|
|
||||||||||||||||||||
|
nfnksLfhI-nvF vrfH sMmq 539,31Pwgx(13 mfrc)nUM sUrjI mOsmI sfl df afpxf pYNzf qih krky,rfq dy 12 vjy,kul lokfeI nUM vrfH 539 dI god ivwc ibTf ky(idvsu rfiq duie dfeI dfieaf,KylY sgl jgqu) iswK ieiqhfs ivwc afpxI iewk invyklI QF bxf igaf hY.ijAuN hI pihlI cyq,539 dI pRBfq nUM, bRfhmxF df sUrj dyvqf,afpxIaF pihlIaF ikrnF nfl sRI hirmMdr sfihb nUM iswjdf krygf,ieh nfnksLfhI kYlMzr anusfr sUrj AudY df smF hovygf.sRI hirmMdr sfihb dy ryKFsL(lONgIicAUz) aqy aksLFsL (lYtIicAUz) nUM kyNdr mMn ky hI sUrj AudY df ieh smF inrDfirq kIqf igaf hY.ihMdU ibkrmI kYlMzr anusfr, sUrj AdY df smF AudoN huMdf hY jdoN ik sUrj dIaF pihlIaF ikrnF qIrQ-AujYn qy pYNdIaF hn. nfnksLfhI kYlMzr lfgU hox df mfx,pihlF BfvyN aMgryjLI vrfH 1999 (Kflsf pMQ df 300vF isrjxf idvs) nUM imlxf sI – pr idwlI dy bRfhmxvfdI hfkmF ny iswK kOm ivcly afpxy PIilaF rfhIN ies ieiqhfsk kfrj ivwc rukfvtF KVIaF kr idwqIaF sn.nfnksLfhI kYlMzr gurU dI apfr bKsLsL sdkf hI lfgU ho sikaf hY nhIN qF dusLmx ny ‘axhoxIaF bfqF’ krx ivwc koeI ksr bfkI nhIN CwzI.vrHf 539 dI sUhI pRBfq mOky,ijQy smuwcI kOm,gurbfxI AupdysL, ‘cyiq bsMqu Blf Bvr suhfvVy. bn PUly mMJ bfir mY, ipr Gr bfhuVY’ (bfrh mfhf quKrI) aqy ‘cyiq goivMd arfDIaY, hovY anMd Gxf. sMq jnf imil pfeIaY, rsnf nfm Bxf.’ (bfrh mfhf mFJ) dIaf agMmI anMddfiek irsLmF ivwc srsLfr,nfm-rwqVy plF df mfx rhI hY,AuQy Aus kol,jgq-gurU nfnk sfihb dy pRkfsL vrHy nfl juiVaf aqy iswK kOm dI vwKrI hsqI df pRqIk-nfnksLfhI kYlMzr-hox df cfvF Biraf mfx vI hY.asIN ies KyiVaF BrI mfx-mwqI swjrI svyr,mOky smuwcI iswK kOm nUM mubfrkbfd pysL krdy hF aqy gurU awgy ardfs kedy hF,smUh pRfxI-mfqr leI ieh vrHf, KusLIaF-AudfsIaF ivwc sihj Bfv nfl ivcrx dI smrwQf dyx vflf hovy ikAuNik ieh idn gurU hrrfie sfihb df gugwdI idvs vI hY ijs leI kOm dohrI mubfrkbfd dI hwkdfr hY. nfnksLfhI kYlMzr dI bxqr aqy ies nUM lfgU krvfAux ivwc, Bfrq dy nksLy dI kYd qoN bfhr vwsdy 30 lwK Kflsf jI dy Xogdfn sMbMDI, ipCly virHaF ivwc kfPLI kuJ iliKaf igaf hY.ipCly vrHy dy sMpfdkI ivwc asF iliKaf sI ik-"iswK ieiqhfs ivwc,aYzimMtn(kYnyzf)invfsI isrdfr pfl isMG puryvfl ny, nfnksLfhI kYlMzr dy ilKfrI vjoN iek ivsLysL QF qF bxfeI hI hY-pr AuhnF dI ies mhfn dyx nUM,KfilsqfnI sMGrsL dy iewk rOsLn mIl-pwQr vjoN hmysLF Xfd