|
sMgq aKOqI
sfDF sMqF nMU mUMh nf lfvy[[[[[AuntfrIE iswK aYNz gurduarf
kONsl
imsIsfgf
(sFJ svyrf) AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl vloN jfrI
kIqI geI pRYWs rIlIjL ivwc 15-20 gurduafiraF dI bxI sFJI
sMsQf ny sMgq nMU apIl kIqI hY ik Auh pMQ pRvfinq iswK rihq
mrXfdf qy pihrf idMidaF bUbny sfDF nMU mUMh nf lfvy ijhVy
gurU dI brfbrI krdy aqy sMgq qoN pYrIN hwQ luafAuNdy hn.
gurU aMgd sfihb jI df Purmfn hY jo asIN hr rojL afsf jI dI
vfr ivwc pVdy hF: pAuVI ] cfkru lgY cfkrI jy clY KsmY
Bfie ] hurmiq iqs no aglI Ehu vjhu iB dUxf Kfie ] KsmY kry
brfbrI iPir gYriq aMdir pfie ] vjhu gvfey aglf muhy muih
pfxf Kfie]
Bfv: agr syvfdfr
gurU dy BAu ivwc rih ky syvf krdf hY qF AusdI Ausqq aqy
qnKfh duwgxI ho jFdI hY pr agr Auh afpxy Ksm dI brfbrI krn
df ZONg rwcdf hY Auh sB kuwJ gvf bYTdf hY. Ausdy mUMh qy
juwqIaF pYNdIaF hn.
iswK smfj
nMU bfibaF df kohV lwigaf hoieaf hY jo smfj ivwc Dfrimk
ruwcIaF pYdf krky AunHF qoN lfB AuTfAuNdf hY. iphovy vfly
sfD dy idl kMbfAU kfrnfmy sfzy sfhmxy hn ijMnF ny sMgq nMU
aiq inrfsL hI nhIN kIqf sgoN AunHF dIaF BfvnfvF df iKlvfV
kIqf hY.
isLkfgo
vfly sfD bfry kYlyPornIaF dy isMGF ny sMgq nUM bVf smJfieaf
sI pr iPr vI BolI BflI sMgq AusdI cuMglH coN afjLfd nf ho
skI ikAuNik ieh bUbny lokF nMU mfnisk qOr qy afpxI pkV ivwc
jkV ky rwKdy hn.
adfrf sFJ
svyrf vloN smuwcI sMgq nMU apIl hY ik afpF “sMqF dy sMq” DMn
DMn sRI gurU gRMQ sfihb jI nMU nmsqk hoeIey. Aus sMq dy gozy
nfl lwg ky akfl purK dI Ausqiq pVIey aqy Ausdf hI asLIrvfd
pRfpq krIey. iswK nMU afpxy gurU nfl sMvfdq hox leI iksy
colHy vfly sfD dI loV nhIN hY. ies ivwc koeI swLk nhIN ik
gurmiq df pRcfr hox dI aiq jrUrq hY pr ieh pRcfr “guriswK”
bx ky kIqf jfxf cfhIdf hY. sMqvfd iswK ivroDI pRikRaf hY.
ijhVf afpxy afp nMU sMq khfAuNdf hY Auh iswKI df doKI hY.
AuntfrIE
dI sMgq ies gwloN Kusiksmq hY ik ieQy pRmuwK gurduafrf
sfihbfnF dI bxI sMsQf AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl
vloN sMgq nMU sfDF nfl mUMh nf lfAux leI agfAUN sfvDfn
kridaF apIl kIqI geI hY. smUh sfD sMgq df PrjL bxdf hY ik
agr iksy vI asQfn qy aijhy sfD jo afpxy afp nMU “sMq”
aKvfAuNdy hn, sMgqF qoN pYrI hwQ luafAuNdy hn aqy swcy
pfqsLfh gur nfnk sfihb vFg hwQ kwZ ky asLIrvfidk PotoaF
iKcvf ky sMgq leI pysL krdy hn, qF AunHF df smfijk bfeIkft
kIqf jfvy. Ausdy pRogRfmF qy hfjLrI Brn dI bjfey Gr ivwc bYT
ky gurbfxI pVI jfvy aqy gurU qoN qfkq lY ky aijhIaF jokF df
ivroD kIqf jfvy.
bIqy
sLincrvfr nMU izksI roz gurduafrf sfihb dy hfl nMbr 5 dy
sfhmxy vfly kmry ivwc 50 dy krIb isMGF dI iewk aihm mIitMg
sfDF bfry hoeI, ijs ivwc sMq rxjIq isMG ZwzrIaF vfly df
trFto afAux df muwdf ivcfiraf igaf. ies mIitMg ivwc vwK vwK
pihlUaF qoN ivcfrF kIqIaF geIaF aqy PYslf kIqf igaf ik kuwJ
isMG, rxjIq isMG ZwzrIaF vfly nfl vIrvfr nMU iewk mIitMg
krky AusdI hfl hI ivwc inklI vIzIE ivwc Ausdf jnm idn
mnfAuxf, sMgq qoN mwQf itkfAuxf aqy kwcI bfxI pVnf iks qrF
jfiejL hY, bfry suafl juafb krngy. ies mIitMg ivwc ieh vI
ivcfr kIqI geI ik agr ZwzrIaF vflf ienF isMGF dy suaflF dy
sMqusLtjnk juafb nhIN dyvygf qF isMGF vloN rxjIq isMG
ZwzrIaF bfry hor ivcfrF kIqIaF jf skdIaF hn. BrosyXog
vsIilaF qoN pqf lwgf hY ik ieh mIitMg sMq rxjIq isMG ZwzrIaF
vflf aqy sMq dI pRIBfsLf jfnx dI iewCf rwKx vfly guriswKF
drimafn ies vIrvfr 21 sqMbr nMU bfad dupihr 4 vjy iksy
lukvIN QF qy ho rhI hY ijsdI jfxkfrI mIitMg Kqm hox qoN
bfad, isMG mIzIey rfhIN nsLr kr skdy hn. ieh vI kxsoh lwgI
hY ik kuwJ isMG iekwqr ho ky rxjIq isMG ZwzrIaF vfly nMU
styj qy bYTy nMU suafl krn dI ivAuNq vI bxf rhy hn. AunHF df
kihxf hY ik bfby nfl suafl juafb sMgq ivwc hI hoxy cfhIdy
hn.

bfby df
smfijk bfeIkft
rxjIq isMG ZwzrIaF
vfly nMU trFto afAux qoN pihlF afpxIaF kIqIaF glqIaF df
gurmiq anusfr aihsfs kridaF kilafx kr lYxf cfhIdf sI. ies
qrF jhfjy cV ky bfibaF dy kfrnfimaF qoN KPf hoeI sMgq dI
dihlIjL qy af bhuVnf hrigjL hI TIk nhIN hY. ies qrF dI
pRikRaf BfeIcfry ivwc iewk zUMGI drfV nMU jnm dy skdI hY
ijsdf KimafjLf dhfikaF qwk sMgq nMU Bugqxf pY skdf hY.
ibRitsL kolMbIaf ivwc lMgr sbMDI kfhlI ivwc jfrI kIqf
hukmnfmf AuQoN dy BfeIcfry leI iewk isrdrdI bixaf hoieaf hY.
pRIvfrF ivwc zUMGy mwqByd pYdf ho cuwky hn.
hfl hI
ivwc eyar ieMzIaf df jhfj vfips prqx sdkf bfby dy ivCoVy
ivwc iewk swjx vloN kIqI KudkusLI sfnMU ienF bfibaF qoN lFBy
rihx ivwc kfPI hY. asl mfainaF ivwc sMgq dIaF BfvnfvF nfl
iKlvfV krn vfly bfby pRIvfrF dI qbfhI df kfrx vI bx rhy hn.
AuntfrIE
gurduarf kONsl dI pRYws df mUl pfT
imsIsfgf
(pMjfbI pRYWs) 17 sqMbr 2006 nUM gurduafrf kfAUNsl dI
agjYgitv kmytI dI mIitMg sLfm dy 3 vjy hoeI. ijs ivwc
srbsMmqI nflL ieh mqf pfs kIqf igaf ik: jo aKOqI sMq gurUaF
vFgUM mMjIaF lf ky sMgqF qoN pYrIN hwQ luafAuNdy hn jF jo
gurU jI dI bfxI dI QF DfrnfvF bxf ky kwcI bfxI pVHdy hn,
sMgqF AunHF aKOqI sMqF df purjLor ivroD kry. ikAuNik iswKF
nUM gurU jI ny anMd sfihb ivwc kwcI bfxI pVHn qoN vrijaf hY.
ik siqgurU ibnf hor kcI hY bfxI ] bfxI q kcI siqgurU
bfJhu hor kcI bfxI ] . gurU goibMd isMG jI ny vI joqI
joq smfAux qoN pihloN iswKF nUM hukm kIqf sI ik awj qoN bfad
iswKF df gurU ‘gurU gRMQ sfihb hY’. iswKF ny ies nUM gurU
mMn ky kyvl ies awgy hI mwQf tykxf hY. awj jy koeI iswK
aKOqI sfDF, sMqF jF mVHIaF afid nUM mwQf tykdf iPrdf hY qF
Auh gurU dy hukm qoN bymuwK huMdf hY.
asIN hr roj ardfs ivwc vI ieh dohrf pVHdy hF ik sB iswKn ko
hukm hY gurU mfinEN gRMQ. gurU gRMQ jI mfinEN prgt gurF kI
dyh. iewQy ieh svfl AuWTdf hY ik kI ieh dohrf isrP pVHn leI
hI hY? ies AuWpr aml jy iswKF ny nhIN krnf qF kI iksy hor
Drm dy lok krngy?
