|
|
||||||||||||||||||
|
sqMbr 26, 2005, ipClIaF sfrIaF KbrF
sRI gurU gRMQ sfihb jI dI byadbI pRqI sMgq ivwc BfrI roh AuntfrIE iswK gurduafrf iswK kONsl vwloN pVqflIaf kmytI sQfpq
torFto (sFJ svyrf) bIqy idnIN DMn DMn sRI gurU gRMQ sfihb jI dy pfvn srUp skfrbro dI iewk pfrk coN bVI burI qrHF jLKmI kIqy imly hn jo nvjIq isMG nfmI ivakqI vloN AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurUduafrf sfihb ivKy phuMcf idwqy gey hn. ieh srUp hfl nMbr 4 ivwc susLoiBwq hn aqy iesy hfl ivwc hI sihfj pfT afrMB kIqy gey hn ijMnF df Bog 2 akqUbr idn aYqvfr nMU pfieaf jfvygf. sR[ jMzflI ny dwisaf ik ies Gtnf dI pulIs ivwc irport drj krvf idwqI geI hY. AuntyrIE iswK kONsl dI mIitMg ivwc iewk ivsLysL iDafn-idvfE mqy rfhIN sRI gurU gRMQ sfihb dy pfvn srUp dI by-adbI df mfmlf bVI gMBIrqf nfl ivcfiraf igaf. sMgqF nUM hux qwk pqf lwg cuwikaf hovygf ik ipCly idnIN brYNptn invfsI sR[ nvqyj isMG pirvfr smyq skfrbro gey qF lyk AuntfrIE dy kMZy sRI gurU gMRQ sfihb dy srUp dy keI aMk ibKry lwBy sn. ies KLbr nUM pVH suxky hryk iswK dy ihrdy vlUMDry gey hn. ies Gtnf nUM kONisl dy pRDfn s[ hrbMs isMG jMzflI ny bVI duwKdfeI aqy mMdBfgI Gtnf dwsidaF ikhf ik AunHF vwloN qurMq hI iewk pVqflIaf kmytI bxfeI geI hY jo ies Gtnf sQfn df pUrf srvyKx nIJ lgfky krngy. puils nUM iswKF dIaF duwKI hoeIaF mnoBfvnfvF qoN jfxUM krvfieaf jf irhf hY. puils nUM iswKF dy “gurU mfinE gMRQ” dy asUlF bfry cfnxf pfky ies kys leI aiq-sMvydnf df pRgtfvf kIqf igaf hY. iswKF vwloN sRI gurU gRMQ sfihbfn df kIqf jFdf siqkfr aqy mirXfdf dI pflxf bfry qF sB jfxUM hI hn. sR[ jMzflI ny sMgqF nUM Brosf idvfAuNidaF ikhf ik mfmly dI zUMGI CfxbIx kIqI jf rhI hY. ies bfbq jy iksy nUM koeI jfxkfrI hovy qF AunHF nUM Brosy ivwc lY ky gwl kIqI jf skdI hY. AunHF ny sMgqF nUM afpxy jjLbfqF nUM sMjm ivwc rwKidaF kfnUMnI dfiery ivwc rihMidaF AunHF qoN sihXog dI apIl kIqI. iewk vwKry ibafn ivwc s[ hrBjn isMG (kONisl dy skwqr) ny ies bfbq aiq Bfvuk huMidaF ikhf ik vwK-vwK gurUGrF ivwc sRI gurU gMRQ sfihb jI dy purfxy jF ibrD srUpF/rumfly aqy guwtky afid smyN-smyN isr pUrn ipafr siqkfr sihq agn ByNt kIqy jFdy hn. agr ies bfbq iksy nUM koeI sLMkf invirq krnI hovy jF slfh msLvrf krnf hovy qF iksy vI nyVy dy gurUGr nfl rfbqf kIqf jf skdf hY. gurU gRMQ sfihb dy toty kIqy pwqry imly
vrnxXog hY ik gurU gRMQ sfihb jI df toty toty kIqf hoieaf srUp isgrtF aqy bIar dIaF kYnF aqy boqlF ivckfr ipaf imilaf hY| ies mMdBfgI Gtnf df sB qoN pihlF idRsL pMjfbIaF dI sMGxI vwsoN vfly brYmptn dy rihx vfly nvjIq isMG ny dyiKaf| Auh afpxy pirvfr smyq Aus pfrk ivc GuMmx iPrn igaf hoieaf sI| nvjIq isMG dy nfl Ausdf pMjfb qoN afieaf BqIjf vI sI| ijAuN hI ies pirvfr ny gurU gRMQ sfihb jI df iek aMg dyiKaf qF ienHF dy mn ivc iekdm zr ijhf pYdf ho igaf sI ik ieh ieQy ikvyN mojUd hY ?| jdoN ienHF awgy hor dyKx dI koisLsL kIqI qF ienHF nUM 1430 aMgF ivcoN 748 aMg pRfpq hoey| ienFH ny PurqI nfl pfV ky suwty gurU gRMQ sfihb dy aMgF nUM pMjfb qoN nvyN afey afpxy BYx BqIjy dI bUnYx ivc lpyt ilaf aqy iswDf izksI gurU Gr ivKy ilaFdf| nvjIq isMG ny dwisaf ik gurU gRMQ sfihb qoN ibnF pMjF bfxIaF dy gutikaF ivcly pwqiraF qoN ielfvf iek gutkf sfihb vI imilaf| izksI gurduafrf sfihb ivKy ienFH pwqiraF nUM sMBfl ky rwiKaf jf irhf hY| izksI gurduafry dy pRDfn jsjIq isMG Buwlr ny rMglf ryizE qy bolidaF ikhf ik ies mMdBfgI Gtnf qy pCqfvF krn leI sRI sihj pfT afrMB kr idwqy gey hn ijnHF df Bog 2 akqUbr nUM pfieaf jfvygf| jsjIq isMG Bwulr ny afpxy ibafn ivc ikhf hY ik ies bfbq kql df muwkdmf cwlxf cfhIdf hY| AunHF ikhf ik puils nUM pUrI jfxkfrI dy idwqI geI hY| AunHF dwisaf ik 2 akqUbr nUM byadbI dy isLkfr ienHF aMgF df sMskfr kIqf jfvygf ikAuNik puils ny iPMgr ipRMts lYx dy nfl nfl afpxI jFc vI krnI hY| EntfrIE iswK gurduafrf koNsl dy cyarmYn srpMc hrbMs isMG jMzflI ny ies Gtnf qy gihrI icMqf pRgt kridaF ikhf ik dosLIaF dI qurMq Bfl hoxI cfhIdI hY qF jo aijhI durGtnf dubfrf nf vfpr sky| byadbI krn vfly df pqf lwgx qwk srUp agn ByNt nhIN kIqf jfvygf, 51 hjLfr zflr dy ienfm df aYlfn
ies qoN ielfvf sRI gurU isMG sBf mfltn gurduafrf sfihb vloN sRI gurU gRMQ sfihb jI dy 401vyN sQfpnf idvs mOky kIqy gey ngr kIrqn dy smfpqI dIvfn qy bolidaF sR[ dljIq isMG syKoN ny aYlfn kIqf ik ies kfry dI tos sUh dyx vfly nMU gurduafrf sfihb vloN sMgq dy sihXog nfl 51 hjLfr zflr ienfm idwqf jfvygf. sfD df iewk hor JUT, aKy kIrqn Bytf jF igPt dI sfrI mfieaf kOm nMU smripq hY sfD dy cyly DmkIaF qy AuWqry
