vrlz kbwzI kwp 2006 dI zI[vI[zI[
rIlIjL, drsLkF ivwc BfrI AuqsLfh
mYtro pMjfbI
sports klwb afP kYnyzf vloN 5 agsq idn sLincrvfr nMU krvfey
gey vrlz kbwzI kwp 2006 dI byhwd sPlqf qoN bfad iesdI vwzy
pwDr qy zI[vI[zI[ dI mMg vwD rhI sI . snrfeIjL vIzIE vloN
inAU mlInIam tfier dy sihXog nfl ieh zI[vI[zI[ rIlIjL
kr idwqI geI hY jo smuwcy AuWqrI amrIkf ivwc vwK vwK storF
qoN isrP 10 zflr dI imldI hY. ies ieqhfsk tUrnfmYNt dI
zI[vI[zI[ snrfeIjL vIzIE vloN pRoPYsLnl kYmry lf ky iqafr
kIqI geI hY. iesdI hfeI kuafltI qoN qusIN pRBfivq hovoNgy.
mYtro pMjfbI sports klwb dy pRDfn jspfl isMG ghUnIaf ny ies
zI[vI[zI[ dy rIlIjL smfroh mOky ikhf ik ieh zI[vI[zI[
hr pMjfbI dI lfiebryrI df isLMgfr hoxI cfhIdI hY. AunHF ikhf
ik ijs qrF mYtro pMjfbI sports klwb vloN kwp qy rIlIjL kIqf
sovInIar lokF ny GrF ivwc sMBfl ky rwiKaf hoieaf hY AuvyN hI
lok ies zI[vI[zI[ nMU sMBfl ky rwKxgy. ies
zI[vI[zI[ dI hor jfxkfrI jF afpxy ielfky ivwc ieh
zI[vI[zI[ mMgvfAUx leI snrfeIjL vIzIE, kYnyzf nfl sMprk kro.
AunHF df nMbr hY: 905-564-7900 jF 416-678-5400
idl afpxf
pMjfbI sMn 2006 dI ibhqr iPlm
ivhlVpuxy qy krfrI cot mfrdI iPlm “idl afpxf pMjfbI” hr
pMjfbI nOjuafn nMU vyKxI cfhIdI hY
iPlm
“idl afpxf pMjfbI” pMjfbI dI iewk aijhI iPlm hY jo ajoky
pMjfb dy nOjuafnF dy jn jIvn dy bVI nyVy ho ky ZuwkdI hY.
ies iPlm ivwc awj klH dy nOjuafnF ivwc ivhlVy puxy dI peI
lwq dI qrfsdI nMU bVI bfKUbI nfl iPlmfieaf igaf hY. keI vfr
qF ieAuN jfpx lwg jFdf hY ik pMjfb dy ivgVdy siBak vfqfvrx
qoN hrBjn mfn kfPI zfZf duwKI hY ijs ny pMjfbI isnmy nMU
iqMn iPlmF iesy qrjL qy dy ky ieh iswD idwqf hY ik pMjfb c’
asiBak dOr nMU smytx leI nojuafnF nMU hI awgy afAuxf cfhIdf
hY. hrBjn mfn aqy mnmohx isMG dI joVI ny jo bIVf cuwikaf
hoieaf hY AusdI sKq loV mihsUs kIqI jf rhI sI.
iPlm “idl afpxf pMjfbI” ivwc ijs sPfeI aqy siBak ZMg nfl
pMjfb dI smwisaf nMU ibafinaf igaf hY ieh kfbly qfrIP hY.
iPlm dI sLurUafq jfgo dy idRsL nfl kIqI geI. pihly QoVy smyN
ivwc keI gIq afey ijs qoN oiehI jfpdf sI ik iPlm ivwc gfAux
vfly df hwQ hY. hrBjn mfn dI adfkfrI ivwc pihlF nfloN kfPI
inKfr afieaf hY. dIp iZloN df rol bVf hI jbrdsq hY aqy dfrf
isMG df rol pMjfb dy amIr ivrsy dI Jlk Cwzdf hY ijs ivwc
ikhf jfdf hY ik srdfrF nMU mUl nfloN ivafj Bfv puqrF nfloN
poqry ijafdf ipafry huMdy hn. awj dI pIVI pmjfb dy amIr
ivrsy qoN lFBy huMdI jf rhI hY pr iPlm “idl afpxf pMjfbI”
ivwc mF dI mmqf nMU kfPI aihmIaq idwqI geI hY. ieh iPlm keI
pihlUaF qoN sfzy ivgVy ZFcy nMU cot mfrdI hY. pMjfbI gfiekI
ivwc afieaf inGfr iPlm ivwc vfr vfr AuBfiraf igaf,
kbUqrbfjLI nMU GuwgI ny bVy jbrdsq ZMg nfl Aujfgr kIqf. sB
qoN mhwqvpUrx gwl ies iPlm ivwc iehI hY ik sB hIroienF dy
kpVy pihny hoey sn aqy Auh bVI vDIaf BUimkf vI inBf rhIaF
hn. sfP suQrI aqy siBak pwKoN iewk dm inwgr iPlm “idl afpxf
pMjfbI” inrsMdyh pMjfbIaF dI swc suwcI afvfjL hY. adfr sFJ
svyrf vloN asIN hrBjn mfn, mnmohx isMG aqy smUh tIm nMU
vDIaf aqy sfP suQrI iPlm pMjfbIaF dI JolI ivwc pfAux leI lwK
lwK vDfeI idMdy hF.