keI aKOqI sMq
jo sMgqF qoN pYrIN hwQ vI luafAuNdy hn aqy kwcI bfxI pVH ky
gurU dI bfxI df inrfdr vI krdy hn, kI Auh gurU jI dy hukm
qoN ienkfrI nhIN hn? jo iswK pRcfrk gurU jI qoN hI bymuwK hY
ik sMgqF nUM Auh mUMh lfAuxf cfhIdf hY? insLcy hI nhIN,
ibwlkuwl nhIN.
dyKx suxn ivwc afieaf hY ik afAux vflLy idnF ivwc
torFto dI DrqI qy ajyhy aKOqI sMq DVf DV phuMc rhy hn. asIN
gurduafrf kONsl vwloN sMgqF nUM sucyq krnf apxf Prj smJdy hF
aqy bynqI krdy hF ik gurU jI dy idwqy hukmF AuWqy pUrI qrHF
pihrf idwqf jfvy aqy ienHF aKOqI sMqF nUM gurmrXdf qoN bfhr
iblkuwl nf jfx idwqf jfvy.
gurduafrf kfAUNsl sMgqf nflL ieh bcn vI krdI hY ik
ieh afpxy mYbr gurduafrf sfihbfnF ivwc ienHF aKOqI sMqF nUM
afpxI mn mrjI iblkuwl nhIN krn dyvygI. aqy kwcI bfxI pVHn
vflLy aqy pMQ pRvfinq mrXfdf dI AulMGxf krn vfilLaF df hmysf
ivroD krdI rhygI. AuntfrIE iswK gurduafrf kfAUNsl iswK sMgqF
nUM ienHF qoN sucyq krn dI afpxI sdf juMmyvfrI inBfAuNdI
rhygI.
vwloN:
AuNtYrIE iswK gurduafrf kfAUNsl
vYnkUvr df
nfmIN kFgrsI afgU qy ihMdU mMdr df pRbMDk zfktr jmnf lfl
mKIËf blfqkfr dy doÈ `c igRPqfr
vYnkUvr 20 sqMbr:-vYnkUvr dy nfmIN kFgrsI afgU qy brnbI siQq ivÈv
ihMdU pRIÈd mMdr dI pRbMDk kmytI dy aisstYNt skwqr zfktr
jmunf lfl mKIËf ƒ pulIs ny blfqkfr dy doÈ `c cfrj kr ilaf
hY. pulIs Aus ƒ Aus dy dPqr ivcoN igRPqfr krky lY geI.
vYnkUvr dI ivktorIaf zrfeIv qy pRYkits krdy af rhy qy lyjr
klIink clfAux vfly 57 sflf pMjfbI zfktr jmunf lfl mKIËf
ivruwD 24 sflf dI kuVI ny iÈkfieq drj krvfeI hY ik Auh zfktr
mKIËf dI mrIË rhI hY qy ipCly dsMbr mhIny zf mKIËf dI klIink
`c Aus nfl jbrdsqI kIqI geI hY.
zfktr jmunf lfl mKIËf vYnkUvr dy nfmvr ihMdU
afgUaF ivcoN hn qy brnbI siQq ihMdU mMdr dy lMby smyN qoN
pRbMDkI cly af rhy hn. ies vyly Auh mMdr dy shfiek skwqr hn.
Auh AuqrmIË kFgrs dy muwZly afgUaF ivcoN hn
qy lMbf smF kFgrs pfrtI dy kYnyzf `c jnrl skwqr rhy hn.
vYnkUvr pulIs dy bulfry kMstybl PYinMg ny zfktr jmnf lfl dy
cfrj kIqy jfx dI puÈtI kridaF ikhf hY ik jykr iksy hor aOrq
nfl zfktr mKIËf ny aÈlIl hrkq kIqI hovy qF Auh vYnkUvr pulIs
dI sYks krfeIm XUint dy iztYkitv ievfn zIislvf nfl sMprk
kry. ibRitÈ kulMbIaf kflj afP iPjIÈIan dy bulfry zf: zwg
blYkmYn ny dwisaf hY ik zfktr jmunf lfl ivruwD mukwdmy dy
inptfry qwk AunHF dI zfktrI pRYkits bMd kr idwqI geI hY.
zfktr jmunf lfl mKIËf dI adflq `c pyÈI 3 akqUbr dI pfeI geI
hY. cyqy rhy ik zfktr jmunf lfl mKIËf dy pMjfb qy Bfrq dy
nfmIN kFgrsI afgUaF nfl gUVy sbMD hn qy Auh kYnyzf `c EvrsIË
kFgrs dy `moVIgwzf` ivcoN hY.
klIvlYNz dy
gurduafrf sfihb `c nvF inÈfn sfihb Julfieaf
klIvlYNz
18 sqMbr :-bIqy idnIN amrIkf dy EhfieE styt `c 1975 qoN
sQfipq gurduafrf sfihb gurU nfnk PfAUNzyÈn afP grytr
klIvlYNz ivKy nvF inÈfn sfihb Julfieaf igaf. ieh gurU Gr
klIvlYNz Èihr dy irc PIlz ielfky ivc siQq hY. ies mOky qy
BfrI igxqI ivc sMgqF Èfiml hoeIaF. vrnxXog hY ik gurU Gr
ivKy gurmiq ivwidaf dyx leI pRbMDkF vloN iek skUl vI kfiem
kIqf igaf hoieaf hY ijs dI ingrfnI pRo: suKcYn isMG kr rhy
hn. hr aYqvfr gurduafrf sfihb sMgqF BfrI igxqI ivc Èfiml
huMdIaF hn. gurU Gr dy gRMQI isMG igafnI sUbf isMG ny dwisaf
ik Auh skUl dy ividafrQIaF ƒ kIrqn vI isKfAuNdy hn. BfeI
musqfn isMG AunHF df sfQ idMdy hn.
gurduafrf sfihb dI
pRbMDk kmytI dI cox nhIN huMdI sgoN sMgqF dI sihmqI nfl hI
borz afP trwstI cuxy jFdy hn qy kmytI ƒ iek sfl qoN vI vwD
kMm krn df mOkf idwqf jFdf hY. awjklH borz afP trwstI dy
cyarmYn AuGy ibjnYsmYn rqnjIq isMG qy rfijMdr isMG skwqr hn
qy hor trwstIaF ivc zfktr BuipMdr isMG sfhnI, zfktr suirMdr
isMG sMDU, sR: krnYl isMG rihxf, sRI aÈok cfvlf qy mnjoq
isMG afid dy nF vrnxXog hn. mOjUdf pRbMDkF ivc DrimMdr isMG
pRDfn, jbrjIq isMG iBMzr mIq pRDfn, jIq isMG qUr, ivwidaf
skwqr hMspRIq kOr qy KËfncI hrBjn isMG BMvrf hn.
aMimRqsr ivkfs mMc vloN lfhOr vFg aMimRqsr dy ivrsy dI sFB-sMBfl dI
mMg
aMimRqsr ivkfs mMc ny
lfhOr vFg iklHf goibMdgVH rfm bfg afid ƒ ivsLv ivrfsq dI
sUcI ivwc ilafAux aqy aMimRqsr dy ivrsy dI sMBfl leI BfrI
mfqrf ivwc rfsLI jfrI krn dI mMg kIqI hY. pRDfn mMqrI zf[
mnmohn isMG aqy muwK mMqrI kY[ amirMdr isMG ƒ ilKLy vwK-vwK
pwqrF ivwc mMc dy slfhkfr qy sfbkf pRDfn pRo[ mohn isMG ny
ikhf ik aMimRqsr qy lfhOr jOVy sLihr hn. pfiksqfn srkfr
lfhOr dy ivrsy ƒ sMBflx leI vwzI rkm KLrc kr rhI hY qy ivsLv
bYNk qoN AunHF ƒ motI rkm iml rhI hY pr aMimRqsr df ivrsf
Zih ZyrI ho irhf hY qy pMjfb srkfr ny ies pRqI awKF mItIaF
hoeIaF hn. pfiksqfn srkfr ny mugLl iemfrqsfjLI dy nmUny
iklHf lfhOr qy sLflImfr bfg ƒ 1981 ivwc XUnYsko dI ivrfsq
sUcI ivwc drj krvfieaf sI. lfhOr dI purfxI cfr dIvfrI dy
aMdrly Bfg dy ivrsy ƒ sMBflx leI ivsLv bYNk ny 1 kroV zflr
jfrI kIqy hn. AuWQoN dI srkfr 1 kroV zflr lfhOr iklHy aqy
sLflImfr bfg `qy KLrc kr rhI hY. lfhOr dI iemfrqsfjLI qy
ivrsy ƒ sMBflx leI ivsLv bYNk ny PYjL mdInf pRojYkt sLurU
kIqf hY ijs `qy 4 kroV zflr KLrc hoxgy qy lfhOr sLihr nmUny
df sLihr bx jfvygf.
ies dy tfkry `qy aMimRqsr ijs ƒ iswKF df vYtIkn
istI ikhf jFdf hY ivKy iswK qy aMgryjLI rfj smyN dIaF AuWqm
iemfrqsfjLI dy keI smfrk hn ijnHF ivwc gurduafry, mMdr,
msIqF, crc, hvylIaF, aKfVy, pfrkF afid hn ijnHF ƒ sMBflx dI
loV hY.