ies pRYWs not ivwc bVI idlcsp gwl ieh ilKI geI hY ik bfbf rxjIq isMG dI ijLMdgI iewk KuwlI ikqfb vFg hY, jo sMgq vloN kIrqn dI Bytf jF igPt dy rUp ivwc syvf huMdI hY Auh sfrI kOm nMU smripq hY, iksy dI inwjI jfiedfd nhIN, jo kuwJ hY sB kuwJ sRI gurU gRMQ sfihb jI dy nfm hY. ieQy vrnxXog hY ik ies Kbr ivwc CpI bfbf rxjIq isMG dy pitaflf roz siQq
zyry dy myn gyt dI qsvIr bfby dI jfiedfd dI mlkIaq df pol KoldI hY. pfTk Kud aMdfjLf lgf skdy hn. bIqy hPqy sFJ svyrf vloN qwQF dy afDfr qy pRkfsLq kIqI geI smgrI qoN pRysLfn ho ky keI bfby dy cyilaF ny adfrf sFJ svyrf dy dPqr Pon krky AUl jlUl bolx dI bdqmIjLI kIqI hY ijsdf pMjfbI pRYWs klwb dy agfAUN mIitMg ivwc noits ilaf jfvygf. ies ivwc koeI sLwk nhIN ik jdoN vI aijhI snsnIKyjL Kbr pRkfsLq huMdI hY qF keI koml ihridaF nMU iesdI cIs puwjdI hY pr smfj dy ivkfs ivwc roVf bxy ienHF lotU sfDF df prdfPfsL krnf hI mIzIey dy pivwqr asUlF Aupr pihrf dyxf hY. adfrf sFJ svyrf mihjL rfjnIqk KbrF dI pRkfsLnf df prcf nhIN blik ieh kOm dy AuWjly BivwK dI KuafiesL rwKx ihwq kOmI rfie nMU AuBfrn df mudeI hY. ies krky sFJ svyrf isrP dlIl df siqkfr krdf hY, jlbIaF df nhIN. jQydfr krm isMG hOlLYNz dI agvfeI hyT iewk hMgfmI mItMg hoeI ijs crcf df ivsLf bxy rxjIq isMG ZzrIafN vfly dy cyilaf vlo pMjfb tfeImj ieMglYNz nMUU idwqIaf DmkIaf df sKq noits ilaf. ijs ivwc bfby dy cyilaf vlo ikhf igaf sI ky bfbf pUrf sMq hY hux quhfzf aqy quhfzy stfP df kuwJ vI nhI bcxf. jQydfr krm isMG jI hOlYNz ny bfby ZwzrIaF vfly nMu Kuwlf cYlMj krdy hoey ikhf ky jo vI Aus dI sLkqI hY Auh myry Auwpr apxf lvy, ikAuik jo lok srkfrI hwQ Toky bxky sLbd gurU nflo sMgqf nMU qoV ky zyryvfd nfl joV rhy hn, Auhnf df sMgqf vlo zwtky ivroD kIqf jfvygf. iswK jgq nMU sLbd gurU dy dusLmxf dy iKlfP lfmbMd ho ky Drm pRcfr krnf cfhIdf hY. jQydfr krm isMG ny ikhf ky swc hmysLf hI rOsLn hY ijsnMU koeI vI qfkq Kqm nhI kr skdI. ijwq Kflsy dI hovygI. dyr afey drusq afey rfVy vflI sMprfie ny iphovy vfly sfD nMU nkfiraf brYNptn: (sFJ svyrf) ipCly sfl adfrf sFJ svyrf ny iewk hor pfKMzI sfD mfn isMG iphovf dy kfrnfimaF df icwTf Cfp ky sMgqF nMu sucyq kIqf sI pr sMq smfj, sLRomxI gurUduafrf kmytI aqy hor sMq sMprfie hux qwk mfn isMG nMU siqkfrXog sMq kih ky invfjdIaF rhIaF hn. 15 sqMbr sMn 2005 nMU rfVf sfihb sMprdfie dy prbMDkF vloN ies bUbny dIaF hrkqF df noits lYNidaF dyr afey drusq afey dy aKfx anusfr sMgq dy nfl apIl jfrI kIqI hY ik Auh aijhy BYVy pursLF qoN iknfrf krn. apIl ivwc iliKaf igaf hY ik mfn ishuM ny bIqy idnIN sMq eIsLr isMG dy 100vyN jnm idhfVy sbMDI Cpy iesLiqhfrF Auor afpxI qsvIr luvf ky ibnF iejfjLq lgvf idwqy ijs df sMgq aqy prbMDkF vloN bVf burf mnfieaf igaf. apIl ivwc ieh vI drj kIqf igaf hY ik mfn ishuM diaF BYVIaF hrkqF aqy lVkIaF nfl durivvhfr dIaF anykF irportF rfVf sfihb puwjiaF hn jo aKbfrF ivwc vI Cp cuwkIaF hn. ies sfD ny sMq vrgy pivwqr lPjL nMU vI klMikq kIqf hY ijsnMU gurbfxI ivwc bVf AuWcf drjf hfisl hY. iswkm ‘c iZwgF izwgx nfl vDIk zI[jI[pI[ pI[aYm[ dfs smyq pMjfb puils dy 5 jvfnF dI mOq gMgtok/cMzIgVH :- pMjfb puils ny sihXogI mihkmy ieMtYlIjYNs ibAUro dy pMj aiDkfrIaF dI bIqy idn Auqr iskwm ivc zogFg ivKy brP df zodf izwgx nfl moq ho geI| srkfrI sUqrF ny dwisaf ik mfry gey ieh aiDkfrI Aus 11 mYbrI tolI df ihwsf sn jo ik AuqwrI iswkm dy phfVF qy cVHn leI geI sI| ienHF dI agvfeI 1977 bYNc dy afeI[pI[aYsw aiDkfrI pMjfb dy aYzIsLnl zfierYktr jnrl zf[ pI[aYm dfs jo ik Kud ies hfdsy ivc mfry gey hn, kr rhy sn| sUqrF ny ieh vI dwisaf ikies Gtnf dI jfxkfrI ies hfdsy ‘c ijMdf bcy ivakqIaF ivcoN iek ivakqI vwloN idwqI geI| sUqrF anusfr sfry imRqkF dIaF lfsLF brfmd ho geIaF hn aqy ienFH nUM AunHF dy Gr Byjx leI loVINdy pRbMD kIqy jf rhy hn| zogFg AuqwrI iswkm ‘c dUr durfzy QFgU nyVy pYNdf hY jo ik krIb 13,000 Puwt dI AucwfeI qy hY| lfsLf lYx leI tIm iskwm rvfnf :- pMjfb puils dy iewk sInIar aiDkfrI ey[zI[jI[pI[ zf[ pI[aYm[dfs aqy do hor krmcfrIaF dI iskwm ivc hoeI acfnk mOq nfl pMjfb puils aMdr sog df mfhol pfieaf jf irhf hY| kwlH svyry vfprI ies durGtnf ivc mfry gey bfkI do krmcfrIaF ivc ies sb ieMspYktr ieMdr kumfr aqy mihlf holdfr nfrI DfmI sLfiml hn| s[aYs[aYs[ivrk ny sInIarpuils aiDkfrIaF nfl gwlbfq krky imRqkF dIaF dyhF iskwm ivcoN ilafAux aqy AunHF dy