PrImFt
gurduafrf sfihb ivwc gurU grMQ sfihb jI df 300 sflf sMpUrnf
idvs mnfieaf igaf
PrImFt ( srbjoq isMG svwdI ) iswK gurduafrf sfihb PrImFt (
kYlyPornIaF) ivwc sRI gurU grMQ sfihb jI df iqMn so sflf
sMpUrnf idvs mnfieaf igaf. ies smyN gurduafrf pRbMDk kmytI
vloN ivsLysL qOr qy iewk pRdrsLnI lfeI geI ijs ivwc sLbd
gurU isDfq bfry jfxkfrI idwqI geI aqy horF DrmF dy lokF nUM
jfxkfrI dyx leI iswK Drm nfl sbMDq ikqfbF vMzIaF geIaF. iswK
imsLnrI igafnI gurbcn isMG QfeIlYNz vfilaF ny sLbd gurU
isDFq,dyhDfrI zMm gurU aqy aqy zyrydfr sfDF vloN gurU grMQ
sfihb jI dI kIqI jf rhI brfbrqf qy bhuq hI KUbsUrq ivafiKaf
kIqI. gurU Gr dy hjUrI rfgI aqy hYz grMQI BfeI gurpRIq aqy
AunF dy rfgI jwQy ny “ siqgurU ibnf hor kcI hY bfxI” df sLbd
gfien kIqf amrIkn gurduafrf kONsl dy pRDfn BfeI rfm isMG ny
ikhf gurU grMQ sfihb jI qoN sFJIvflqf df sMdysL imldf hY.
gurU nfnk sfihb dy ies PlsPy nUM dunIaF Br ivwc phuMcfAuxf
sfzf sfiraF df PrjL bxdf hY. AunF ikhf ik awj dy mnuwK nUM
Dfrimk ijMdgI ijAux leI gurU grMQ sfihb qoN hI vDIaF jIvx
jFc iml skdI hY. ies qoN ielfvf krnYl isMG, hrimMdr
isMG,suKdyv isMG bYxIvfl, qrlocn isMG dupflpur aqy blbIr
isMG tuwt ny vI afpxy ivcfr pysL kIqy. awj dy ies smfgm dI
ieh ivsLysLqf ieh sI ik sQfnk aKbfrF ivc iesLiqhfr dyx
kfrn,horF DrmF dy lok gurU grMQ sfihb bfry jfxkfrI hfsl krn
leI phuMcy hoey sn.
sYnhojLy ‘c
gurU gRMQ sfihb df iqMn sO sflf sMpUrnqf idvs
sYnhojLy-sqMbr 3,2006{crnjIq isMG pMnU} gurU gRMQ sfihb df
iqMn sO sflf sMpUrnqf idvs smfroh bVy KflsfeI jfho jlfl qy
sLrDf siqkfr nfl iswK sMgqF vwloN gurUduafrf sYnhojy ivKy
mnfieaf igaf. BfeI gurbcn isMG mnvf luiDafxy vfly, BfeI
gurmIq isMG jwbl pur vfly qy BfeI suKivMdr isMG DflIvfl ny
Koj BrpUr kQf pRvfh clf ky sMgqF nMU inhfl kIqf. BfeI jgjIq
isMG idwlI vfly dy kIrqnI jQy ny mDur bfxI df kIrqn kr ky
sMgqF nUM inhfl kIqf. Xfd rhy ik iqMn sO sfl pihlF gurU
goibMd isMG ny qlvMzI sfbo {biTMzf} ivKy gurU arjn dyv df
sMpfidq afid gurU gRMQ sfihb ivwc gurU qyg bhfdr jI dI bfxI
BfeI mnI isMG dI klm nfl aMikq krvf ky ies nUM sMpurn
krvfieaf sI ijs nUM gurU dI pdvI hfsl hoeI.

Kflsf
pMQ dI isrmOr sKÈIaq, inÈkfm kIrqnIey aqy rom rom ivwc srbwq
dy Bly dI soc smfeI hox dI iewk anOKI aqy ijAUNdI jfgdI
imsfl, gurmuK ipafry BfeI jsbIr isMG jI KMny vfilaF df
ieMglYNz dIaF smUh sMgqF vloN ivÈv ÈFqI pRqI ÈRI akfl qKq
sfihb dI Cqr Cfieaf hyT DMn DMn ÈRRI gurU gRMQ sfihb jI df
sMdyÈ dunIaF dy kony kony ivwc lY ky jfx vfsqy pRfrMBI geI
gurmiq kRFqI lihr dy svfgq vjoN hYvlfk gurdvfrf sfihb, sfAUQ
hfl, imzlsYks, XU ky ivwc boly soinhfl dy jYkfiraF nfl BrvF
svfgq kIqf igaf. Xfd rhy ik BfeI sfihb jI anykF srIrk kÈt shfrdy hoey vI dunIaF dy
kony kony ivwc jf ky iswK sMgqF nUM srIrF dI vjfey isrP aqy
isrP Èbd gurU DMn DMn ÈRRI gurU gRMQ sfihb jI dy nfl juVn
vfsqy iewk aihm BUimkf inBf rhy hn. ies dy nfl nfl afp jI
nOjvfn pIVHI nUM AuqÈfihq krdy hoey BfeI GneIaf jI vFg syvf
aqy ismrn krn vfsqy byaMq Gflnf Gfl rhy hn.ieMJ jfpdf hY ik
afp jI duafrf afrMB kIqI geI ies lihr nfl srIrF nfl juVn aqy
joVn vflIaF dovyN iDrF sucyq ho geIaF hn. ieh sB afp jI
Aupwr siqgurF dI apfr bKiÈÈ sdkf hI sMBv ho sikaf hYY, so
vizafeI ies ivwc myry siqgurU
DMn
DMn ÈRRI gurU gRMQ sfihb jI dI hI hY. DMn DMn ÈRRI gurU gRMQ sfihb jI ivwc byaMq vizafeIaFN
hn, ijhnF dy awgy ivigafn bhuq hI quwC jfpdf hY. ikqnI ihrdy
nUM cot phuMcdI hY jd koeI kihMdf hY ik iswK Drm ivigafnk hY
jF siqgurF dI bfxI sFietyiPk hY. awj ies qrkvfdI sMsfr nUM
KuwlHI vMgfr hY, llkfr hY aqy zMky dI cot nfl ilK irhf hF ik
awj df ivigafn qy pfsy irhf afAux vfly smyN ivwc koeI vI
ivigafn myry siqgurU DMn DMn ÈRRI gurU gRMQ sfihb jI dI
brfbrqf qy pfsy rhI iewk iknkf mfqr vI nhIN ho skdf.