mMc afgU ny pwqr ivwc pRDfn mMqrI aqy muwK mMqrI
pfsoN mMg kIqI hY ik iklHf goibMdgVH, rfm bfg gyt, iklHf
afhlUvflIaf, iklHf BMgIaf, hvylI mhfrfxI ijMdF (sLrIPpurf),
iklHf rfmgVHIaf, purfxI cfr dIvfrI, drvfjy afid anykF hI
iemfrqF hn ƒ XUnYsko jF Bfrq srkfr dy purfiqqv ivBfg dI sUcI
ivwc drj krfAux dI loV hY qF jo ienHF dI sMBfl ho sky. ies
smyN kyvl ieiqhfsk rfm bfg hI purfiqqv ivBfg dI sUcI ivwc
hY. pRo[ mohn isMG ny purfxy smfrkF dI sUcI iqafr krn aqy
imAuNsIpl aYkt ivwc loVINdI soD krn dI mMg kIqI hY qF jo
ienHF ƒ Zfhux `qy rok lfeI jf sky ikAuNik ienHF ƒ sMBflx leI
nf qF pMjfb srkfr qy nf kfrporysLn sucyq hY qy kfrporysLn dI
iejfjLq nfl ienHF ƒ Zfh ky nvIaF iemfrqF bxfeIaF jf rhIaF
hn. jy Zfhux dI pRikiraf eysy qrHF rhI qF Auh idn dUr nhIN
jd iewQoN df ivrsf mlIaf myt ho jfvygf.

“hm afh BI
Brqy hYN qoN ho jfqy hYN bdnfm, vo kql BI krqy hYN qoN crcf
nhIN hoqf”
iPlm “aMmU”
aMgryjLI QIeytrF ivwc ivKfeI jf skdI hY agr[[[[[[[[[[[[[
imsIsfgf: (pMjfbI pRYWs) Bfrq dI cfxikaf nIqI qihq KyzI jf
rhI isafsq ny idwlI ivwc hoey iswK kqlyafm nMU dunIaF dy
lokF dIaF njLrF qoN Auhly hI rwiKaf hY. iswKF nMU idwlI aqy
afs
pfs
dy ielfikaF ivwc ieMdrf dy kql qoN bfad iqMn idn bVI byrihmI
nfl qsIhy dy dy ky kql kIqf igaf. ies kqlyafm mOky sonflI
bos idwlI dy kflj ivwc
ividafrQx sI. kqlyafm qoN kuwJ idn bfad Aus nMU irPUjI kYNp
ivwc iswKF dI hflq vyKx df mOkf imilaf. iensfnIaq ny krvt
leI, Ausdy mnH aMdr kuwJ vfpiraf qF 15-20 sfl dI Gflxf qoN
bfad Ausy sonflI bos ny amrIkf af ky Ausy kqlyafm nMU dunIaF
sfhmxy iewk iPlm dy rUp ivwc pysL krn df Xqn kIqf. Aus ny
aMgryjLI ivwc iPlm bxfeI “aMmU”. aMmU iPlm iewk iswK lVkI dI
khfxI hY ijs dy mfqf ipqf idwlI kqlyafm dOrfn mfry jFdy hn.
ies iPlm nMU bxfAux leI sonflI nMU bVI musLklF df sfhmxf
krnf ipaf. Bfrq srkfr ny idwlI ivwc iPlm dI sLUitMg krn dI
iejfjLq vI nhIN idwqI ijs krky ies iPlm nMU bxfAux ivwc
sonflI bos nMU bVIaF musLklF df sfhmxf krnf ipaf.
ipCly sfl sipinMgvIl iswK iPlm PYstIvYWl qy aMmU
df pRImIar kIqf igaf sI ijQy ies iPlm nMU vyKx qy srfhux
vfilaF dI igxqI bhuq vwzI sI. hr drsLk ny ies iPlm nMU nm
awKF nfl vyiKaf. hr iewk drsLk dI Aus vyly idlI KuafiesL sI
ik ieh iPlm muwK Dfrf dy isnymfGrF ivwc ivKfeI jfxI cfhIdI
hY qF ik Bfrq dy kfql isafsqdfnF df krUp ichrf dunIaF sfhmxy
nMgf kIqf jf sky. Bfrq dy isafsI ZFcy dI KUnI qsvIr hY iPlm
“aMmU”, ijs nMU muwKDfrf dy isnymfGrF ivwc phuMcfAux dI sfzI
ijLMmyvfrI hY, ieh ivcfr AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl
dy cyarmYn hrbMs isMG jMzflI ny khy. ieh ijLMmyvfrI iswK
BfeIcfry ny cuwkx df hIaf kIqf hY. ies pRQfey pihlF sImq
pwDr qy PMzryijLMg ho vI cuwkf hY pr ies PMzryijLMg nMU vwzy
pwDr qy aMjLfm dyx leI AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl
vloN ieh pRojYkt afpxf ilaf igaf hY. ies pRfjYkt ivwc
AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl df AuntfrIE sports
PYzrysLn aqy smUh klwbF dy nfl nfl smUh ryzIE pRogRfm aqy
pMjfbI pRYWs klwb dy smUh mYNbr aKbfrF df pUrf sihXog hY.
ies mhfn Xwg leI 28-29-30 sqMbr dy idn imwQy gey hn ijs
dOrfn vwK vwK ryzIE pRogRfmF qy ryzIEQfn kIqy jfxgy aqy
aKbfrF ivwc iesdI jfxkfrI idwqI jfvygI. pRbMDkF ny dwisaf ik
kYnyzf Br ivwc ieh iPlm rlIjL krn leI zyZ lwK zflr dI jrUrq
hY. agr asIN zyZ lwK zflr df tIcf pUrf kr lYNdy hF qF ieh
iPlm 1 nvMbr nMU kYnyzf Br dy aMgryjLI QIeytrF ivwc rIlIjL
hox dI sMBfvnf hY. zyZ lwK zflr bfJoN iswKF dy kqlyafm dI
iPlm keI sflF qoN zwby ivwc bMd peI hY. iesnMU prdy qy ilaf
af ky afE lokF nMU dwsIey ik iswK kOm nfl nvMbr 1984 ivwc kI
vfpiraf sI aqy iesdy kOm ijLMmyvfr sn.
swcKMz sRI
hirmMdr sfihb iksy aOrq dI iKwc DUh dI kuJ aKLbfrF ivc CpI
Kbr JUT df pulMdf-mYnyjr
aMimRqsr-22 sqMbr:
swcKMz sRI drbfr sfihb jI dI prkrmF ivc iksy aOrq dI iKwc
DUh dI kuJ pwqrkfrF vloN iek ivAuNq qihq mnGVq bnfeI KLbr df
mYnyjr sRI drbfr sfihb ny jLordfr sLbdF ivc KMzn kIqf hY.
sRI drbfr sfihb dy mYnyjr s[ hrBjn isMG ny ikhf ik aMimRq
vyly pflkI sfihb nfl syvf krn dy bhfny afpxI JUTI cODr
cmkfAux qy nyqf igrI krn vfly kuJ lokF nMU inmrqf, siqkfr qy
inXm bwD qrIky ivc rihx leI khy jfx kfrn, ieh lok pRbMD nMU
bdnfm krn leI aijhI scfeI qoN swKxI 'khfxI KLbr GVn' dy
mfhrF ny ieh vI surKIaF eyvyN hI cmkfeIaF hn. AunHF ikhf ik
bfpU qrlok isMG ipqf sLhId sqvMq isMG ny Kud dwisaf hY ik
sfzI koeI lVkI eyQy rihMdI nhIN hY aqy nf hI ies KLbr ivclI
dwsI geI aOrq nfl sfzf koeI sbMD hY. AunHF ikhf ik ieh KLbr
iblkul JUTI, sLrfrqI qy gurU Gr dy doKIaF dI Aupj hY. bfpU
qrlok isMG ny ikhf ik aijhy pwqrkfr lok kurbfnI vfly sLhIdF
dI pwq rolx qoN bfj afAux.
s[ hrBjn
isMG mYnyjr sRI drbfrf sfihb ny ikhf ik kuJ lok pRbMD nMU
bdnfm krky AunHF lokF dI KusLnUdI hfsl kr rhy hn jo lok
sLRomxI kmytI qy sRI drbfr sfihb vwl tyZI awK nfl dyKdy hn.

gurbfxI
gutky `qy msLhUrI Cfpx vflI kMpnI nMU adflq ivc iKicaf jvygf
aMimRqsr-22 sqMbr: s[
hrbyaMq isMG skwqr sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI ny kfnpur
dI ky[tI[sI nfm dI kMpnI vloN gurbfxI dy gutky `qy msLhUrI
Cfpx df sKLq noits ilaf hY aqy ikhf ik aijhI pRkfsLnf nfl
iswK ihridaF dIaF Dfrimk BfvnfvF nMU Tys pujI hY. AunHF ikhf
ik gutky dy awgy ipCy qy hr pMny `qy GVI zItrjn kyk aYNz
pfAUzr dI msLhUrI CfpI geI hY. ieh gutkf ihMdI, pMjfbI ivc
Cfipaf igaf hY. s[ hrbyaMq isMG ny ikhf ik kMpnI dI ies
inMdxXog kfrvfeI ivruwD sLRomxI kmytI kfnMUnI kfrvfeI krygI
aqy ies kMpnI nMU adflq ivc iKwicaf jfvygf.