pirvfrF leI loVINdy pRbMD krn leI kfrvfeI surU kIqI| pMjfb puls dy iek bulfry vwloN awj ieQy idwqI geI jfxkfrI anusfr imRqkF ivc aYs[afeI ieMdr kumfr aqy holdfr nfrI DfmI vI sLfiml hY| zI[jI[pI[ vwloN pMjfb dy zI[afeI[jI[ sRI bI[ky Aupwl aqy sRI afr[aYl[ Bgq nUM lfsLF ilafAux leI loVINdy pRbMDF vfsqy iskwm leI rvfnf kr idwqf igaf hY| puils bulfry anusfr iswkm ivc geI prbqarohI tIm ivc sLfiml cfr jixaF ivcoN isrP holdfr kulivMdr kumfr hI bicaf hY BfvyN ik Auh vI jLKmI hY| AuNJ AunHF dy nfl ies tIm ivc sLfiml do hor mYNbr vI lfpqf hn| 1984 df iswK kqlyafm sMgiTq qy XojnfbwD sI:jXf jyqlI aMimRqsr :- BfrqI Gwt igxqIaF aqy dilq PrMt(rij[) vwloN awj ‘1984 df iswK kqlyafm qy nfnfvqI irport’ ivsLy qy krvfey gey sYmInfr dorfn smqf pfrtI dI afgU jXf jyqlI aqy PrMt dy kOmI pRDfn j[ syvf isMG syKvF smyq qkrIbn sfry bulfiraF ny iswK kqlyafm sbMDI jsits nfnfvqI kimsLn dI irport nUM muwZoN rwd kridaF ies nUM iswKF nfl mjLfk aqy iensfP dy nFa qy klMk krfr idwqf| sQfnk BfeI gurdfs hfl ivKy hoey iek sYmInfr nUM sMboDn kridaF smqf pfrtI dI afgU aqy 1984 dy iswK kqlyafm dorfn pIVqF dI mdd leI srgrm BUimkf inBfAux vflI sRImqI jXf jyqlI ny ikhf ik nfnfvqI kimsLn ny iswK kqlyafm dy asl dosLIaF nUM bynkfb nhIN kIqf aqy nf hI idwlI qoN bfhr hornF sLihrF ivc hoey kqlyafm df ijLkr kIqf| iswK kqlyafm dy awKIN dyKy hflq df vrnx kridaF sRImqI jyqlI ny ikhf ik kqlyafm dorfn aqy kqlyafm qoN bfad iek pfsy qF Audo hI asl dosLIaf nUM bcfAux dy Aucw pwDrI Xqn surU ho gey sn aqy dUsry pfsy ivDvfvF aqy anfQ hoey bwicaF dI mdd leI lwgy rfhq kYNpF ivc rMgdfr tI[vI Byjy gey qF jo pIVqF nUM mrhUm pRDfn mMqrI sRImqI ieMdrf gFDI dI aMiqm Xfqrf df pRsfrn nflo nfl idKfieaf jf sky| sRImqI jyqlI ny 1984 dy kqlyafm nUM sMgiTq aqy XojnfbwD kqlyafm dwisaf aqy iswKF nUM bdly dI rfjnIqI iqafg ky swcfeI sfhmxy ilafAux leI Xqn krn dI apIl kIqI| BfrqI Gwt igxqIaF dilq PrMt (rij) dy kOmI pRDfn aqy sfbkf mfl mMqrI syvf isMG syKvF ny nfnfvqI irport nUM rwd kridaF aqy srkfr dI kfrvfeI irport dI inKyDI kridaF ikhf ik kFgrs ny iswKF dy kfqlF nUM sjLfvF dyx dI bjfey Aultf ahuwdy dy ky invfijaf hY| jQydfr syKvF ny sYmInfr dy aMq ivc mqy pVHy, ijnHF nUM hfjLr sroiqaF ny jYkfry lf ky pRvfngI idwqI| ienHF mwiqaF rfhIN nfnfvqI irport rwd krn qoN ielfvf ies nUM iensfP dy nFa qy Dwbf krfr idwqf igaf| irport nUM aDUrI dwsidaF idwlI qoN ielfvf hornF sLihrF ivc smFbwD kimsLn giTq krky iensfP dyx aqy dwKxI aPrIkf dI qrjL qy nslkusLI jurm dI sjLF dI ivvsQf krn dI mMg kIqI| PrMt vwloN 1984 dy kqlyafm sbMDI swc sfhmxy ilafAux leI sfrIaF iensfP psMd pfrtIaF nUM awgy afAux dI apIl kIqI geI aqy akflI Bfjpf gwTjoV dy sFsdF df DMnvfd kIqf igaf| jQydfr syvf isMG syKvF ny aijhy sYmInfrF dIlVI inrMqr jfrI rwKx df aYlfn vI kIqf| AuGy kflmnvIs pRo: drbfrf isMG kfhloN ny kFgrs pfrtI qy vrHidaF ies pfrtI nUM gYr-jmhUrI aqy dysL ivroDI pfrtI krfr idwqf| sRomxI kmytI dy sfbkf skwqr zf[ gurbcn isMG bcn ny ikhf ik iensfP nf dyx vfsqy kimsLn kmytIaF bxfAux sfijsLI pRbMDkF df purfxf hwQkMzf hY| sRomxI kmytI dI sfbkf jnrl skwqr bIbI ikrnjoq kor ny iswK kqlyafm nUM isafsI XojnfbMdI df nqIjf dwsidaF iswKF nUM kOm dy BivwKI insLfny imQx aqy afpf sMvfrn dI BfvpUrq apIl kIqI| aKMz kIrqnI jQy dy muKI BfeI bldyv isMG ny iswK kqlyafm nUM bfbrsLfhI julmF qoN vI iBaMkr krfr idMidaF ikhf ik bfbr qF bygfnf sI pr idwlI dy hfkm qF iswKF nfl apxwq ijqfAux df nftk rcdy rhy sn| AunHF ny iswKF nUM byloVy muwidaF ‘c AulJx qoN guryjL krn dI apIl vI kIqI| iswK icMqk zf[ mlkIaq isMG rfhIN ny iswK kqlyafm nUM ihtlr dy jLulmF qoNM vI pry dwisaf aqy nfnfvqI irport nUM iswKF nfl koJf mjLfk krfr idwqf| styj df smuwcf sMcfln ipRMsIpl hrijMdr isMG rMDfvf ny kIqf| cMzIgVH pMjfb ‘c rhy jF vwKrf, ivkfs nUM Prk nhIN pYxf : mynkf gFDI mflyrkotlf/mlod :- bIqy idnIN pRmwK Bfjpf afgU susLmf svrfj vwloN cMzIgVH nUM iek alwg rfj bxfAux dy idwqy ibafn ny ijQy pUry pMjfb dy isafsI hlikaF ivc hlcl mcf idwqI sI AuQy awj sfbkf kyNdrI mMqrI sRImqI mynkf gFDI ny ieQoN 10 iklomItr dUr siQq ipMz AucI dods ivKy aMqr rfsLtrI pRiswDI pRfpq Kgol ivigafnI klpnf cfvlf dI Xfd ivc krvfey jfx iek Kyz myly nUM sMboiDq huMidaF iek kih ky ivvfd nUM TMzf krn df Xqn kIqf ik cMzIgVH BfvyN pMjfb ivc rhy jF vwKrf rfj bxy,Kyqr dy ivkfs aqy KusLhflI nUM koeI Prk nhIN pvygf| pMjfb dy kudrqI vfqfvrn qy itwpxI kridaF AunHF