![]() |
||||||||||||
| |
||||||||||||
|
pRkfsL AurP cfnx crfg dy hnyry kfrnfmy
muKiqafr
isMG, inhMg isMG hrIaF vylF vfly
not: pMQ akflI qrnf dl hrIaF vylF
dy jQydfr inhfl isMG hrIaF vylF nMU inmrqf sfihb bynqI hY ik Auh
ieMtrnYWt rfhIN pMQ aqy pMjfb dy dusLmx bfdl dIaF kflIaF krqUqF bfry pVn
aqy afpxI hmfieq pMQ dusLmx bfdl qoN vfips lYx. ipCly sfl 2 julfeI nMU
aMimRqsr sRI drbfr sfihb ivwc pMQ akflI qrnf dl vloN inBfey rol nfl sfrI
jQybmdI bdnfm hoeI hY. hux vylf hY ik qusIN bfdl qoN hmfieq vfips lY ky
Aus klMk nMU Do lvoN.
pMQ akflI qrnf dl df iewk ispfhI muKiqafr isMG inhMg isMG (kYnyzf
invfsI)
pihlI iksLq leI ieQy kilwk kro dUsrI iksLq
jy pRkfsL Pyr awgy af igaf qF
gurU GrF ivwc KulyHafm,afr[aYs[aYs[ dy kYNp lwgxgy. jy pRkfsL Pyr awgy
af igaf qF mhMqF dy smyN vFg mUrqIaF hrmMdr sfihb dI pRkrmf qwk phuMc
jfxgIaF.jy pRkfsL Pyr awgy af igaf qF pMjfb dy hwkF qy pMjfb dy pfxIaF
leI leI kurbfnI krn df koeI vI hONslf nhIN krygf.pMjfbIE pMjfb ivwc Gr
Gr Pon krky iswK kOm dy dusLmn pRkfsL bfdl nUM hrfAux dI muihMm lfmbMd
kr idAu..hr iek pMQ drdI qy pMjfb ihqYsLI Gt qoN Gt ds Pon pMjfb ivwc
rihMdy afpxy pRIvfr dy bfkI mYNbrF nUM dosq imqrF qy irsLqydfrF nUM krky
pMjfb dy dusLmxL bfdl nUM hrfAux nUM jLor pfvy.pMjfb dy ivwc PonF rfhIN
afpxy dosqF imqrF nUM sFJ svyrf dI vYbsfeIt df nMbr dws ky ipMz dI swQ
ivwc kMipAUtr rwK ky myry ieh lyK ipMzF dy lokF nUM suxfey jfx.’qy
spIkrF rfhIN vI pMQ Gfqk bfdl dIaF pMjfb mfrU nIqIaF qoN jfxU krvfieaf
jfvy.
hux Aus drd BrI vfrqf
nUM awgy qordy hF ijvyN ieh dfVHI kysF vfly ihMduaF dI bfdl juMzlI iswK
pMQ dI vwKrI hoNd nUM Kqm krky ihMdUaF dy bol bolx vfsqy pUrI vfh lf rhI
hY.qyrF qy AunIN julfeI 2006 nUM pMj pfxI aKLbfr ivwc jo KLbr CpI.Aus dy
kuJ aMsL ies qrF hn “AuDr sLRomxI akflI dl aMiRqsr(sfihb) dI ijLlHf
iekfeI ny Bfjpf afgU arux jyqlI ivrywD kflIaF JMzIaF lY ky ros ivKfvf
krn df aYlfn kIqf hoieaf sI,ikAuNik Bfjpf afgU arux jyqlI ny 26 jUn nUM
luiDafxy ivwc pRkfsL isMG bfdl dI hfjLrI ‘c ikhf sI ik akfl qKq qoN afr
aYs aYs dy iKlfP jfrI hoieaf hikmnfmf jQydfr joigMdr isMG vydFqI qy dbfa
pf ky vfips krvfieaf jfvy.ijAuN hI mfn dl dy afgU qy kfrkun pfrtI dy
dPLqr qoN jQydfr anUp isMG dI agvfeI hyT kflIaF JMzIaF lY ky arux jyqlI
aqy afr aYs aYs dy iKlfPL nfary mfrdy hoey srkt hfAUs vwl vDy qF bfdl dl
dy afgUaF ny AuhnF qy ieMnf iBafnk hmlf kIqf ik mfn dl dy afgUaF dIaF
pwgF lwQ geIaF aqy isrF coN Kun dIaF ndIaF vihx lwg peIaF.mfn dl dy QoVy
kfrkun sn jdoN ik bfdl dl df hjLUm BfrI hox krky mfn dl dy iekwly iekwly
kfrkun nuM cux cux ky JMibaf igaf.
