Download Fonts      Email

Member
Punjabi Press Club of Canada

kbwzI pMnf

ruwq XU[ky[ 'c kbwzI dI afeI

sRI gurU gRMQ sfihb jI dy 400 sflf nMU smripq  spYsLl sYksLn

sRI gurU gRMQ sfihb jI dy 400 sflf pRkfsL Auqsv dIaF lwK lwK vDfeIaF
kYmrf bol ipaf
"jnmyjLf isMG jOhl"

iswKF nMU BfrqI lokrfjI ZFcy ivc iewk hor hfr df sfhmxf

iswK nOjuafn pIVHI aqy piqwqpuxf[[[gurqyj isMG inAUjILlYNz

CwbI jnvrI

jUn 1 2006

ikvyN Buwl jfeIey, jLKm AuvyN hI awly hn ajy qF KrINz vI nhIN afieaf
22 sfl qF kI 22 sO sfl bfad vI iswK cOrfsI nMU nhIN Buwlxgy

Bfrq srkfr iswKF dI Dfrimk, smfijk aqy afriQk pwKoN nslkusLI krn sdkf aMqrrfsLtrI kfnMUn anusfr ikRmInl hY

suKimMdr isMG hMsrf

idwlI dy hfkmF df iswK BfeIcfry aMdr KuspYT krI bYTy afpxy cyly cftiVaF rfhIN iswKF ƒ smJfAux ƒ iehI Ëor lwigaf hoieaf hY ik 20-22 sfl bIq cuwky hn ieh sB kuwJ Buwl jfxf cfhIdf hY. pr hkIkq ieh hY ik iswK kOm dIaF CnxI hoeIaF BfvnfvF aqy vlUMDry ihrdy kUk rhy hn. sRI drbfr sfihb Aupr Bfrq srkfr dy hmly dI 22vIN vrygMZ dy mOky iswK kOm df hr nOjuafn ies Gtnf Aupr pMCI Cfq mfrn qy hI kMb AuWTdf hY. Auh nOjuafn ijhVf sMn 1984 ivwc 10 ku sfl dI Aumr df sI awj Auh sRI drbfr sfihb Aupr hoey hmly dy juafb lwB irhf hY. juafb dyx dI bjfey ajokI lIzriÈp ieh kihx dI koiÈÈ kr rhI hY ik purfxy ËKm kurydx df kI Pfiedf, ieh sB kuwJ iswKF ƒ Buwl jfxf cfhIdf hY jdoN ik ËKm qF ajy awly hI hn, AunHF Aupr qF KrINz vI nhIN afieaf. qF ikhVy ËKm kurydy jfx df zr hY idwlI dy hfkmF jF AunHF dy cfplUsF ƒ?

afE ies pihlU qy kuwJ ivcfr kr leIey ik, kI jUn 1984 df sfkf jYnosfeIz (nslkuÈI kFz) dy Gyry ivwc afAuNdf hY?

jYnosfeIz lPË do ÈbdF df sumyl hY. jYno aqy sfeIz. jIAUÈ skflr rflP ilmkn (1900-1959) ny sMn 1943 ivwc Èbd jYnosfeIz GiVaf. ''jYno” df mqlb grIk BfÈf anusfr pRIvfr/kbIlf jf qbkf hY, aqy sfeIz df mqlb hY jnsMGfr jF kqlyafm. jnIvf kMnvYÈn ivwc ies Èbd ƒ ieMtrnYÈnl lfa hyT sivkfr krn sbMDI rflP ilmkn ilKdf hY ik jYnosfeIz df mqlb ieh nhIN ik iksy kOm dI mukMml nslkuÈI hoxI jrUrI hY blik Auh vI jYnosfeIz hI hY jdoN ieh sQfpq ho jfvy ik iksy Kfs skIm aDIn aYsf mnsUby GVy jfx ijs nfl iksy kOmI sMsQf ƒ qbfh kIqf jfxf hovy, aijhI skIm df inÈfnf rfjnIqk aqy smfijk sMsQf ƒ nuksfn phuMcfAuxf, jo bolI, siBafcfr, kOmI Bfv, Drm aqy kOmI arQcfry dI pRqIinwDqf krdI hovy, jF ies sMsQf nfl juVy mYNbrF dI sikAUrtI, afËfdI, ishqXfbI, mfn mrXfdf aqy iËMdgI ƒ qbfh krnf hovy.