ikhf ik afDuink AudXogIkrn kfrn pMjfb ivcoN jMgl lgBg Kqm ho rhy hn, ijs df bhuq hI mfVf pRBfv ieQoN dy vfqfvrx aqy DrqI hyTly pfxI qy pY irhf hY| mOky qy mojUd hjLfrF pyNzU lokF nUM AunHF nUM apIl kIqI ik pMjfb dy vfqfvrn nUM ishqmMd rwKx leI qrjIhI qOr qy 4 pOdy lgfey jfx pr nfl hI AunHF spwsLt kIqf ik ipwCly sflF ivc poidaF dIaF vwKrI iksmF ilaf ky ieQy lgfAux df qjrbf bhuqf AupXogI iswD nhIN ho sikaf| vrnxXog hY ik ‘AucI dOd’ ipMz pRiswD ivigafnI klpnf cfvlf dy ipqf ‘bnfrsI dfs cfvlf’ df afbfeI ipMz hY| sRImqI gFDI ny pMjfb srkfr vwloN ieQy Ausfry jr rhy ivsLfl ‘klpnf cfvlf styzIam’ df inrIKx vI kIqf| ies avsr qy sRI bnfrsI dfs cfvlf vI sRImqI gFDI dy nfl mojUd sn| pfiksqfnI jylH ‘c PFsI dI sjLf qihq bMd gogy dI BYx qy BrjfeI vwloN afqm hwiqaf dI DmkI iProjLpur :- pfiksqfn dI kot lKpq jylH lfhor ivc ipCly 13 sflF qoN PFsI dI sjLf qihq bMd ikRpfl isMG gogf dI BYx jgIr kor qy BrjfeI kmlysL rfxI ny pfiksqfn aqy Bfrq dIaF srkfrF nUM icqfvnI idwqI ik jykr gogy nUM PFsI dI sjLf idwqI geI qF Auh afqm hwiqaf kr lYxgIaF| ivsLv BfeI mrdfnf XfdgfrI susfietI dy pRDfn s[ hrpfl isMG Bwulr dy gRih ivKy awj ikRpfl isMG gogy dy pirvfrk mYNbrF, BrjfeI kmlysL rfxI aqy BYx jgIr kor ny pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF ikhf ik gogy ny pfiksqfn ivc koeI bMb Dmfkf nhIN kIqf, Auh qf puils qoN zrdf hI ipMzoN Bwj ky pfiksqfn ‘c jf viVaf sI| AunHF dwisaf ik ikRpfl isMG gogy df ivafh 1991 ivc ipMz AujlF ivKy prmjIq kor nfl hoieaf sI pr kuJ arsy bfad hI gogy aqy AusdI pqnI ivc axbx ho geI qy gogy dy shuwry ny AusnUM puls kol PVf idwqf| gogy dy ipqf ny 5 hjLfr rupey dI jLmfnq Aupr gogy nUM Cuzvfieaf| Aukq aorqF ny dwisaf ik gogy df shurf hPqy ivc 2-3 vfr puils sfzy Gr Byjdf sI| iek idn sLfm nUM jdoN puils AunHF dy Gr afeI ipqf ny 5 hjLfr dI jLmfnq Aupr gogy nUM Cuzvfieaf| Aukq aorqF ny dwisaf ik gogy df shurf hPqy ivc 2-3 vfr puils sfzy Gr Byjdf sI| iek idn sLfm nUM jdoN puils AunHF dy Gr afeI qF gogf zrdf GroN Bwj igaf aqy sLrfb dy nsLy ivc AunHF dy ipMzoN 3 iklomItr dUr ihMd pfik srhwd pfr kr igaf| AUnFH awgy dwisaf ik AunHF dy pirvfr nUM iek sfl bfad gogy dI icwTI afAux qy pqf lwgf ik gogf pfiksqfn dI jylH ‘c bMd hY| iPr 1994 ivc muV AusdI icwTI afeI ijs ivc iliKaf sI ik Aus(gogy) nUM bMb DmfikaF dy JUTy mukwdmy ivc Psf ky PFsI dI sjLf suxfeI geI hY| kmlysL rfxI qy jgIr kor ny awgy dwisaf ik gogy ny AunHF nUM vkIl krn leI pYsy Byjx leI ikhf| AunHF dwisaf ik gogy dI AuzIk aqy Ausdy gmivc Ausdf buwZf bfp dfs isMG aqy mfqf bfvI dyvI rwb nUM ipafry ho gey aqy Ausdy do Brf ksLmIr isMG qy jgIr isMG vI gogy dy gm ivc ies jhfn qoN kUc kr gey| Aukq aorqF ny ikhf ik AunHF df pirvfr bhuq grIb hY| ies leI AunHF kol gogy dy mukwdmy dI pYrvI leI cMgf vkIl krn dI ihMmq nhIN hY| AunHF pRDfnmMqrI zf[ mnmohn isMG qoN purjLor mMg kIqI ik ikRpfl isMG gogf dI irhfeI leI pfiksqfns dI srkfr nfl gwlbfq krky gogy dI PFsI dI sjLf nUM rwd krvfieaf jfvy| jgIr kor aqy kmlysL rfxI ny ikhf ik Auh gogy dI irhfeI dI apIl krn leI kFgrs dIpRDfn sRImqI sonIaf gFDI nUM vI imlx jfxgIaF pr jy AuQoN vI iensfP nf imilaf qF AunHF kol afqm hwiqaf qoN isvfey hor koeI cfrf nhIN hovygf| jMizaflf dy nojvfn dI mnIlf ivc golI mfr ky hwiqaf jMizaflf :- cfr vrHy pihlF rojLI rotI dI Bfl ivc iPlpfeIn dI rfjDfnI mnIlf gey jMizaflf dy iek Br jvfn gwBrU dI golI mfr ky hwiqaf kIqy jfx df duwKdfeI smfcfr pRfpq hoieaf hY| jMizaflf dI pwqI rfmkI df nojvfn sMdIp kumfr AurP lwzU cfr vrHy pihlF eyjMt rfhIN vDIaf BwivK leI iPlpfeIn dI rfjDfnI mnIlf ivc igaf sI| sRI PkIr cMd aqy sRImqI krmI df iek pwcI virHaF df nojvfn puwqr cfr BYxF aqy cfr BrfvF ivcoN sB qoN Cotf sI aqy ajy kuafrf hI sI| BfrqI smyN anusfr sLincrvfr svyry swq vjy axpCfqy ivakqIaF ny sMdIp kumfr AurP lwzU dI golIaf mfr ky hwiqaf kr idwqI | hwiqafiraF ny golIaF puVpuVI aqy iek golI lwzU dy iZwz ivc mfrI| imRqk dI mfqf ny dwisaf ik ajy qwk qF Aus vwloN ivdysL jfx vyly KrcI rfsLI jo ik krjLy vjoN leI geI sI vI nhIN pUrI moVI jf skI sI ik ieh Bfxf vfpr igaf| ijLkrXog hY ik imRqk sMdIp kumfr ivdysL jfx qoN pihlF jMizaflf dy tYksI stYNz qy tYksI clfAuNdf irhf hY| kMm qy jf rhy sMdIp kumfr dI qVky hwiqaf kIqy jfx dI Kbr nfl jMizafly ivc sgo dI lihr dOV geI| qrksLIlF ‘qy Dfrimk BfvnfvF nUM Tys phuMcfAux vfly postr lfAux df dosL qpfmMzI :- qrksLIl susfietI pMjfb vwloN