kOx nhIN jfxdf ik
bIjypI, isLv sYnf qy afr aYs aYs iewko QYly dy cwty-vwty sn jo aYlfnIaF
qOr qy ihMdusqfn nUM ihMdU rfj izklyar krnf cfhuMdy sn.BfvyN amlI qOr qy
hux vI ihMdysqfn ivwc ihMdU rfj hI hY qy zYmokrysI dy sYklUriejLm df
mKOtf pfieaf hoieaf hY.
hux jyqlI nUM kI hwk
sI gwl kihx df Auh akfl qKq ijs df iswK pMQ dy mnF ivwc byhwd siqkfr hY
qy Aus sQfn qoN hI jfrI hoey hukmnfmy nUM vfips lYx leI jLor pfieaf
jfvy. rfsLtrIX iswK sMgq vI afr aYs aYs df bdilaf hoieaf rUp hY.jdoN
bfbrI msijd ZfeI geI sI Aus vyly keI ihMdU Dfrimk afgUaF ny bfbrI msijd
nUM Zfhux leI aYlfn jfrI kIqy sn,kI iksy iswK lIzr jF iksy iswK jQybMdI
ny AuhnF aYlfnF nUM vfips lYx leI ikhf sI?kdy jyqlI kihMdf hY mYN iswK
lIzrF nUM ikhf hY ik Auh jQydfr vydFqI qy dbf pf ky hukmnfmf vfips
krvfAux qy kdy kihMdf hY ik bfdl jQydfr vydFqI qy dbf pfvy aijhIaF gwlF
krky bIjypI vfly iswK pMQ dy Dfrimk msilaF ivwc iswDI dKLl aMdfjLI kr
rhy hn.qy bfdl vrgy afr aYs aYs dy dumCwly AuhnF df hwQTokf bxy hoey hn.
pRkfsL bfdl dI jLmIr
iks pwDr qwk igr cuwkI hY qy Aus dI juMzlI ikvyN Byz bwkrIaF dI qrF Aus
dy mgr lwgI hoeI hY afAu ies pfsy vI iDafn dyvIey. ’29 aprYl sMn 2004
nUM sFJ svyrf aKbfr dy aYzItorIal ivwc iliKaf hY “dl dy pRDfn s[ pRkfsL
isMG bfdl ny aYlfn kIqf hY ik Auh pMjfb dIaF qyrF sItF ijwq ky BfrqI
jnqf pfrtI dI JOlI ivwc pf dyvygf.bfdl dy ies aYlfn dy iKlfPL pfrtI
vwloN koeI avfjL nhIN AuTI,iksy ny svfl nhIN kIqf ik ihMdU afgUaF dI
JolI ivwc hI ikAuN?pMQ dI JolI ivwc ikAuN nhIN?ijnFH ihMdU jnUMnIaF dI
JolI ivwc pMQ nUM pfAux dI isrqoV koissL bfdl kr irhf hY Aus dy pMQ pRqI
rol bfry ivcfr kr leIey.jdoN vI iswK kOm ny BfrqI srkfr dy jLulmF qy by
iensfPIaF dy briKlfPL avfjL AuTfeI bIjypI ny iswKF df zwt ky ivroD
kIqf.ies aYzItorIal ivwc iliKaf hY ik ‘pfTkF leI jfnxf idlcsp hovygf ik
pfrlImYNt mYNbrF ivwcoN atwl ibhfrI vfjpfeI hI iewk aijhf ivakqI sI ijs
ny pMjfbI sUby dy ivroD ivwc afpxf vKryvyN df not drj krvfieaf sI.ies
ivwc kOm pRqI nPLrq zuwl zuwl ky pYNdI sI.ies not nUM mUl rUp ivwc pVHx
dy cfhvfn swjx pMzq mohx lfl dI ikqfb “hsLr pMjfb” dI shfieqf lY skdy
hn. Drm XuwD morcy smyN Bfjpf df rol pMjfbI sUby dy morcy nfloN vwKrf
nhIN sI. leI pwKF qoN Aus nfloN vI GtIaf sI. ies morcy nUM kuclx leI Auh
lgfqfr ieMdrf gFDI nUM PojI hmly leI AuksfAuNdI rhI.aKIr Aus ny afrIaf
smfjI afgU cODrI crn isMG nfl iml ky PojI hmlf krvfAux dy pwK ivwc
ihMdUaF nUM lfmbMd krn df pRogrfm bxfieaf.(ieQy pfTkF nUM dws dyeIey
Ausy cODrI crn isMG nUM bfdl ny mukqsr sfihb swd ky Aus nUM aMbYszr kfr
ByNt kIqI sI qy kfr dIaF cfbIaF crn isMG nUM PvfAux smyN bfdl ny ikhf sI