avqfr purb
nMU smripq gurduafrf rxjIq aYvIinAU aqy gurduafrf klgIDr
dsmysL aYvIinAU ivKy gurmiq smfgm hoxgy
aMimRqsr-22 sqMbr: s[
hrBjn isMG mYnyjr sRI drbfr sfihb ny iswKF dy cOQy gurU sRI
gurU rfmdfs jI dy avqfr purb sbMDI jfxkfrI idMidaF dwisaf ik
vwK-vwK gurduafiraF ivc arMBy gurmiq smfgmF dI lVI qihq imqI
23 sqMbr sLfm 7 vjy qoN 9[30 vjy qIk gurduafrf CyvIN
pfqsLfhI rxjIq aYvIinAU, ey-bI blfk ivKy "myrY hIarY rqnu
nfmu hir bisaf[[]" ivsLy `qy swcKMz sRI hirmMdr sfihb dy
gRMQI isMG sfihb igafnI jsivMdr isMG isMG jI kQf krngy aqy
BfeI guirMdrpfl isMG, BfeI lKivMdr isMG aqy bIbI siqMdr kOr
pwtI vfly gurbfxI dy mnohr kIrqn nfl sMgqF nMU srsLfr krngy.
imqI 24 sqMbr svyry 9 vjyN qoN 12[00 vjy qIk gurduafrf sRI
klgIDr dsmysL aYvIinAU, polItYkink roz, nyVy gurU nfnk dyv
XUnIvristI ivKy "hir ibnu rih n skY mnu myrf" ivsLy `qy
swcKMz sRI hirmMdr sfihb dy gRMQI isMG sfihb igafnI mwl isMG
jI kQf krngy aqy hjLUrI rfgI BfeI dlbIr isMG, BfeI hripMdr
isMG aqy BfeI gurmIq isMG koml kIrqn srvn krngy. imqI 24
sqMbr sLfm 6[30 qoN 9[00 vjy qIk gurduafrf sRI nfnksr vyrkf
"jip mn rfm nfmu insqfrf]" ivsLy `qy swcKMz sRI hirmMdr
sfihb dy gRMQI isMG sfihb BfeI jsvMq isMG jI kQf krngy aqy
BfeI siqMdrpfl isMG jgfDrI aqy BfeI hrnfm isMG hjLUrI rfgI
df jQf sLbd kIrqn rfhIN sMgqF nMU inhfl krygf.

sLRomxI
akflI dl aMimRqsr vloN kOmI pwDr qy sLhIdI smfgm 9 akqUbr
nMU
imsIsfgf
(pMjfbI pRYWs) sLRomxI akflI dl aMimRqsr dI iewk mIitMg bIqy
vIkaYNz AuntfrIE Kflsf drbfr izksI roz gurduafrf sfihb ivKy
hoeI ijQy 9 akqUbr idn aYqvfr nMU dl vloN rwKI geI sLhIdI
kfnPrMs dy pRbMD leI gMBIr ivcfrF kIqIaF geIaF. vwzI pwDr qy
sLfml mYNbrF ny ies mIitMg ivwc vwK vwK pihlUaF qy ivcfrF
kIqIaF aqy Aukq kfnPrMs nMU sPl bxfAux leI pRogRfm AulIky.
ies mIitMg ivwc mfltn gurduafrf sfihb vloN kIqy gey ngr
kIrqn leI pRbMDkF nMU vDfeI idwqI geI aqy nfl hI pRbMDkF df
DMnvfd kIqf igaf ik AunF pMQk ivcfrDfrf dI pRoVqf kridaF ngr
kIrqn ivwc afjLfd dysL Kfilsqfn dI ardfs krky ies kOmI
sMGrsL nMU hor kOmIaq pRdfn kIqI hY. dl dy mYNbrF df ivcfr
sI ik afjLfd dysL Kfilsqfn dI sQfpnf leI sfnUM hor idRV aqy
gMBIrqf nfl kdm cuwkxy cfhIdy hn. ies msly qy AusfrU
pRikrafvF inBfAuxIaF smyN dI loV hY. ies leI akflI dl
aMimRqsr dI AuntfrIE XUint BivwKq nIqIaF iqafr krygI.
ies mIitMg ivwc 23-23 sqMbr nMU PrFs ivwc ho rhI
kfnPrMs dy eyjMzy bfry ivcfrF dy nfl nfl AuntfrIE XUint dy
pRDfn hrjIq isMG df PrFs dI kfnPrMs ivwc sLfml hox df
pRogRfm bxfieaf igaf.
skwqr sR[ hrBjn isMG ny dwisaf ik sLhIdI kfnPrMs 9
akqUbr nMU iswK rIlIjIas sYNtr, rYkszyl gurduafrf sfihb ivKy
rwKI geI hY. somvfr nMU QYNksigivMg lONg vIkaYNz qy somvfr
nMU ieh smfgm AulIky gey hn. Xfd rhy 9 akqUbr sMn 1992 nMU
sLhId BfeI hrijMdr isMG ijMdf aqy sLhId suKdyv isMG suwKf
nMU Bfrq dI jLflm srkfr ny PFsI dy ky sLhId kr idwqf sI. ies
mOky sR[ ismrnjIq isMG mfn aqy BfeI dljIq isMG ibwtU dy
ivcfr vI sMgq nfl sFJy kIqy jfxgy. smUh pMQk drdIaF nUM
sLhIdI kfnPrMs ivwc sLfml hox dI apIl kridaF sLRomxI akflI
dl aMimRqsr dy kYnyzf dy sInIar nMumfieMdy sR[ gurmIq isMG
gryvfl ny ikhf ik dl iswK kOm df mfx snmfn bhfl krn leI jwdo
jihd kr irhf hY. kOm dy Kuwsy rfjBfg nMU muV hfisl krn leI
sfzy kol iewko iewk mMc “sLRomxI akflI dl aMimRqsr” bicaf hY
ijs nMU Zfhux leI dusLmx sfzy BrfvF nMU vrq irhf hY. ieiqhfs
ajoky iswK isafsqdfnF nMU kdy vI muafP nhIN krygf jo
afr[aYs[aYs[ vrgIaF qfkqF dy hwQF ivwc Kyz rhy hn. sLRomxI
akflI dl aMimRqsr vloN Auprflf kIqf jf irhf hY ik afAux vfly
“kl” nMU “iswK pwKI” bxfAux leI iswK smfj nMU lwgIaF jokF
nMU lfh ky suiwtaf jfvy. ieh jokF vyKx nMU sfzy vrgIaF pr
ienF df quxkf afr[aYs[aYs[ vrgIaF iswK ivroDIaF guwtF vloN
vwjdf hY. ieh guwt iswK kOm nMU bhumq ivwc smoa jfxf cfhuMdy
hn. ieh iswKF dy awzrypx nMU smyt ky afpxy vrgf imlgoBf ijhf
bxfAuxf cfhuMdy hn. sLRomxI akflI dl aMimRqsr dy plytPfrm
qoN kIqy jFdy pRcfr sdkf iswK sucyq aqy dusLmx dI phuMc qoN
dUr ho irhf hY. sR[ gryvfl ny ikhf ik bIqy kuwJ mhIinaF
dOrfn pMjfb dI isafsI siQqI bVI spwsLt ho geI hY. hux koeI
do rfvF nhIN rhIaF. afr[aYs[aYs[ dy hwQF ivwc Kyzx vfly bfdl
dl dIaF nIqIaF bVIaF sfP hn ik iswK afsLUqosLIaF, Binafry
vfly, iphovy vfilaF vrgy bdmfsLF hwQoN luwtI jFdy rihx qy
ienF dI mfniskqf iesy qrF GisafrI bxI rhy. iswK mfniskqf nMU
ibmfr krky afpxf isafsI lfhf lYx dI qfk ivwc bYTy bfdlikaF
nMU pCfVn leI sLRomxI akflI dl aMimRqsr nMU qfkqvr bxfAux dI
loV hY. mIitMg ivwc ies gwl nMU XkInI bxfAux leI sMgq nMU
apIl kIqI geI ik Auh ies kfnPrMs ivwc huMm huMmF ky puwjx
aqy iswK ivroDI qfkqF nMU pCfVn leI sLRomxI akflI dl
aMimRqsr dy sihXogI bxn.

gurbfxI dy
sLuwD Aucfrx leI hr gRMQI leI gurbfxI dI sMiQaf jrUrI-jQy:
avqfr isMG
aMimRqsr-20
sqMbr: hr gRMQI leI gurbfxI dy sLuwD Aucfrx leI sMiQaf lYxI
jrUrI hY. gurbfxI dy glq Aucfrx nfl sLbdF dy shI arQF dI
Bfvnf anrQF ivc bdl jFdI hY ijs df shI sMdysL lYx dI QF Ault
asr sMgq gRihx kr jFdI hY. ieh ivcfr jQydfr avqfr isMG pRDfn
sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI ny aMimRqsr ijLlHy dy srhwdI
ipMz phUlf dy ieiqhfsk asQfn gurduafrf sLhId BfeI qfrU isMG
ivKy Drm pRcfr kmytI vloN iqMn rojLf gurmiq ivcfr sMmyln dI
smfpqI smfroh smyN bolidaF khy.
AunHF ikhf
ik sLhId BfeI qfrU isMG jI dy isdk, kurbfnI dI gfQf hr iswK
pRIvfr dI iesqrI nMU Gr ivc bwicaF nMU sunfAuxI cfhIdI hY.