kwlH rfq ieQy kIqy gey iek smfgm ivc Aus smyN ivGn pY igaf jdoN kuJ nojvfnF ny styj Aupr cVH ky gVbV kr idwqI| AunHF df dosL sI ik qrksLIlF ny icwqr pRdrsLnI ivc dyvI dyviqaF dI aflocnf vfly aijhy postr lfey ijhVy Dfrimk BfvnfvF nUM Tys phuMcf rhy sn| AunFH ies moky nfarybfjLI kIqI qy pRogrfm Twp krvf idwqf| pulIs nUM hflq ivgVdI vyK ky dKlaMdfjLI krnI peI| mMc qy hoeI gVbV kfrn zrfmf dyKx afey lokF aMdr BgdV mwc geI| siQqI bykfbU ho jfx kfrn pulIs nUM hlkf lfTIcfrj vI krnf ipaf| aYs[aYc[E qpF dy XqnF sdkf mfhOl sLFq hoieaf qy pRogrfm muV surU ho igaf pRMqU dubfrf iPr gVbV ho geI| aYs[aYc[E[ qpf nUM qrksLIlF df pRogrfm bMd krvfAuxf ipaf| pulIs ny iksy ivakqI nuM ihrfsq ivwc nhIN ilaf qy nf hI koeI mukwdmf drj kIqf hY| qrksLIl susfietI pMjfb dy afgU myG rfj imwqr ny rfqIN vfprI Gtnf df vyrvf idMidaF dwisaf ik myly nUM qpf dy kuJ lokF ny hiQafrbMd ho ky bMd krvfAuxf cfihaf jdoN ik susfietI BfrqI sMivDfn dI Dfrf 51 aDIn lokF aMdroN aMD ivsLvfs Kqm krvfAux leI ivigafnk cyqnf pYdf kr rhI hY| AunHF ieh vI ikhf ik qrksLIl susfietI smuwcy DrmF vwloN Bfrq ivc krvfey gey iPrkU dMigaF aqy bygunfhF dy hoey kqlF dy hvfly dy ky AunHF dI inKyDI krdI hY| AunHF dfavf kIqf ik qrksLIl myly smyN kIqI geI huwlVbfjLI iek socI smJI sfijsL sI ijs dI susfietI afpxy pwDr qy jFc krvfeygI| pulIs qy hor Aucw aiDkfrIaF nUM iml ky ies dI inrpwK jFc krvfAux dI mMg krygI| AunFH aYlfn kIqf ik jldI hI Auh qpf mMzI ivc idn vyly pMjfb pwDr df qrksLIl mylf lgfeygI| AunHF pulIs dI BUimkf dI pRsMLsLf kIqI| ijs sdkf koeI mfVI Gtnf nhIN vfprI| dUjy pfsy rfq dI Gtnf nUM lY ky qpf vfsIaF ivc BfrI ros hY| ies Gtnf nUM l ky sLihr dIaF vwK vwK Dfrimk aqy smfijk sMsQfvF dI iek sFJI mIitMg agrvflf DrmsLflf ivKy hoeI ijs ivc pMjfb mhFvIr dl, sRI bRfhmx sBf, afr[aYs[aYs[, sRI rfmfiex pRcfr simqI, sRI rfm bfg kmytI aqy iswK Drm dy kuJ numfieMdy hfjLr hoey| ies mIitMg ivc ieh gwl AuBr ky sfhmxy afeI ik qrksLIlF vwloN icwqr pRdrsLnI lgfeI geI sI Aus ivc ihMdU Drm, iswK Drm aqy hor keI DrmF dy ivruwD postr lgfey gey sn, jo Dfrimk BfvnfvF BVkfAux vfly sn| aijhy postr htfAux leI ikhf igaf ik qpf ivKy kdy vI qrksLIlF df mylf nhIN lwgx idqf jfvygf| srnf vwloN ngr kIrqn dy ivroDIaF nUM cuxoqI nvIN idwlI :- sRomxI akflI dl idwlI qy idwlI iswK gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn prmjIq isMG srnf ny AunHF dI agvfeI ivc mulk dy btvfry qoN bfad pfiksqfn jf rhy pihly idwlI nnkfxf sfihb ieiqhfsk ngr kIrqn’ df ivroD krn vfilaF nUM idwlI gurduafrf kmytI dIaF agly vrHy hox vflIaF afm coxF lVn dI cuxOqI idwqI hY| ieQy iek Dfrimk smfgm ivc bolidaF sRI srnf ny ikhf ik cfr sfl bfad hox vflIaF afm coxF ivc hI sMgqF dy PqvyN qoN pqf lwg jfvygf ik ieh PjLUl KrcI hY jF iswKF dIaF Dfrimk BfvnfvF df snmfn| AunFH ny ikhf ik kuJ lokF df pysLf ivroD krnf bx cwuikaf hY| Auh afpxI GVMm cODr kfrn iswKF dIaF BfvnfvF dI kdr krnf nhIN jfxdy| AunHF ikhf ik kI sRI gurU gRMQ sfihb dI suafrI siqkfr qy snmfn nfl eyarkMzIsLnz bws ivc iljfxf gunfh hY ? ies ngr kIrqn ivc kIrqn krn vfly kIrqnI jiQaF leI eyarkMzIsLnz bws df pRbMD krn PjUl KrcI hY| sRI srnf ny ikhf ik ieh pihlI vfr ho irhf hY ik nvIN idwlI qoN nnkfxf sfihb qwk ieiqhfsk ngr kIrqn jfvygf ijs ivc 50 lwK rupey dI lfgq nfl bxI sony dI bIV iljfeI jfvygI| KUbsUrq lkV qy 10 ikloN sony nfl iqafr kIqI geI ies pflkI qy sony dIaF 20 prqF lfeIaF geIaF hn qF ik swq Puwt lMmI, cfr Puwt coVI qy swq Puwt AucI ies pflkI dI sdIaF qwk sMBfl kIqI jf sky| AunHF ikhf ik dysL dI vMz qoN bfad ies pihly ieiqhfsk ngr kIrqn df 23 akqUbr nUM gurduafrf bMglf sfihb qoN surU ho ky sLyrsLfh sUrI mfrg qy vwK vwK pVHfvF qy sLihrF ivc suafgq hox qoN bfad rfqrI Tihrfa BfeI gurdfs hfl aMimRqsr ivc hovygf| sRI srnf ny ikhf ik agly idn 24 akqUbr nUM svyry 8 vjy AuQoN rvfngI qoN bfad ieh ieiqhfsk ngr kIrqn 11 vjy vfhgf srhwd qy puwjygf ijQy sMq rxjIq isMG ZwzrIaF vfilaF dy mnohr kIrqn nUM suxn leI dIvfn lwgygf| bfad dupihr pfiksqfn pRvysL krn smyN lihMdy pMjfb dy muwK mMqrI cODrI pRvyjL ielfhI ny iehdf suafgq vfhgf srhwd qy bfkfiedf AuDrly pMjfb pulIs bYNz qy gfrz afP afnr rfhIN krn df aYlfn kIqf hY| AunHF ikhf ik cODrI pRvyjL ielfhI afpxy mulk ivc ies ngr kIrqn df inwGf suafgq krngy| ieDrly pMjfb dy muwK mMqrI mhfrfjf amirMdr isMG jo vfhgf qoN ngr kIrqn dy nfl rihxgy, lihMdy pMjfb ‘rfj pRfhuxy’ hoxgy jo afpxy hmruqbf