s[ pRkfsL isMG bfdl ny ijvyN hI apxI qkrIr arMB
kIqI, mfn dl dy sYNkVy vrkr ismrn krdy hoey s[ ismrnjIq isMG
mfn aqy dljIq isMG ibwtU dI agvfeI hyT muwK pMzfl dI styj vl
jfx leI pMzfl dy myn gyt ‘qy phMuc gey. jdoN AuunHF ny
sLFqmeI ZMg nfl pMzfl aMdr dfKLl hox dI koisLsL kIqI qF AuQy
vwzI igxqI ‘c mOjUd bfdl dl dy vrkrF ny AunHF nUM aMdr jfx
qoN rok idqf, ijs kfrn dohF iDrF ‘c qUM-qUM,
mYN-mYN
ho geI. s[ mfn aqy AunHF dy smrQkF nUM ihMsfqmk ZMg nfl rokx
leI sLoRmxI kmytI dy kuwJ mulfjLmF aqy bfdl dl dy vrkrF ny
iml ky qlvfrF sUq leIaF. iesy dOrfn bfdlikaF vloN kIqI geI
huwlVbfjLI aqy guMzfgrdI dy sLrmnfk kfry dOrfn s[ mfn aqy
ibwtU dIaF dsqfrF lwQ geIaF. mOky ‘qy mOjUd sMgqF anusfr
ijLlHf gurdfspur nfl sbMDq sLoRmxI kmytI dy iek mYNbr dI
sLih ‘qy hI ies ihMsfqmk hmly vflI kfrvfeI dI sLurUafq hoeI.
qrn qfrn
dy aYm[pI[ zf[ rqn isMG ajnflf dy byty s[ amrpfl isMG sonI
aqy XUQ dl dy hor nOjvfn mohrIaF ivc sn. imly vyrivaF muqfbk
pihlF bfdl dl dy kfrkunF ny s[ mfn nfl hwQopfeI kIqI qy Aus
dI kmIjL pfV idqI aqy AunHF Aupr ikrpfnF nfl jLbrdsq vfr
kIqy gey, ijs nfl s[ mfn aqy ibwtU lhU-luhfn ho gey. aYs[pI[
iztYkitv, mjITf s[ amrIk isMG anusfr hflq ivgVdI vyK ky mOky
‘qy mOjUd puils nUM jwdo-jihd krnI peI aqy sR[ mfn aqy ibwtU
nUM bfdl dl dy vrkrF dy Gyry ‘coN bfhr kwZ ky jLKLmI hflq ‘c
apxI gwzI ‘c ibTf ky aMimRqsr dy hspqfl lY gey. ies Gtnf qoN
bfad AuQy mOjUd sMgqF ‘c sihm PYlx kfrn Bwj-nwT sLurU ho
geI. Bwj-nwT dy aml nUM golIaf dIaF pMj-swq afvfjLF ny qyjL
kr idqf.
pMzfl ‘c styj ‘qy s[ bfdl nfl hirafxy dy sfbkf muwK mMqrI Em
pRkfsL cOtflf, Bfjpf dy sMsd mYNbr nvjoq isMG iswDU, sLoRmxI
kmytI pRDfn avqfr isMG mwkV aqy hor keI sInIar afgU mOjUd
sn. aMimRqsr ‘c pwqrkfrF nUM sMboDn kridaF s[ ismrnjIq isMG
mfn ny sfrI Gtnf leI s[ bfdl nUM dosLI Tihrfieaf. AunHF ikhf
ik Auh qF isrPL sLoRmxI kmytI
vloN afXoijq aqy
pMQk KLrcy nfl kIqy jf rhy smfgm ‘c isLrkq krn jf rhy sn pr
AuunHF ‘qy socI smJI sfijLsL qihq hmlf kr idqf igaf.
AuDr
sLoRmxI kmytI pRDfn avqfr isMG mwkV ny s[ mfn ‘qy dosL
lfieaf ik AunHF ny ieh sfrf kfrf rfj srkfr dI sLih ‘qy kIqf
hY. pr idlcsp gwl ieh vyKx ivc afeI ik pMjfb puils ny QF-QF
nfky lf rwKy sn ijQy mfn dl dy vrkrF nUM styj vl jfx qoN
pihlF inhwQy krn leI AunHF dIaF ikrpfnF aqy aijhy hor Dfrmk
icMnH rKvf ley gey sn. dUjI not krn vflI gwl ieh vyKI geI ik
puils ny mOky ‘qy hfjLr hox dy bfvjUd bfdl guwt aqy sLoRmxI
kmytI nfl sbMDq ihMsfqimk hmlfvrF ivcoN iksy nUM vI igRPLqfr
nhIN kIqf. mOky ‘qy hfjLr spoksmYn dy pwqrkfrF ny golIaF
dIaF afvfjLF vI suxIaF, ijs nfl iek pwDr ‘qy bfdl dy smfgm
ivc BgdV mc geI pr styj qoN ‘‘Brosf’’ idvfieaf igaf ik bfhr
‘‘pUry pRbMD kIqy gey hn’’, ies leI sMgqF nUM iksy iksm dI
Gbrfht ivc afAux dI loV nhIN.
ies qoN
pihlF vI s[ mfn nuUM aYs[jI[pI[sI[ dI styj qoN bolx leI keI
vfr roikaf igaf hY. jUn ‘c drbfr sfihb dy mMjI sfihb dIvfl
hfl ‘c akfl qKLq sfihb dI sQfpnf dI cOQI sLqfbdI mOky vI
sLoRmxI kmytI vloN krvfey gey smfgm dOrfn s[ mfn nUM styj
qoN bolx
qoN
roikaf igaf sI aqy Aus vyly vI bfdl dl aqy sLoRmxI kmytI dy
kfrkunF ny ikrpfnF kwZ ky sRI gurU gRMQ sfihb jI dI hjLUrI
‘c keI iswKF dIaF pwgF pYrF ‘c rolIaF sn. bfad ‘c julfeI ‘c
qrn qfrn ivKy gurU arjn dyv jI dy 400vyN sLhIdI smfgm dOrfn
sLRomxI kmytI vloN s[ mfn nUM styj qoN bolx df smF idqf igaf
pr AuQy AunHF isLkfieq kIqI sI ik AunHF nfl
DwkysLfhI kIqI geI
aqy smF dy ky AunHF nUM ivc hI rok idqf igaf sI. bfbf
buwZf jI dI pMjvIN jnm sLqfbdI mOky afXojq hox vfly smfgm
leI vI s[ ismrnjIq isMG mfn ny ikhf sI ik Auh sLRomxI kmytI
dI styj qoN sMgq nUM sMboDn krngy aqy jy sLoRmxI kmytI jF
bfdl dl AunHF nUM smF nhIN dyvygf qF hflq ivgVn leI AuhI
ijLMmyvfr hoxgy. sLoRRmxI kmytI dy pRDfn avqfr isMG mwkV ny
kl KLdsLf pRgtfieaf sI ik s[ mfn dy kwQUnMgl puwjx ‘qy jykr
hflq ivgVdI hY qF ies leI pMjfb srkfr ijLMmyvfr hovygI.
aYs[pI[ gOqm cImf anusfr hfly qk koeI vI igRPLqfrI nhIN kIqI
geI. AuunHF dfavf kIqf hY ik jy puils smyN isr dKLl nf idMdI
qF hflq hor vI vDyry ivgV skdI sI.

sLRRomxI
akflI dl aMimRqsr kYnyzf dy knvInr gurmIq isMG gryvfl vloN
sLRomxI kmytI dy kfrkuMnF dI inKyDI
sRLomxI
akflI dl aMimRqsr kYnyzf iekfeI dy knvInr sR[ gurmIq isMG
gryvfl ny sLRomxI kmytI dy kfrkuMnF vloN kQUnMgl ivKy kIqI
burCfgrdI df sKq noits lYNidaF bfdl dlIaF dI iqwKy sLbdF
ivwc inKyDI kIqI hY. AunHF ikhf ik kOm dy do hIry ijMnF
afpxIaF ijLMdgIaF pMQ kOm dI syvf nMU spurd kIqIaF hoeIaF
hn, nfl aijhf ivvhfr krky afpxI mhMqI rUh df pRgtfvf kIqf
hY. sR[ gryvfl ny ikhf ik pMQ aijhI burCfgrdI nMU ijafdf dyr
qwk sihx nhIN krygf. avqfr isMG mwkV aqy pRkfsL isMG bfdl
nMU sMboDn huMidaF knyzIan afgUaF ny ikhf ik quhfzIaF jLmIrF
mr cuwkIaF hn ik qusIN iswK kOm dI afjLfdI leI lV rhIaF
sLKsLIaqF dIaF pwgF rol rhy ho. sR[ gurmIq isMG ny ikhf ik
Ausny smUh kYnyzf Br dIaF iekfeIaF dy kfrkuMnF nfl sMprk
kIqf hY aqy jldI hI Auh koeI pRogRfm AulIk ky kYnyzf Br ivwc
bfdl dlIaF nMU iksy pMQk styj qy bolx qoN rokx leI ivAuNq
bxfeI jfvygI. sR[ gryvfl ny ikhf ik iswK kOm dy drdF qy mrhm
lfAux leI afpxf jIvn spurd kr cuwky sR[ mfn dIaF aKbfrF ivwc
CpIaF PotoaF ivwc dsqfr rihq vyK ky roh jfg AuWiTaf hY.