jYsf dyiKaf
jrg df mylf, jYsI qyrI mUvI dyKlI
ikrpfl isMG pMnUM
“qUM qF kihMdf sI ik bhfr afiegI lOt afAUNgf. lOt af myry
prdysI, ivhVy bhfr afeI hY.”
kuwJ ieho ijhI hI gwl bxI hoeI hY, ‘idl apxf pMjfbI’ iPlm
dyKx dI. AuWprlIaF lfeInF nUM
kuwJ
ies qrHF ilKx nUM idl krdf hY, ‘qUM qF kihMdf sI ik ‘idl
afpxf pMjfbI’ iPlm jLrUr dyiKE. hux iPlm lwgI hoeI hY.
pqMdrf af ky itktF qF duaf jf.’
hrBjn mfn dIaF
pihlIaF do pMjfbI iPlmF, ‘jI afieaF nUM’ aqy ‘asF nUM mfx
vqnF df’ mfx cuwkx ipwCoN, idl ivwc kuwJ cMgf-cMgf ijhf,
kuwJ ipafrf-ipafrf ijhf Ausr cuwikaf hY, jF sLfied Auqr
cuwikaf hY, pMjfbI iPlmF sbMDI aqy hrBjn mfn sbMDI. kho nf
kho, afpxy afp hI AunHF nUM dyKx leI idl Auqfvlf ho jFdf hY.
nvIN ivafhI vhutI df pihlI vyr suwcf muwK dyKx vFg.
sfry jugfV kr lYx
ipwCoN ‘idl afpxf pMjfbI’ dyKx dIaF iqafrIaF kr hI rhy sF ik
zfktr qUr df Pon af igaf, “jrf pihloN jfieE. mUvI dy hfl
Puwl jf rhy hn. bytf rfqIN ieh iPlm dyKx igaf sI. pr kwlIaF
itktF hI imlLIaF. Aus ny awj iPr jfxf hY.” asIN pOxf GMtf
sLo qoN pihloN vI gey pr awgy ibwly ijwzy ropVI qfly vrgf
‘hfl Puwl’ df Pwtf pwQr vFg mwQy ivwc vwijaf. aKy nHfqI DoqI
rih geI qy mUMh qy mwKI bih geI. itktF lY ky hI Gr nUM msosy
mUMh lY ky muVnf ipaf.
itktF kolL sn qy
slfhkfr kihMdy ik hux qF pMj ku imMt pihloN hI afAuxf kfPI
hY. iPr vI awDf ku GMtf pihloN afey qF awDy qoN vwD hflL Br
cuwikaf sI. pCVy hoey qF hfl ivwc af ky AuWpr nUM mUMh cuwk
ky ies qrHF dyKdy jfpdy sn ijs qrHF phuMcoN dUr ikwkr qy
lwgy quwikaF vwl bok Jfkdf hY. KYr Zyr sfry hyr Pyr (vfDU
aYzF idKfAux) ipwCoN iPlm jfgo dy nflL afrMB hoeI. jo imMt
ku Br leI bVI boirMg lwgI. ikAuNik pMjfbI hostF ny tIvI
AuWqy jfgo idKf-idKf ky ies dI GIsI krf CwzI hY. pr jdoN
jfgo df lV, gozy ku ijMnF rfxf PV lYNdf hY, iPr iPlm ivwc rs
Br jFdf hY. aqy awgy cwl so cwl. nfn stfp. vfsL rUm jfx df
mOkf dyx leI, ies ivwc mwiDaMqr vI nhIN kIqf igaf. AuWDr
vfsL rUm khy ik qyrf dyxf hI kI hY? huxy qur vfsL rUm vwl
nUM.
pr iPlm khy bihjf-bihjf, dV vwt jmfnf kwt Bly idn afvxgy.
qkVy df swqIN bIhIN sO. afKr nUM cwlI iPlm dI hI. ieh mMnxF
hI piegf ik ‘idl sfzf pMjfbI’ iewk vDIaf iPlm hY. jo drsLkF
nUM bMnHky nhIN sgoN kIl ky bTf lYNdI hY.
ies iPlm ivwc bhuq
sfry guxF srguxF dy Jlkfry pYNdy hn ijvyN ik: AuWqm gwl bfq,
vDIaf pysLkfrI, ZukvF AuWdysL, rOckqf, vDIaf gIq, sohxy
njLfry, sdf swc df isr AuWcf dI syD.
iewk QF AuWqy qF jf
ky ieho hI jfpdf hY ik ijvyN hoxI dI sfrI dI sfrI cfbI BfbI
dy hI hwQ afeI hovy. idErF, nxdF nUM jdoN vI BIV bxI hY qF
Auh BfbI dy duafry jf ky hI alK jgfeI hY. ies iPlm dIaF
dovyN BfbIaF afpo afpxIaF cfbIaF nUM vrqdIaF vI bVI hI
hunrmMdI nflL hn. vwKrI ey gwl ik Auh smyN aqy siQqI dy awgy
dovyN hI mfq Kf jFdIaF hn. pr aMq nUM tyvf itwc AunHF dy
lfey tFikaF df hI huMdf hY.
ies mUvI ivwc tFkf
lfAux vflLf iewk hor vI pfqr hY, gurprIq GuwgI. aqro, rfxf
aqy Bjnf amlI dy nflL-nflL hsfAux df pfrt jo sB qoN vwD aqy
vDIaf inBfieaf hY Auh ies GuwgI ny inBfieaf hY. Aus dI vlYqI
pMjfbI ivwcoN anyk Thfky Tfh-Tfh Ptdy hn. drsLkF nUM Auh ank
bfr isr qoN pYrF qIkr hsf jFdf hY. rhI rUh dy srsfrn dI gwl
Auh vI ikDry iesy isr-pYr dy vrnx dy ivckfr hI af jFdI hY.