cODrI pRvyjL ielfhI nfl agly idn pflkI susLoBq smfroh ivc 25 akqUbr nUM bqOr ‘muwK syvfdfr’ isLrkq krngy| 26 akqUbr nUM sLrDflUaF nUM pMjf sfihb iljfieaf jfvygf qy rfh ivc Auh gurduafrf swcf sodf (cUhVkfnf), mfqf sfihb kor dy jnm sQfn rohqfs dy vI drsLn kr skxgy| agly idn 27 akqUbr nUM lfhor vfps muVidaF gurduafrf roVI sfihb, cwkI sfihb qy lflo dI KUhI dy drsLn krfey jfxgy| 28 akqUbr nUM gurduafrf krqfrpur sfihb dy drsLn krky vfps rfqIN lfhOr nihr hovygI| ies ngr kIrqn leI rfjsI soc qoN AuqFh AuT ky iswKF dIaF sfrIaF jQybMdIaF qy sMsQfvF nUM sLfml ho ky BfeIvfl bxn df swdf idwqf igaf| AunHF ikhf ik sRI pRkfsL isMG bfdl qy bIbI jgIr kor nUM vI ies AudysL leI inwjI qor qy icWTIaF ByjIaF geIaF hn| qKqF dy jQydfr iswK bIbIaF bfry iCVy ivvfd ‘coN kOm nUM bfhr kwZx : sLyrigwl luiDafxf(qijMdr isMG):- iswK bIbIaF nUM drbfr sfihb aMdr kIrqn krn, drbfr sfihb aMdr syvf, pMj ipafiraF ivc sLmUlIaq afid bfry sRomxI kmytI dI pRDfn bIbI jgIr kor vwloN kIqy aYlfn kfrn iswK prMprfvF nUM lY ky iswK jgq gihry ivvfd ivc iGrdf jf irhf hY| ieMglYNz dy gurduafiraF qy afDfrq bxI nYsLnl gurduafrf kONsl afP XU[ky[ dy knvInr sRI dljIq isMG sLyrigwl ny awj iswKF ivc iCVy ies ivvfd nUM mMdBfgf ikhf hY| AunHF ikhf ik iswKF dy Dfrimk qy rfjsI afgUaF nUM ies msly nUM lY ky ijd nhIN krnI cfhIdI| sRI sLyrigwl ny ikhf ik akfl qKq dy jQydfrF nUM iswKF dIaF Dfrimk sMprdfvF dy afgUaF nfl bYT ky iswK bIbIaF dy rol bfry TIk inrxf lYxf cfhIdf hY| AunHF ikhf ik sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI ny afpxy mqf nM: 149 ivc imqI: 12-10-1936 nUM jo iswK rihq mirafdf nUM pRvfngI idwqI hY, Aus ivc iswKF dI qfrIP ivc iliKaf hY ik ‘jo iesqrI jF pursL iek akfl purK, ds gurU sfihbfn, sRI gurU gRMQ sfihb aqy ds gurU sfihbfn dI bfxI qy iswiKaf aqy dsmysL jI dy aMimRq Auqy insLcf rwKdf hY aqy iksy hor Drm nUM nhIN mMndf, Auh iswK hY”| rihq mirafdf dy pMnf nM: 14 qy iliKaf hY ik qKqF dy Kfs asQfn Auqy kyvl rihqvfn isMG jF isMGxI hI cVH skdy hn| sRI sLyrigwl ny awgy ikhf ik rihq mirafdf dy pMnf nM:15 Aupr spwsLt kIqf igaf hY ik “ dIvfn smyN sMgq ivc sRI gurU gRMQ sfihb dI qfibaf kyvl iswK (mrd jF qIvIN) hI bYTx df aiDkfrI hY”| AunHF ikhf ik mirafdf dy pMnf nM: 27 Aupr ieh aMikq hY ik “ aMimRq CkfAux smyN sRI gurU gRMQ sfihb df pRkfsL hovy, Gwt qoN Gwt Cy iqafr br iqafr isMG hfjLr hox, ijnFH ‘coN iek qfibaf bYTy qy pMj aMimRq CkfAux leI hox| ienHF isMG isMGxIaf vI ho skdIaF hn| ienHF sfiraF ny kysI iesLnfn kIqf hovy”| sRI sLyrigwl ny ikhf ik sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI vwloN iswK rihq mirafdf nfmI 32 pMny dI pusqk 1945 ivc pRkfsLq kIqI geI sI ijs ivc aorq nUM QF-QF qy brfbrqf idwqI geI hY| ies anusfr sRomxI kmytI ny 1945 ivc aorq dI iswKI syvf sMBfl bfry kfnUMn bxf idwqf sI ijs df aYlfn hI bIbI jgIr kor ny agsq 2005 ivc kIqf hY| AunHF ikhf ik sMsfr dy iswKF ivc bIbIaF dy rol bfry BMblBUsf ipaf hoieaf hY| ikAuNik svfl ieh AuTdf hY ik gurU sfihb ny jd pMj ipafry (mrd) sfjy sn kI AudoN smfj ivc bIbIaF nhIN sn jF dyr qoN drbfr sfihb aMdr clIaF afAuNdIaF mrd syvf rvfieqF hux bdlx dI ikAuN jrUrq hY ?| AunHF ikhf ik kOm nUM vI syD dyx leI qKqF dy jwQydfr hI smrQ hn, ijs krky jQydfr nUM kOm nUM shI idsLf mfrg dy ky ies gihry ivvfd ‘coN bfhr kwZxf chIdf hY| AunHF suJfa idwqf ik ieh PYslf smUh Kflsy df iekwT bulf ky vI kIqf jf skdf hY| coxF qoN pihlF sfry vrgF nUM KusL krn dI iqafrI cMzIgVH :- pMjfb kFgrs qy muwK mMqrI smyq sInIar mMqrIaF dI iek Aucw pwDrI mIitMg ivc pMjfb ivDfnsBf dIaF coxF qoN pihlF sfry vrgF nUM KusL krn leI isDFqk PYslf hoieaf| imlI jfxkfrI anusfr kFgrs hfeIkmfn vwloN iqafr rxnIqI anusfr hI kFgrs pRDfn sLmsLyr isMG dUloN ny iek lMmf-coVf eyjMzf iqafr kIqf, jo ies Aucw pwDrI mIitMg ivc rwiKaf igaf| ieh mIitMg ivc hPqf pihlF ieQy hoeI, ijs ivc kFgrs pRDfn sRI dUloN, muwK mMqrI kYptn amirMdr isMG, KjfLnf mMqrI suirMdr isMglf, isMcfeI mMqrI lfl isMG, sQfnk srkfrF dy mMqrI cODrI jgjIq isMG qy lok inrmfx mMqrI pRqfp isMG bfjvf sLfml hoey| ieh lMmf coVf eyjMzf sRI isMglf dy hvfly kIqf igaf, jo ies sbMDI ivsQfrpUrvk irport iqafr krngy qF jo ieh jfxkfrI iml sky ik eyjMzf lfgU krn nfl srkfr dy KjLfny qy ikMnf boJ pvygf qy ies ivc kI kI kfnUMnI aVcxF afAuxgIaF qF ik ieMnf nUM dUr kIqf jf sky| ies Aucw pwDrI mIitMg ivc sRI dUloN ny pUry pMjfb qy hr vrg nfl sbMDq iek lMmf