AunHF ikhf ik sfzy mihbUb afgU dI ies qrF kIqI durdsLf leI
bfdl dl nMU KimafjLf Bugqxf pvygf. sR[ gurmIq isMG gryvfl ny
ikhf ik bfdl dlIaF dI burCfgrdI ny sfzf sbr df ipaflf nwko
nwk Br idwqf hY. AunHF sMkyq idwqf ik aijhIaF GtnfvF coN hI
ienkflb AuWTdf hY ijsdI iekwlf iekwlf PlUhf iksy pMQ ivroDI
nMU qbfh krn jokrf huMdf hY. sR[ gryvfl ny dunIaF br ivwc
bYTy akflI dl aMimRqsr dy smUh mYNbrF nMU sMboDn huMidaF
ikhf ik Auh afpo afpxy sQfnF qy iqafr br iqafr ho jfx
ikAuNik jdoN ienF sfzy pRDfn sR[ ismrnjIq isMG mfn nMU swtF
mfrn dI koisLsL kIqI hY qF iesdf mUMh qoVvF juafb dyxf hI
pvygf.
AuntfrIE
dIaF smUh pMQk sMsQfvF sR[ mfn aqy BfeI dljIq isMG ibwtU nfl
bfdl dlIaF vloN kIqI gey durivvhfr qoN KPf hn. akflI dl
aMimRqsr amrIkf dy XUQ ivMg dy skwsr rivMdr isMG sMDU ny vI
ies inKyDI ivwc sLfml huMidaF ikhf ik bfdl dlIaF vloN kIqI
jFdI bdmfsLI nMU nwQ pfAux leI ivdysLF ivwc vwsdy iswKF nMU
ienklfbI srgrmI krn qoN mjbUr kr idwqf hY. AunHF ikhf ik hux
bfdl dlIaF nMU AuWqrI amrIkf ivwc pYr Drn nhIN idwqf jfvygf.

bfdl
aMdr nrYxU mhMq dI rUh pRvysL kr geI hY: mfn
aMimRqsr
(ibAUro) kwQUnMgl ivKy sLqfbdI smfroh dOrfn bfdlikaF vloN
kIqI huwlVbfjLI dOrfn jLKLmI hoey s[ ismrnjIq isMG mfn ny
bfad ivc sQfnk srkt hfAUs ivKy pwqrkfrF nfl gwlbfq krdy hoey
ies Gtnf vfsqy iswDy qOr ‘qy bfdl nuUM ijLMmyvfr Tihrfieaf.
AuunHF ikhf ik bfdl qfkq dy nsLy ivc hMkfiraf iPrdf hY. ieh
qy ies dy smrQk hMkfr ivc hI bdmfsLIaF krdy hn jd ik bfbf
buwZf sfihb qF inmrqf dy puMj hn. AuunHF ny mfqf gMgf jI
vloN lfm-lsLkr nfl bfbf buwZf sfihb kol afAux df ibrqFq
suxfieaf ik ikvyN pihlF mfqf gMgf jI TfT-bfT nfl bfbf jI kol
pujy sn pr AunHF nUM smJfieaf igaf ik mhFpurK TfT-bfT nfl
nhIN sgoN inmrqf qy sfdgI nfl rIJfey jFdy hn. ies qy mfqf jI
ny dubfrf inmrqf sihq af ky asLIrvfd pRfpq kIqf sI. awj
bfdlky bfbf buwZf sfihb dy sLqfbdI smfgmF dOrfn TfT-bfT nfl
cVH ky afey, jd ik mfn guwt dy afgU qy vrkr sLFqIpUrvk ZMg
nfl sLfml hox jf rhy sn. s[ mfn ny ikhf ik Auh ies Gtnf qoN
zrn vfly nhIN hn. nyVy BivwK ivc afAux vflI jLPLrnfmf
sLqfbdI mOky vI Auh sLmUlIaq krngy BfvyN bfdlky AunHF Aupr
ihMsfqmk hmly hI ikAuuN nf krn. ies dy nfl hI AunHF ikhf ik
iswK pMQ dy Dfrmk smfgmF ivc bfdl ny Bfjpf dy afgUaF nUM
bulfieaf qF Auh bI[jy[pI[ vfilaF nUM bfhoN PV ky styj qoN
lfh dyxgy. s[ mfn ny ikhf ik bfdl aqy Aus dy sfQIaF ivc
nrYxU mhMq dI rUh pRvysL kr cukI hY. nrYxU ny vI ies qrHF hI
iswK sMgq ‘qy qsLwdd kIqf sI. BivwK dy pRogrfm bfry AunHF
ikhf ik iswK kOm socygI ik ienHF mhMqF pfsoN gurdvfry ajLfd
krvfAux vfsqy aglf kdm kI cukxf hY. sRI akfl qKLq dy jQydfr
bfry itwpxI kridaF AunHF ikhf ik jQydfr ieKlfkI qOr ‘qy KLqm
ho cukf hY. ies dy nfl hI AunHF ny kFgrs aqy akflI dl bfdl
bfry ikhf ik cor kuwqI rly hoey hn, ieh sfrf kuwJ srkfr dI
imlIBugq nfl hoieaf hY. ies df spwsLt sbUq ies gwl qoN imldf
hY ik awj svyry puils ijLlHf mjITf dy aYs[pI[ ny AuunHF Aupr
Aukq smfgm ivc nf jfx bfry dbfa pfieaf. AuunHF ikhf ik ies
sfrI Gtnf dOrfn huwlVbfjLI krn vfilaF dI agvfeI sLoRmxI
kmytI mYNbr rijMdr isMG mihqf, s[ ivrsf isMG vltohf, s[
amrpfl isMG, s[ ibkrm isMG mjITf aqy sLoRmxI kmytI mYNbr s[
jsivMdr isMG aYzvokyt afid ny kIqI.

iswK
kimAuintI bYnyluks bfbf buwZf jI dy jnm idhfVy dI pMjvI
sLqfbdI dy smfgm ivc sLfml hox jf rhy ismrnjIq isMG mfn qy
sfQIaF Aupwr bfdl dy guMizaF vwlo kIqy hmly dI sKq sLbdf ivc
inKyDI
hOlYNz :- iswK
kimAuintI bYnyluks ny pRYs dy nf jfrI ibafn ivc bfbf buwZf
jI dy jnm idhfVy dI pMjvI sLqfbdI dy sLormxI kmytI vwlo
kwQUunMgl ivc rwKy smfgmF ivc bfdl juMzlI dy guMizaF vwlo
sLromxI akflI dl aMimRqsr dy pRDfn sR[ ismrnjIq isMG mfn qy
BfeI dljIq isMG Kflsf dI agvfeI ivc sLfml hox vfsqy jf rhy
vrkrF qy lfTIaF, ikrpfnF qy golIaF dy Pfier krky sfQIaF nMU
PwwtV krn dI sLKq sLbdF ivwc inKyDI kiridaF hoieaf ikhf ik
iswK sMgq dI golk nfl mnfey jf rhy ieh smfgm bfdl dl dI koeI
inwjI jgIr nhIN . iswKF dIaf pwgf rolx vfly guru nfnk dy
iswK nhI ho skdy pr mhMq nrYxU aqy jkrIey dI aolfd ho skdy
hn. jy kr sR mfn jF s RibwtU df jfnI nuksfn hMUdf hY qf bfds
Qfy iesdI jMUzlI kOm awgy juafbdyh hovygI. sRmoxI kmytI aqy
isMG sfihbfnf vlo pMQ ivroDI kfrvfeIaf ivwc sLfml hoxf kOm
leI Gfqk hY. jF afpxIaf styjf Auwpr iewk qrPy PYsly lYxy
kdficq vI shI nhI hn.sRomxI kmytI bfdl dI afpxI jgIr nhI
hY.nF hI Dfrimk sLqfbdIaf Auwpr pMQ ivroDIaf df bolxf Gfqk
hY.