AunHF ikhf ik asl ivc asIN afpxy amIr ivrsy dIaF amIr kdrF
kImqF pRqI avysly ho gey hF. gurU dy lfl aKvfAux qy bnx ivc
kwcI DfrnI vfly hF. AunHF ikhf ik hr pRIvfr ivc iswK ivrsy
qy ieiqhfs dI bfq pvy qF pnIrI vI ivrsy pRqI jfgrUk huMdI
hY. AunHF ikhf ik sLRomxI kmytI vloN clfeI jf rhI aMimRq Cko
isMG sjo lihr jfrI hY qy jfrI rhygI. AunHF ikhf ik ies lihr
qihq sfrIaF smfjk burfeIaF kurIqIaF smfpq ho jFdIaF hn.
AunHF ikhf ik pRcfrk, gRMQI sfihbfn smfj nMU nroieaf bnfeI
rwKx ivc aihm BUimkf inBf skdy hn, AunHF nMU afpxy PrjL
pCfnx dI loV hY. AunHF ikhf ik awj ies gurmiq ivcfr sMmyln
ivc pMj sO gRMQI-pRcfrkF ny Bfg lY ky iswK rihq mrXfdf qy
gurbfxI sMiQaf bfry igafn pRfpq kIqf hY afs hY ik ieh isMG
pUrI iemfndfrI nfl mrXfdf `qy pihrf dyxgy. AunHF gurduafrf
sfihb dI aDUrI peI iemfrq nMU kfrsyvf rfhIN mukMml krn df
Brosf idwqf. AunHF ny kYNp ivc Bfg lYx vfly gRMQI isMGF nMU
pRmfx pwqr, gurmiq pusqkF df sYWt qy isropfE dy ky snmfnq
kIqf. kYNp nMU isMG sfihb igafnI gurbcn isMG, isMG sfihb
igafnI joigMdr isMG, s[ hridafl isMG mYNbr sLRomxI kmytI,
igafnI jsvMq isMG gRMQI swcKMz sRI hirmMdr sfihb, igafnI
BrpUr isMG Kflsf, s[ ieMdrjIq isMG gogoafxI, mfstr bldyv
ismG, ipRMsIpl amrjIq isMG biTMzf, igafnI qrlocn isMG kysgVH
sfihb, s[ virafm isMG skwqr ny vwK-vwK smyN sMboDn kIqf. ies
smfgm ivc sLRomxI kmytI mYNbr s[ KusLivMdr isMG pwtI, s[
jsbIr isMG ibwlU vrnflf, s[ kyhr isMG sfbkf aYs[pI, jQydfr
cMnx isMG, s[ sqnfm isMG amIsLfh, s[ DIrf isMG dodo, s[
rxjIq isMG rfxf, s[ jugrfj isMG mfVI myGf, zf: afigafpfl
isMG phUlf, s[ crnjIq isMMG igwl, jQydfr ivrsf isMG isDvF,
s[ hrBjn isMG mYnyjr sRI drbfr sfihb, s[ arjn isMG mYnyjr
bIV sfihb, s[ myjr isMG mIq skwqr, s[ idljIq isMG bydI mIq
skwqr vI Aucycy qOr `qy sLmUlIaq kIqI.

sLRomxI
kmytI pMjfboN bfhr qy ivdysLF ivc vsdy iswKF dI hr musLkl
vyly AunHF nfl moZf joV ky KVI hY
aMimRqsr: 16 sqMbr
:sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI hr aOkV vyly pMjfb qoN bfhr
vwsdy iswKF nfl KVI hY vwK-vwK sUibaF dy dysLF ivc vsdy iswK
asl ivc kOm dI sLfn hn. ieh dfavf awj sLRomxI gurduafrf
pRbMDk kmytI dy pRDfn jQydfr avqfr isMG ny aYm[bI[lfa kflj
ieMdOr dy sYmInfr hfl ivc ieMdOr sLihr dIaF vwK-vwK
jQybMdIaF vloN AunHF dy svfgq ivc krvfey gey iek smfgm dOrfn
kIqf. jQydfr sfihb ny ikhf ik iswK dunIaF Br ivc Gt-igxqI
ivc hn qy AuhnF nMU aMdr qF hY hI ivdysLF ivc vI bhuq
musLklF df sfhmxf krnf pY irhf hY. sLRomxI kmytI iswKF dI hr
qklIP ivc AuhnF df sfQ dyx leI vcnbwD hY.
awj ieMdOr dy
gurduafrf sRI gurU isMG sBf dy pRDfn s[ gurdIp isMG BftIaf
dI agvfeI ivc qkrIbn 50 qoN vwD gurduafrf kmytIaF qy hor
iswK Dfrimk jQybMdIaF vloN krvfey gey svfgqI smfgm ivc
jQydfr sfihb ny ikhf ik iswK sLkqI nMU iekwTf krnf qy AuhnF
nMU sRI akfl qKLq sfihb dI Cqr Cfieaf hyT ilafAuxf hI AuhnF
df muwK insLfnf hY. jQydfr sfihb ny ikhf ik pihlF mugl rfjy
qy aMgryj iswK pMQ nMU kmjLor krn dIaF koisLsLF krdy rhy qy
hux dysL dI kFgrs srkfr iswK pMQ dI sLkqI nMU kmjLor krn
dIaF koisLsLF kr rhI hY. AuhnF dosL lfieaf ik srkfr dy ies
mMqv nMU pUrf krn leI iswK pMQ dy hI kuJ lok srkfr df sfQ dy
rhy hn. AunHF ny pMjfb qoN bfhr rihMdy iswKF dI sLlfGf
kridaF ikhf ik Auh awj vI pMjfbIaF nfloN iswKI ivc vwD prpwk
hn. vwK-vwK jQybMdIaF dy bulfiraF dy ivcfr sunx qoN bfd
sLRomxI kmytI dy pRDfn ny ieMdOr ivc pMjfbI BfsLf dI pRPulqf
leI 2 lwK rupY dI shfieqf dyx df aYlfn kIqf. ieMdOr dIaF
iswK sMgqF dI mMg nMU iDafn ivc rKidaF AuhnF ieMdOr dy
gurduafrf iemlI sfihb ivKy Bytf rihq sRI gurU gRMQ sfihb jI
dIaF bIVf dyx leI iek sYNtr Kohlx df aYlfn kIqf. jQydfr
avqfr isMG ny sLRomxI kmytI vloN bxfeI jfx vflI qflmyl kmytI
ivc ieMdOr qoN iek numfieMdf sLfml krn df vI aYlfn kIqf.
s[ iekbfl isMG mIzIaf
slfhkfr ny tYlIPon qy jfxkfrI dyNidaF dwisaf ik afpxy ieMdOr
dOry dOrfn jQydfr sfihb ny awj gurU nfnk dyv jI dI crn Coh
pRfpq gurduafrf bfAuVI sfihb qy gurduafrf crn pfidkf jo ik
ieMdOr qoN 16 iklomItr dUrI qy bytmF ksby ivc siQq hn dy vI
drsLn kIqy. gurduafrf crn pfidkf ivKy kfr syvf vfly bfbf
Golf isMG ny jQydfr avqfr isMG nMU jI afieaF afiKaf qy AuhnF
nMU sRI sfihb qy isropf dy ky snmfnq kIqf. bfad ivc jQydfr
avqfr isMG ny gurduafrf mfqf gujrI sudfmf ngr ivKy sMgqF nMU
sMboDn kIqf qy afpxy BfsLx rfhIN AuhnF iswK bIbIaF nMU mfqf
gujrI dy afdrsLF muqfibk jIvn ijAUx leI pRyrxf idwqI. ies
mOky qy ies ielfky dy pRiswD smfj syvI qy isLksLk kilafx
sMmqI sudfmf ngr ieMdOr dy pRDfn BgvqI pRsLfd imsLrf ny
jQydfr avqfr isMG nMU jI afieaF afiKaf aqy sMmqI vloN ieMdOr
ivc mfqf gujrI jI dy nF qy iek gyt bnfAux df aYlfn kIqf.
gurduafrf mfqf gujrI jI dI pRbMDk kmytI vloN bxfey gey sRI
gurU qyg bhfdr hspqfl df AudGftn vI jQydfr avqfr isMG ny
kIqf qy BfrI igxqI ivc phuMcIaF iswK sMgqF df DMnvfd kridaF
AuhnF ikhf ik jo ipafr qy siqkfr ieMdOr dIaF iswK sMgqF vloN
AuhnF nMU idwqf igaf hY, ieh mfx snmfn AuhnF df nhIN sgo
sfrI iswK kOm df hY.
sLRomxI kmytI dy
pRDfn jQydfr avqfr isMG df snmfn krn vflIaF pRmuwK sMsQfvF
ivc gurduafrf sRI gurU isMG sBf, gurduafrf gurU nfnk kflonI,
gurduafrf ivwidaf ngr, gurduafrf ryzIAu kflonI, gurduafrf
ivsLnMU ngr, gurduafrf inrMjn pur, gurduafrf dyvfsnfkf,
gurduafrf dsmysL drsLn, gurduafrf aYl[afeI[jI kflonI,
gurduafrf mflxIX ngr, gurduafrf klgIDr sLfml sn. jd ik AuQoN
dIaF iswK Dfrmk jQybMdIaF ijnHF ivc gurmiq pRcfr borz dy s[
ipRqpfl isMG BftIaf, gurU nfnk pbilk skUl dy s[ amrjIq isMG
BftIaf, Kflsf mfrinMg vfk klwb dy s[ hirMdr isMG BftIaf,
iswK syvf dwl dy s[ rivMdr isMG mKIjf, iswK Porm ieMdOr dy
s[ iqRlocn isMG ctvfl, gurU hrikRsLn pbilk skUl dy zfktr
afr[aYWs mfKIjf, gurmq pRcfr jwQf dy s[ mohn isMG, mwD
pRdysL Xuvf mMc dy s[ iekbfl isMG nfrMg, gurU nfnk itMbr
mrcYNts aYsosIeysLn dy s[ nvnIq isMG tutyjf, ieMtrnYsLnl
sosfietI Pfr gurmiq dy s[ gurmIq isMG nfrMg, gurbfxI ivcfr
mMc qy ikRkyt klwb dy s[ jsbIr isMG tutyjf, gurU nfnk
insLkfm syvk jQy dy s[ ieMdrjIq isMG BftIaf aqy sMcUrIan
bYNk afP pMjfb dy s[ inrml jIq isMG sLfml sn ny vI jQydfr
avqfr isMG nMU PuwlF dy hfr, sRI sfihb aqy isropf dy ky
snmfnq kIqf. s[ rUp isMG aYzIsLnl skwqr ny vI sMgqF nfl
gurmiq ivcfrF sFJIaF kIqIaF.
gurduafrf sRI gurU
isMG sBf dy pRDfn s[ gurdIp isMG BftIaf ny ies mOky `qy
jQydfr avqfr isMG nMU jI afieaF afiKaf qy afeIaF pRmuwK
sKLsLIaqF df DMnvfd vI kIqf.

