“Kfilsqfn” ibnHF iswK Drm df ivkfs sMBv nhIN

"suKimMdr isMG hMsrf"
jnvrI 29, 2004

iksLq 2

ipCly afrtIkl ivwc gwl ieQy CwzI geI sI ik agr iswK, gurU isDFq nfl tkrfa Kfx vflIaF vsqF ijvyN eIrKf, dueI dvYq, Bfvnf, hAUmY, hMkfr, JUT aqy byeImfnI qoN KihVf Cuzf lYx qF iswK dI afjLfdI vflI ardfs suxI jf skdI hY. afE awj jLrf njLr mfrIey ik iswK kOm dI afjLfdI dI lVfeI ivwc ikhVIaF gwlF ny ijafdf aiVwkf zfihaf hY.

mUl rUp dy ivwc qF lyKk df ieh mMnxf hY ik gulfm kOmF ivwc ivkfAU mfl dI Brmfr ijafdf hox sdkf ies ivwc eykqf jF iewksfrqf mumkn nhIN hY.

aMgryjLF nMU mhfrfjf rxjIq isMG dy akfl clfxf kr jfx qoN bfad pMjfb Aupr kbjLf krn vfsqy iswKF nfl 6 lVfeIaF lVnIaF peIaF. BfvyN aMgryjL Bfrq Aupr ipCly qkrIbn 100 sfl qoN hI rfj kr irhf sI pr mhfrfjf rxjIq isMG dy huMdy hoey Ausny pMjfb vwl Jfkx dI jLuarq qwk nhIN sI kIqI. ieh iswK rfj df ikRsLmf sI

1845-46 qoN lY ky iswK kOm gulfmI dI cwkI ivwc ipws rhI hY. aMgryjLF qoN afjLfdI lYx vfsqy iswKF ny mUhrlI kqfr ivwc ho ky kurbfnIaF kIqIaF. afiKr 1947 ivwc aMgryjLF dy nfsIN DUMaF af igaf aqy Auh Bfrq nMU ajLfd krn leI mjLbUr ho igaf.

anykF ieiqhfsk ilKqF ies gwl dI pusLtI vI krdIaF hn ik Aus vyly dI iswK lIzrisLp dy bUJVpuxy ny iswK kOm nMU awgy gulfmI dI cwkI dy puVF ivckfr hI rihx idwqf sI, jdoN ik aMgryjL ieh cfhuMdf sI ik ijs qrHF Ausdy kbjLy qoN pihlF pMjfb iewk vwKrf rfj sI aqy iewk dysL vFg ivcr irhf sI Auh Ausy qrHF hI ies nMU Cwz ky jfvy. pr iswK lIzrisLp ny mkfr bRfhmx Aupr XkIn kr ilaf.

rfjBfg qoN hIxI iswK kOm Aupr 1947 qoN 1978 qwk iPrN anykF vfr JwKV Juwly, pr lfvfirs aqy idwlI dy rihmo krm dy jIa rhI kOm nMU Aus df ieqhfsk ipCokV ieAuN Guwt Guwt ky jIx dI bjfey axK nfl ijLMdgI jIx df aihsfs krvfAuNdf irhf. rfj ivhUxI kOm dI axK nfl jIx dI soc idwlI nMU kdy pRvfn nhIN sI ho skdI qF Ausny 1984 ivwc iswK kOm dI nsLlkusLI krn dI ivAuNq bxfeI.

jUn 1984 df sRI drbfr sfihb aqy 38 hor gurDfmF Aupr POjI hmlf koeI acncyq nhIN blik pUrI iqafrI nfl iswK kOm dI nslkusLI krn leI Bfrq srkfr vloN puwitaf igaf iewk kdm sI. ies dy vfprn dI iswK lIzrisLp nMU pUrI jfxkfrI sI. iswK lIzrisLp ijs ivwc sMq jrnYl isMG iBMzrFvfly, sMq hrcMd isMG lONgovfl aqy gurcrn isMG tOhVf muwK sn, ny afpo afpxy qrIky nfl ies kihr nfl nijwTx dI iqafrI kIqI hoeI sI.