Gsmfx pYxoN tilaf pr kuVwqx vDI
sRI akfl qKq vloN aBUqpUrv ZMg nfl afdysLnumf sMdysL
jfrI hox sdkf pRo[ Gwgf df sYmInfr mulqvI
AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl vloN Gwgy qoN ilaf
muafPInfmf rOly gOly ‘c njLraMdfjL
brYNptn
(sFJ svyrf) AuntfrIE ivwc ipCly 5-7 sflF dOrfn pYdf hoey
anykF Dfrimk msilaF qoN vwKrI iksm df pYdf hoieaf mslf trFto
dy iswKF nMU iewk vr Pyr BMblBUsy ivwc pf igaf. afiKr ieh
mslf vI sRI akfl qKq sfihb qy hI Byijaf igaf. sRI akfl qKq
sfihb iswK kOm df srbAuWc asQfn hY, ijs nMU asIN duinafvIN
adflq dy mukfbly, suprIm kort qoN Aupr “akfl” df “qKq” mMndy
hF. duinafvIN adflqF dI iensfP pRxflI ivwc suprIm kort qwk
phuMcx qoN pihlF CotIaF adflqF ivwc jfxf pYNdf hY. pr iswK
kOm dunIaF qoN invyklI aqy vwKrI hox krky iesdy kMmkfr aqy
msly nijwTx dy ZMg qrIky vI vwKry, invykly aqy ajIb hn.
pRo[ ieMdr
isMG Gwgf iewk ilKfrI hY ijsdIaF ilKqF df ivsLf vsqU aqy
bolI sLYlI Aupr sMgq dy kuwJ mYNbrF nMU gMBIr ieqrfjL hn.
inrsMdyh pRo[ Gwgf dI ilKxI df aMdfjL bVf
awKV
aqy sLbdF dI cox bVI kuVwqx vflI hY. Auh muwdy nMU sulJfAux
qoN pihlF rwj ky AulJfAux ivwc XkIn rwKdf hY. Auh aijhy
muwidaF dI cox krdf hY ijs nfl Drm pRcfr nhIN sgoN Dfrimk
mMc qy duibDfvF pYdf huMdIaF hn. duinafvIN mnuwKF dIaF
ilKIaF pusqkF ivwc anykF iksm dIaF glqIaF jF glq qrk idwqy
ho skdy hn pr iksy hor ilKfrI dIaF glqIaF nMU iGRxfqimk ZMg
nfl sMboDn krky afpxI gwl nMU shI jqfAux dI koisLsL krnI
nfdfngI hY. koeI vI ilKfrI, pursL jF mhfn pursL pUrf nhIN ho
skdf hY, kyvl siqgurU pUrf hY, mnuwK aDUrypx dI inafeIN hY.
pRo[ Gwgf pqf nhIN ikhVI soc lY ky afpxIaF ilKqF ilKdf hY,
keI ilKqF ivwc qF Auh Kud hI cikRq hoieaf lwgdf hY.
bIqy
aYqvfr 22 akqUbr 2006 nMU imsIsfgf dy pRImIam bYNkuaYt hfl
ivwc “gurbfxI dI rOsLnI ivwc iswK kOm df BivwK” isrlyK hyT
aXoijq kIqf igaf sYmInfr Aus vyly mulqvI kr idwqf igaf jdoN
sRI akfl qKq sfihb qoN afey afdysLnumf sMdysL qoN bfad
pRImIam bYNkuaYt hfl dy mflk vloN acfnk sYmInfr leI pihlF
qoN bwuk kIqf bYNkuaYt hfl vrqx qoN ienkfr
kr
idwqf.
ies qrF
ieQy Gsmfx pYxoN twl igaf. kfblygOr hY ik dovyN iDrF afpo
afpxI pujIsLn qy bijwd sn aqy afpxy qih kIqy pRogRfm anusfr
awgy vwD rhIaF sn. pRo[ Gwgf df sYmInfr aXoijq krn vfly
pRbMDkF vloN pulIs df ieMqjfm kIqf hoieaf sI aqy Auh sYmInfr
ivwc puwjx leI sMgq nMU jLordfr apIlF kr rhy sn. kuwJ ryzIE
pRogRfmF Aupr hoey tfksLoaF qoN vI BFpdf sI ik kfPI lok
sYmInfr ivwc Gwgy dy ivcfr suxn jf rhy hn . dUsry pfsy
coxvIN sMgq coN inXukq kIqy gey pMj isMGF vloN ies sYmInfr
df bfeIkft krn df aYlfn kIqf igaf sI. ies bfeIkft dI hfk
ivwc AuntfrIE gurduafrjL kmytI aqy kuwJ AuntfrIE iswK aYNz
gurduafrf kONsl nfl sbMDq gurduafiraF ny vI afvfjL iewksur
kIqI sI. bwsF df ieMqjfm kr ilaf igaf sI aqy coxvyN aKbfrF
ivwc Puwl pyjL dy iesLiqhfr vI Cpvf idwqy gey sn ik sMgq ies
mujLfhry ivwc huMm huMmF ky sLfml hovy.
AuntfrIE
iswK aYNz gurduafrf kONsl df inwgr Auprflf
Gwgy dy ivroDI isMGF
vloN AuntfrIE dy pRmuwK gurduafiraF dI sMsQf “AuntfrIE iswK
aYNz gurduafrf kONsl” nfl sMprk krky AunF qoN vI AuntfrIE
gurduafrfjL kmytI vFg bfeIkft df aYlfn krn dI mMg kIqI pr
kONsl ny Gwgy nfl bYT ky Aus dIaF ilKqF bfry crcf krn nMU
qrjIh idwqI. kfblygOr hY ik AuntfrIE gurduafrfjL kmytI vloN
pRo[ Gwgf nfl dlIlbfjLI krn dI bjfey ieh kih ky bfeIkft krn
df aYlfn kr idwqf sI, ik bhuqy pVy ilKy nMU smJfAux dI koeI
loV nhIN jdoN ik AuntfrIE dy pRmuwK gurduafiraF dI pRqIinwD
sMsQf ny qrk aqy dlIl nfl pRo[ Gwgf dIaF ilKqF nMU drusq
krvfAux nMU qrjIh idwqI. sLuwkrvfr 20 akqUbr nMU kONsl dy
numfieMdy sRI akfl qKq sfihb dy sfbkf jQydfr isMG sfihb pRo[
drsLn isMG nMU nfl lY ky Gwgy nMU imly ijQy isMG sfihb ny
qrk aqy dlIl nfl pRo[ ieMdr isMG Gwgf nMU AusdIaF glqIaF df
aihsfs krvfieaf aqy Aus qoN ilKqI muafPInfmf lYNidaF ies
ivwc ieh vI ilKvfieaf ik Auh afpxI ilKqF nMU drusq krygf aqy
ikqfbF dI aglI aYzIsLn ivwc qrmIm krygf. ies qoN vI vwD
kONsl dI mIitMg ivwc ieh vI qih hoieaf ik pRo[ ieMdr isMG
Gwgf afpxI aglI pusqk jF ilKq pRkfsLq krn qoN pihlF pMQk
ivdvfnF qoN cYWk krvfvygf. ies ilKqI muafPInfmy dI irport
jdoN jfrI ho geI qF AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl dy
cyarmYn hrbMs isMG jMzflI ny rMglf pMjfb ryzIE rfhIN
muafPInfmf pV ky suxfAuNidaF ikhf ik hux koeI ivroD krn dI
quwk nhIN bxdI.
pr aglI
svyr afdysLnumf sMdysL, sYmInfr df ivroD krn vflI iDr kol
puwj igaf. ijAuN hI pRbMDkF ny ies afdysLnumf sMdysL nMU
sMgq ivwc jfrI kIqf qF mfmlf sYmInfr dy mulqvI hox qwk phuMc
igaf. sLincrvfr nMU sLfm dy rMglf pMjfb ryzIE rfhIN lgBg ieh
spwsLt ho igaf sI ik sYmInfr mulqvI ho igaf hY ikAuNik ies
pRogRfm ivwc pRImIam bYNkuaYt hfl dy mflk crnjIq (cfrlI)
isMG DflIvfl ny ieh aYlfn Kud kr idwqf sI ik Auh bYNkuaYt
hfl nMU vrqx dI iejfjLq nhIN dy skdf ikAuNik sRI akfl qKq
sfihb vloN sMdysL af cuwkf hY.
