smilMgI ivafh "iswK rihq mrXfdf" dy anukUl nhIN

Gwt igxqI kOmF nMU smilMgIaF dy ivafhF nfloN "cfrtr afP rfeIts" df ijafdf iPkr krnf cfhIdf hY

suKimMdr isMG hMsrf

jnvrI 26/2005

kYnyzf ivwc smilMgI ivafhF dy muwdy nMU lY ky lokF ivwc kfPI hfhfkfr mwcI hoeI hY. ies sbMDI ho rhIaF bihsF ivwc iewk nukqf iblkul axgOilaF kIqf hoieaf hY, Auh hY "knyzIan cfrtr afP rfeIts aYNz PrIzm" kfnMUn dI Gwt igxqI lokF leI aihmIaq aqy iesdy nf hox dI sUrq ivwc Gwt igxqIaF dI sMBfvI durdsLf.

sLurU dy ivwc mYN ieh spwsLt kr dyxf Auicwq smJdf hF ik smilMgI sLfdIaF "iswK rihq mrXfdf" dy anukUl nhIN hn, ies leI iewk iswK hox dy nfqy mYN ies dI vkflq nhIN krdf. ies vkq sfzy BfeIcfry ivwc iesnMU gYr iensfnI, asiBak, gYrijLMmyvfrnf aqy aiq iGnfAuxI pRikRaf vrgy sLbdF nfl nkfiraf jf irhf hY. smilMgI kfrj nYiqkqf dy qrfjLU qy Auqrn vflf kfrj vI nhIN hY aqy anYiqkqf nMU pRvfn krnf dunIaF dy lokF leI musLkl hI nhIN sgoN bhuq hI aOKf hoieaf krdf hY. iehI aOiKafeI df sfhmxf ies afrtIkl df lyKk kr irhf hY.

pr smF mMg krdf hY ik ies qoN awgy ivcfr kIqI jfvy ikAuNik smilMgI sLfdIaF nMU anYiqk jF asiBak GoisLq krn nfl gwl muwkdI nhIN hY.

jo pRikRaf iswK Drm dy anukUl hI nhIN qF asIN ikAuN iesdf smrQn dyeIey? ieh rOlf sfzy smfj ivwc Gr Gr pY irhf hY. iesy krky ies msly nMU jLrf vwKry nukqfingfh qoN ivcfrn dI koisLsL kr irhf hF.

ijs kfnMUn qihq smilMgI vrg dy lok afpxy hwk mMg rhy hn Auh hY "knyzIan cfrtr afP rfeIts aYNz PrIzm" . ieh kfnMUn kYnyzf ivwc 17 aprYl sMn 1982 nMU lfgU kIqf igaf sI. mUl rUp ivwc ieh kfnMUn sfnMU Drm, aMqrafqmf, socx, XkIn krn, afpxy ivcfr pysL krn, pRYWs aqy smuwcy mIzIey nMU afjLfdI pRdfn krdf hY. ies qoN ielfvf ieh kfnMUn iksy iksm dI ivcfr leI sLFqI pUrvk bYT ky ivcfr krn aqy iksy vI ivcfrDfrk sMgTn nfl qflmyl krn dI afjLfdI idMdf hY. ies qoN ielfvf ies kfnMUn dy Gyry ivwc iensfn dy smuwcy hwkF df ivsQfr hY ijs qihq Gwt igxqIaF, ijMnHF Aupr aksr hukmrfnF vloN DwkysLfhI vrgy Pqvy lfey jFdy hn, afpxy hwkF dI rfKI leI adflq df drvfjLf KVkf ky ies kfnMUn df shfrf lY skdIaF hn.

iswK kOm ny kYnyzf ivwc sMn 1897 ivwc prvysL kIqf sI. ies mulk ivwc iswK lokF Aupr hoey ivqkry-numf jLulm df ieqhfs bVf drdmeI hY. ieh ivqkry sLfied awj vI Ausy qrHF inrMqr jfrI rihMdy agr sMn 1982 ivwc dUraMdysLI vfly afgU pIar aYlIaq trUzo dI srkfr, kYnyzf dy sMivDfn ivwc soD krky "knyzIan cfrtr afP rfeIts aYNz PrIzm" nfmI kfnMUn nMU drj nf krvfAuNdI.

asIN hmysLF ardfs krdy hF ik iswK kOm nMU ies mulk ivwc koeI musLkl hI nf afvy ijs leI sfnMU aijhy kfnMUn df shfrf lY ky afpxy hwkF dI rfKI krnI pvy, pr vrlz iswK afrgynfeIjysLn dy dPqr qoN imlI jfxkfrI anusfr ipCy 20 sflF ivwc sMsQf 5 vfr knyzIan adflq ivwc iswLK hwkF dI rfKI leI iesy kfnMUn nMU zMgorI vjoN vrq rhI hY.