          rflP ilmkn 1948 ivwc aMqrrfÈtrI lfa aDIn ''jYnosfeIz” ƒ krfeIm GoiÈq krvfAux ivwc sPl ho igaf sI. ieh lfa 9 dsMbr 1948 ƒ XU[aYn[E[ ivwc ''kMnvYnÈn afn pRvYnÈn aYNz pnÈmYNt afP dI krfeIm afP jYnosfeIz” dy isrlyK hyT pfs aqy 12 jnvrI 1951 ƒ (mqf nMbr 260(111) hyT lfgU kIqf igaf sI.

          agr XU[aYn[E[ dy aMqrrfÈtrI kfƒn dy ipCly 50 sfl dy ieiqhfs qy nËr mfrIey qF aijhIaF anykF imsflF imldIaF hn ik keI mulkF ny ies kfƒn(''kMnvYnÈn afn pRvYnÈn aYNz pnÈmYNt afP dI krfeIm afP jYnosfeIz”)  dI vrqoN krky mnuwKqf df Gfx krn dy doÈI lokF ƒ sjfvF idwqIaF hn. nfËI nrsMGfr leI ''inAUirmbrg” nfm hyT do bhucricq suxvfeIaF ho cuwkIaF hn. ieh suxvfeIaF sMn 1949 ivwc jrmnI dy Èihr inAUirmbrg ivwc hoeIaF sn. ienF ivwc dUsrI sMsfr jMg dOrfn jIAUË df nrsMGfr krn dy iËMmyvfr 24 POËI aPsrF iKlfP suxvfeI kIqI geI sI.

purfxf XogoslfvIaf

purfxy XogoslfvIaf ivwc 1991 qoN lokF dy kIqy jf rhy nrsMGfr dy iËMmyvfr lokF ƒ ''dI ieMtrnYÈnl ikRmInl trfeIibAUnl Pfr POrmr XogoslfvIaf” aDIn, jo XU[aYn[E[ dI adflq vjoN mqf 827 qihq 25 meI 1993 ƒ sQfpq kIqI geI sI, ivcfiraf igaf sI, PlsrUp kroeyÈIaf dy Kud bxy hfkm imln bfibk ƒ 13 sfl dI sËf, bfËnIaf dy POjI aPsr ivzojy blfgojIivk ƒ 18 sfl dI sËf, bfËnIaf dy zrYgn joiks ƒ 9 sfl dI sËf aqy bfËnIaf-srb dy POjI jrnYl rYzIslfv irsitk ƒ 9 sfl dI sËf idwqI geI sI.

srbIaf

srbIaf aqy XogoslfvIaf dy pRDfn slobdn imlfsivc ƒ 24 meI 1999 ƒ kOsvo ivwc mnuwKqf Aupr Ëulm krn aqy jMg dOrfn POjdfrI krn dy juhyT cfrj kIqf igaf, 8 akqUbr 2001 ƒ slobdn imlfsivc ƒ krosIaf ivwc mnuwKqf Aupr Ëulm krn aqy jMg dOrfn POjdfrI krn dy juhyT cfrj kr ilaf sI aqy 22 nvMbr 2001 ƒ slobdn imlfsivc ƒ bfËnIaf ivwc jYnosfeIz, mnuwKqf Aupr Ëulm krn aqy jMg dOrfn POjdfrI krn dy juhyT cfrj kr ilaf sI.  ienF kysF dI pRI trfiel ''dI ieMtrnYÈnl ikRmInl trfeIibAUnl Pfr POrmr XogoslfvIaf” adflq ivwc 12 PrvrI 2002 ƒ ÈurU hoeI, srkfrI iDr df kys 2 sfl Bfv 25 PrvrI 2004 qwk cwilaf. ies aMqrgq imlfsivc dI ishq vI Krfb ho geI sI. ies suxvfeI ivwc srkfrI iDr vloN 352 gvfh Bugqy. imlfsivc dI zIPYNs df kys muV ies adflq ivwc 31 agsq 2004 ƒ ÈurU hoieaf. suxvfeI aMqrgq 2 mfrc 2006 ƒ slobdn imlfsivc ny afpxy ielfj leI rUs jfx dI iejfËq mMgI jo adflq ny Tukrf idwqI. slobdn imlfsivc ny ies PYsly dy iKlfP apIl kIqI pr ies qoN 9 idnF bfad 11 mfrc 2006 ƒ slobdn imlfsivc XU[aYn[ zItYnÈn XUint dy sYWl aMdr hI afpxI ibmfrI dy kfrx akfl clfxf kr igaf. slobdn imlfsivc dI mOq kfrx kys dI suxvfeI vI Twp ho geI jo meI 2006 qwk cwlxI sI.