coVf eyjMzf rwiKaf qy AusnUM qurMq lfgU krn dI mMg kIqI| ieh mIitMg lgBg 2 GMty cwlI qy vwK vwK mihkimaF nfl sbMDq muwidaF qy ivsQfr pUrvk ivcfr vtFdrf hoieaf| ijQy eyjMzy nUM lfgU krn sbMDI isDFqk sihmqI hoeI, AuQy ienHF muwidaF qy aml krn leI pihlF srkfr qy pYx vfly afriQk boJ df jfiejLf lYx df PYslf hoieaf| ieh vI jfxkfrI imlI hY ik sLihrI jnqf df mn ijwqx leI sIvryjL qy pIx vfly pfxI dI splfeI ivc suDfr krn, drF Gt krn, bkfieaf pey ibwl mfP krn, 5 mrly qwk dy mkfnF nUM sIvryjL qy pfxI dIaF shUlqF muPq dyx sbMDI vI ivcfr vtFdrf hoieaf| cuMgI mfP krky ieko vfr aYNtrI tYks lfAux dy pRsqfv qy vI ivcfr hoieaf pRMqU ienFH qy aMiqm PYslf Kjfnf mMqrI dI irport imlx qoN bfad hI ilaf jfvygf| Auprokq qoN ielfvf ieh pRsqfv vI rwiKaf ik sLihrF ivc mkfnF dy nksLy pfs krfAux sbMDI leI jFdI PIs vI Gwt kIqI jfvy, ikMnI Gwt hovy iesdf PYslf vI aglI mIitMg ivc hovygf| mulfjLmF dI BrqI qy ienFH dIaF mMgF sbMDI vI ivcfr vtFdrf hoieaf| ieh PYslf hoieaf ik sfry mihkimaF ivc KflI peIaF asfmIaF BrIaF jfx, Kfs kr tIcrF qy zfktrF dIaF asfmIaF CyqI qoN CyqI Brn df PYslf hoieaf | byswLk sRI dUloN pihlF qoN hI dbfa pf rhy hn ik ienHF dI BrqI rYgUlr hovy pRMqU muwK mMqrI hux qk iqafr nhIN sn| sLfied ies mIitMg ivc AunHF ivc vI qbdIlI afeI| iesy leI ipwCly idn PrIdkot ivc pwqrkfrF nfl gwlbfq kridaF AunHF pihlI vfrI ikhf ik tIcrF dI BrqI rYglUr hovygI| iPr vI aslIaq qF aml krn qy hI sfhmxy afvygI| aFgnvfVI mulfjLmF dIaF mMgF mMny jfx df vI PYslf hoieaf qy ies sbMDI sbMDq mMqrI ny aYlfn vI kr idwqf hY| eyjMzy ivc vfprIaF nUM rfhq dyx leI vI ivcfr vtFdry hoieaf| ieh PYslf hoieaf ik ijnHF afeItmF Aupr vYt guaFZI rfjF nfloN ijafdf hY, AusnUM brfbr kIqf jfvy qy vpfrIaF dIaF hor jfiejL mMgF sbMDI vI gwlbfq kIqI jfvy| homgfrz mulfjLmF nUM iml rhI ingUxI qnKfh df mslf vI AuiTaf qy AunHF nUM srkfr vwloN insLcq Gwto Gwt qnKfh dyx df PYslf ilaf| ies smyN AunHF nUM ies qoN vI Gwt qnKfh imldI hY| bfdl dl dI lgfm Bfjpf qy kFgrs dI hfeIkmFz dy hwQ : rvIieMdr cMzIgVH :- akflI dl 1920 dy pRDfn rvIieMdr isMG ny afiKaf hY ik cMzIgVH nUM pMjfb ivc sLfml krn df kfrj qy pMjfb dy ltkdy mfmly qy byksUr nojvfnF dI irhfeI df kMm kyvl qIjf PrMt hI kr skdf hY| bfdl dl qy kFgrs ivc msly hwl nhIN krvf skdy ikAuNik bfdl dl dI lgfm Bfjpf dy hwQ ivc hY qy Bfjpf dI lgfm awgy afr[aYs[aYsw[ dy hwQ hY| ies dy nfl hI bfdl dy inwjI svfrQ vI ienHF msilaF dy hwl ivc aiVwkf hn| ikAuNik bfdl ny afpxf Gr-bfr bflfsr(hirafxf) ivKy qbdIl kr ilaf hY qy Auh sfrIaF mMgF Cwz ky iek hI gwl duafly pirkrmf kr rhy hn ik ikvyN nf ikvyN AunHF df puwqr suKbIr bfdl pMjfb df muwK mMqrI bx sky| jykr bfdl qy Bfjpf suihrd huMdy qF ijvyN pMjfb ivc bfdl muwK mMqrI sI qy kyuNdr ivc Bfjpf dI srkfr sI, AunHF df puwqr kyNdrI vjLIr sI, AunHF ny Aus vkq cMzIgVH df muwdf, pMjfbIaF df muwdf qy pMjfbI boldy ielfikaF df muwdf nf hI kyNdr awgy AuTfieaf qy nf hI pMjfb ivDfnsBf ivc koeI gwl kIqI| cMzIgVH df muwdf bfdl hux afpxI cmVI bcfAux vfsqy AuTf rhy hn| AunHF ikhf ik dUjy pfsy pMjfb kFgrs dI lgfm kyNdrI hfeIkmfn kol hY| Auh nhIN cfhuMdI ik pMjfb nUM KusL krn nfl hirafxf qy dUjy rfjF dI nrfjLgI muwl lvy| pRYsw nUM jfx kfrI idMidaF akflI dl 1920 dy jnrl skwqr rijMdr isMG bzhyVI ny dwisaf ik pfrtI pRDfn df bfdl dl nfl koeI smJOqf nhIN hY| do skIaf BYxF nfl blfqkfr dorfhf(qijMdr isMG):- dorfhf qoN do ik[mI[ dur luiDafxf cMzIgVH dwKxI mfrg qy siQq ipMz rfmpur ivKy ipClIN idnIN guwjr brfdrI dIaF do nojvfn lVkIaF nfl njLdIk hI rihMdy kuJ ivakqIaF vwloN DoKy nfl blfqkfr krn df smfcfr imilaf hY| ijnHF nUM bfad ivc nIm byhosLI dI hflq ivc isvl izspYNsrI dorfhf ivKy dfKl krvfieaf igaf| ies Gtnf sMbMDI ajy qwk puils ny koeI kfrvfeI nhIN kIqI aqy nfl hI puils ny aijhI iksy vI Gtnf qoN pUrI qrHF ienkfr kIqf hY| pRfpq jfxkfrI anusfr gwujr brfdrI dIaF do nojvfnF lVkIaf swqf(22) aqy Pfqhf (18) puwqrIaF muhMmd slIm(sfry kflpink) afpxy mfqf ipqf nfl ipMz rfmpur Qfxf pfiel ijlHf luiDafxf ivKy srihMd nihr iknfry bxy Dfrimk sQfn kol rihMdIaF sn aqy ieh pirvfr ipwCly kuJ hI smyN qoN ies ipMz ivc af ky visaf sI qy Kud duwD vyc ky hI afpxf gujLfrf clfAuNdf sI| ipwCly kuJ idnF qoN dovyN lVkIaF dI mfqf acfnk sKq ibmfr ho geI ijs nUM sfhnyvfl luiDafxf nyVy iksy hspqfl ivc dfKl krvfieaf igaf| sUqrF anusfr 20 sqMbr dI rfq nUM kiQq jbr ijnfh hoeIaF dovyN nojvfn lVkIaF df ipqf muhMMmd slIm rfqIN