hYrfnI
vflI gwl hY ik aYqvfr nMU sYmInfr vfly sQfn qy ijQy koeI
sYmInfr ho hI nhIN sI irhf, dovyN iDrF puwjIaF hoeIaF sn.
vwzI qfdfd ivwc puwjIaF dovyN iDrF ny ieh kihx dI koisLsL
kIqI ik ho skdY ik kuwJ sMgq ny ryzIE nf suixaf hovy qy Auh
ieQy af jfvy. asIN isrP sUicq krn afey hF.
isMGF vloN
jfrI ibafn ivwc ikhf igaf hY ik bMdICoV idvs kfrn bhuqIaF
sMgqF gurduafrf sfihbfn ivWc hfjLrIaF lvf rhIaF sn, ies krky
sfrIaF sMgqF nUM sYmInfr dy rWd hox dI jfxkfrI nf hoxf
suBfivk sI. ies gwl nUM mwdy njLr rwKdy hoey sMgqF vloN QfpI
hoeI pMj mYNbrI kmytI ny ros mujLfhry vflI QF qy phuMcxf
afpxf PLrjL smiJaf. AuQy pwujI sMgq ny jdoN Gwgf dy cMd iek
sfQIaF nUM vI KVy dyiKaf qF sMgqF ivWc hor ros jfigaf aqy
pYNdy mINh ivWc nfm ismrn kridaF AuWQy hI rihxf munfisb
smiJaf. hYrfnI vflI gwl hY ik pMj mYNbrI kmytI df AuQy
puwjxf PrjL bxdf sI pr sur sfgr tYlIvIjLn qy pRsfrq irport
ivwc idws irhf sI ik AuQy sYNkVy lok phuMcy hoey sn aqy ieh
sYNkVy lok Gwgf ivroDI lihr dy mUhrlI kqfr dy isMG isMGxIaF
sn, ijMnF nMU hr hflq ivwc sYmInfr dy rwd hox df igafn
hovygf.
mujLfhrfkfrIaF ny sYmInfr vyKx afeI sMgq nMU tFcf mfrIaF
dUsry pfsy Gwgf
sYmInfr aXoijq krn vfly vI vwzI qfdfd ivwc bYNkuaYt hfl dy
mUhry KVy njLr afey. do cfr mYNbrF qoN vwD AunHF AuQy jfxf
vI aYvyN rOly nMU vDfAux vflI gwl sI. jdoN mnjIq isMG shoqf
nMU ies bfry puwiCaf igaf qF AunHF ikhf ik asIN qF sYmInfr
mulqvI hox bfry sMgq nMU dwsx gey sI ijMnF nMU asIN hor iksy
mIzIam rfhIN aYny QoVy vkq ivwc dws nhIN sI skdy. pr jdoN
sMgq dy kuwJ mYNbr pRImIam bYNkuaYt hfl dI pfrikMg dy aMdr
af rhy sI qF mujLfhrfkfrI AunHF nMU tFcF mfr rhy sI. sR[
blkrn isMG igwl ny dwisaf ik Auh 15-20 jxy iekwqr ho ky
sYmInfr ivwc sLfml hox leI iqafr sn pr jdoN sYmInfr kYNsl ho
igaf qF asIN do jxy lKivMdr isMG aqy mYN AuQy puwjy. asIN
lKivMdr isMG dI kfr ivwc svfr sI. jdoN mujLfhrfkfrIaF kol dI
lMGx lwgy qF isMGF ny Aus vkq bVf GtIaf rol kIqf. sR[ blkrn
isMG ny dwisaf ik pihlF mujLfhrfkfrI guwsy ivwc AUl jlUl kih
rhy sn pr jdoN asIN kfr df sLIsLf hyTF kIqf qF kulbIr isMG
ny ikhf ik qusIN kfr ieQoN lY jfvo. blkrn isMG ny ikhf ik
asIN AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl vloN kIqy Auprfly
sdkf pRo[ Gwgf ny afpxy kIqy dI ilKqI muafPI mMgx qoN bfad
hI Ausdy ivcfr suxn leI jfx vfsqy mn bxfieaf sI. sR[ gurdyv
isMG sMDyvflIaf ny dwisaf ik Auh afpxI supqnI aqy do bwicaF
nfl sYmInfr vfly sQfn qy puwjf. pr jdoN vfips jfx lwgf qF
Aus vyly qwk mujLfhrfkfrI AuQy af cuwky sn. jdoN asIN jf rhy
sI qF mujLfhrfkfrIaF ny bVI BwdI sLbdfvlI ivwc sfnMU bol
kubol boly. iewk vfrI qf myrI pqnI nMU ieh kihMdy suxy gey
bhuq Bwdy sLbd kihMdy suxy gey. sR[ sMDfvflIaf ny ikhf ik
pihlF asIN vI pRo[ Gwgf dy ivroD ivwc sI pr jdoN iewk ivdvfn
ny muafPI hI mMg leI qF iswKI ivwc ies qoN vwzI gwl hor kI
ho skdI hY. afpxI pqnI df pRqIkrm dwsdy hoey sMDfvflIaf ny
ikhf ik myrI pqnI afm hI guriswKF df bVf siqkfr krdI hY aqy
afpxy bwicaF nMU vI aijhI ivwidiaf suafAux dy hwk ivwc rhI
hY ik ieQy bwcy pVfey jfx pr jo sLbdfvlI Aus ny ieQy
guriswKF qoN suxI Aus qoN bfad Ausdf ivsLvfsL AuWT igaf hY
aqy Auh bVI pRysLfn hY. Gwgf ivroDI pMj mYNbrI kmytI dy
mYNbr BfeI gurjIq isMG ny ienF dosLF nMU mUloN hI rwd kridaF
ikhf ik AuQy iksy nfl koeI bol kubol nhIN hoieaf. AunF ikhf
ik mujLfhrfkfrIaF ivwc awDo vwD bIbIaF sLfml sn ies krky
gflI gloc ikyN ho skdI sI. ies ivwc koeI scfeI nhIN hY.
15-20
bMdy sMgq nMU sUicq krn ikAuN gey sI dy juafb ivwc sR[
shoqf ny ikhf ik sfnMU sLwk sI mujLfhrf krn vfly vI sLfied
AuQy puwjxgy ies krky syPtI leI asIN vwD jxy iekwTy ho ky
gey sI.
Gwgf
ivroDI pMj mYNbrI kmytI vloN Byjy pRYWs not ivwc iliKaf hY
ik:”‘Gwgf-juMzlI’ dy rUhy-rvF mnjIq shoqf aqy sfQI awj
bYNkuiet hfl dI mYnyjmYNt vloN ienkfr hox dy bfvjUd vI ibnf
iejfjLq qoN muWK drvfjLy dy sfhmxy KVy ho ky afpxI ihMz
pugfAux df Xqn krdy njLr afey pr isK sMgqF dy josL awgy
AuhnF dI koeI pysL nf geI.”
jdoN isMGf
nMU ieh puwiCaf igaf ik qusIN AuQy aYnI qfdfd ivwc kI krn
gey sI qF BfeI gurjIq isMG ny ikhf ik sYmInfr kYNsl hoieaf
sI mujLfhrf nhIN, ies krky sMgq df AuWQy puwjxf suBfvk sI.
asIN sMgq nMU ies kYNslysLx bfry sUicq krn gey sI qF AuQy
vyiKaf ik Gwgy dy smrQk vI bYNkuaYt hfl mUhry KVy hn qF sMgq
vI mujLfhry ivwc sLfml ho geI. kuwJ sMgq nMU moiVaf vI igaf
sI. pMj mYNbr kmytI dy mYNbrt BfeI gurjIq isMG ny ikhf ik
sMgq ivwc Gwgy dIaF ilKqF bfry BfrI ros sI ijs krky Auh mINh
ivwc josLo KrosL nfl mujLfhrf krdy rhy.