rvFzf

''dI ieMtrnYÈnl ikRmInl trfeIibAUnl Pfr rvFzf” nfm dI Kfs adflq nvMbr 4 1994 ƒ XU[aYn[E[ vloN sQfpq kIqI geI sI, ijs ivwc rvFzf ivwc 6 aprYl 1994 ƒ lokF Aupr kIqy gey ËulmF dy kys dI suxvfeI kIqI geI.  ies suxvfeI ivwc aMqrrfÈtrI kfƒn aDIn 19 suxvfeIaF smfpq ho cuwkIaF hn ijMnF ivwc 25 lokF ƒ ''aprfDI Tihrfieaf” jf cuwkf hY. 25 hor kiQq aprfDIaF dI suxvfeI awj vI cwl rhI hY. 19 kiQq aprfDI jyl ivwc bYTy suxvfeI dI AuzIk kr rhy hn jdoN ik 10 kiQq aprfDI ajy vI Prfr hn. ies adflq ivwc pihlf kys rvFzf dy aMqirm pRDfn mMqrI jIn kMmbMdf df suixaf igaf sI ijs ny afpxf doÈ kbUl ilaf sI. jwj ny ies sKÈ ƒ 1 meI 1998 ƒ 6 doÈF ivwc aprfDI GoiÈq krky Aumr kYd df PYslf suxfieaf sI.

bYljIam

sMn 1993 ivwc bYljIam ny sMsfrIpwDr dI hwdbMdI dy afDfr qy iewk aijhf kfƒn GiVaf sI ijs aDIn dunIaF ivwc iksy vloN vI kIqf, koeI POjdfrI kys suixaf jf skdf sI. bYljIam dy ies Tos kdm ƒ anykF mnuwKI aiDkfr sMgTnF ny srfihaf vI sI. pr 10 sfl bfad sMn 2003 ivwc bYljIam ny ieh kfƒn vfips lY ilaf. ies arsy dOrfn kuwJ rvFzn kys ÈurU ho cuwky sn. ies qoN ielfvf iPnlYNz, PrFs, nYdrlYNz, spyn aqy ieMglYNz ivwc aMqrrfÈtrI kfƒn aDIn anykF ''jYnosfeIz” dy kysF dI suxvfeI ho cuwkI hY aqy aprfDIaF ƒ sËfvF iml cuwkIaF hn.

          Bfrq ny vI ''kMnvYnÈn afn pRvYnÈn aYNz pnÈmYNt afP dI krfeIm afP jYnosfeIz” mqy Aupr dsqKq kIqy hoey hn pr nfl hI iewk Èrq rwKI hoeI hY ik agr ies kfƒn aDIn Bfrq iksy kys ivwc vI doÈI GoiÈq huMdf hY qF Aus iKlfP ''ieMtrnYÈnl kort afP jsits” ivwc koeI klym nhIN kIqf jf skdf.

          sMn 1984 ivwc Bfrq srkfr vloN pMcm pfqÈfh dy ÈhIdI purb qy juVIaF sMgqF ƒ qopF tYkF nfl hmlf krky mOq dy Gft Auqfrn vflI Gtnf ''jYnosfeIz” dI pRIBfÈf aqy iesdy kfƒnI Gyry ivwc pUrI iPwt bYTdI hY . XU[aYn[E[ dy mqf nMbr  (mqf nMbr 260(111) anusfr Bfrq srkfr ikRmInl hY. iswK kOm ƒ iensfP duafAux leI aMqrrfÈtrI BfeIcfry Aupr dbfa pfAuxf cfhIdf hY.