sB qoN vwD cricq kys afr[ sI[ aYm[ pI[ ivwc dsqfr pihn ky nOkrI krn df sI, ijs ivwc sR[ blqyj isMG iZloN ny iesy kfnMUn dy qihq afr[sI[aYm[pI[ ivwc dsqfr pihn ky nOkrI krn df hwk ijwiqaf sI. Xfd rhy Aus mOky albrtf dIaF do BYxF ny iehI dosL lfieaf sI ik afr[sI[aYm[pI[ df zrYs koz bdlxf knyzIan smfj nMU bdlx brfbr hovygf. AunHF vloN knyzIan afr[sI[aYm[pI[ dI vrdI nMU kYnyzf df ivrsf drsfieaf igaf sI. ieh BYxF kYnyzf dI loar kort nMU sihmq krvfAux ivwc sPl ho geIaF sn, ijs krky blqyj isMG iZloN nMU suprIm kort df drvfjLf KVkfAuxf ipaf sI. vrlz iswK afrgynfeIjysLn ny ies kys ivwc bqOr ieMtrvInr sLmUlIaq kIqI sI ijsdf PYsly ivwc jwj vloN Kfs ijLkr kIqf igaf sI.

agr "knyzIan cfrtr afP rfeIts aYNz PrIzm" nf huMdf qF blqyj isMG iZloN jF hor iswKF nMU afr[sI[aYm[pI[ ivwc nOkrI krn dI iejfjLq nf imldI.

ies qoN ielfvf sR[ hrBjn isMG pMzorI aqy iewk ividafrQI prmvIr isMG gryvfl aqy huMdl nMU pIl borz afP aYjUkysLn ivcoN ikrpfn pihnx sdkf brKfsq kr idwqf igaf sI. iswK kOm ny "knyzIan cfrtr afP rfeIts aYNz PrIzm" df shfrf lY ky ieh kys ijwiqaf PlsrUp awj anykF iswK ividafrQI pIl borz dy skUlF ivwc ikRpfnF pihn ky ivwidaf hfisl kr rhy hn.

mFtrIal ivwc sR[ gurbfjL isMG mulqfnI df ikrpfn pihn ky pVfeI krn vflf hwk ikAUibk srkfr ny Koihaf hoieaf hY. iswK kOm sMn 2002 qoN ieh kys lV rhI hY. hux ieh kys suprIm kort ivwc phuMc igaf hY. suafl ieh hY ik agr "knyzIan cfrtr afP rfeIts aYNz PrIzm" vrgf kfnMUn hI nf huMdf qF kI asIN suprIm kort ivwc hwkF dI lVfeI nMU jfrI rwK skdy ?

gOrqlb hY ik smilMgI ivafhF dy rOly GcOlHy sdkf agr "knyzIan cfrtr afP rfeIts aYNz PrIzm" kfnMUn nfl CyVCfV krn dI bihs iCV peI qF iesdf sB qoN vwD nuksfn Gwt igxqI kOmF Bfv iswK kOm vrgIaF kOmF nMU hovygf.

smilMgI lokF nMU ivafh krn dI iejfjLq imldI hY jF nhIN ies nfl Gwt igxqI kOmF nMU koeI Prk nhIN pYxf, ikAuNik AuntfrIE ivwc jUn 2003 qoN kfnMUnI mfnqf pRfpq smilMgI ivafh ho rhy hn aqy asIN vI afm vFg rih rhy hF. ieh vI swc hY ik iswK BfeIcfrf Dfrimk pwKoN jjLbfqI aqy Bfvnfqimk kOm hY ijs ivwc iksy iPrky pRqI nPrq jF ivqkry dI koeI QF nhIN hY.

agr sfzy BfeIcfry dy ryzIE tfk sLoaF qy ho rhI cuMJ-crcf df noits lYNidaF kYnyzf dI ilbrl srkfr ies bfry kuwJ krnf vI cfhy qF kI kr skdI hY? kI guMjfiesL hY smilMgI ivafhF dy kfnMUn nMU rwd krn dI? iks qrHF rwd kIqf jf skdf hY ieh kfnMUn?

ies bihs ivwc ihwsf lYx vfly hr pRfxI leI ies suafl df juafb jfnxf bVf aihm hY !