sMq jrnYl isMG iBMzrFvfly, iswK kOm nMU Aus Aupr hox vfly kihr qoN sucyq krdy iswKI isDFqF anusfr iqafr-br-iqafr rihx dIaF apIlF kr rhy sn pr akflI afgU Bfrq srkfr nfl aMdro aMdrI qfxf bfxf bux ky sMq jrnYl isMG horF nMU lFBy krvfAuxf cfhuMdy sI. bro-brfbr cwl lIzrisLp ny afpo afpxy qrIky nfl mhOl isrijaf hoieaf sI. ieQy sLfied ieh kihxf vfijLb hovygf ik grjF vws peI lIzrisLp hkUmq dy hwQF ivwc Kyl rhI sI.

sMq jrnYl isMG horF ny jnrl subyg isMG, BfeI Tfrf isMG aqy BfeI amrIk isMG vrgy anykF isMG sUrmy nfl rlH ky iewk jbrdsq Pors iqafr kr rwKI sI qF ik gFDIvfdiaF koloN iswK kOm dI afn aqy sLfn nMU brkrfr rwiKaf jf sky. dUsry pfsy sMq hrcMd isMG lONgovfl, gurcrn isMG tOhVf aqy hor isafsI afgU iBMzrFvfly sLyr nMU mrvf ky afpxI kursI bcfAux dy KfihsLmMd sn. ikAuNik anMdpur sfihb mqy Aupr ieMdrf gFDI ivcfr krn nMU iqafr nhIN sI. rfj ivhUxI kOm dIaF mMgF nMU njLraMdfjL krky iesnMU sbk isKfAux aqy Gisafry bxfAux leI ieMdrf ny POj Byj idwqI.

iewk lIzrisLp ny ihwk zfh ky iswK kOm dy hwkF dI rKvflI kIqI aqy dUsrI lIzrisLp afpxy ihwqF Kfiqr dusLmx nfl rlH cuwkI sI. ieh gwl vwKrI hY ik dusLmx iksy dy imwq nhIN huMdy, ies krky AunHF bKisLaf iksy nMU vI nhIN. ieqhfs ivwc drj hoeIaF ilKqF ieh drsf rhIaF hn ik jdoN vI afjLfd Bfrq ivwc gulfm iswK kOm ny kuwJ mMigaf hY qF Aus vkq hI afjLfd Bfrq dy hfkmF ny iswKF ivruwD koeI kdm cuwikaf igaf hY.

anMdpur sfihb df mqf inrsMdyh Bfrq leI iewk bhuq vDIaf dsqfvyjL sI ijs nMU lfgU krky 100 sfl leI Bfrq iswKF nMU gulfm bxf ky rwK skdf sI. aqy ies mqy qihq iswK kOm nMU lMgVI ijhI afjLfdI imlxI sI ijs sdkf iswK Drm df kuwJ ivkfs sMBv sI. pr rfj dy nsLy ivwc Duwq idwlI drbfrIaF nMU iswK kOm nMU lMgVI ijhI afjLfdI dyxI vI mMnjLUr nhIN sI.

aYsf kuwJ vI, ho nhIN sI skdf agr iswK kOm rfj ivhUxI nf huMdI. iswK kOm nfl idwlI drbfr aYnf KPf nhIN sI ijMnF awj Auh pfiksqfn aqy ksLmIr dy mujLfhdInF nfl KPf hY pr jo kuwJ aMimRqsr ivwc af ky idwlI drbfrIaF ny kIqf hY Auh sLfied ieslfmfbfd ivwc sMBv nhIN hY aqy nf hI kfrigwl ivwc aYsf kuwJ kr sky hn. ieh rfj dy hI ikRsLmy hn. awj loV hY iswK nMU gMBIrqf nfl socx dI ik kI Auh afpxy rfjBfg qoN ibnHF awj dy Xuwg ivwc axK nfl jIa skdf hY ? kI gurU sfihb dy khy vcn ik "rfj ibnf nhIN Drm clY hYN" Aupr iswK nMU XkIn nhINirhf ?

[[[[[[[[[ [[[cwldf


© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved.
info@sanjhsavera.com