          ieh bVf aihm aqy ivcfrgocrf ivÈf hY ik aMqrrfÈtrI BfeIcfrf iswK kOm dI bFh PVn ƒ do dhfikaF qoN kMnI ikAuN kqrf irhf hY. ieh gwl qF mMnxXog hY ik iensfP lYx leI AuWdm qy Auprflf Kud ƒ krnf pYNdf hY. sMsfrk pMcfieq (XU[aYn[E[) df  (mqf nMbr 260(111) iswK kOm ƒ sfDn aqy ËrIaf muheIaf kr irhf hY pr ies Aupr aYkt kridaF afpxy hwk lYx leI sMGrÈ krnf iswK kOm dI afpxI iËMmyvfrI bxdI hY. sMGrÈ ey[ky[47 nfl hI nhIN sgoN XU[aYn[E[ dy mMc qy dlIl nfl vI liVaf jf skdf hY.  iewk gwl ivcfrnXog hY ik XU[aYn[E[ dy (mqf nMbr 260(111) anusfr ies kys ƒ awgy isrP koeI dUsrf mulk hI iljf skdf hY. ibnF srkfr ieh kys awgy nhIN iljfieaf jf skdf.

A country which recognizes that what another country does is genocide, may take action and intervene. However, there is no well-accepted doctrine of 'humanitarian intervention' in international law, and such forcible intervention may infringe the prohibition on the use of force. The Genocide Convention only provides that the State on whose territory the crime of genocide is committed, or an international penal tribunal, may prosecute the perpetrators of genocide. Other States do not have an obligation to prosecute them, but may do so under their domestic penal laws. Indeed, each Contracting Party to the Genocide Convention must enact legislation in order to criminalise and punish acts of genocide. States are of course able to bring the matter before the Security Council, which is empowered to take forcible enforcement measures in accordance with international law in order to stop genocidal acts.

          agr Bfrq srkfr ƒ aMqrrfÈtrI kfƒn aDIn doÈI TihrfAux leI XU[aYn[E[ dI adflq ivwc DUhxf hovy qF kfƒn anusfr iswKF ƒ Gwto Gwt iewk aijhy mulk dI loV pvygI jo XU[aYn[ ƒ Bfrq iKlfP arËI dyx dI Ëuarq kr sky. aYsf ajoyky smyN ivwc qF sMBv nhIN idwsdf. iesy krky ieh jrUrI hY ik asIN sMsfr dy lokF ƒ dwsIey ik Bfrq ivwc iswKF aqy hor Gwt igxqI lokF Aupr ikMny Ëulm ho rhy hn. hkIkq ieh hY ik asIN ies phuMc qoN ajy kohF dUr hF.

iswK sMGrÈ ivwc afeI KVoq dy kfrx

iswK pMQ dy ieiqhfs vwl gOr kridaF ieh mihsUs hovygf ik iswK kOm ƒ afËfdI hfisl krnI koeI muÈkl kMm nhIN hY. iswK XoiDaF df purfqn ieiqhfs muridaF ivwc jfnF pf dyx aqy icVIaF qoN bfËF df nfs krvf dyx vflf hY pr ajoky smyN ‘c iswK ivwc doglfpx af igaf hY aqy Auh afpxy PrËF qoN iblkul lfpRvfh hoieaf ipaf hY. Audfhrx dy qOr qy sMn 1984 ivwc drbfr sfihb Aupr Bfrq srkfr vloN kIqy POjI hmly ny hr iswK ƒ JMjoV ky rwK idwqf sI. pr jËbfqI vihx ijafdf dyr itwk nf sikaf.

          vrnxXog hY ik sRI akfl qKq sfihb dI KMzr hoeI iemfrq ƒ vyK ky gYrqmMd ÈhId BfeI byaMq isMG aqy ÈhId BfeI sqvMq isMG ny afpxIaF jfnF qlI qy rwK ky ieMdrf ƒ mIrI pIrI dy isDFq anusfr bxdI sËf idwqI sI, pr Ausy vkq idwlI aqy afs pfs dy ielfikaF ivwc kFgrs dy guMizaF ny iswK kOm dI jMm ky isKr dupihr nslkuÈI kIqI. 5 mhIinaF dy vkPy nfl ies srkfrI kqlyafm ny iswK ƒ iewk vfr smyN ny JMjoV ky rwK idwqf sI. lhU dy awQrU ho rhI iswK kOm df Aus vyly koeI vflIvfrs nhIN sI idws irhf. sMq jrnYl isMG Kflsf iBMzrFvfly Èhfdq df jfm pI cuwky sI aqy bfkI sB iswK afgUaF ny pUCF ipwCy dy ky afpxy afp ƒ lokF dIaF nËrF qoN lukoa ilaf sI. nOjuafn qbkf agvfhI hIx ho ky inrbl hoieaf ipaf sI.