swcI gwl qF ieh hY ik mylf luwt ky lY jfx vflLI gwl GuwgI dy
vwl nUM hI qurdI hY. pr mogy vflLI bIbI dy idl dIaF pVHn
ivwc GuwgI vI golf kbUqr hI iswD hoieaf hY. so ‘vkq ivcfry,
swc inqfry’ bMdf khIaY soeI.
iesy qrHF aMq ivwc
nfiekf kihMdI hY, “pfpf, Auh myrf guwsy ivwc ilaf igaf, gLlq
PYslf sI.” bIbf guwsy aqy kfhlLI ivwc ley gey PYsly sdf hI
gLlq huMdy hn. aqy ieh gLlqI suDfrn df mOkf kudrq iksy ivrly
nUM hI dyNdI hY. so bc-bc ky cwl bIbf, klLXug df inrf
jLmfnf.
ies mUvI ivwc nUrI
ihwsy ibrhoN qVpdI aqy pyNzU sfP idl sUbydfrnI df pfqr
afieaf hY. jy ghu nflL dyKIey qF ies ivwcoN ieh spsLt ho
jFdf hY ik nUrI vrgf mhfn klfkfr bxnf bVI hI dUr dI gwl hY.
ieh gwl Aus AuWqy TIk hI ZukdI hY, ‘Gr-Gr nUr jMmdy, pr nUrI
nI iksy ny bx jfxf. sLflf! nUrI amr rhy.
kIhdI-kIhdI gwl
krIey. sfry pfqr hI afpxy rolF ivwc kmfl kr gey hn. qy nqIjf
hwQ afieaf ieh ik ieh iewk kmfl dI iPlm bx geI hY. ijs dy
lUM-lUM ivwc hrBjn mfn smfieaf hoieaf hY. keI sInF ivwc
hrBjn mfn dIaF hsdIaF awKF mn moNhdIaF ny. AusdI adfkfrI
ivwc vI kfPI pikafeI af geI hY.
myrI bytI kihMdI hY
ik Aus ny ieh iPlm iewk bfr iPr dyKxI hY. Aus nUM iesdI
kfmyzI bhuq cMgI lwgI hY. ijs ny iPlm dyK leI hY, Aus ny ieh
dobfrf jF iqbfrf dyKxI hY ik nhIN ies df inrnf qF Aus ivakqI
ny afpxI smrwQf, siQqI aqy smyN anusfr afp hI krnf hY. pr
ijs vI pMjfbI ny ieh iPlm ajy qwk nhIN dyKI, Aus ies nUM
dyKy jLrUr. AusdI ieh prfpqI iswD hovygI.

iswK ivrsy
nfl sbMDq “rIq Kflsy dI” nftk iek aimwt Cfp Cwz igaf.
hyvrz ( srbjoq isMG svwdI) bIbI eIsL aimqojL kOr vloN iqafr
kIqf nftk “rIq Kflsy dI” jo ik hyvrz (kYlyPornIaF) dy tynIsn
hfeI skUl ivwc bwicaF vloN Kyizaf igaf. nftk ivwc iswK Drm
dI ajokI hflq dy icMqF jnk pihlUaF nUM Coieaf. ijs ivwc Kfs
qOr qy iswKF qy bRhmxvfdI soc df BfrU hoxf, jfqpfq df mslf
aqy iswK ieiqhfs ivwc rlgMZ afid! nftk dI sLurUafq ivwc do
bwicaF vloN iswKF nUM ies gwl qy JMjoiVaf ik bwicaF nUM iswK
Drm bfry jfxkfrI nf hoxf ies ivwc bwicaF df koeI ksUr nhIN
ikAuNik bwicaF nUM iswK Drm bfry jfxkfrI dyxf mf- bfp df
PrjL hY. 1762 dy kuwp-krIhy dy vwzy GwlUGfry qoN ly ky 1984
dy GwlUGfry qwk dy iswKF dy sPr dI mUMh boldI qsvIr pysL
krky bwicaF ny sroiqaF df iDafn afpxy vwl iKwcI rwiKaf.
iesqoN bfad iswK Drm qy mOjLUdf smyN ivwc
Dfrimk,rfjLnIqk,afriQk aqy smfijk qOr qy jo hmly ho rhy hn
AunF nUM vI bhuq KUbsUrqI nfl pysL kIqf. ipCly smyN
kYlyPornIaF ivwc ivrsy dy nF hyT igwDf, BMgVf, pMjfbI jF
ivsfKI myly aqy qIaF dy nF hyT iswK jvfnI nUM Kcq krn dI
koisLs kIqI geI pr ieho ijhy hflqF ivwc bIbI eIsL aimqojL
kOr aqy AunF dy sfQI vDfeI dy pfqr hn. jo iswK jvfnI nUM
iswKI nfl joV rhy hn. bIbI eIsL aimqojL kOr ihMdI iPlm ipMjr
aqy pMjfbI iPlm asF nUM mfx vqnF ivwc shfiek zfirktr vjLo
BUimkf inBf cuwkI hY. pr bIbI jI ny hux iswKI nUM smrpwq
iPlm “kMbdI klfeI” ijs nUM ivdysLF ivwc BrpUr hMgfrf imilaf
sI aqy hux “rIq Kflsy dI” nftk pysL krky iswK jvfnI nUM nvF
idsLf inrdysL idwqf hY. ies nftk nUM iqafr krn ivwc ivsLysL
qOr qy iswK gurduafrf sfihb PrImFt dI pRbMDk kmytI ny kfPI
sihXog idwqf hY. ies qo ielfvf krnYl isMG pRDfn hrimMdr isMG
mIq pRDfn, BuipMdr isMG, qrnjIq isMG, blivMdrpfl isMG,
kulvMq isMG KYrf, rfijMdr isMG tFzf , ksLmIr isMG afid ny
ies nftk nUM iqafr krn ivwc aihm Buimkf inBfeI hY.