ik asIN pMQ dI bFh crn isMG nUM PvfAuNdy hF.pr Aus vyly dy akflI dl dy
pRDfn jQydfr mohx isMG ny dbvIN afvfjL ivwc ikhf sI ik pMQ bFh PVdf
afieaf hY PVFdf nhIN) ies pRogrfm qihq Aus ny dysL Br aMdr mujLfhry
krvfey,ijnFH ivwc PojI hmly dI mMg krdy bYnr cuwky huMdy sn.aMq jdoN sRI
mqI ieMdrf gFDI ny AuhnF dI mMg pUrI kridaF hoieaF sRI drbfr sfihb qy
POj cfV ky, sRI akfl qKq sfihb nMU Zfh ZyrI kr idwqf, qF iesdI jY jY kfr
krn ivwc lfl ikRsLn azvfnI aqy qtl ibhfrI vfjpfeI sB qoN awgy sn. AunHF
nMU isrP aYnf hI ieqrfjL sI ik ieh hmlf Cy mhIny pihlF ikAUN nhIN kIqf
igaf. jdoN qoN AunHF ny iesdI mMg krnI sLurU kIqI sI. azvfnI ny hmly dy
sbMD ivwc iewk ivsQfrI ibafn 16 jUn sMn 1984 nMU idwqf sI jo ieMzIan
aYkspRYs ivwc Cipaf sI. ies aKbfr muqfbk BfrqI jnqf pfrtI dy jnrl skwqr
aqy mYNbr pfrlImYNt sRI lfl ikRsLn azvfnI ny mMinaf hY ik sRI drbfr
sfihb Aupr kIqI POjU kfrvfeI aiq jrUrI sI. iesnMU tfilaf nhIN sI jf
skdf. 19 agsq 1984 nMU vfjpfeI qy azvfnI iekwTy aMimRqsr phuMcy aqy iewk
sFJI pRYWs kfnPrMs ivwc AunHF ikhf ik drbfr sfihb Aupr kIqI kfrvfeI nMU
tfilaf nhIN sI jf skdf. AunI idnI kFgrs dy iewk mYNbr ny pfrlImYNt ivwc
iewk ibwl pysL kIqf hoieaf sI ijs ivwc iPrkU pfrtIaF, ies ivwc akflI dl
vI sLfml sI, nMU coxF lVn qy pfbMdI lfAux dI mMg kIqI geI sI. jdoN
vfjpfeI aqy azvfnI nMU ies ibwl bfry puwiCaf igaf qF AunHF ikhf ik sfzI
pfrtI ies ibwl dI hmfieq krygI.
POjI hmly qoN bfad
iswK BfeIcfry vloN mMg kIqI jf rhI sI ik drbfr sfihb coN POj kwZI jfvy
aqy iesdf pRbMD sLRomxI gurduafrf pRbNMDk kmytI nMU muV qoN sONipaf
jfvy. akflI dy sB qoN chyqy atl ibhfrI vfjpfeI qy ies mMg dI purjLor
sBdF ivwc ivroDqf kIqI sI. 2 agsq 1984 dy tfiemjL afP ieMzIaf aKbfr
anusfr jnqf pfrtI afgU atl ibhfrI vfjpfeI ny ikhf ik Auh gurduafiraF df
pRbMD sLRomxI gurduafrf pRbMDk kmytI nMU dyx dy ivruwD hY. jdoN atl
ibhfrI vfjpfeI pRDfn mMqrI bixaf qF iswK afgUaF ny sRI drbfr sfihb Aupr
hoey hmly dI inKyDI df mqf pfrlImYNt ivwc pfs krvfAux dI gwl vfjpfeI nfl
qorI qF Aus ny korf juafb dy idwqf. TIk hY ik mnmohx isMG AUpr jo iswK
kOm nMU afsF sn Ausqy Auh pUrf nhIN Auqiraf, iewk vfrI bfdl ny vI ZITqf
dI aiq kridaF ibafn dy idwqf sI ik pRDfn mMqrI iswK msilaF pRqI sMjIdf
nhIN hY. Aus nMU koeI puwCy ik jdoN Ausdf chyqf vfjpfeI pRDfn mMqrI sI
qF Aus ny sRI gurU aMgd sfihb jI dy 5 sO sflf gurpurb dI sLqfbdI mOky
iswKF nMU krqfrpur sfihb, jo isrP zyZ iklomItr pfiksqfnI ielfky ivwc
pYNdf hY, pfiksqfn ny ieh zyZ iklomItr df korIzor idwqf hoieaf hY pr
vfjpfeI ny AuQoN ngr kIrqn krn dI iejfjLq nhIN sI idwqI. bfdl nMU iksy
qy dUsx lfAux qoN pihlF afpxI pIhVI hyT sotf mfr lYxf cfhIdf hY.