          ieiqhfs df iewk hor duKdfeI aiDafie ieh hY ik ÈhId sMq jrnYl isMG iBMzrFvfilaF dI Èhfdq bfry iswK kOm nfl dmdmI tksfl dy afgUaF vloN 21 sfl lgfqfr JUT boilaf igaf. 21 sfl hI sMqF dI cVdI klf dy aKMzpfT kIqy gey aqy sRI gurU gRMQ sfihb jI dy snmuwK JUTIaF ardfsF kIqIaF geIaF. 21 sflF bfad Tfkur isMG dy guËrn qoN bfad cuwp cfp ieh sMqF ƒ ÈhId mMnx df aYlfn krky surKrU ho gey. ies Gor aqy bËr glqI df iswK pMQ ƒ phfV ijwzf nuksfn hoieaf hY. ijs nfl iswK kOm df sMGrÈ cOQfeI sdI ipCy pY igaf. iswKF dI iewk pIVI BMblBUsy ivwc hI smytI geI. agr sMn 1984 ivwc hI ieh kih idwqf jFdf ik kihxI aqy krnI dy pUry, sUrmy, sMq jrnYl isMG iBMzrFvfly ÈhId ho cuwky hn qF kOm dI vFgzor sMBflx df koeI Auprflf ho skdf sI aqy kOmI afËfdI dy sMGrÈ ivwc iksy iksm dI iZwl jF KVOq afAux dI sMBfvnf Gwt skdI sI. pr iksy igxI imQI sfiËÈ hyT sfrI kOm ƒ 21 sfl BMblBUsy ivwc pfieaf igaf.

          sRI drbfr sfihb Aupr POjI hmly qoN qkrIbn pOxy do sfl bfad iswK nOjuafn muV jQybMd hoey. 26 jnvrI 1986 ƒ sRI drbfr sfihb ivKy srbwq Kflsf bulfieaf igaf ijsƒ byhwd sPlqf imlI. ies ieiqhfsk srbwq Kflsy ivwc lwKF dI qfdfd ivwc iswK sMgq ny ihwsf ilaf aqy jYkfiraF dI gUMj ivwc ÈRomxI kmytI ƒ iswK kOm dI agvfhI krn dy nfkfbl krfr dy ky pMQk kmytI ƒ pMQ dI vFgzor sMBfl idwqI. ieiqhfs ivwc anykF imsflF imldIaF hn jdoN Kflsy ny iekwqr ho ky PYsly ley, hr iewk ny Aus PYsly Aupr pihrf idwqf aqy Piqh hfisl kIqI. iesy pMQk kmytI ny qkrIbn iqMn mhIny dI soc ivcfr qoN bfad 29 aprYl sMn 1986 ƒ sRI akfl qKq sfihb qoN iswK kOm dy nfm sMdyÈ jfrI kridaF Kfilsqfn df aYlfn kr idwqf aqy Kfilsqfn aqy Bfrq drimafn jMgy afËfdI dy aYlfn nfl pMQk kmytI dy smUh mYNbr rUpoÈ ho gey, qF ik Bfrq srkfr dIaF ËflmF nËrF qoN Auhly ho ky pMQ dI agvfhI kIqI jf sky.

          ieh aijhf dOr sI jdoN ivdyÈF ivwc afm iswK, Kfilsqfn df nfm PKr nfl ilaf krdy sn aqy Kfilsqfn ivcfrDfrf nfl lgfE rwKxf PYÈn ijhf bx igaf sI. iswKF dy sMGrÈ dI cVfeI vwDdI geI aqy sMjIdgI GwtdI geI. PlsrUp 3-4 sflF ivwc iswK aYny avyslHy ho gey ik srkfr ny nklI KfVkUaF dIaF DfVF pMjfb dIaF glIaF ivwc colHy puaf ky hyV idwqIaF. ivdyÈF ivwc iswK qmfÈbInF vFgUM hr iewk Aupr XkIn krn lwgy. srkfr vloN Dr vrgy cfxikaf lokF ƒ sUhIaf bxf ky iswKF ivwc GuwspYT krn leI Byj idwqf igaf. Kfilsqfn dI jMgy-afËfdI sYl PonF qy lVI jfx lwg peI. aYny moklHy sMGrÈ ivwc pRvyÈ krky srkfr dy iÈkfrI kuwiqaF ny mnafeIaF kIqIaF aqy KfVkUaF dy nF qy Auh luwt mcfeI ik pMjfb dy lok bF-bF kr AuWTy.