hux
aYnIml bMb Dmfky krn dI sfijsL
pitaflf: pfiksqfnI
sLih pRfpq aWqvfdI jWQybMdIaF Bfrq ivc ivafpk qbfhI mcfAux
leI hux iesqymfl krngIaF aYnIml bMb Dmfky| ies gWl df Kulfsf
hfl hI ivc kyNdrI KUPIaf eyjMsIaF ny kIqf hY| muMbeI bMb
DmfikaF qoN bfad dysL Br ivc kIqy gey hfeI aYlrt qo bfad
aWqvfdIaF dy mnsUibaF ivc kuJ KVoq afeI hY| afpxI hoNd nUM
drsfAux leI Bfrq ivroDI aWqvfdI jQybMdIaF afAux vfly idnF
ivc aYnIml bMb DmfikaF df iesqymfl kr skdIaF hn | eyjMsI
irportF anusfr pfiksqfnI KUPIaF eyjMsI afeI[aYs[afeI leI kMm
kr rhIaF Kqrnfk aWqvfdI jQybMdIaF lsLkr[ey[qoiebf,lsLkr
-ekihr,lsLkr -ey-dfavf ivsLv dI Kqrnfk jQybMdk al-kfiedf ny
aMdrKfqy sFJIaF kfrvfeIaF krn dI Xojnf iqafr kIqI hY| eyjMsI
irporF anusfr Aukq sfrIaF jQybMdIaF ny 11sqMbr jF ies dy
afs-pfs Bfrq dy keI aihm itkfixaF nUM insLfnf bxfAux dI
Xojnf qy kMm krnf suLrU kr idWqf hY|

hirmMdr
sfihb ‘c gRMQI isMGf dI inXukqI vF ivvfd
jlMDr:sRomxI
gurduafrf pRbMDk kmytI vwlo isWKf dy srvAuWc Dfrimk asQfn
sRI hirmMdr dy sfihb ivKy sRomxI kmytI vwlo pRvfinq rihq
mirafdf AuyWpr hI ikMqU-pRMqU krn vfly iqMn ivakqIaF nUM
gRMQI isMGF vjoN lgfAux dy PYsly nfl qKLq sfihb dy
jQydfrF,Dfrimk sMprdfvF ,isMG sBfvF aqy bhuq sfrIaF isWK
sMsQfvF aMdr iqWKf ros aqy ivroD pfieaf jf irhf hY|ieMnFH
sMsQfvF dy afgUaF df kihxf hY ik sRomxI kmytI ny hirmMdr
sfihb vrgI AuWc Dfrimk sMsQf aMdr gRMQI isMGF dI inXukqI
bfry cly af rhy ivDI -ivDfn dI vI Gor AulMGxf kIqI hY| AunFH
df kihxf hY ik kfiedy muqfbk himMdr sfihb ivc isMG sfihbfn
dI inXukqI leI sB qo pihlo iesLiqhfr dy ky isWK sMsQfvF nUM
nF Byjx leI sUicq kIqf jFdf hY| ies qoM bfad vWK-vwk sMsQfvF
aqy sMprdfvF afpxy vWl isMG sfihbfn dI inXukqI leI nF
qjvIjL krdIaF hn| qjvIjLq hoey nfvF ivc cox krn leI sRomxI
kmytI vWlo iswK ivdvfnF qy aDfirq iek pynl bxfieaf jFdf hY
jo qjvIjLq isMGf dI ieMtrivAU lY ky AunFH ivco Xog ivakqIaF
dy nfvF dI isPfrsL sRomxI kmytI nUM Byjdf hY|
iPr sRomxI
kmytI dI kfrjkfrnI kmytI ieMnFH isPfrsLf dy afDfr qy isMG
sfihbfn dI inXukqaI leI mqf pfs krky aYlfn krn leI sRI akfl
qKLq sfihb dy jQydfr kol ByjdI hY| sRI akfl qKLq dy jQydfr
isWK sMsQfvF df iekWT krky ies inXukqI df aYlfn krdy hn aqy
AunFH vwlo isropfey Byt krn qo bfad vWK-vWK sMsQfvF vWlo
isropy Byt krky sMbMDq ivakqIaF nUM sRI drbfr sfihb ivKy
syvf sMBfl dI rsm pUrI kIqI jFdI hY| dmdmI tksfl dy muKI
bfbf hrnfm isMG DuMmf ny ikhf ik ies vfr sRomxI kmytI ny
sfru ivDI -ivDfn nUM hI AuylMG idWqf hY aqy igafnI gurbKsL
isMG gulsLn ,igafnI mfn isMG,aqy jspfl isMG nUM hirmMdr
sfihb df gRMQI inXukq krn leI ibnF iksy nfl slfh -msLvrf
kIqy kfrjkfrnI kmytI vWlo inXukq kr idWqf hY|AunFH ikhf ik
igafnI gurbKsL isMG gulsLn sRI akfl qKLq sfihb vWlo Cyky gey
gurbKsL isMG kflf aPgfnf dy smrQk hn aqy jspfl isMG ny isWK
bIbIaF bfry sRI akfl qKLq sfihb dy hukmF nUM mMnx dI vI koeI
pRvfh nhI sI kIqI|AunFH ikhf ik sRomxI kmyytI aijhf krky
mirafdf dI Gor AulMGxf kr rhI hY|AunFH soRmxI kmytI nUM apIl
kIqI ik Auh pMQ ivc aijhy nvyN ivvfd KVy krn qoN sMkoc krn|
bhuq sfry
isWK ivdvfnF aqy qKLq sfihbfn dy jQydfrF ivc ieh vI crcf hY
ik sRomxI kmytI vWlo inXukq kIqy jf rhy iqMno isMG imsLnrI
isWK ivcfrF vfly hn,jo dsm gMRQ nUM gurU goibMd isMG jI dI
bfxI mMnx bfry ikMqU pRMqU krdy hn qy aMimRq sMcfr smyN pMjy
bfxIaF dy pfT bfry vI mqByd rWKdy hn,jdik sRomxI kmytI vWlo