bVy duwK dI gwl hY ik
bfdl aqy AusdI juMzlI iswK kOm dy dusLmxF nMU iswK kOm dy isr qy
ibTfAyux dI koisLsL kr rhI hY. kflsf pMQ dy 300 sflf isrjxf idvs mOky,
iswK kOm dI ies gdfr juMzlI ny ijhVI kFjLI GolI sI, Ausdf vyrvf sR[
gurbKsL isMG dy sFJ svyrf ivwc 29 aprYl 2004 nMU Cpy iewk lyK ivwc kIqf
igaf hY. iliKaf hY[[[[[ pr bfdl ny 300 sflF smfgmF nMU jsLnF dy rUp ivwc
mnf ky pYsf pfxI vFgUM vhfieaf. vfjpfeI aqy hor iswK ivroDIaF dy vwzy
vwzy iekwT kIqy gey. afm sMgq dI iksy ny bfq qwk nhIN puwCI.
bfdl dl pUrI qrF Bfjpf
aqy afr ays aYs df gulfm ho cuwkf hY aqy ieh awj klH pUrI qrF iswK
ivroDI eyjMzy qy kMm kr irhf hY. iesy lVI nMU awgy qoridaF hux ies dl ny
ies sfl af rhy 400 sflf sRI gurU gRMQ sfihb pRkfsL Auqsv dI pRDfngI
vfjpfeI nMU sONp idwqI hY. bfkI dy mYNbrF ivwc ZINzsf, brnflf, KusLvMq
isMG vrgy sLfml hn. vfjpfeI vrgy gurmiq qoN kory afdmI ies mhfn smfgm
nMU iks qrF AulIkxgy, ies bfry iksy nMU koeI BulyKf nhIN hoxf cfhIdf.
hux qF iewko hI ksr bfkI rih geI lwgdI hY qy bfdl nMU ieh vI pUrI kr
lYxI cfhIdI hY ik ies kmytI ivwc afr aYs aYs dy muwI sudrsLn aqy isv
sYnI suprImo bfl Tfkry nMU vI sLfml kr lvy qF ik iswKI nMU Zfh lfAux dI
AunF dI qmMnf jldI pUrI ho sky. vYsy vI bfdl sfihb nMU ihMdosqfn dy
sMivDfn dI Dfrf 25, jo iswKF nMU ihMdU dwsdI hY, sfVn df bhuq aPsos hY.
bfdl afm qOr qy pRYWs kol ibafn idMdy nhIN Qwkdy ik mYN jfqI qOr qy
iesdy ivruwD sI Bfv bfdl hux afr aYs aYs dI ivcfrDfrf iswKF Aupr Tos ky
pfp Dox df Xqn kr irhf hY; Kud bfdl sRI gurU gRMQ sfihb jI dI ivcfrDfrf
nMU icrF qoN iqlFjLlI dy cuwkf hY. ikAuNik hux Ausdf ivsLvfs cMdrfsvfmI
dy Bvn ‘c bwJ cuwkf hY. srdfrnI bfdl, bfdl qoN ies kMm ivwc cfr kdm awgy
hY.
pfTkF dy crnF ivwc hQ
jOV ky bynqI hY ik myrf jIa qF nhIN krdf ik mYN iksy vfsqy gdfr vrgy
sLbdF vrqF, pr jdoN bfdl dIaF kflIaF krqUqF df icwTF Poldf hF qF aiqaMq
duwKI ihrdy coN ieh sLbd mwlomwlO inkl afAuNdy hn. mYN iekwlf hI nhIN
smUh pMQ aqy pMjfb df drd rwKx vfly pRfxIaF dy mUMho aijhy sLbd inkl rhy
hn. bfdl juMzlI iks qrF iswK kOm nMU ienF pMQ dusLmxF dy Qwly lfAux qy
qulI hoeI hY, ies ivsLy qy ajy keI lyK ilKy jf skdy hn. tfeIM QoVf hY
aqy ajy dUsry pwKF qy vI ivcfr krnI hY.
Aupr ilKy qwQF qy sMgq
zUMGf ivcfr kry aqy afp hI PYslf lYx ik jy bfdl Aupr af igaf qF sRI
drbfr sfihb aMdr muV qoN mUrqIaF rwKIaF jfxgIaF.
jy
asIN pMjfb aqy pMQ nMU bcfAuxf cfhuMdy hF qF hr hflq ivwc bfdl nMU
hrfieaf jfvy. pMjfb ivwc vwD qoN vwD Pon kro aqy afpxy irsLqydfrF aqy
dosqF imwqrF nMU bfdl dl dy ivruwD aqy mfn dl dy hwk ivwc lfbMd kro.
pMjfb dy lokF nMU sFJ svyrf dI vYbsfeIt vykx leI (cwldf) |
|||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com |
||||||||||||