          ieDr ivdyÈF ivwc vI ies kicafeI dy aijhy iswty hI inkly. KfilsqfnI ivcfrDfrf rwKx vfilaF ƒ iksy lukvIN ÈkqI jF bUJVpuxy ny afps ivwc kysF ivwc AulJf idwqf. iksy Èrfrq aDIn ibRitÈ kolMbIaf ivwc lMgr kursIaF dy bih ky jF qwpVF qy bih ky Ckx df muwdf AuBfiraf igaf aqy sfrI kOm doPfV ho geI. lokF ivwc kursIaF vfly jF qwpVF vfly afid aKfx pRclq ho gey jo awj vI brkrfr hn. AuntfrIE ivwc iewk dUsry ƒ iTwbI lfAux leI keI KfilsqfnIaF ny sfry asUl iCwky tMg ky KfilsqfnI lihr dy kwtV ivroDIaF aqy KfVkUaF ƒ KUMKfr awqvfdI vrgy ivslyÈxF nfl pukfrn vfilaF nfl XfrIaF gMZ leIaF. ijMny ny aMdro aMdrI KfilsqfnI lfbI ƒ KoKlI krn df rol inBfieaf PlsrUp awj dI GVI ivwc AuntfrIE ivwc koeI vI aYsf KfilsqfnI afgU nhIN bicaf ijsdf ivroD iksy dUsry KfilsqfnI afgU vloN nf kIqf jf irhf hovy. ieh ajoky smyN dI iswK kOm dI qrfsdI hY. KfilsqfnI ivcfrDfrf rwKx vfly afps ivwc AulJy hoey hn aqy duÈmx bFdr vFg kMD qy bYT ky kwCF vjf irhf hY.

          mIzIey dy pwK qoN hflfq aYny nfËuk aqy hOlHy ho gey hn ik sfrf idn ryzIE Aupr hlkf Pulkf pRcfr hI huMdf rihMdf hY. iswK kOm dy drd dI gwl sfl CyeIN mhInIN kIqI jFdI hY. iewk-do ƒ Cwz ky bhuqfq ivwc pMjfb qoN KbrF dyx vfly jF qpsry pVn vfly Bfrq mF dy spUq hI lwgdy hn. keI KfilsqfnI sMGrÈ dy dOr ƒ awqvfd df dOr kih ky pukfr rhy hn. afm sfDfrx ivakqI dI mfniskqf Aupr iesdf zfZf asr pY irhf hY. hkIkq ieh vI hY ik kYnyzf df smUh pMjfbI bolI ƒ smripq mIzIaf Bfrq dy gogy gfAux ƒ qrjIh idMdf hY. iswK kOm dy drd dI gwl krn vfly iewkf duwkf pRogRfmF/aKbfrF aqy rsfilaF df cwlxf muhfl hoieaf ipaf hY.

kuwJ Auprfly ho vI rhy hn

iswK kOm dy kqlyafm df kys aMqrrfÈtrI mMc qy phuMcfAux leI kuwJ Auprfly ho vI rhy hn pr iswK kOm dy afpsI JgiVaF aqy bUJV afgUaF ny iesdIaF pRfpqIaF ƒ zfZI swt mfrI hoeI hY.