aKIr ivwc
pMj mYNbrI kmytI ny sMgq df qih idloN DMnvfd hY ijs ny afpxy
pirvfrF aqy bwicaF smyq BfrI mINh dy bfvjUd vI pUry
josLo-KrosL nfl mujLfhry ivWc aKIr qwk sLmUlIaq kIqI. sfD
sMgiq nUM bynqI vI hY ik jd qwk Gwgf afpxIaF ilKqF ivcoN
sfrIaF ieqrfjLXog gwlF kwZ ky afpxy sfQIaF smyq sRI akfl qKq
sfihb qy pysL nhIN ho jFdf AudoN qFeI ies nUM mMUh nf lfieaf
jfvy aqy iksy vI pMQk styj qoN bolx dI afigaf nf idwqI jfvy
aqy vYsy vI afpxf isK hox dy nfqy ieh PLrjL bxdf hY ik sIR
akfl qKq sfihb qoN jfrI hoey afdysL dI pflxf kIqI jfvy.
jfrI krqf, sMgqF dy
inXukq kIqy gurU pMQ dy dfs: BfeI hrdIp isMG - 416-858-1596,
BfeI jspRIq isMG - 416-689-9409, BfeI iqRlocn isMG -
416-826-4857, BfeI jsdyv isMG - 416-835-1909, BfeI gurjIq
isMG - 416-560-6326
sRI akfl
qKq sfihb qoN afey afdysLnumf sMdysL bfry
sRI akfl qKq sfihb
qoN afey afdysLnumf sMdysL ny inrsMdyh smUh sMgiq nMU socx
leI mjbUr kr idwqf hY. ies ivwc koeI sLwk nhIN ik koeI vI
mnuwK BfvyN Auh sRI akfl qKq sfihb dy jQydfr isMG sfihb
igafnI joigMdr isMG vydFqI nfl koeI ivcfrk mwqByd hI rwKdf
hovy pr sRI akfl qKq sfihb nMU iswDFqk qOr qy hr iswK smripq
hY.
sRI akfl
qKq sfihb qoN afey ies sMdysL (sunyhy) df dUsrf pihrf afdysL
(hukm) ivwc bdl jFdf hY. ies sMdysL ivwc ijQy pRo[ ieMdr
isMG Gwgy nMU, AusdI pMQ ivroDI ilKqF kfrx iksy vI pMQk styj
qoN nF bolx dyx dy afdysL idwqy hn aqy afdysL hn ik Auh asIN
akfl qKq sfihb qy phuMc ky afpxI glqI df aihsfs kridaF jfcnf
kry. iesdy nfl hI ikhf igaf hY ik pRo[ Gwgf dy sYmInfr df
aXoijn krn vfly gurcrn isMG ijAUxvflf, primMdr isMG prmfr,
mnjIq isMG shoqf, jsbIr isMG mFgt, krmjIq isMG igwl, amndIp
isMG kMg aqy gurmIq isMG nMU iksy vI gurduafry jF pMQk styj
qy bolx nf idwqf jfvy. ies afdysLnumf sMdysL df rlvF imlvF
pRqIkrm hoieaf hY.
pMjfbI pRYWs klwb nMU gYr pMjfbI AumIdvfr vI imly
nvdIp kOr igwl df kONsl ivwc jfxf brYNptn sLihr leI iewk
vrdfn hovygf
brYNptn:
(pMjfbI pRYWs- akqUbr 20-2006) pMjfbI pRYWs klwb dI mkbUlIaq
BfeIcfry ivwc iewk inwgr sQfn pRfpq kr cuwkI hY. pRmuwK aqy
siqkfrIaF jfx vflIaF pMjfbI aKbfrF nMU iewk jfbqy ivwc pRo
ky pMjfbI mF bolI dy ivkfs aqy pMjfbI boldy BfeIcfry nMU hr
pwK qoN jfxkfrI muheIaf krn dy mnorQ nfl bxI ies klwb nMU
pMjfbIaF dy nfl nfl gyr[pMjfbI vI aihmmIaq dyx lwg pey hn.
bIqy sLukrvfr 20 akqUbr nMU pMjfbI pRYWs klwb dI
arDspqfihk mIitMg svfgq ieMzIan kujLIn rYstorYNt qy hoeI.
ies mIitMg ivwc brYNptn dy sfbkf myar pItr rfbrtsn qoN
ielfvf Gwto Gwt cfr vwK vwK AumIdvfrF ny isLrkq kIqI ijhVy
afAux vflIaF imAUNspl coxF ivwc cox mYdfn ivwc sMGrsL kr rhy
hn. sB qoN pihlF brYNptn sYNtr dI aYm[pI[pI[ bIbI ilMzf
jfPrI dy pqI cwk jfPrI ny pRYWs klwb dy mYNbrF nfl vfrqf
kIqI. AunHF dwisaf ik Auh isafsq qoN dUr rihxf cfhuMdy sI
ikAuNik Gr coN iewk hI rfjnIqk hoxf kfPI hY. pr brYNptn df
vsnIk hox nfqy Auh smJdy hn ik pIl rIjLn ivwc brYNptn dI
pRqIinwDqf GwtdI jf rhI hY ikAuNik ieQy lMmy smyN qoN bYTy
rIjLnl kONslr hux isstm nMU ibhqr bxfAux dy kfbl nhIN rhy.
AunHF ikhf ik bVI soc ivcfr qoN bfad AunHF ny afpxf mn
bxfieaf
hY qy vfrz 2-6 coN rIjLnl kONslr leI cox mYdfn ivwc kuwdy
hn. bVy hI sLIql suBfa dy mflk cwk jfPrI nMU brYNptn sLihr
df coKf isafsI igafn hY aqy Auh brYNptn drpysL af rhIaF
musLklF qoN cMgI qrF vfikP hn. AunHF dwisaf ik AunHF dI pqnI
ilMzf jfPrI iewk aYm[pI[pI[ hox krky AusdI mdd nhIN kr skdI
ikAuNik ieMtYgrtI kimsLn iesdI iejfjLq nhIN idMdf. ies qoN
ielfvf sRI jfPrI ny ikhf ik brYNptn ivwc trYiPwk dI bhuq
vwzI smwisaf bxdI jf rhI hY aqy pIl rIjLn vloN iesdf hwl
lwBx vfsqy koeI suihrdqf nhIN ivKfeI jf rhI.
vfrz 9-10 coN kbwzI iKzfrI zYirk byglI rIjLnl
kONslr leI AumIdvfr hY. AunF dwisaf ik Auh brYmlI ivwc
jMimaf aqy plH ky vwzf hoieaf hY. Ausny jLor idwqf ik brYmlI
brYNptn nfloN vwKrf sLihr lwg irhf hY ikAuNik AusdI plYinMg
bVI vDIaf hY jdoN ik brYNptn df spirMgzyl aqy kYslmor df
ielfkf irhfiesLI GrF nfl Biraf ipaf hY aqy koeI vI plYinMg
njLr nhIN af rhI. mOjUdf kONsl qy dosL mVidaF zYrk ny ikhf
ik zIvYlprF vloN idwqIaF jFdI vwzI vwzI zonysLnF sdkf hI
brYNptn df ieh hfl huMdf jf irhf hY. Ausny ikhf ik brYNptn
sLihr dI kONsl ieAuN kMm krdI hY ijvyN ieh sLihr zyZ lwK dI
afbfdI vflf hovy jdoN ik ieh hux awDf imlIan dI afbfdI vflf
sLihr hY. iesdI plYinMg Kfs ZMg nfl hoxI cfhIdI hY. sVkF,
pfrk, skUl aqy lfiebryrIaF afid ZukvIN aqy loVINdI qfdfd
ivwc bxnIaF jrUrI hn qF ik kimAUntI nMU bkfiedf syvfvF
imldIaF rihx.
zYrk byglI nMU nfl ilafey brYNptrn dy sfbkf myar
pItr rfbrtsn ny ikhf ik
Ausdy
myarisLp qoN lFBy hox qoN bfad brYNptn df tYks bhuq vwD igaf
hY aqy brYNptn dy lokF nMU bhuq Gwt srivsjL imldIaF hn.
isafsI igafn aqy gwl kihx dy bVy vwKry qy bVy
asrdfiek aMdfjL dI mflk bIbI nvdIp kOr igwl ny miTafeI dy do
zwby dy ky ijQy pMjfbI pRYWs klwb dy mYNbrF nMU dIvflI
mubfrk afKI AuQy afpxI isafsI ijLMdgI dy imxy keI mIl pMD df
ijLkr vI kIqf. XU[aYn[ dI mfzl sMsQf, ijhVI XuvkF dI
pRqIinwDqf krdI hY, dI afgU rih cuwkI nvdIp kOr igwl afpxy
afp ivwc iewk mukMml aqy agFhvDU soc vflI isafsqdfn hY. Auh
Kud rfjnIqk hI nhIN sgoN nOjuafnF ivwc rfjnIqk cyqMnqf pYdf
krnI Ausdf muwK kMm hY. Auh nOjuafnF nMU qrfsL ky lIzrf
bxfAux dI muhfrq rwKdI hY. isafsI sUJbUJ dI ieh guQlI, agr
istI kONsl ivwc clI jFdI hY qF Auh afpxI ilafkq sdkf brYNptn
sLihr leI iewk vrdfn hoeygI.