idwlI dI
iek kMpnI vloN gurbfxI dy gutikaF `qy msLhUrI Cfpx df
sLRomxI kmytI ny sKLq noits ilaf
aMimRqsr-19 sqMbr:
sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn jQydfr avqfr isMG ny
idwlI dI iek kMpnI vloN gurbfxI dy gutikaF `qy msLhUrI
pRkfsLq krn df gMBIr noits lYNidaF ies mfmly dI pUrI GoK
pVqfl krn leI iek pVqflIaf tIm idwlI nMU ByjI hY.
sLRomxI
kmytI qoN jfrI iek pRYs not ivc jQydfr avqfr isMG ny ikhf ik
sRI akfl qKLq sfihb qoN afdysL jfrI hoey hn ik koeI ivakqI
gurbfxI dy siqkfr nMU muwK rKidaF gutikaF qy iksy iksm dI
iesLiqhfr bfjI iblkul pRkfsLq nf kry. AunHF ikhf ik kMpnI dy
nfl-nfl pbilsLr ivruwD vI kfrvfeI hovygI. AunHF ikhf ik
bYltyk nfm dI kMpnI ny aijhf krky sRI akfl qKLq sfihb dy
hukmF dI AulMGxf hI nhIN kIqI sgoN gurbfxI df inrfdr vI kIqf
hY. AunHF ikhf ik bhuq duK nfl kihxf pY irhf hY ik gurbfxI
qy iswK ieiqhfs, iswK srUp nMU ivgfVx leI bhuq sfrIaF iswK
ivroDI sLkqIaF iek vwzI sfijLsL qihq kMm kr rhIaF hn, iehnF
nMU bynkfb krn dI smyN dI muwK loV hY. AunHF ikhf ik
aYn[sI[eI[afr[tI vloN 12vIN klfs nMU jo ieiqhfs dI ikqfb
lgfeI hY Ayus ivc iswK gurUaF sbMDI bhuq glq, BlyKf pfAU qy
apmfn jnk itwpxIaF kIqIaF geIaF hn. iswK gurUaF pRqI aiqvfdI
vrgy sLbd vrqy gey hn jo bhuq hI inMdxXog qy aPsos jnk hn.
AunHF ikhf ik kMpnI qurMq iehnF sfry pRkfsLq gutikaF nMU
sLRomxI kmytI pfs jmHF krvfey aqy awgo qoN gurbfxI dy
gutikaF `qy aijhI CpfeI krn qy qurMq rok lgfeI jfvy.

pMjfb qoN
bfhrly iswKF nMU iml ky afpxy PrjF dI adfiegI kr irhf
hF-jQy: avqfr isMG
aMimRqsr-18 sqMbr:
sLRomxI kmytI dy pRDfn jQydfr avqfr isMG ny awj mwD pRdysL
dI rfjDfnI Bopfl dy gurduafrf nfnksr ivKy pRBfvsLflI Dfrimk
smfgm nMU sMboDn kridaF ikhf ik Auh pMjfb qoN bfhr dy iswKF
nMU imlky kyvl afpxy PrjF dI adfiegI kr rhy hn.jQydfr avqfr
isMG jo ipCly 3 idnF qoN mwD pRdysL df dOrf kr rhy hn ny
ikhf ik sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI smuwcy sMsfr dy iswKF
dI numfieMdgI krdI hY mwD pRdysL dIaF sMgqF ny BrvF huMgfrf
idwqf hY. iesy kfrn AuhnF ny pMjfb qoN bfhrly iswKF nMU imlx
df Auprflf sLurU kIq hY.
ies mOky
mwD pRdysL srkfr vloN sfbkf muwK mMqrI qy mOjUdf AudXog
mMqrI sRI bfbU lfl gor ny jQydfr avqfr isMG df svfgq kIqf.
ies mOky sRI gor ny ikhf ik iswK smfj ny dysL dI ajfdI leI
hjLfrF jfnF vfrIaF hn aqy ihMdU Drm dI rwiKaf leI sRI gurU
goibMd isMG jI ny afpxy cfr sfihbjfidaF smyq afpxf sfrf
pRIvfr vfr idqf. AuhnF ny boly so inhfl siq sRI akfl dy
jYkfry gUMjf ik iswKF nfl afpxI iekmuwTqf df pRgtfvf kIqI.
sRI gor ny ies mOky gurduafrf sfihb leI 21 hjfr rupY dI
shfieqf rfsLI dyx df vI aYlfn kIqf. gurduafrf nfnksr dI
pRbMDk kmytI vloN jQydfr avqfr isMG nMU iek pRsLMsf pwqr dy
ky snmfnq kIq igaf.
jQydfr
avqfr isMG ny gurduafrf aryrf sfihb ivKy bxfeI jfx vflI
lfiebryrI leI 1 lwK rupY, gurduafrf nfnksr leI 2 lwK rupY
dyx df aYlfn kIqf. jQydfr avqfr isMG ny gurduafrf sfihb vloN
clfey jf rhy skUl dy bwicaF dy sLbd gfien qoN KusL ho ky 21
hjfr rupY dyx, gurmiq sMgIq dI isKlfeI leI 10 hrmonIam qy 10
qblf sYWt sLRomxI kmytI vloN Byjx df aYlfn kIqf.
iehnF
smfgmF nMU sLRomxI kmytI dy aYzIsLnl skwqr s[ rUp isMG,
mIzIaf slfhkfr s[ iekbfl isMG qy s[ prmjIq isMG ny vI sMboDn
kIqf. iehnF srgrmIaF ivc sLRomxI kmytI dy pRDfn jQydfr
avqfr isMG nMU snmfnq krn vfilaF ivc gurduafrf pRbMDk kmytI
hmIdIaF roz Bopfl, gurU nfnk drbfr ipplfnI, gurduafrf krmvIr
ngr, gurduafrf dsmysL ngr, gurduafrf goibMdpurf, gurduafrf
pMjfbI bfg, gurduafrf bfbf jogf isMG, gurduafrf tI[tI ngr,
gurduafrf aryrf kflonI, gurduafrf klgIDr, gurduafrf mfqf
sfihb kOr, kyNdrI isMG sBf, gurU nfnk pbilk skUl qoN ielfvf
igafnI dlIp isMG pRDfn gurduafrf nfnksr, s[ rfijMdr isMG
afhUjf mIq pRDfn, s[ blvMq isMG dyvgn, mIq pRDfn s[ joigMdr
isMG DIr jQy: skwqr, s[ surjIq isMG mTfVU afiPs skwqr aqy s[
mnjIq isMG sLfml sn.

prvfsI
BfrqI s: gurdyv isMG DflIvfl vwlo Drm prcfr Kyqr ivwc aihm
Xogdfn
dsmysL kYnyzIan iswK
susfietI kYnyzf dy jnrl skwqr aqy dsmysL guurmiq prcfr sBf
mogf (pMjfb) dy pRDfn s[ gurdyv isG DflIvfl ny afpxI pMjfb
PyrI smyN ielfky dIaF sMgqF nUM gurU Gr nfl joVn df nvyklf
Auwdm kIqf hY. mogf aqy iProjLpur ijlyH dy skUlF kfljF qy
gurduafrf sfihbfn ivKy sLqfbdIaF nUM smripq lYkcr 80 qoN
vDIk lYkcr dy ky ividafrQIaF nUM gUrU sLbd qy gUru ieiqhfs
nfl joiVaf. AunHF ny 350 ividafrQIaF nUM ies Xog bxfieaf ik
AunHF ny iswK Drm dI muZlI jfxkfrI bfry lYvl 1 tYst pfs
kIqf. ienHF ividafrQIaF nUM mYzl dy ky snmfinq kIqf. Dfrimk
jwQy bMdIaF vwloN pRcfr leI kIqIaf jfx vflIaF mIitMgF ivwc
hfjIrI BrI. gurduafrf sfihbfn ivwc akfl qKLq duafrf pRvfinq
rihq mirXfdf nUM lfgU krn, sLbd gurU dy isDFq nUM idRV krn
aqy dyhDfrI gurU zMm, zyrfvfd sbMDI sMgqF nUM jfgrUk kIqf.
mogf sLihr dy qkrIbn sfry gurduafiraF ivwc svyr dy dIvfn
smyN hfjrI BrI, ielfky dy skUlF, BuipMdr Kflsf skUl mogf,
Kflsf grljL skUl mogf, srkfrI kMinaf sInI[ sYkM[ skUl, rynbo
pbilk skUl, dsmysL pbilk hfeI skUl, gurU nfnk pbilk sYkMzrI
skUl dusFJ qlvMzI afid ivKy ividafrQIaF nUM cMgy ividafrQI
bxn gurmiq dy DfrxI hox, rihq rwKx, BrUx hwiqaf qy dhyj dyx
dI kurIqI sbMDI pRcfr kIqf. guru arjn dyv jI sLhIdI smyN
gurbfxI dy 10 sLbdF df sOKI pMjfbI ivwc AulQf krky 1500
kfpIaf Cpvfky sMgqF ivwc PRI vMzx dI syvf kIqI.
sRI suKmnI sihb
susfietI myn bjLfr mogf, vwloN afpjI dy ienHF XqnF dI BrpUr
sLlfGf kridaF pRmfqmf awgy ardfs kIqI jFdI hY ik prmfqmf
ienHF nUM pRsMn lMmI Aumr bKsLy qy gurimq prcfr dI syvf lY
lvy. ieh jfxkfrI susfietI dy Drm pRcfrk aqy gurU nfnk pbilk
sYkMzrI skUl dusFJ qlvMzI dy ipRMsIpl rxjIq isMG ny idqI.