rwiKaf jfvygf. nfnksLfhI kYlMzr jy iewk qrIkF dI jmFH mnPI hI huMdI qF afr[aYs[aYs[ muKI qoN lY ky,Bfrq dI srkfr qwk aqy sLMkr ipMz dy hlvfeI qoN lY ky hr ipMz dy pMsfrI qwk iksy nUM koeI qklIPL nf huMdI.pr,ieh kYlMzr ijQy sfzy isroN, pMj sdIaF df bfHmxf dy ,itwpVf Prfz df’ jUlf cuwkdf hY – AuQy nfl hI ieh sfzI ‘ivlwKx hsqI nUM’ inKfr bKLsLidaF iswK ivdvqf df JMzf vI gwzdf hY. sRI hirmMdr sfihb dI AusfrI mukMml hox qoN bfad,AudGftn mOky gurU arjn sfihb dy hukm nfl jdoN pihlf Qfl,bfHmx purohq dI QF ieqk ikrqI iswK, ijnFH ny hirmMdr sfihb dI AsfrI ivwc ivsLysL Xogdfn pfieaf sI,BfeI bihly leI proisaf igaf sI(BfeI bihlo,sB qoN pihloN) qF ‘hwQ CurI,jgq ksfeI’sLRyxI nUM bVI qklIPL hoeI sI.awj jdoN nfnksLfhI kYlMzr,ibkRmI kYlMzr dy bHfmx ilKfrIaF dIaF glqIaF nUM Aujfgr kridaF, ‘pFizaF’ nUM ‘ZyZ’ sfbq krdf hY qF AuhnF nUM Bgq rvIdfs jI dy jLmfny qoN vwKrI iewk AultI gMgf bihMdI idwsdI hY.(eyh pMzIaf,moko ZyZ kihq hY)iswK kOm,gurU dI bKisLsL pf,ikRqgqf ivwc gurU crnF ivwc sIs JukfAuNdI hY." "iswKF dI ivlwKx hsqI dy vYrIaF ny mUMh dI qF KfDI hY-pr ajy AuhnF mMUhoN ‘jLihrIlI Jwg’ brfbr inkl rhI hY.qKLq sRI ptnf sfihb aqy qKLq sRI hjLUr sfihb dy bRfhmxvfdI pujfrIaF nUM awgy lf ky,koeI nf koeI ‘ivvfdgRsq crcf’CyV ky rwKI jFdI hY,ijs qoN iswK kOm nUM Kbrdfr hox dI loV hY.ijvyN Kflsf jI ny nfnksLfhI kYlMzr lfgU krvfAux ivwc afpxf Xogdfn pfieaf hY-AuQy ies nUM,iehnF hmilaF qoN bcfAux leI AuhnF nUM hI vDyry sucyq rihxf pvygf." asIN smJdy hF ik ies sfry smyN dOrfn,jQydfr akfl qKLq sfihb df rol vI koeI mjLbUqI vflf nhIN ikhf jf skdf. nfnksLfhI kYlMzr lfgU hox qoN pihlF,virHaF bwDI ies Auqy ivcfr crcfvF ho cuwkIaF hn-lfgU hox qoN bfad ies ies nUM muV vIcfr-crcf leI KolHx df suJfa dyxf-ikhVI ‘mirXfdf’ df ihwsf hY?iesy qrF qKq sRI ptnf sfihb aqy qKLq sRI hjLUr sfihb vfilaF nfl,ies muwdy Auqy ipCly virHaF dOrfn,iewk vI mIitMg nf kr skx(jdoN ik ies sMbMDI AuhnF ny iewCf jLfhr kIqI hoeI hY)ipwCy jQydfr sfihb dI ikhVI mjLbUrI hY?jy jQydfr sfihb kol amrIkf ivcly iksy DnfZ dy muMzy jF kuVI dy ivafh ivwc sLfiml hox leI ‘tfeIm’ inkl skdf hY qF ptnf sfihb jF hjLUr sfihb jfx leI ‘tfeIm’ ikAuN nhIN hY? pMjfb ivDfn sBf coxF qoN bfad,pMjfb ivwc bxI akflI-Bfjpf srkfr ivwc ihMdUqvIaF df kfPLI bolbflf hY ikAuNik srkfr