brYNptn dy keI aihm muwdy ly ky cwlI nvdIp kOr
igwl ny dwisaf ik brYNptn sLihr asl ivwc ims mYnyjmYNt df
isLkfr ho cuwkf hY. ieQy zIbyt aqy nYgosIeyt krn leI
pRqIinwDqf dI Gft hY. nvdIp kOr igwl vfrz 2-6 coN istI
kONslr leI AumIdvfr hY. Ausdf ijwqxf sfzy BfeIcfry vfsqy
isafsI ipV ivwc iewk bhuq vwzf mfarkf hovygf.
brYNptn dy vfrz 9-10 coN rIjnl kONslr leI AumIdvfr
muihn gupqf ny pMjfbI pRYWs klwb dI mIitMg ivwc mYNbrF nfl
ByNt kridaf ikhf ik myrf ijwqxf XkInI hY ikAuNik iewk pfsy
iqMn iswK Brf KVy hn jo afps ivwc votF vMzxgy, gory kfly
afps ivwc tkrfAuxgy qy Auh ies coN bfjLI lY jfvygf. gor mMdr
dI kmytI Aus nMU sMpUrx ienzors krdI hY ies leI AusdI ijwq
sfP
idws rhI hY. moihn gupqf ny ikhf ik Auh pYsy vfsqy cox nhIN
lV irhf. Auh pihlF hI cMgI nOkrI qy hY pr Auh qF lok syvf
krn leI hI isafsI ipV ivwc kuwidaf hY. sRI gupqf ny ikhf ik
Auh iewk Aumidvfr dy hwk ivwc sI pr sfzI koisLsL sPl nf ho
skI sgoN asIN iqMn qoN cfr ho gey. afpxy muwdy dwsidaF gupqf
ny ikhf ik brYNptn ivwc pRfprtI tYks bhuq vwD igaf hY. mYN
iqMn sfl vfsqy pRfprtI tYks qy kYNp lfAux dI isPfrsL krFgf.
brYNptn ivwc lfiebryrI bxfAux dI qjvIjL hY aqy iesdy nfl nfl
trYiPwk dI ho rhI durdsLf nMU dUr krn leI ZuwkvyN kdm puwty
jfxgy.
pMjfbI pRYWs klwb dy koafrzInytr suKimMdr isMG
hMsrf ny ies mIitMg ivwc smUh BfeIcfry nMU dIvflI dIaF
vDfeIaF pysL kIqIaF geI. AuprMq 3 nvMbr nMU hox vflI gflf
nfeIt dIaF iqafrIaF leI awpzyt leI geI. 3 nvMbr nMU ho rhI
gflf nfeIt ivwc sLmUlIaq krn leI pfTkF ivwc kfPI AuqsLfh
pfieaf jf irhf hY. 3 nvMbr nMU ho rhI gflf nfeIt afpxy afp
ivwc iewk imsfl kfiem krygI ikAuNik ies gflf nfeIt ivwc
pMjfbI pRYWs klwb dy afAux vfly sfl df sfrf pRogRfm dwisaf
jfvygf. ies gflf nfeIt ivwc ijQy kuwJ Kfs mihmfn rOxk nMU
vDfAuxgy AuQy smUh aYzvrtfeIjLrjL aqy pfTkF df DMnvfd kIqf
jfvygf.
5vIN vqnoN
dUr avfrz nfeIt aimwt Cfp Cwz geI
trFto:
(pMjfbI pRYWs) pihlI pfqsLfhI gurU nfnk sfihb jI ny dunIaF
nMU “jb lgu dunIaF rhIaY nfnk ikCu suxIaY ikCu khIaY” df
pfvn pivwqr isDFq bKisLaf. afpxI gwl kihx, afpxy ivcfr pRgt
krn qy dUjy dy mn dI gwl nMU hXfqI dy rihMidaF sunx dI
ivsLysL loV hY. pMjfbIaF ny ies isDFq nMU hmysLF mn msqk
rwiKaf hY. Kfs krky ivdysLIN vsy pMjfbIaF ny ieQy Gwt igxqI
hox dy bfvjUd vI afpxy aijhy mIzIey sQfipq kIqy hn, ijMnF
rfhIN asIN afpxy dysL, siBaqf, jLubfn aqy afpxf Drm hor
ivksq kr skdy hF.
trFto dy msLhUr vuwzvfeIn bYNkuaYt hfl ivwc 13
akqUbr dI sLfm nMU 5vF vqnoN dUr tI[vI[ avfrz pRogRfm aXoijq
kIqf igaf ijs ivwc avfrz dy krqf Drqf suwKI inwJr qy
aYm[aYc[vn cYnl vloN pMjfbIaq dIaF KusLboaF ibKyrIaF geIaF.
ies avfrz smfroh ivwc smfj syvf dy Kyqr ivwc aMqrrfsLtrI
pRiswDI pRfpq sLKsLIaq bfbf blbIr isMG sIcyvfl, ijMnF ny
gurU nfnk sfihb jI vloN vrosoeI pivwqr byeIN dI syvf sMBfl
kIqI, nMU vqnoN dUr tI[vI[ avfrz nfl invfijaf igaf. smUMh
knyzIan
BfeIcfry
ny AunHF dI ies pivwqr syvf dI bVI sLlfGf kIqI.
ies vrHy dy pMjfbI gfiek avfrz amirMdr igwl aqy
ieMdrjIq inwkU nMU snmfinq kIqf igaf. kuwJ smyN qoN pMjfbI
iPlmF, iPlmI prdy qoN alop ijhIaF huMdIaF jf rhIaF sn ijs
nMU moVf dy ky pMjfbI iPlmF nMU nvIN idwK dyx vfly aqy muwV
qoN sQfpq krn vfly “asF nMU mfx vqnF df” qoN lY ky “XfrF nfl
bhfrF” qy “mihMdI vfly hwQ” afid iPlmF dy pRoizAUsr zf[
divMdr ilwDV nMU ivsLysL snmfinq kIqf igaf. trFto dy AuBrdy
gfiek “gIqf jYldfr” aqy amrIkf dy pMjfbI gfiek rfjysL rfjU
nMU snmfinq kIqf igaf. kmyzIan rxbIr rfxf aqy iPlm storI
lyKk (qbfhI) “hirMdr igwl” nMU vI ies avfrz nfeIt ivwc
snmfinq kIqf igaf.
ies avfrz nfeIt sbMDI knyzIan pRDfn mMqrI ny vI
sLuB
sMdysL
Byijaf. ies qoN ielfvf pihlI pMjfbx aYm[pI[ zf[ rUbI Zwlf,
sfbkf mMqrI AuWjl dusFJ, aYm[pI[pI[ zf[ kuldIp kulfr qy ivwk
iZloN, jsits afP pIs bObI huMdl, ivjLn tI[vI[ dy mflk sRI
mfrk qoN ielfvf BfrqI hfeI kimsLnr im[ grovr, qlivMdr kOr
inwJr aqy kYnyzf dIaF hor bhuq sLKsLIaqF ies mOky sLfml sn.
AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb dy
pRDfn jsjIq isMG Buwlr aqy pMjfbI pRYWs klwb dy koafzInytr
suKimMdr isMG hMsrf ny ies smfroh ivwc sLmUlIaq kIqI. sRI
iekbfl mfhl ny ies smfroh dI sLurUafq kIqI aqy bIbI qrnpRIq
kOr ny bqOr aYm[sI[ ies smfgm nMU byhqrIn qrqIb idwqI.
qrnpRIq df sfQ divMdr kOr bYNs ny idwqf.
bVI hI inafrI idwK vfly ies pRogRfm ivwc vwKrI
nuhfr vflI styj dI sjfvt aqy sfry stfP dy cotI dy ksitAUm
vrqy gey sn. igwDf, BMgVf, gIq sMgIq aqy bVI CotI Aumr dy
bwicaF
vloN kIqI pMjfbI siBafcfr dI afeItm nMU mOjUd drsLkF ny
byhwd srfihaf.
vqnoN dUr tI[vI[ pRogrfm, kYnyzf df hrmn ipafrf
tYlIvIjLn pRogRfm hY ijs ny QoVy hI smyN ivwc ivjLn tI[vI[
rfhIN sfP suQry pRogRfm krky byhwd mkbUlIaq hfisl kIqI hY.
suwKI inwJr dI kmfl dI adfkfrI ies pRogRfm dI sPlqf df rfj
mMinaf jFdf hY. suwKI dI pRogRfm dOrfn Dfrimk vMngIaF pysL
krn ivwc Kfs ruwcI rihMdI hY. ies nOjuafn ny pMjfb ivwc jf
ky pMjfb dy amIr ivrsy dIaF vwK vwK afeItmF nMU iqafr krky
drsLkF nMU ivKfAux ivwc Kfs idlcspI leI hY. pMjfb dI ivDfn
sBf ivwc KfVkUvfd dy idnF sbMDI hoeI bihs nMU vI vqno dUr
tI[vI ivwc ivKfieaf jf cuwkf hY. mIzIaf Kyqr ivwc vqno dUr
tYlIivjLn df Kfs asQfn hY. hr sLincrvfr nMU drsLk kMm Cwz ky
vqno dUr tI[vI[ pRogRfm vyKdy hn. vqno dUr avfrz df islislf
suwKI inwJr ny 5 sfl pihlF sLurU kIqf sI aqy hr sfl ivwc ies
avfrz nfeIt ivwc af irhf inKfr ieh drsfAuNdf hY ik afAux
vfly BivwK ivwc ieh iksy vwzy avfrz nfeIt vFg jgq pRiswD
msLhUr hovygf.

pYirs ivwc
isK sMgqF ny dIvflI mnfeI
pYirs
ivwc dIvflI df iqAuhfr bVI sLrdf Bfvnf nfl mnfieaf igaf.
gurduafrf isMG sBf PrFs bobInI ivKy sMgqF ny BfrI igxqI ivwc
phuMc ky gurU mhfrfj dIaF KusLIaf pRfpq kIqIaF.gurduafrf
sfihb nMU itmtmfAudIaF rosLnIaF nfl isLgfiraf hoieaf sI.Kcf
Kc Bry hoey hfl ivwc sMgqF ny bVI sLrdf nfl kIrqn df anMd
mfixaf.hfl ivwc jg rhy dIvy aqy mombwqIaF nfl svrg df
nfjLfrf pysL afAudf sI.sMgqF iewk dUsry nMU dIvflI dIaF
mubfrkF dy rhIaF sn.bfad ivwc afqisLbfjI aqy ptfky vI clfey
gey.guru df lMgr aquwt cl irhf sI.dIvflI vfly idn sRI gurU
hrgoibMd sfihb jI,gvflIafr dy iklyH ivwcoN afp aqy 52 rfijaF
nMU irhf krvf ky lYky afey sn.isKF ny ies KusLI ivwc dysI
iGAu dy dIvy jgfey aqy KusLIaF mnfeIaF sn.

gurU nfnk
dyv jI dy gurpurb mOky nnkfxf sfihb jfx vflf jQf hux 2 nvMbr
nMU jfvygf-skwqr
aMimRqsr-24 akqUbr: sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy skwqr
s[ hrbyaMq isMG ny iek pRYs rlIjL ‘c jfxkfrI idMidaF dwsidaF
ikhf ik sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI vloN sRI gurU nfnk
dyv jI dy pRkfsL gurpurb mOky gurduafrf jnm asQfn nnkfxf
sfihb (pfiksqfn) jfx vflf jQf 31 akqUbr dI bjfey hux 2 nvMbr
nMU rvfnf hovygf.
AunHF dwisaf ik sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI vloN XfqrI
jQy dy pfrtI lIzr s[ mihMdr isMG romfxf aYzvokyt dI agvfeI
‘c 31 akqUbr nMU jfx vfly ies jQy df pRogrfm qbdIl ho jfx
kfrn hux ieh jQf sLRomxI kmytI dy dPqr qoN 2 nvMbr nMU rvfnf
hovygf. AunHF ikhf ik qbdIl hoey pRogrfm anusfr hux XfqrU
afpxy pfsport lYx leI 1 nvMbr nMu dPqr sLRomxI kmytI ivKy
puwjx.

inAUjLIlYNz
dIaF isWK sMsQfvF vloN s: amr isMG cfhl nUM snmfinq kIqf
igaf
aOklYNz:
mnuWKI aiDkfrF dI jQybMdI dy muKI s: amr isMG cfhl ijhnF ny
ik ieMspYktr gurmIq isMG ipMkI nUM Aumr kYd dI sjLf idvfeI
hY nUM inAUjLIlLYNz dIaF isWK sMsQfvF vloN spYsLl qOr qy
bulf ky snmfinq kIqf igaf .
21 akqUbr nUM tfkfinnI c gurduafrf sRI klgIDr sfihb c hoey
BfrI iekWT c s: cfhl nUM inAUjLIlYNz dI sMgq dy nmfieidaF
vloN isropf aqy Dfrimk icMn Bytf kIqy gey aqy AuhnF dI
jQybMdI vloN mnuWKI aiDkfrF leI kIqy kMmF dI sflfGf kIqI geI
. dsLmysL drbfr guru Gr vloN vI AuhnF nUM vWKry qOr qy
snmfinq kIqf igaf .

qrksLIl sMsQf vloN
sLhIdy afjLm Bgq isMG df 100 vF jnm idhfVf
srI (jsivMdr
hyar) 22
akqUbr 2006 idn aYqvfr,rvI bYkuiet hfl:-qrksLIl siBafcfrk
susfietI afP kYnyzf rij: dy swdy qy sLhIdy afjLm Bgq isMG df
100 vF jnm idhfVf mnfAux leI TIk iewk vjy lok afAux lwgy aqy
QoVy smyN ivwc hI hfl KcfKc Br igaf.hfl dy aMdr aqy bfhr
sLhId Bgq isMG dIaF qsvIrF aqy susfietI dy bYnr lfey gey
sn.300 qoN 400 qwk hr Aumr hr vrg dy lok bjurg,nOjvfn mrd
aOrqF aqy bwicaF nyN sLmUlIaq kIqI.cfh pfxI pI lYx qoN qurMq
bfad krvfeI sLurU kIqI geI aqy skwqr suirMdr cfhl nyN drsLkF
nUM jI afieaF ikhf aqy pROgrfm dI rUp ryKf dwsI.
pRogrfm dI sLurUafq qrksLIl siBafcfrk susfietI dy klfkfrF
vwloN suirMdr igwl dy ienklfbI gIq” Cwtf cfnxf df dyeI jfxf”
qy aDfrq korIEgrfPI nfl kIqI geI ijsnUM pRimMdr kOr svYc ny
iqafr krvfieaf hY,drsLkF vwloN qfVIaF mfrky BrpUr pRsMsf
kIqI geI.AusqoN bfad 10 ku sfl dI bwcI anmol vwloN ienklfbI
kivqf pVIH geI.susfietI dy pRYs skwqr srbjIq AuwKlf ny sLhId
Bgq isMG dy ivcfrF qoN ivprIq,awj dy ajLfd Bfrq ivwc afpxy
hwk mMgx vfilaF Aupr ho rhy aiqafcfrF dI gwl kIqI (Kfs krky
hwk mMgdIaF nOjvfn lVkIaF) aqy ikhf ik kI sLhId Bgq isMG aqy
Ausdy sfQI ieho ijhI ajLfdI cfhuMdy sLn? nhIN aijhf kdy vI
nhIN.
pRogrfm dI aglI
afeItm gurnfm QFdI aqy Ausdy sfQI ibwlf vwloN Zwz srMgI nfl
“inwq nF jMmdy sUrmyN,koeI ivrlf jMmdI mF” pysL krky drsLkF
df mn moh ilaf.agly bulfry dy qOr qy iewQON dI jMmpl bwcI
jYsmIn nyN aMgryjLI ivwc sLhId Bgq isMG dI jIvnI aqy
sMGrsL,Bgq isMG qoN lYky sLhId Bgq isMG bnx qwk ivsQfr nfl
vrnx kIqf.awgy vfrI afeI gjLlgo gurcrn igwl horF dI AunFH
qrMnm c afpxI gjLl gf ky sLhIdF nUM sLrDFjlI ByNt kIqI.iesy
qrfH jIvn rfmpurI horF nyN vI afpxI ilKI kivqf rfhIN sLhIdF
nUM Xfd kIqf.aglI afeItm Pyr qrksLIl siBafcfrk susfietI dy
klfkfrF nyN gursLrn Bf jI duafrf iliKaf nftk “buwq jfg ipaf”
pysL kIqf ijsnUM Bf jI horF nyN 1993 ivwc KtkV klF ivKy
srkfr duafrf styj qy kbjf kr lYx aqy lwcr pRogrfm pysL krn
dy ivroD ivwc iliKaf aqy pMjfb dy ipMzF ivwc Kyizaf,drsLkF
vwloN bhuq hI psMd kIqf igaf.