amrIkf ivwc keI sYnytrF nfl iswK BfeIcfry dI kfPI nyVqf vDI hoeI hY jo inrsMdyh iewk idn lfhyvMd iswD ho skdI hY bÈrqy ik amrIkn iswK lIzriÈp iswK pMQ dI afËfdI pRqI sMjIdgI nfl ivcry. ieMglYNz ivwc iswK PYzryÈn XU[ky[ vloN mfrc 2005 ivwc afqm inrxY (Self Determination)  Aupr 16 siPaF df iewk pypr iqafr krky Ausƒ afpxy eyjMzy vjoN awgy vDfieaf igaf sI. hfl hI ivwc ieMglYNz ivwc ''nvF srb pfrtI pfrlImfnI Kud-muKiqafrI mMc” kfiem kIqf igaf hY.  ies mMc ƒ skOitÈ nYÈnl pfrtI dy pItr ivÈfrt, aY[ pI[ XU[ aYn[ pI[ E[ pfrtI ny vI afpxf sihXog dy idwqf hY aqy XU[ ky[ dI torI pfrtI vloN afdm hOlyvX aYm[ pI[ zglÈ krËvYl aqy aYm[pI[ zYnIal hYnl ny vI hfËrI Br ky smrQn dyx df vfadf kIqf hY. zYnIal hYnn ny ikhf dyÈF ƒ kOmF hI kfiem kr skdIaF hn. nfgflYNz dy AuGy nyqf rfey isMG ny afs pRgtfeI ik Bfrq srkfr nfl cwl rhI gwlbfq nfigaf ƒ afpxf Kud-muKiqafr rfj dvf skygI. kÈmIr dy srb pfrtI hurIaq kfnPrMs dy sfbkf jnrl skwqr gulfm muhMmd sÌI ny BfrqI POj vloN kÈmIrI lokF `qy Zfhy Ëulm dI gwl kIqI. iswKF vloN XU[ ky[ dy s: kÈmIr isMG ny Kfilsqfn aMdr iswKF dy ibhqr afriQk hflfq dI qsvIr pyÈ kIqI. pMjfb qoN puwjy jsits ajIq isMG bYNs aqy s: nvikrn isMG aYzvokyt ny ihMdusqfn dy sMivDfn aMdr iswKF dy mMdy hflfq bfry jfxkfrI idMidaF ikhf ik afËfdI qoN ibnF iswKF leI hor koeI rfh nhIN hY. dl Kflsf ieMtrnYÈnl dy mIq pRDfn aqy aMqrrfÈtrI bulfry s: jspfl isMG iZwloN ny ikhf ik srbwq Kflsf dy miqaF, Kfilsqfn dy aYlfn, aMimRqsr dy aYlfnnfmy aqy iswKF dIaF ÈhfdqF ny Kfilsqfn dIaF nINhF pwkIaF kr idwqIaF.

          iesy qrF XUrp dIaF iswK sMsQfvF nfl imlky iswK kOm nfl sMbMiDq mfmilaF ƒ hux XUrpI pwDr `qy AuTfAux leI 31 meI ƒ XUrpIan pfrlImYNt brwÈlË (bYlËIam) ivKy iswK PrIzm lfbI kIqI jf rhI hY. pfrlImYNt `c ivcfry jfx vfly muwK mfmilaF `c pRo: divMdrpfl isMG Buwlr ƒ suxfeI mOq dI sËf, lMmy smyN jylHIN sV rhy iswK kYdI, Bfrq srkfr dI POj vwloN 1984 `c sRI akfl qÉq sfihb AuWpr hmlf krky iswKF dI kIqI nslkuÈI, XUrp `c iswKF dI afpxy Drm pRqI afËfdI `qy ivÈyÈ krky PrFs ivc dsqfr bfry PrFsIsI srkfr vwloN kIqf jf irhf ivqkrf aqy iswKF dy afqm inrxY df aiDkfr afid Èfiml hn.

          kYnyzf ivwc vrlz iswK afrgynfeIjyÈn vloN hr sfl knyzIan pfrlImYNt ivwc 1984 dy ÈhIdF ƒ smripq kIqf jFdf pfrlImYNtrI bYNkuaYt iesy muihMm df ihwsf hY. BfvyN ik kYnyzf ivwc iswK kOm dy svY-inrxY jF Kfilsqfn dy muwdy qy iswDI koeI vI lfbI ies mOky kMm krdI nËr nhIN afAuNdI pr iswK kOm vloN hfl hI ivwc suprIm kort ivwc ikRpfn dy kys Aupr ijwq hfisl krnI, ivdyÈF ivwc iswK kOm dI pCfx sQfpq krn ivwc shfeI ho rhI hY.

kI hoxf cfhIdf hY?