pfs aqy sRI akfl qKLq sfihb vWlo pRvfinq isWWK rihq mirafdf
aijhf krn dI kdy vI iejfjLq nhI idMdI|AunFH df kihxf hY ik
sRomxI kmytI dI rfhq mirafdf nUM vI nf mMnx vfly ivakqIaF
nUM aijhy AuWc ahuidaF Aupr ibrfjmfn krn nvyN ivvfdF nUM jnm
dyx vflI gWl hY| vrnxXog hY ik sRI hirmMdr sfihb ivKy kMm
krdy gRMQI isMGf ivco hI afm krky hYz gRMQI qy sRI akfl qKq
sfihb dy jQydfr dI inXukqI huMdI rhI hY | pqf lWgf hY ik
isWK qKLq sfihbfn dy jQydr vWlo vI pRvfnq isWK rihq mirafdf
bfry ikMqU-pRMqU krn vfly ivakqIaF nUM gRMQI isMGf dy
ahuidaF Aupr inXukq krn dI kfrvfeI df burf mnfieaf jf irhf
hY | pqf lwgf hY ik nvyN isMG sfihbfn nUM syvf sMBfl dI rsm
pUrI krn leI 12 sqMbr df smF insLcq kIqf jf irhf hY|
hlkf
lohIaF’c bfdl dl nUM vwzf Jtkf
cMzIgVH: doafbf Kyqr
aDIn pYdy hlkf lohIaF ‘c bfdl dl nUM aWj Aus smy vWzf Jtkf
lWgf jdoN ies hlky dy 31 akflI srpMcF ny kFgrs ivc sLfml hox
df aYlfn kr idWqf|vrnxXog hY ik lohIaf hlkf akflIaF df gVH
mMinaf jFdf hY aqy ieQo 1972 qo bfad akflIaF dy bfeIkft smyN
ieko vfr kFgrsI ijwiqaf hY| lohIaF hlky dy 31akflI srpMcF
aWj sLfm pMjfb kFgrs Bvn cMzIgVH ‘c hoey smfgm’c pfrtI dy
pRDf sLmsyLr isMG dUlo dI mojUdgI ‘c akflI dl nUM alivdf
kihx df aYlfn kIqf|ies moky pfrtI dy pRdysL jnrl skWqr
rfjpfl isMG qy mfrkPYz dy sfbkf zfierYktr avqfr isMG jogf
vI mojUd sn| ieMnFH srpMcf nUM kFgrs c ilafAux ipWCo krnl
sI[zI isMG kMboj dI pRyrnf hY jo ies hlky qoN kFgrsI itkt
dy dfavydfr hn|kMboj ies smyN pMjfb hYlQ kFgrs dy cyarmYn
hn| krnl kMboj ies vfr coxF c lohIaF hlky df ieiqhfs bdlygf|
AunFH dfavf kIqf ik CyqI hI 10 hor srpMc kFgrs ‘c sLfml
hoxgy| ies moky dUlo nUM kFgrs ‘c afey akflI srpMcf df svfgq
krdy hoey ikhf ik ieMnI vwzI igxqI ivc akflI srpMcf df kFgrs
‘c sLfml hoxf sMkyq idMdf hY ik hvf kFgrs dy hWk’c cl rhI
hY|

BinafrF
vfly ivruWD gvfhIaF drj
moirMzf:sRI gurU
gRMQ sfihb jI dy pfvn srUpF nUM agn Byt krn aqy do ivakqIaF
nUM agvf kr ky afpxy zyry iljf ky kuWt mfr krn dy kiQq kysF
df aMbflf dI adflq ivc sfhmxf kr rhy aKoqI sfD Binafry vfly
ivruWD cl rhy mfmilaF ‘c aWj 6 ivakqIaF dIaF gvfhIaF cIP
juzIsILal mYijstrYt aMbflf ivc drj kIqIaF geIaF| ieMnHF
gvfhF vWlo afpxIaF gvfhIaF drj krfAux smyN Aukq kiQq sfD
BinafrF vflf adflq ‘c pUrf smF KVfH irhf jd ik sRI gurU
gRMQ sfihb dI qrPo pysL hoey vkIl s[gursyLr isMG aqy ivroDI
iDr dy vkIlF ivc gvfhIaF nUM lY ky iqWKIO rnok Jok ijs qy
mfnXog jWj ny aglI qrIk 16sqMbr inrDfrq kr idWqI|

gurU dI
golk’dI isafsI lfhy leI vrqo kfrn bfdl dl ksUqI siQqI’c
biTMzf:iswK ivdvf
lMby smy qo ieh mMg krdy af rhy sn ik gurU sfihbfn qy isWK
sLhIdF dI Xfd ‘c mnfey jf rhy smfgmF dorfn iswK
gurduafiraF dIaF styjF qo sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI
vWlo kyvl isWK Drm dy pRcfr ihWq hI pRogrfm krvfey jfx ,ijQy
gurbfxI aqy isWK ieiqhfs sbMDI hI crcf hovy,ijs nfl Aus moky
dUr nyiVAu smF kWZ ky afAux vfly sLrDflUaF nUM isWK Drm
sbMDI jfxkfrI imly qy gurduafiraF ‘ c afAux qy AunFH df smF
sPl hovy,pr sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI DVybMdk rfjsI
lokF dy hWQf ‘c hox kfrn rfjnIqk afgU isWK Drm nfl sbMDq
idvsF dy gurduafiraF dIaF styjF qy kbjLf kr ky AuQo rfjnIqk
lfhf lYx df Xq krdy hn,ijs df sMjIdf isWK sLrDflU kfPI burf
mnfAuNdy afey hn pr ieMnFH ny ies dI koeI prvfh nhI kIqI|
hux ikAuNik sRomxI gurduafrf pRbMDk kmyytI qy kfbjL DVf