13 jnvrI dy sFJ svyrf dy sMpfdkI not ivwc jspfl isMG bwl ny ieh sMkyq idwqy sn ik ies kfnMUn sbMDI suprIm kort dy PYsly qoN bfad koeI Kfs rfh nhIN rih jFdf. AunHF ny ies sMpfdkI ivwc iqMn sMBfvI hwlF df ijLkr kIqf sI.

1) pihlF hwl, srkfr vloN sMivDfn dI qrmIm, ijs aDIn sMivDfn dy 33vyN sYksLn "nftivwdstYizMg" klfjL Xfin sMivDfn nMU axgLOilaF krn dI Dfrf lfgU krnf hY jo zYmokrYitk smfj ivwc vrqxI Auicwq nhIN hY. agr srkfrF ies klfjL nMU vrqx dIaF afdI ho geIaF qF Gwt igxqI lokF dy hwkF nMU dbfAux leI ieh klfjL koeI srkfr vrq ilaf krygI. bqOr Gwt igxqI sfnMU srkfr Aupr ies klfjL nMU hrigjL nf vrqx leI dbfa pfAuxf cfhIdf hY.

2) dUsrf hwl hY ik jdoN agly hPqy ieh ibwl pfrlImYNt ivwc pysL kIqf jfvy, aYm[pI[ ies qy vot pf ky ies ivwc drjL ivafh dI pRIBfsLf nMU bdl dyx. aYsf aYm[pIjL nMU suprIm kort dy PYsly dy dfiery aMdr rih ky krnf pvygf jo sMBv nhIN hY.

3) qIsrf hwl rfie-sLumfrI hY.

Bfv ! smilMgI ivafhF dy pfs ho rhy ibwl nMU iswK Drm nfl joV ky asIN KfmKfh pRysLfn ho rhy hF aqy smfj ivwc afpsI kuVwqx pYdf kr rhy hF. ieh ibwl "swp dy mUMh ivwc kohV ikrlI" vFg hY. iesdf smrQn dyxf iswK Drm dy anukUl nhIN aqy iesdff ivroD krnf "knyzIan cfrtr afP rfeIts aYNz PrIzm" nfl CyVCfV nMU jnm dy skdf hY jo kYnyzf ivwc iswK kOm aqy hor Gwt igxqI kOmF dy BivwK nMU DuMdlf kr skdf hY.

vrnxXog hY ik ipClIaF coxF ivwc bI[sI[ qoN iewk kMsrvyitv AumIdvfr dI iewk vIzIE sfhmxy afeI sI ijs ivwc Ausny "nftivwdstYNizMg" klfjL vrqx df ijLkr kIqf sI ijs sdkf kMsrvyitv dI cVq Ault idsLf vwl qur peI sI. ieDr inAU brNjLivwk dy sLihr PrYizktn ivKy cwl rhI ilbrl kfks dI mIitMg ivwc smilMgI ivafh nMU mfnqf dyx vfly ibwl dy ivroDI ilbrl aYm[pIjL ny vI pRDfn mMqrI pfl mfritn Aupr "nftivwdstYNizMg" klfjL aplfeI krn df dbfa pfieaf hoieaf hY. ijs qoN iswD huMdf hY ik knyzIan rfjnIqI ivwc kuwJ aijhy rfjnIqk vI mOjUd hn jo Gwt igxqI lokF dy hwkF nMU kuclx leI "nftivwdstYNizMg" klfjL vrqx qoN guryjL nhIN krngy. jo inrsMdyh Gwt igxqI kOmF leI icMqf df ivsLf hY.

vyKx vflI gwl ieh vI hY ik smuwcIaF Dfrimk PlsPy nfl juVIaF kOmF ies kfrj dy ivruwD hn pr sfzy BfeIcfry vFgU cuMJ crcf ivwc nhIN peIaF, Auh sLfied afpxI lIgl tIm lY ky ibwl dI AuzIk kr rhy hoxgy.

myrI smJ anusfr sfnMU smilMgI ivafhF vfly kfnMUn df ivroD jF smrQn krn df iPkr krn qoN pihlF "knyzIan cfrtr afP rfeIts aYNz PrIzm" dI hoNd df iPkr krnf cfhIdf hY, qF ik ies mulk ivwc Gwt igxqI lokF Aupr XojnfvwD qrIky nfl koeI ivqkrf nf ho sky.

iesdy nfl nfl agly hPqy pysL hox vfly ibwl df qurMq aiDaYn krnf cfhIdf hY qF ik ieh XkInI bxfieaf jf sky ik ies kfnMUn aDIn Dfrimk adfry surwiKaq hn.


© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved.
info@sanjhsavera.com