iswK kOm gulfmI dI cwkI ivwc ips rhI hY. gulfmI dy sMglF ivwc nUVI kOm ƒ afËfd krvfAux leI iswK lIzriÈp ƒ Kfilsqfn dy mwudy qy spwÈt rol adf krn dI sKq loV hY. afgUaF ƒ GysÜ nhIN vwtxI cfhIdI. ieh iswK kOm dI afËfdI df mslf hY agr koeI iswK afgU ies pRqI sMjIdgI nfl kMm nhIN kr skdf qF Ausƒ iswK lIzriÈp qoN lFBy ho jfxf cfhIdf hY ikAuNik iswK lIzriÈp qy brkrfr rih ky iswK afËfdI pRqI suihrd nf hoxf iswK kOm nfl DRoh kmfAux dy brfbr hY. ivdyÈF ivwc  vwsdy iswK BfeIcfry ƒ iswK kOm ivwc GuwspYT kr cuwkIaF kflIaF ByzF dI qurMq ÈnfKq krnI cfhIdI hY qF ik Auh aMdr Guws ky hor nuksfn nf kr skx. afm sfDfrx iswK leI ienHF ByzF vloN kIqy jf rhy nuksfn df aMdfËf lfAuxf sMBv nhIN hY pr rqf ku ivcfrn nfl ieh muwdf afpxy afp inKr ky sfhmxy af jFdf hY ik ivdyÈF ivwc KfilsqfnIaF ƒ afps ivwc lVf kOx irhf hY,  Auh ikhVI ÈkqI hY ijhVI duibDfvF pYdf krdI hY, gurduafiraF qy kfbË hox leI KfilsqfnIaF df 15 agsqIaF nfl guwt ikvyN bx jFdf hY, KfilsqfnI mIzIey ƒ Kqm krky jY ihMdI mIzIey df smrQn dyx leI KfilsqfnI lfbI ikvyN rfËI hoeI afid afid[[[[[[[[.  Audfhrx dy qOr qy AuntfrIE ivwc iqMn pRmuwK iswK sMsQfvF hn. ieh hn vrlz iswK afrgynfeIjyÈn, AuntfrIE iswK aYNz gurduafrf kONsl aqy AuntfrIE gurduafrfË kmytI. ieh iqMny sMsQfvF Kfilsqfn dy kfË ƒ smripq hn. (vyKo ngr kIrqnF Aupr jfrI kIqIaF pRYWs rIlIËF) pr kI ienHF coN koeI sMsQf ieh dfhvf kr skdI hY ik ipCly 22 sflF ivwc ieh iewk vI knyzIan aYm[pI[ ƒ lfbI krky Kfilsqfn jF iswKF dI svY-inrxY dI mMg pRqI sihmq kr sky hox? juafb nFh ivwc afvygf ikAuNik iewk vI aYm[pI[ iswK kOm dI afËfdI pRqI kuwJ kihx ƒ iqafr nhIN hY. blik hr aYm[pI[ Bfrq dI qrwkI bfry gwl krn ƒ hr pl iqafr-br-iqafr hY. iPr iswK kOm dI pRfpqI kI hoeI?

          kimAUntI ƒ iswK kOm dI afËfdI pRqI suihrdqf nfl isr joV ky bYTx dI jrUrq hY. agr ho sky qF ies aihm muwdy qy 2-3 roËf bRyn stOrimMg kfnPrMs hoxI lfËmI hY ijs ivwc isrP iewko muwdf hI ivcfiraf jfvy ik iswK kOm dy gloN gulfmI df jUlf ikvyN lfihaf jf skdf hY. ies kfnPrMs ivwc hr Aus pRfxI ƒ ÈmUlIaq krnI cfhIdI hY ijhVf iswK kOm dI ajfdI df cfhvfn hovy. ieQoN Kfilsqfn df koeI pRogRfm AulIk ky Aus Aupr pihrf dyx dI loV hY.

          afE sMn 1984 dy ÈhIdF ƒ Xfd kridaF, AunHF dIaF BfvnfvF df siqkfr krdy hoey, AunHF dy pfey pUrinaF qy cwlx leI vwcnvwDqf duhrfeIey. sRI akfl qKq sfihb qoN jfrI 29 aprYl 1986 dy aYlfnnfmy Auqy pihrf dyeIey. dÈmys ipqf jI df isDFq hY ik jdoN sfry hIly vsIly Kqm ho jfx qF ÈmÈIr dy muwTy qy hwQ jfxf gYr vfiËb nhIN. ÈmÈIr dy mfany qyj qlvfr nhIN sgoN ajoky smyN dI ÈmÈIr pRcfr hY. afE iekwTy ho ky pRcfr dy sfDn pYdf krn vwl iDafn kyNdrq krIey ikAuNik:

koAU iksI ko rfj nf dyhY.. jo lyhY inj bl sy lyhY..

Kfilsqfn ijLMdfbfd         

© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com            Here We Grow Again