kfiem rwKx leI Bfjpf dIaF 19 sItF dI hmfieq lfjLmI hY.srkfr kfiem huMidaF,nf isrP Bfjpf ny mnmrjLI dy mihkmy hI ley hn blik ies srkfr dy iewk vjLIr qIksLx sUd ny ieh mMg kIqI hY ik pMjfb ivwc rfm df nF lYxf jLrUrI krfr dyx leI kfnUMn bxfieaf jfvy.iesy qrF iewk hor afr[aYs[aYs[ dI chyqI bIbI lksLmI kFqf cfvlf ny,shuM ihMdI ivwc cuwk ky, sfbq kIqf hY ik Aus nUM pMjfbI qoN ikMnI nPLrq hY.ies mfhOl qoN ieh jfpdf hY ik afAux vfly idnF ivwc,iswKF dy Dfrimk mfmilaF ivwc,afr[aYs[aYs[ dI dKLl aMdfjI hor vI vDygI.hfl hI ivwc hoeIaF idwlI gurduafrf pRbMDk kmytI dIaF coxF ivwc,rfsLtrIaf iswK sMgq dy muKI ruldf isMG ny,bfdl akflI dl dy hwk ivwc kfPI aihm BUimkf inBfeI hY.afr[aYs[aYs[ ny kuJ aKOqI sMqF nUM vI QfpI dy ky iswK sPF ivwc vfiVaf hoieaf hY qF ik inrol pMQk soc nUM ihMdUqvI rMg ivwc rMigaf jfvy. nfnksLfhI kYlMzr lfgU hpx qy sB qoN ijLafdf ivroD afr[aYs[aYs[ vwloN kIqf igaf sI.afr[aYs[aYs[dy muwKI sudrsKn ny qF ieQoN qwk ikhf sI ik jy ies nUM akfl qKq qoN lfgU vI kr idwqf jFdf hY qF iswK sMgqF ies nUM mMnx qoN ienkfrI hoxgIaF. gurU dI bKisLsL sdkf nf isrP iswK sMgqF ny ies kYlMzr nUM apxfieaf blik pMjfb srkfr, Bfrq srkfr aqy pfiksqfn srkfr ny vI ies kYlMzr anusfr hI gurpurb mnfAuxy sLurU kIqy hn aqy inrDfirq CuwtIaF kIqIaF hn. afr[aYs[aYs[ dy aKOqI sMq smfj ivcly kuJ qwq ajy vI nfnksLfhI kYlMzr df lgfqfr ivroD kr rhy hn,hflFik hux dwbvIN afvfjL ivwc hY. asIN 25 imlIan iswK kOm nUM muV sucyq krnf cfhuMdy hF ik ‘nfnksLfhI kYlMzr’ dI slfmqI df muwdf, iswK kOm dI ‘vwKrI hsqI’ dy sMGrsL nfl iswDy qOr qy juiVaf hoieaf hY-aqy ies nfl iksy iksm dI CyVCfV nUM iblkul brdfsLq nhIN kIqf jfxf cfhIdf. kwuJ hlikaF vloN idwqI jf rhI ieh dlIl ik gurpurb qF nfnksLfhI kYlMzr anusfr mMn ley jfx pr sMgrFd-mwisaf ihMdU kYlMzr vflIaF hI rihx idwqIaF jfx-gMgU bRfhmx nUM muV iswK cONky ivwc vfVn vflI gwl hovygI.iesdy Ault hux,pMQk dbfa ieh hoxf cfhIdf hY ik 5 PI sdI Auh qrIkF(imqIaF) (holf mhwlf, dIpfvlI afid) ijhVIaF smJOqfkun’ rucIaF qihq, pihly kYlMzr vflIaF hI rwKIaF geIaF sn-AuhnF nUM vI qbdIl krky, ‘nfnksLfhI kYlMzr’ anusfr mnfieaf jfvy. zf[ amrjIq isMG, Kfilsqfn aPyarjL sYNtr vfisLMgtn zI[sI[ XU[aYs[ey[ |
|||||||||||||||||||
© 2003, Sanjh Savera. All Rights Reserved. info@sanjhsavera.com |
||||||||||||||||||||