akflI dl bfdl nfl sbMDq hY qy ies dy pRDfn dy nfm dI prcI vI
hr sfl akflI suprImo pRkfsL isMG bfdl dI jyb’co inkldI
hY,so pRkfsL isMG bfdl Dfrmk joV myilaF qy iekWqr hoeI sMgq
nUM sMboD kr ky rfjsI lfhf lYx df koeI vI mokf hWQo nhI jfx
dyxf cfhuMdy ,pr ieh gWl vyKidaF hux jdo qo sRomxI akflI dl
(aMimRqsr)ny ieh qWheIaF kIqf hY ik akflI dl bfdl vWlo gurU
dI golk dI nfjfiejL vrqo kridaF Dfrmk smfgmF nUM ieMnFH
vWlo inWjI lfB nhI lYxf idqf jfvygf AudoN qo sRomxI akflI
dl bfdl apxy afp nUM ksUqI siQqI ‘c Pisaf mihsUs kr irhf
hY|iesy qrk qihq sRomxI akflI dl (aMimRqsr) vWlo gurU
sfihbfn nfl sbMDq mnfeIaF jf rhIaF sLqfbdIaF dorfn sRomxI
gurduafrf pRbMDk kmytI dI styj qo ismrnjIq isMG mfn qrnqfrn
ivKy sRI gurU arjn dyv jI dI 400 sflf sLhIdI sLqfbdI qy
sMboDn kr cuWky hn|
2 julfeI
nUM sRI akfl qKLq sfihb jI dI isrjxf dI 400 sflf sLqfbdI
moky ies gWl qy JgVf vI KVfH ho igaf ikAuNik akflI dl fdl
vfly ismrnjIq isMG mfn nUM AuQy bolx df mokf dyx leI iqafr
nhI sn qy s[mfn AuQy bolx leI bijLd sn,iesy qrFH ipCly idnI
dmdmf sfihb (qlvMzI sfbo) dI DrqI qy sRI gurU gRMQ sfihb jI
dy 300 sflf sMpUrnqf idvs dy moky iPr iehI JMjt KVfH hoieaf
jdo akflI dl fdl vfly gurU dI golk dy KLrcy qy bxfey pMzfl
‘c afp qF styj qy kbjLf krI bYTy sn pr ieh iblkul nhI
cfhuMdy sn ik AuQy isWKf df koeI hor afgU vI sMboDn kry pr
ismrnjIq isMG mfn afpxy pihlF qoN hI kIqy aYlfn muqfbk Aus
idn AuQy nf isrP phuMcy bl ik bfdl dl vwlo AunFH nUM pMzfl
‘c dfKl hox qo rokx leI kIqy aiVWky vI pfr kIqy, ieh sB ies
leI sMBv ho sikaf ikAuNik s[mfn nUM AuQy iekWqr sMgq df
BrpUr smrQn imilaf|ieh sB dyK ky hWky bWky hoey qy Gbrfey
hoey s[bfdl ny kih idqf ik jy iesy qrFH cldf irhf qF isWKf
‘c KfnfjMgI hovygI|

hrpRIq
isMG kys kql kFz df mfmlf aprfD sLfKf hvfly
nvI idWlI: idWlI dy
puls kimsLnr sRI ky[ky pfl ny awj ieQy dWisaf ik iek 25 sflf
isWK nojvfn hrpRIq isMG dy kys kql krn df mfmlf kRfeIm brFc
nUM soNp idWqf igaf hY| hrpRIq isMG dy kys bIqy idn pWCmI
idWlI dy iqlk ngr ielfky ivc kql kr idwqy gey hn | sRI pfl
ny ikhf ik ies sbMDI iek ivakqI nUM igRPqfr ky dUjy dI Bfl
kIqI jf rhI hY | AunFH dWisaf ik iqlk ngr ielfky ivc siQqI
kMtrol hyT hY qy AuQy surWiKaf PorsF dy vfDU jvfn Byjy gey
hn|vrnxXog hYik kl lgBg ZfeI hjLfr lokF ny ielfky ivc ros
ivKfvf kIqf sI ijs ipWCo AuQy idWlI puls afry[ey[aYP aqy
sI[afr[pI[aYP dy jvfn qfienfq kIqy gey sn|

mihlf
irjLrvysLn ibWl nUM lY ky njLr af rhI hY AumId dI iek ikrn
nvIN idWlI: ipCly
lgBg 10 sfl qoN TMzy bsqy ivc pey mihlf irjLrvysLn ibWl nUM
ly ky ivroDIaF dy qyvr rqf ku nrm hoey hn aqy AumId pRtfe jf
rhI hY ik sLfied hux ies qy sihmqI bx jfvy aqy ieh ibWl sMsd
dy afAudy sysLn ivc pysL hovy|sMsd aqy sUbfeI ivDf sBfvF ivc
aorqF nUM 33 PIsdI irjLrvysLn dyx bfry ibWl 1996qoN ly ky
hux qk 4 vfr lok sBf ivc pysL kIqf igaf pr hr vfr afm
sihmqI nf hox kfrn pfs nhI ho sikaf| ies sbMDI rfj sBf dy
sMsd mYNbr aqy Bfjpf dI sInIar nyqf susLmf svrfj ny aWj ieQy
BfsLf nUM dWisaf ik mihlf irjLrvysLn leI keI qrIky suJfey
jFdy hn pr ibWl dy nF qy sB afpxy pYr ipwCy iKWc lYNdy hn |
AunfH ikhf ik cox kimsLn dy sUJfa qy sihmqI bxdI njL r af
rhI hY|cox kimsLn df suJfa aorqF nUM pUrI qrFH irjLrvysLnf
qF nhI idMdf pr GWto -GWt 30 PIsdI aiDkfrF dI sLkqI jLrUr
idMdf hY |huux qk dI siQqI muqfbk lg irhf hY ik ies sUJfa