sfZy ds vjy krIb ipMz rfmpur qoN sfhnyvfl (luiDafxf) clf igaf qy ies dI pUrn jfxkfrI njLdIk hI Dfrimk sQfn ivc rihMdy ivakqIaF nUM sI| ijnHF df afAuxf jfxf AunHF dy pirvfr ivc afm sI| sUqrF anusfr kuJ smyN bfad iek ivakqI Dfrimk sQfn qoN AunHF dy Gr afieaf qy dovyN lVkIaF nUM koeI nsLIlf pdfrQ imilaf duwD, cfh pIx nUM dy ky igaf| ijs nUM pIx AuprMq dovyN lVkIaF byhosL ho geIaF| 21 sqMbr dI svyr jdoN ipMz vfsI guwjr pirvfr dy zyry ivc rojLfnf dI qrHF duwD lYx afey qF Auh dovyN nojvfn lVkIaF nUM nIm byhosLI dI hflq ivc dyK ky Gbrf gey aqy ies dI sUcnf qurMq pwqI cMdU dy pMcfieq mYNbr iBMdr isMG qy ipMz dy srpMc amr isMG nUM idwqI| ijnHF dovyN nojvfn lVkIaF nUM nIm byhosLI dIhflq ivc cuwk ky isvl izspYNsrI dorfhf ivKy dfKl krvfieaf| bfad ivc puils vwloN kIqI geI muwZlIO jFc pVqfl qoN puils ny awgy koeI kfrvfeI krn qoN ienkfr kr idqf ik pIVq dovyN lVkIaF dy mfpy iks ivruwD koeI awgoN kfrvfeI nhIN krvfAuxI cfhuMdy| ies Gtnf sbMDI zf[ ivjy sonI ny dwisaf ik dovyN nojvfn lVkIaF nUM 21 sqMbr dI svyry 11 vjy krIb ipMz rfmpur df srpMc amr isMG,lVkIaF dy mfqf ipqf aqy ipMz dy hor mohqbr ivakqIaF dI byhosLI dI hflq ivc AUnHF kol lY ky afey ijnFH df moky qy pUrn ielfj kr idwqf igaf| pr puils nUM ies Gtnf bfry jfxkfrI ies krky nhIN idwqI geI ik lVkIaF dy mfpy bdnfmI zroN koeI puils kfrvfeI krvfAux dy hwk ivc nhIN sn| ies Gtnf AuprMq rfq nUM hI Dfrimk sQfn ivc rihMdy ivakqI moky qoN Prfr ho gey qy blfqkfr dIaF isLkfr hoeIaF dovyN lVkIaF dy mfpy afpxIaF DIaF smyq 21 sqMbr nUM hI ipMz ivcoN ikDry irsLqydfrI ivc cly gey| ies Gtnf kfrn ipMz aMdr ijQy BfrI dihsLq pfeI jf rhI hY, AuQy puils vwloN dosLIaf ivruwD awjy qwk koeI kfrvfeI nf hox krky ipMz vfsIaF ivc BfrI ros vI pfieaf jf irhf hY| KMnf puuils uijlHy dy aYs[pI[zI idlbfg isMG ny dwisaf ik puils ies Gtnf dI gihrfeI nfl jFc kr rhI hY pr awjy qwk dovyN nojvfn lVkIaF nfl hoey kiQq jbr ijnfh dI pusLtI nhIN hoeI hY| AunHF ikhf ik ies Gtnf dy iksy vI dosLI nUM bKisLaf nhIN jfvygf| vfrqf ‘c gurU GrF dI tokf tfkI dI isMG sBf XU[ey[eI[ vwloN inKyDI dubeI :- 22 sqMbr nUM dUrdrsLn pMjfbI cYnl qoN ‘awj df ivvfd’ ivsLy Aupr ‘sfAUNz plUsLn’ gwlbfq cwlI, sfrI dI sfrI vfrqf sux ky idl nUM bhuq Tys phuMcI ik vfrqf ivc jo gwlbfq hoxI cfhIdI sI, nhIN hoeI jo nhIN ohoxI cfhIdI, Auh hoeI| pRogrfm bYTy kuJ ku sjxF ny qF sfrI vfrqf nUM gurU GrF dI hI tokf tfkI qy itkfeI rwiKaf| ieh vfrqf hor vI hwd bMnHy Aus vkq twp geI jdoN kuJ Pon krn vfilaF ikhf ik jI sfzf Gr gurU Gr lfgy hY,idl dy mrIjL hF, spIkr cwldf hY musLikl huMdI hY| pRMqU koeI bjurg jF ibmfr gurU Gr jfx dy asmrQ hY, Aus nUM Gr bYTy hI gurU dy anmol bcn suxn nUM imldy hn qF kI glq gwl hY| srivsmYn,skUlI bwcy, KyqIbfVI nfl sbMDq lok smF nf hox krky, gurU dy bcn suxn nUM imldy hn| drasl vfrqfkfrF nMU cfhIdI sI ik pYlysF ivc svyr qoN rfq qwk vjdy lfAUz spIkrF, bwsF ivc cwldy AucwI afvfjL ivc gMdy gIqf, sLihrF, ksibaF, Coty awizaF ivc vwjdy AucI afvfjL ivc zYkwF, sLihrF ivc vwjdy bwsF dy pRYsLwr hfrnF, rojLfnf siBafrcfrk pRogrfmF dy nFa hyT vwDdI lwcrqf afid qy gwlbfq krdy aqy hwl locdy jo ik Gwt sLor nhIN hY| Auprokq ivcfr isMG sBf dy muwK bulfry s[ bldyv isMG Kjfnf ny mIitMg ivc khy| ies qoN ielfvf muwK slfhkfr hridafl isMG rozy, avqfr isMG aMbr, mlkIq isMG ny sMboDn kIqf qy ikhf ik iksy nUM Dfrimk rMgq nf idwqI jfvy, sgoN smfijk burfeIaF df hwl lwiBaf jfvy| afey nvyN mYNbr s[ rfjf isMG sLfrjfh, s[ blvIr isMG sLfrjfh mYNbr bxy| myhr imwql dI vfpsI keI sflF bfad pMjfbI iPlmF dy kfmyzI dy bfdsLfh myhr imwql dI vfpsI pMjfbI iPlm ‘ieh hY Qfxf sdr’ rfhI ho rhI hY ijs dyinrmfqf inrdysLk pRdIp DImfn hn| inrdysLk pRdIp DImfn hn| inrdysLk pRdIp DImfn dI ies iPlm ‘c muwK BUimkf myhr imwql dI hY| bfkI dy klfkfr hn suKbIr suwKI, monf vrmf qy pRdIp josLI afid| iPlm df sMgIq bI[aYs[ ibwtU df hY| ies lyKk nfl Kfs qor qy mulfkfq dorfn myhr imwql ny dwisaf, “ bfeI mYnUM koeI sflF bfad prdy qy ilafAux vflf pRdIp DImfn hI hY| mYnUM ies iPlm dI khfxI psMd afeI qy mYN kMm krn leI hF kIqI| pMjfbI dI ieh vDIaf iPlm hovygI| inrdysLk pRdIp DImfn ny kuJ sfl pihlF pMjfbI iPlm ‘jLKmI’ df vI inrdysLn kIqf igaf | Auh iek ieiqhfsk pMjfbI iPlm ‘pMQ’ df vI inrmfx krn vfly hn ijs dy inrmfqf ieMglYNz qy kYnyzf dy hn| |
|||||||||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com Here We Grow Again |
||||||||||||||||||