 |
|
suKimMdr isMG
hMsrf |
PrIdf jo qY mfrin mukIaF iqMnF n mfry GuMim
brbfdy guilsqfn
krny ko
bs eyk hI AuWlU
kfPI hY
hr sLfK py
AuWlU bYTf hY
aMjfmy guilsqfn
ikaf hogf
PrIdf jy qUM
akil lqIP, kfly ilK n lyKu
afpnVY igrIvfn
mih isru nIvF kir dyKu
pMjfbI pRWYs klwb afP kYnyzf vloN ipCly idnIN inafgrf
PfljL ivwc kIqI kfnPrMs dOrfn ilaf igaf PYslf ik Twg bfibaF pRqI smfj
ivwc cyqnqf pYdf krn leI sqMbr df mhIny “Twg bfibaF ivruwD cyqnqf mhInf”
dy qOr qy mnfieaf jfvygf, iewk nvyN ivvfd nMU jnm dy igaf hY. pMjfbI
pRYWs klwb vloN ilaf igaf ieh PYslf pRfjYkt sLurU hox qoN pihlF hI asr
krn lwg ipaf hY.
trFto mhFngrI qoN Cp rhIaF kuwJ sQfnk aKbfrF ny pRYs klwb dy ies PYsly
pRqI afpxf pRqIkrm jLfihr kridaF pwqrkfrI dy iblkul hyTly pwDr nMU CUh
ilaf hY. ajIq aKbfr dy sMpfdkF nfl aijhIaF kfrvfeIaF sdkf myrf pihlF hI
iewk adflqI kys cwl irhf hY ijs nMU hor mjLbUq krn leI ienHF dI ieh hrkq
kfrgr iswD hovygI, pr hmdrd aKbfr vloN ies qrFH buKlfht ivwc af ky inmfx
vwl Auqrnf myry leI AudoN qwk smJ qoN bfhr df ivsLf sI jdoN qwk mYN ies
muwdy dI gihrfeI vwl ghu nfl ivcfr nhIN kIqI. jdoN ies msly dI qih qkw
socF dy GoVy dOVfey qF smJ peI ik amr Buwlr vloN aijhI hrkq krnI koeI
hYrfnIjnk kMm nhIN hY.
hux sFJ svyrf dy smuwcy stfP aqy Kfs qOr qy myry sfhmxy iewk suafl hY ik
ienHF vIrF vloN CyVI ies jMg df iks qrFH juafb idwqf jfvy. agr mYN
iesnMU jMg df nfm idwqf hY qF jMg df asUl qf iswDf hI hY beI ijho ijhy
hiQafr nfl aglf vfr krdf hY AusqoN byhqr hiQafr nfl agly Aupr vfr kIqf
jfvy. hiQafr (aKbfr qy klm) sfzy kol agr byhqr nhIN qF AunHF dy mukfbly,
mfVy vI nhIN hn. sfzI ihMmq bfry, 1984 qoN lY ky hux qwk df ieiqhfs gvfh
hY ik asIN iksy suafrQ vws pY ky iksy KwbI KF dy gozy nhIN PVy. iPr kI
hux juafbI vfr kIqf jfvy ? ies suafl df juafb kwZxf sfzy leI bVf hI
musLkl hY, ikAuNik agr sB asUl iCwky tMg ky aqy “inwj” nMU sfhmxy rwK ky
iesdf juafb lwiBaf jfvy qF hmlfvrF aqy sfzy ivwc koeI aMqr nhIN rhygf
‘qy agr inwj suafrQ nMU lFBy krky aqy smfijk kdrF kImqF nMU mUhry rwK ky
koeI PYslf lYxf hovy qF ies gMd dy Zyr qoN lFBy hI rihxf pvygf. ies ivwc
koeI sLwk nhIN ik ipCly hPqy ienHF aKbfrF vloN pRkfsLq kIqf igaf kfrtUn
sfzy smfj ivwc crcf df ivsLf bixaf irhf hY . anykF tYlIPon iesdI inKyDI
krn vfly afey qy iesdf ZuwkvF juafb dyx leI vI mYnMU ikhf. mYN sB vIrF
BYxF ijMnHF ny Pon kIqf AunHF df irxI hF ik qusIN hmdrdI df pRgtfvf kIqf
hY pr mYnMU ies gwl qy hmysLf hI aPsos irhf hY ik sfzf BfeIcfrf idno idn
qmfsLbInF dI qsvIr bxdf jf irhf hY. bhuqfq ivwc ieh afpxI DI BYx nMU qF
iksy sqI-sivwqrI qoN vI pivwqr smJdy hn, pr dUsry dI DI BYx dI iewjLq dI
iKwlI AuzfAux ivwc afpxI srdfrI smJdy hn. aijhy gDI soc dy mflk koeI
srdfr jF srdfr dI aOlfd nhIN ho skdy ikAuNik gurU sfihb qF srdfrIaF
bKsLx vfly srdfr dI ivafiKaf ieAuN krdy hn:
ijnkI jfq vrn kul mfhIN,
isrdfrI nf BeI kdfhIN]
iqnhI ko isrdfr bnfAU,
qbY goibMd isMG nfm khfAU]
ien grIb sIKn ko dyAU pfqsLfhI,
Xh Xfd rKY hmrI guirafeI]
awj dy dOr ivwc agr kuwJ sfrQk njLr af irhf hY qF Auh gurbfxI dI ksvwtI
hI hY ‘qy bfbf sLyK PrId jI dy kuwJ ku pRcwlq sLlok sfnMU kRoD dy DfrnI
hox dI bjfey hlImI df pwlf PV ky cwlx dI pRyrnf idMdy hn ik :-
PrIdf jo qY mfrin mukIaf iqnf nF mfry GuMim
afpnVy Gir jfieaY pYr iqnf dy cuMim
bfbf PrId jI dy sLlokF ny ijQy dunIaF nMU JMjoV ky rwK idwqf hY AuQy ajy
vI guriswKI mfrg dy aKOqI (isrP kihx nMU iswK) pYrokfr jLrf ijMnI ku
musLkl pYx qy afpxf eImfn vycdy vyKy jf skdy hn, aijhf sLfied ielm dI
Gft jF akloN QoQy hox sdkf hI hY.