bfdl dl
vloN qMbfkU kMpnIaF qoN rupey lYxy byhwd sLrmnfk kfrf -
zwlyvfl
kfvYNtrI- sRLomxI
akflI dl aMimRqsr XU,ky ny Bfjpf dy kuwCV cVy pRkfsL isMG
bfdl vloN qMbfkU kMpnIaF ley awT rupey kfrn iswK jgq nUM
apIlL kIqI hY ik iehnF dy iBRsLt lfxy df smfijk aqy Dfrimk
bfeIkft kIqf jfvy . pfrtI dy jnrl skwqr sR[ lvisMLdr isMG
zwlyvfl, sR[ blivMdr isMG iZwloN, sR[ virMdr isMG ibwtU aqy
jiqMdr isMG atvfl vloN pwuqr moh ivwc Psy ajoky iDRqrfsLtr
pRkfsL isMG bfdl nUM iswK kOm df sB qoN vwzf dusLmx aqy
iBRsLt afgU krfr idwqf igaf . gurU sfihb df hukm hY iswK
qMbfkU nUM hwQ qwk nhIN lgf skdf nf hI qMbfkU vrqx jF qMbfkU
df DMdf krn vfilaF nfl rotI bytI dI sFJ pf skdf hY iPr afpxy
afp nUM iswKF dI pfrtI aKvfAux vfly ies aKOqI akflI (kflI )
dl ny qMbfkU kMpnIaF qoN lwKF ruey ikAuN ley hn ? ijs nfl
iehnF vloN iswK mirafdf aqy sLfndfr pRMprfvF df mlIafmyt
kIqf hY .
sLRomxI akflI dl
aMimRqsr dy pRDfn sR[ ismrnjIq isMG mfn aqy BfeI dljIq isMG
ibwtU nUM igRPqfr krn dI sKq inMdf kridaF ies nUM lokqMqr df
kql afiKaf igaf . sR[ mfn aqy ibwtU nUM bfdl ny pulIs duafrf
igRPqfr krvf ky ies gwl df pRmfx idwqf hY ik Auh swc bolx
vfilaF dI avfjL nUM bMd krn leI iksy vI pwDr dI kmIngI kr
skdf hY . bfdl dy lPtYx jorf isMG mfn vloN sR[ dljIq isMG
ibwtU qy iPrOqIaF lYx df dosL byhUdf aqy bybuinafd hY, ikAuN
ik sR[ ibwtU ny afpxI sfrI jvfnI iswK sMGrsL qoN vfr idwqI
aqy nON sfl knUMnI lVfeI lV ky irhfa hoieaf hY . jorf isMG
mfn nUM Xfd krvfieaf ik iswK sMGrsL dI jobq dOrfn ivwc qUM
sLhId BfeI gurjIq isMG, BfeI gurdyv isMG swiqaFvflI vrgy
KfVkUaF nUM ikvyN qrly Bry sunyhy Byijaf krdf sI jrf Auh vI
lokF nUM dws dyvyN qF bVf cMgf hovygf .
pfrtI
afgUaF vloN iswK sMgqF nUM apIl kIqI ik sR[ ismrnjIq isMG
mfn iKlfP qF iewk GMty aMdr hI iewk pfsV adysL igafnI
joigMdr isMG vydFqI vloN jfrI kr idwqf igaf sI pr ijhnF pMQ
Gfqk kfiraF nfl bfdl nUM Tys puwjdI hY AuhnF pRqI vydFqI
sfihb dI jbfn bMd ikAuN hY ? ieh svfl hr iswK dI jbfn qy
afAuxf jrUrI hY qF ik vydFqI sfihb dI afpxf mUMh Kohl skx.

gurU nfnk
dyv hIilMg gfrzn pRojYkt dI sPlqf qy sLfndfr smfroh
aYqvfr 10 sqMbr,
BuivMdr kOr igwl, aYzmMtn (kYnyzf): mhfrfjf bYNkuiet hfl
ivc gurU nfnk dyv hIilMg gfrzn pRojYkt dy do imlIan df tIcf
pUrf hox qy syvfdfrF vloN iewk sLfndfr smfroh afXoijq kIqf
igaf. qkrIbn 700 mihmfnF nfl KUb cihl pihl sI. aYzmMtn
BfeIcfry dIaF sMsQfvF, gUrduafrf kmytIaF dy mYNbrF dy nfl
nfl sfry hI mIzIey dI sLfmUlIaq sI. XUnIvrstI hOspItl
PfAUNzysLn qoN mrnf PfeIP, idl dy rogF dy mfihr zfktr arivMd
kOsLl dy nfl nfl hor vI Aucycy qOr qy swdy hoey mihmfn mOjUd
sn.
pRogrfm dI
sLurUafq ibMdr bfjvf dI mDur avfj ivc iewk Dfrimk gIq nfl
kIqI geI qy milk Zwzvfl dI dyK ryK ivc iqafr kIqI pMjfbI
sUrmy BMgVf tIm ny mnorMjn df rMg bMinaf. kYlgrI qoN Aucycy
qOr sonm pnysr aqy aYzmMtn dIaF do CotIaF BYxF aYsLlI qy
rvInf Bfskr ny zFs dIaF afeItmF nfl drsLkF df mn moh ilaf.
josLvIr bfjvf ny “bcpn vrgI mOj nI lwBxI” gIq afpxI qoqlI
avfj ivc pysL kIqf. gurU nfnk dyv hIilMg gfrzn dy syvfdfr
jiqMdr isMG irafq ny afey hoey mihmfnF nUM jI afieaF ikhf.
ksLmIr isMG igwl ny pRojYkt dy do ZfeI sfl dy sPr vfry cfnxf
pfieaf. zfktr kOsLl vloN smuMh BfeIcfry qy Kfs qOr qy hIilMg
gfrzn dy syvfdfrF df DMnvfd kIqf igaf ijhnF ny ik bhuq hI
imhnq nfl ies kfrj nUM nypry cfiVaf hY. BfeIcfry vloN blvIr
isMG cfnf horF ny syvfdfrF df DMnvfd kIqf qy syvf dI mhwqqf
qy cfnxf pfieaf. ies pRogrfm ivc pMjfb dy pRiswD gfiek rfj
brfV ny vI kuJ bolIaF nfl hfjrI lgvfeI jo ik aYzmMtn ivc
CuwtIaF qy afey hoey sn. sbwb nfl hI pMjfb dy sUPI gfiek dyv
idldfr vI iehnF idnF ivc aYzmMtn afey hoey hn qy AuhnF ny vI
afpxy sUPIafnf aMdfj ivc drsLkF df mn moihaf. sQfnk gfiek
blqyj isMG igwl aqy kmljIq kOr bfjvf ny vI KUbsUrq gIq pysL
kIqy. bwicaF leI Kfs qOr qy jfdUgr df pRbMD kIqf igaf sI
ijsdf ik vwizaF ny vI KUb anMd mfixaf. aKIr ivc jgpfl AUBI
qy gurjIq pnysr dI BgVf tIm JUmdf pMjfb ny afpxI awzI nfl
DrqI ihlf idwqI.
styj dI sMcflnf BUivMdr kOr igwl ny bhuq hI suwcjy
ZMg nfl inBfeI. AuhnF ny smUihk qOr qy BfeIcfry, mIzIey qy
dfnIaF df vfr vfr DMnvfd kIqf. afpxI tIm vfry dwsidaF AuhnF
ikhf ik ies tIm ny ipCly do sflF ivc Gr Gr qy vwKry vwKry
sLihrF ivc jf ky ies kfrj dI sPlqf leI axQwk imhnq kIqI hY
pr ies sfrI imhnq df ishrf smUMh BfeIcfry dy isr jFdf hY
ijhnF ivc bwcy, bjuLrgF qy vIrF BYxF ny rl ky Xogdfn pfieaf
hY qy nypry cfiVaf hY. BFvyN ieh sLfm ies sPlqf dy jsLn vloN
mnfeI geI sI iPr vI hmysLf dI qrF dfnIaF vloN iewk vfr iPr
vwD cVH ky ies ivc Xogdfn pfieaf igaf. aYzmMtn dy qfrf isMG
qurnf aqy pRvfr vloN iewk lwK zflr dyx df vfadf kIqf igaf.