qy sihmqI bx skdI hY|

kYptn ny
llkfiraF kYptn nUM
jlMDr: pMjfb dy
sfbkf KjLfnf mMqrI aqy sRomxI akflI dl dy jnrl skWqr kYptn
kMvljIq isMG ny pMjfb dy muWK mMqrI kYptn amirMdr isMG nUM
llkfridaF ikhf hY ik pMjfb dI kIqI bdhflI df hrjfnf kFgrs
srkfr nUM Bugqxf pvygf aqy sRomxI akflI dl pMjfb ivDfn sBf
dy 14 sqMbr qoN suLrU hox vfly sysLn ivc srkfr qo sfry BKdy
suaflf df juafb mMgygf | AunFH muwK mMqrI nUM cuxoqI
idMidaf ikhf ik jykr AunFH ivc ihMmq hY qF Auh ivDfn sBf dy
sYsLn dI imafd KuWly smyN leI vDfAux qF jo BWKdy msilaF
bfry KuwlIH bihs ho sky aqy jnqf ies bfry jfx sky|
kYptn
kMvljIq isMG ny ikhf ik kFgrs ieh iZMzorf ipWt rhI hY ik
sRomxI akflI dl dy kol hux koeI muWdf bfkI nhI bicaf aqy
sfry muWdy kFgrs ny akflIaF kolo Koh ley hn| AunFH ikhf ik
AunFH nUM kFgrs dI ieh cuxoqI svIkfr hy pr srkfr ivDfn sBf
sysLn dI imafd ivc vfDf kry|AunFH ikhf ik akflI dl vWlo
sysLn ivc muWK mMqrI qoN 5-6 svflF dy jvfb mMgy jfxgy| AunFH
ikhf ik pMjfb ivc amn kfnUMn dI ivvsQf idn-b -idn ivgVdI jf
rhI hY|AunFH ikhf ik kFgrs kolo lflVU kFz vrgy msilaF dy vI
jvfb mMgy jfxgy ik ieh ikAuN hoey ikAuNik akflI dl dI srkfr
dorfn pMjfb ivc amn -amfn bhfl irhf|AunFH ikhf ik 14sqMbr
nUM suLrU hox vfly ivDfn sBf df iejlfs kFgrs srkfr df afKrI
iejlfs hovygf|

suKbIr
dy sfly ivruWD KuMZ rfjnIqIvfnF dI kqfrbMdI
gurdfspur:sRomxI
akflI dl bfdl dy pRDfn s[pRkfsL isMG bfdl dy jfnsILn suKbIr
bfdl dy sfly aqy akflI dl dy mfJy joLn dy ispfhsflfr
s[ibkrmjIq isMG mjITIaF dI srdfrI nUM aMimRqsr qy qrnqfrn
ijLilHaF ivc rxjIq isMG bRhmpurf aqy afdysL pRqfp isMG kYro
vWlo vMgfry jfx ipWCo hux ijLlf gurdfspur dy pRDfn s[suWcf
isMG lMgfh ny vI kMn AuTfAuxy suLrU kr idWqy hn| ies nfl
ijLlyH ivc kfPI smy qo TMZI peI akflI DVybfjIL grmf geI hY|
pRfpq vyrvy anusfr s[lMgfh afpxy smrKk suLKbIr isMG vfhlf
nUM ijLlfH XUQ pRDfn bxvfAuxf cfhuMdy sn pr AunFH dy ivroDI
inrml isMG kfhlo,kYptn blbIr isMG bfT ,ivDfiek hlkf sRI
hrgoibMdpur aqy syvf isMG syKvF vWlo ibkrmjIq isMG mjITIaf
rfhI lgfqfr iek sfl vfhlf dI ijLlfH XUQ pRDfngI qy inXukqI
nhI hox idWqI|akflI dl dy aMdrUnI sUqrF anusfr ipCly idnI
jdo pMjfb dy smUh ijLlf XUQ pRDfnF dI sUcI jfrI kIqI geI qF
Ayus ivc vI s[vfhly df nF nhI sI pr vfhlf dI ahudydfrI nUM
afpxI ieWjLq df mslf bxf ky s[lMgfh ny afp inWjI qor qy
s[pRkfsL isMG bfdl qy dbfa bxf ky s[vfhlf nUM ijLlfH XUQ dl
dI bjfey idhfqI ijlfH XUQ dl df pRDfn bxf ilaf pr dUjy pfsy
syKvF ,kfhlo qy bfT nUM lMgfh dI ieh CotI ijWq vI hjLm nhI
hoeI|ieMnFH sfiraF ny iPr s[mjIiTaF rfhIN bfdl prvfr qy
dbfa bxf ky s[kfhlo dy puWqr nUM XUQ ivMg ivc kuafrzInytr
bxf idWqf| ivroDI iDr dy ies ‘mfarky’ ny iek qrIky nfl
s[lMgfh nUM jqf idWqf hY ik pfxI pulo dy hyTo hI lMGygf|
ies Gfqk vfr ny ijQy s [lMgfh dI ivroDI iDr nUM bfgo bfg kr
idqf hY ik AuQy s[lMgfh ies nUM afpxI krfrI hfr qo BfrI hWqk
mihsUs kr rhy hn|
s[lMgfh ny
hux s[mjITIaf aqy afpxI ivroDI iDr nfl afr-pfr dI lVfeI lVn
df insLcf kr ilaf hY aqy iek sqMbr nUM s[pRkfsL isMG bfdl dI
rylI df s[lMgfh smyq AunHHF dy hr vWzy Coty smrQkF vWlo pUrn
bfeIkft kr ky afpxf ivroD drj krvf idqf hY | akflI isafsq dy
jfxkfrF muqfbk jy s[suWcf isMG lMgfh,s[rxjIq isMG bRhmpurf
aqy afdysL pRqfp isMG kYro nfl gTjoV kr ky KuWlyH ivroD qy
af igaf qF afAux vflIaF ivDfn sBf coxF ‘c s[bfdl leI mfJf
joLn iek vWzI cuxoqI bxf skdf hY|