hux smF sI
kYmlUps qoN ivsLysL swdy qy bulfey gey zf: suirMdr DMjl df
jo afpxI jIvn sfQx aqy bytI nfl smfgm ivwc phuMcy sn.zf:
DMjl ny afpxf prcf pVHn qoN pihlF qrksLIl susfiftI nUM
sLhIdy afjLm Bgq isMG df jnm sLqfbdI vrfH AuwqrI amrIkf ivwc
mnfAux dI pihlkdmI krn leI vDfeI idwqI.zf: DMjl ny prcf
pVHidaF afpxy nfl ilaFdIaF drjn ku (sLhId Bgq isMG bfry
ilKIaF) ikqfbF coN hvfly dyky ieh iswD kIqf ik sLhId Bgq
isMG bfry jo glqPihmIaF pfeIaF jFdIaF hn ik Auh grm iKaflIey
sn,awqvfd ivwc ivsLvfsL rwKdy sn,gFDIvfdI nIqI dy ibwlkuwl
ivroDI sn,PFsI qoN pihlF jyl ivwc Auh BfeI rxDIr isMG nfl
mulfkfq qoN bfad Dfrmk bx gey sn vgYrf vgYrf nUM qwQF sihq
ibafn krky aqy pRmfx pysL krky smJfieaf ik sLhId Bgq isMG
bhuq vwzy mnuKqfvfdI sn,Auh jykr cfhuMdy qF asYMblI ivwc
swcIN mucIN df bMb suwtky vwzf jfnI nuksfn kr skdy sn pr
AunFH aijhf nhIN kIqf.AunFH dy mnuKqfvfdI hox dI ies qoN
vDIaf imsfl hor kI ho skdI hY.gFDI dI ibRitsL hkUmq nfl
smJOqfvfdI nIqI dy Auh ivroDI sn,AunFH df kihxf sI ik isrP
aMgryjF dy Bfrq Cwz jfx nfl hI shI ajLfdI nhIN afAuxI shI
ajLfdI ies rfj pRbMD nUM muZoN hI qbdIl krky hI ilaFdI jf
skdI hY ijsdy leI hux hI sfjLgLfr smF hY.BfeI rxDIr isMG nfl
mulfkfq bfry AunFH spsLt kIqf ik ieh TIk hY ik BfeI rcDIr
isMG horF nyN sLhId Bgq isMG horF nUM imlx qoN ies leI
ienkfr kr idwqf sI ik Bgq isMG nyN afpxy vfl ktvf ley hn pr
Bgq isMG horF vloN BfeI rxDIr isMG horF nUM ieh juafb ilKqI
Byjx qON bfad ik mYN qF dysL aqy kOm leI afpxf bMd bMd
ktvfAuxf hY qusIN myry iewk bMd ktvfAux qy hI nrfjL ho gey
hoN mYN quhfzf iewk dysL Bgq hox krky bhuq siqkfr krdf hF
mYnUM iesdf bhuq aPsos rhygf.AunFH dwisaf ik mYN nfsqk ikEN
hF pYNPilt Bgq isMG horF nyN BfeI rxDIr isMG horF nfl
mulfkfq vflI Gtnf qoN bfad ivwc iliKaf sI jo sLHhId Bgq isMG
dy PFsI qoN pihlF Dfrmk bx jfx dI gwl nUM muZoN hI rwd krdf
hY.iesdI pusLtI ies gwl qoN vI ho jFdI hY ik sLhId Bgq isMG
nUM PFsI qy lYky jfx qoN pihlF jyl vfrzn nUM khy ieh sLbd”
ik Tihro iewk ienklfbI dUsry ienklfbI nUM iml irhf hY”aqy
Auh aYn afKrI smyN qwk lYinn nUM pVH rhy sn.
sfDU ibinMg jo
XUnIvristI afP ibRitsL kulMbIaf c pMjfbI dy pRoPYsr hn ny
ikhf ik qrksLIl susfietI df ieh Auwdm sLlfGfXog hY aqy Bgq
isMG nUM jfnx leI Aus dIaF ilKqF pVHnIaF bhuq jrUrI hn.Bgq
isMG nyN afpxy smyN c iliKaf sI ik pMjfbI lok sfihq bhuq Gwt
pVHdy hn,ieh hflfq awj vI AuvyN hI hn.AunFH dwisaf ik
XUnIvristI dy ividafrQI jdoN sLhId Bgq isMG bfry jfxkfrI
pRfpq krdy hn qF bhuq mfx mihsUs krdy hn.ies sfl aYs aYP XU
dy ividafrQIaF nyN sLhId Bgq isMG df jnm idn mnfieaf.AuprMq
pRimMdr kOr svYc nyN afpxI ilKI kivqf bVy hI josL nfl pVHI
aqy drsLkF qoN dfd pRfpq kIqI.AuprMq zf: sfDU isMG jo pMjfb
aYgrIklcrl XUnIvrstI c pVHfAuNdy rhy hn ny ikhf ik sLhId
krqfr isMG srfBf ny PFsI cVHn qoN pihlF ikhf ik sfnUM CyqI
PFsLI dy idwqI jfvy qFik asIN muV jnm lYky muV ajLfdI dI
lVfeI c kuwdIey.ieh gwl drsfAuNdI hY ik sLhId krqfr isMG
srfBf jMmx mrn c ivsLvfsL rwKdy sn iPr vI sLhId Bgq isMG
sLhId krqfr isMG srfBf nUM afpxf pRyrnf sroq mMndy sn.lflf
lfjpq rfey jo afrIaf smfjI sn vI sLhId Bgq isMG dy siqkfr dy
pfqr sn qF mhfqmF gFDI bfry ( sLhId Bgq isMG ivcfrF dy
mwqByd hox dy bfvjLUd) cMgy ivcfr ikEN nhIN rwK skdy?ieh hI
AunFH dI swcy mnuwKqfvfdI hox dI imsfl hY.
iewk vfr
Pyr susfietI dI tIm nyN sLhId Bgq isMG dy gIqF dI lVI “myrf
rMgdy bsMqI colf” sr PLrosLI kI qmMnF aqy afvo nI shIE GoVI
Auwpr korIEgrfPI pysL kIqI ijsnUM BfjI gursLrn isMG horF nyN
afpxI kYnyzf PyrI smyN susfietI dI tIm dy bwicaF qoN iqafr
krvfieaf sI.agly bulfry pRoPYsr hrI sLrmF ny Bfrq ivwc
ienklfbI sfihq nUM vMzx qy lfeIaF jf rhIaF pbMdIaF
(mhFrfsLtr aqy pwCmI bMgfl) dy iKlfP mqf rwiKaf ijsnUM lokF
ny srbsMmqI nfl hwQ KVy krky pfs kIqf.sohx pUMnI ny ieiqhfs
dy pMinaf coN sLhId Bgq isMG dI kYnyzf nUM vyKx dI cfhq aqy
hrBjn cImF ny dunIaF dy vwK vwK BfgF coN AuwT rhIaF
ieMnklfbI lihrF dI gwl kIqI.aMq ivwc susfietI dy pRDfn avqfr
igwl nyN afey hoey sfry lokF,susfietI dy sfry klfkfrF (ilst
lMbI hY) sihXogIaF,mIzIaf (Kfs krky cYnl aYm tI vI,ryzIE
rYwz aYwP aYm[ryzIE sLyry pMjfb,ilMk inAUjL pypr,akfl
gfrzIan,ieMzo knyzIan avfjL aqypMjfbI itRibAUn) aqy rvI
bYNkuiet hfl dy prmjIq sMGyVf ijMnFH cfh dI syvf
kIqI,susfietI dI smuwcI tIm ijMnFH bhuq imhnq kIqI df DNnvfd
kIqf aqy susfietI vwloN smfj nUM jfgrUk krn leI kIqy jf rhy
Xqn jfrI rwKx df ivsLvfsL duafieaf.