ies sLfm ivc vI gurU nfnk dyv hIilMg gfrzn leI qkrIbn zyZ
lwK zflr dyx dy vfady kIqy gey. ijs nfl sfrI rkm imlf ky do
imlIan qy do lwK zflr dy vfady XUnIvrstI hOspItl PfAUNzysLn
qwk phuMcfey jfxgy.
iewk vfr
iPr ieh sfrf pRogrfm BfeIcfry dy sihXog nfl krvfieaf igaf.
itkt dI sfrI dI sfrI rkm vI gurU nfnk dyv hIilMg gfrzn nUM
phuMcfeI jfvygI. mhfrfjf bYkuiet hfl dy mfilk qfirk cODrI qy
AuhnF dy stfP vloN sLfndfr Kfxy df pRbMD kIqf igaf. pqvMq
isMG huMjn ny zI jy, stfr vIzIAu dy guirMdr dId kml lfiel
vloN mUvI qy PotoaF df syvfvF muPq pRdfn kIqIaF. sqrMg tI vI
dy asLok ggvfnI vloN sfry pRogrfm dI irkfrizMg kIqI geI.
gurU nfnk dyv hIilMg gfrzn dI tIm dy sfry mYNbr
bhfdr isMG bfhVf, BUivMdr kOr igwl, jiqMdr isMG irafq,
ksLmIr isMG igwl, sIql isMG nMnUaf, jspfl isMG bFsl, dljIq
isMG prhfr, hrmIk isMG sihgl, mlkIq isMG pnysr, krnYl isMG
Buwlr aqy ibwkr isMG rMDfvf vDfeI dy pfqr hn ijhnF ny axQwk
imhnq nfl aYzmMtn hI nhIN knyzf Br ivc iewk imsfl pYdf kr
idwqI hY aqy gurU nfnk dyv jI dy nfm qy dunIaF df pihlF
aMdrKfqy bfg sQfpq krn leI do imlIan qoN vI vwD rkm iewkTI
krn df kfrj nypry cfiVaf hY. ieh sfzIaF afAux vflIaF pIVIaF
leI iewk insLfn icMn hovygf aqy gurU nfnk dyv jI dIaF
iswiKafvF nUM sfkfr rUp dyx ivc shfeI hovygf.

idwlIH
ivc ivafh dI aslI qsvIr
siqkfr Xoig aYzItr
jIE,
ipCly kuwJ idnF qoN
iswK jgq ivc rkfb gMj gurduafrf sfihb ivc kIqy gey ivafh, do
lfvF muMzf awgy qy bfkI dIaF do lfvF kuVI awgy, nUM lY ky
kfPI glq sUcnf PylfeI jf rhI hY. aslIaq ieh hY ik ‘rkfb
gMj’ gurduafrf sfihb, nvIN idwlHI ivKy 9 aqy 10 sqMbr nUM
iswK Drm pRcfr smfgm ho irhf sI aqy 10 sqMbr df smfgm iqMn
ihisaF ivc vMizaf hoieaf sI. ipRM[ surjIq isMG imsLnrI pihly
ihsy ivc bol ky jf cuwky sn qy dUsry ihsy ivc sLbd dI
ivafiKaf df kMm vIr BUipMdr isMG inAuXfrk vfilaF nUM sONipaf
igaf sI. sLbd dI ivafiKaf qoN bfad hI anMd krfj arMB hoxf
sI. sR[ bldyv isMG pRDfn ‘gurmiq pRcfr jwQf’ ies sfry Drm
pRcfr smfgm dy krqy-Drqy sn jo aKMz kIrqnIey jwQy ivcoN
inkly hoey iswKF ny alwg sQfpwq kIqf hY. jo BfeI rxDIr jI
nfrMgvfl vfilaF dI qrjL qy iswKI df pRcfr kr rhy lokF nfl
sihmq nhI hn ies krky hI tksflIey qy aKMz kIrqnIey lok ies
gwl nUM jLrf ijLafdf hI qUl dy rhy hn. sR[ gurbKsL isMG kflf
aPgfnf nfl ienHF, ipRM[ surjIq isMG imsLnrI qy vIr BUipMdr
isMG inAUXfrk vfilaF, dI AugflI sFJI nhI. hF ieh gwl bhuq
anoKI hY ik imsLnrI qy sR[ gurbKsL isMG kflf aPgfnf ny gurU
gRMQ sfihb dI ivafiKaf ies ZMg nfl kIqI hY ik ho rhI mnuwKI
lwut nUM lokF dy sfhmxy Aujfgr kIqf hY. bs iehI gwl hY ik jy
zyry kfiem rwKxy hn, jy dyhDfrI gurqf, jo gurU goibMd isMG
jI dy ndyV dy asQfn qy afKrI Purmfx dy vI Ault hY, nUM kfiem
rwKxf hY, jy srkfry-drbfry asr rsUK nUM kfiem rwKxf hY, jy
sfD/sMqvfd nUM kfiem rwKxf hY qF AunHF sfry lokF nUM pMQ
ivcoN Cyk idE jo vI gurU nfnk sfihb dy imsLn muqfbk jnqk lut
nUM bMd krvfAuxf cfhuMdf hY. ies krky hI ieh imsLnrI ienHF
tksflIaF qy aKMz kIrqneIaF, sfDF qy sMqF, jwQydfrF mwkVF qy
bfdlF nUM muafPk nhI.
ipafry sMpidk jIE
sR[ bldyv isMG jI, pRDfn ‘gurmiq pRcfr jwQf’ dI icwTI Byj
irhf hF ijs ivc AunHF ny akfl qKq dI mrXfdf dI AulMGxf dI
sfrI ijLmyvfrI afpxy isr leI hY qy Auh iswK ivdvfnF qy pMQk
jwQy-bMdIaF nfl vIcfr ivtFdrf krn leI iqafr hn qy dosLI pfey
jfx dI hflq ivc sjf Bugqx leI vI iqafr hn. ies krky skwqr
Drm pRcfr kmytI idwlHI, ipRM[ surjIq isMG jI imsLnrI qy
inAuXfrk vfly vIr BUUipMdr isMG jI inrdosL hn. iesI sbMD ivc
vIr BuipMdr isMG jI inAuXfrk vfilaF dI idwlHI gurduafrf
pRbMiDk kmytI nUM ilKI icwTI vI Byj irhf hF qy nfl hI ivafh
qy bfkI dy smfgm sbMDI Cpvfieaf igaf postr vI Byj irhf hF.
ikRpf krky ieh sfrI jfxkfrI jnqf dI kichrI ivc jLrUr rwK
dyxf qFik jnqf ies bfry hnyry ivc nf rhy.DMnvfd.
gurU pMQ dy dfs,
isMG sBf ieMtrnYsLnl
kYnyzf,
gurcrn isMG (ijAux
vflf) brYNptn, kYnyzf.

mwkV afpxy
Gr ivwc “dsm grMQ” df sihj pfT krvfey-isMG sBf ieMtrnYsnl
sYkrfmYNto ( srbjoq isMG svwdI ) zyrydfr sfDF dy mwkVI jfl
ivwc Psy sRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI dy pRDfn avqfr isMG
mwkV nUM isMG sBf ieMtrnYsnl dy afgUaF gurcrn isMG ijAux
isMG vflf aqy srbjIq isMG sYkrfmYNto ny ivaMg meI svfl
kridaF ikhf ik jykr sRI mwkV aKoqI dsm grMQ dy ieMny hI
smrQk hn,qF Auh afpxy Gr ivwc iswK sMgq dy sfhmxy dsm grMQ
df sihj pfT krfAux,aqy dsm grMQ ivwc iesqrI cirwqr aqy hor
asLlIl kQfvF dI ivafiKaf krfAux. isMG sBf afgUaF ny ikhf
bfbf DuMmF aqy hor zyrydfr sfDF vloN dsm grMQ dy aKoqI 300
so sflf sMpUrnqf idvs qy vI iswK sMgq dy sfhmxy ivafiKaf
kIqI jfvy iPr iswK sMgq PYslf krygI kI ieh bfxI gurU goibMd
isMG jI dI hY.Aunf ikhf ik DuMmF aqy sfD ies grMQ dy awgy
dsm sLbd lf ky iswKF dI sLrDf nfl iKlfvV kr rhy hn jdo ik
ieh sfrf zrfmF afr aYs aYs dy iesLfry qy ho irhf hY ikAuNik
afr aYs aYs kol ies smyN iswKF nUM ihMdUqv mnfAux leI dsm
grMQ iewk vDIaF sugfq hwQ afeI hY. iswK ivdvfnF vloN dsm
grMQ bfry dVvwt- jmfnF kwt vflI cuwpI sfD ky bYTxf vI pMQ
nfl gdfrI hY. ikAuNik iswK ivdvfn awgy ipCy qF bhuq gwlF
krdy hn,pr hux jd dsm grMQ df inKyVf krn df smF afieaf qF
mwkV-vydFqI dI mmulI ijhI GurkI qoN zr gey. isMG sBf afgUaF
ny smUh Kflsf pMQ nUM apIl kridaF ikhf ik jo zyrydfr sfDF
vwloN gurU-Kflsf qy afr aYs aYs dy iesLfry qy hmlf kIqf
hoieaf hY ies nUM Twl pfAux leI kmrksy krny cfhIdy hn nhIN
qF Auh idn dUr nhIN ik afKr ihMdosqfn ivwc iswK Drm df hfl
vI buwD Drm vflf hI hovygf.
 |