aYm[jI[ gupqf afpxI iewk ikqfb “bfbf sLyK PrId” ivwc iewk vfikafq ilKdy
hn ik bfbf jI ikhf krdy sn:
abfdq dI ieMqhf akl hY.
akl dI ieMqhf ielm.
ielm bgYr abfdq PjLUl hY.
akl nf hovy qF ielm isrdrd hY.
akl AuWcI sLY hY
akl qoN hI hwk dI mfrPq hfsl huMdI hY.
bfbf jI dy Auproqk vfkF qoN iehI iswD huMdf hY ik abfdq rUpI smfj dy
ivkfsmeI kMm isrP aklmMd iensfn hI kr skdy hn. akl dy mnPI hox sdkf
mnuwK psLUaF vFg vrqfE krn lwg jFdf hY. suKmnI sfihb dy ies mhFvfk
anusfr aYsf sMBv hY ik mnuwK “mnuwK” hox dy bfvjUd vI psLUaF vFg vrqfE
krdf hY “krqUiq psLU kI mfnsL jfiq ..”
ies ivwc koeI do rfvF nhIN ik pMjfbI mIzIey ivwc hmysLf hI tkrfa irhf hY
qy ieh suBfvk vI hY ikAuNik vwK vwK ivcfrDfrf rwKx aqy kuwJ kihx dI qVp
rwKx vfly lok hI mIzIey dy Kyqr nMU bqOr pysLf apxfAuNdy hn. jo lok kuwJ
krx, kihx jF socx dI smrwQf nhIN rwKdy pr isrP pYsf bxfAux dy lflc ivwc
smfijk/Dfrimk aqy kOmI kdrF kImqF aqy ijLMmyvfrIaF nMU iCwky tMg ky inwq
nvyN sUrj nMU slfm krn leI pfxI df lotf lY ky dOVn vfilaF dI qrFH afpxI
soc bdldy hn qF mIzIey df Kyqr AunHF leI hrigjL nhIN hY.
kuwJ kihx, jF krn leI trFto mhFngrI ivwc pYdf kIqIaF jFdI rukfvtF sfzI
pRYs leI hr rojL isrdrdI df kfrx bxdIaF rihMdIaF hn. hornF gurUduafiraF
ivwc qF cox jF jnrl bfzI nF dI koeI gwl hI nhIN pr izksI roz gurUduafrf
sfihb ivKy hoeI cox inrsMdyh hr aKbfr leI iewk mhwqvpUrx kfrj sI ikAuNik
Twg bfibaF dy ivroDI aKbfrF dI ieh rucI sI ik agr ieQy Auh pRbMDk
afAuNdy hn ijhVy ies kohV nMU smfj dy gloN lfhuxf cfhuMdy hn qF ieh kfrj
afsfnI nfl nypry cV skdf hY qy agr Auh lok ieQy bqOr syvfdfr cuxy jFdy
hn ijMnF afpxy mYnIPYsto ivwc ies gwl df ijLkr qwk nhIN kIqf sgoN AunHF
adfiraF dI ipwT qy hmysLf rhy hn ijhVy ienHF lokF nMU AujVn leI TwgF dy
lV lfAux dI pRyrnf idMdy hn qF ieh musLkl hI nhIN sgoN nfmumkn ho skdf
hY. ies rucI nMU lY ky Twg bfibaF dy cyilaF vloN vI DUMaFDfr pRcfr kIqf
igaf.
PlsrUp, ieQy Kflsf alfieMs dI bhumq af geI ijs ny ieh pwkf kr idwqf hY
AuWqrI amrIkf dy sB qoN vwzy gurUduafrf sfihb ivwc hux Twg bfibaF dy
kohV nMU PYlfAux vfly Qohr dy bUitaF nMU pfxI nhIN pfieaf jfvygf. ies
buKlfht ny ijQy pMjfbI mIzIey dy mfmUlI ijhy ihwsy nMU Dur qwk cIs
phuMcfeI hY AuQy trFto dIaf pRcwlq aKbfrF dy sMcflkF nMU ies pwKoN kuwJ
rfhq imlI hY ik Ekivwl, skfrbro vrgy guruduafiraF dy nfl hux izksI
gurUduafry qoN vI ienHF Twg bfibaF nMU pRcfrn vfilaF nMU afksIjn imlxI
bMd ho jfvygI.
asl mfinaF ivwc ieh myry qy ienHF aKbfrF dy sMcflkF drimafn koeI ivvfd
nhIN hY sgoN ieh qF isDFqF df muwdf hY ijs nMU icwkV nhIN sgoN gurbfxI
dI ksvwtI qy hI mfipaf jf skdf hY:-
scu kUiV doie JfgVU, JgVf krdy cAqy afieaf] sic ijqf kUiV hfiraf, kUVu
kUVf kr sihr krfieaf.. scu sfbfisL hY,
kUiVafr iPtu iPtu khfieaf ]
BfeI gurdfs jI, vfr óú pAuVI ñò