|
akqUbr 11, 2006
|
sLyrF vrgI iswK kOm awj dunIaF dy
rihmo krm qy jIa rhI hY |
iswK kOm df kOmI sMGrsL iswKF dy idlF ivwc qF DVk irhf hY pr dunIaF dI
dihlIjL qy ies pRqI bVy suafl AuWTxy sLurU ho gey hn. ivcfr krn ihwq
agr mYN ieh ilK dyvF ik “iswK kOm dunIaF dy rihmo krm qy jIa rhI hY”
qF ieh koeI aqikQnI nhIN hovygI. asIN smJdy hF ik ijhVIaF kOmF asly
nfl juV ky AuWcy insLfny imwQ lYNdIaF hn, Auh kOmF hI ivkfsmeI
ieqhfs isrjdIaF hn.
1849 eIsvI ivwc aYNglo iswK jMg dI smfpqI nfl lhOr sMDI qihq pMjfb
aqy iswK kOm muV qoN gulfm ho geI sI. mhfrfjf dlIp isMG nMU aMgryjLF
vloN CotI Aumry hI pYnsLn dy idwqI sI. ies nfl hI iswK kOm df gulfmI
ivwc ipwsx df islislf sLurU hoieaf. 1849 qoN 1947 qwk iswK kOm ny
gory nMU Bfrq ivcoN kwZx leI jwdo jihd kIqI aqy aQfh kurbfnIaF
kIqIaF. iswKF nMU kfly pfxIaF ‘c Byijaf igaf aqy PFsIaF vI idwqIaF
geIaF afiKr iswKF dy jjLbfqI vihx sfhmxy ibRitsL dm itwk nf sikaf qy
AunF ny 1947 ivwc Bfrq nMU afjLfd krn df PYslf kr ilaf.
ieh vI afpF jfxdy hF ik ibRitsL srkfr ny Bfrq nMU Cwzx vyly ieh nIqI
aKiqafr kIqI sI ik Auh iesnMU iqMn ihwisaF ivwc vMz ky jfxf cfhuMdy
hn. ijs qrF AunHF ny kYpcr kIqf sI. muslm afgU jnrl ijnfh ny mOky df
Pfiedf AuTfAuNidaF pfiksqfn bxfAux df Xojnf iqafr kr leI aqy
pfiksqfn nMU bqOr vwKrf mulk afjLfd krvf ilaf. ies vyly dUraMdysLI
vfly kuwJ iswKF ny smyN dI lizrisLp nMU sfvDfn kIqf sI ik asIN
afjLfd ihMdU dIaF nIqIaF qoN vfikP nhIN hF. ieh iswKF nMU iensfP
nhIN dyxgy pRMqU smyN dI iswK lIzrisLp ny sInIar kFgrs lizrisLp dIaF
lwCydfr gwlF sux ky Bfrq nfl rihxf sivkfr kr ilaf. ies qrF iswK kOm
dI gulfmI df dUsrf lMmf aqy iGnfAuxf dOr sLurU hoieaf.
1949 eIsvI ivwc, afjLfdI qoN do sfl bfad hI Bfrq ivwc iswKF nMU dMgy
Psfd krn vfly Bfv jLrfiem pysLf kOm krfr idMidaF ienF nMU srkfrI
nOkrIaF qoN lFBy rwKx df srkUlr jfrI kr idwqf igaf. ieh iswKF dI
kurbfnI df pihlf qohPf sI.
iswK kOm dy bwcy bwcIaF dy ivafh ihMdU aYkt rfhIN rijstrz ho rhy hn,
jo awj vI inrMqr jfrI hn. pMjfb nMU do ihwisaF ivwc vMz ky iswK kOm
nMU afpxy gurDfmF qoN dUr kIqf igaf aqy ipCly 59 sflF qoN iswK nMU
gurDfmF dy drsLn krn leI srkfrF dIaF lylVIaF kwZxIaF pYNdIaF hn. agr
iswK kOm df afpxf dysL huMdf qF iswKF nMU afpxy gurDfmF dy drsLn krn
leI iksy srkfr dIaF lylVIaF nf kwZxIaF pYNdIaF.
ivsLf hY ik iswK kOm dunIaF dy rihmo krn qy jIa rhI hY. Bfv iswK kOm
afpxy BivwK dy PYsly krn dI siQqI ivwc nhIN hY. gulfmI dI cwkI ivwc
ipws rhI iswK kOm dy inwky inwky mfmly aYnI qUl PV rhy hn ik iesnMU
afpxy BivwK bfry socx dI Pursq hI nhIN hY. hfl hI ivwc iswK kOm dy
hrmn ipafry asQfn sRI akfl qKq sfihb dy rih cuwky jQydfr isMG sfihb
BfeI rxjIq isMG nMU kYnyzf srkfr ny ieQy puwijaF nMU kYnyzf ivwc
dfKl nhIN hox idwqf aqy dihlIjL qoN vfips moV idwqf. ies qoN bfad
kYnyzf srkfr ny sLhId BfeI hrijMdr isMG ijMdf dI mfqf jI mfqf gurnfm
kOr aqy AunHF dI BYx jI nMU vIjLf dy ky eyarport qy PlfeIt PVn vyly
aYn mOky qy af ky kih idwqf ik quhfzf vIjLf kYNsl hY. ieh donyN
GtnfvF iswK kOm dI gulfmI df nMgf nfc hn. zUMGfeI nfl gOr krn qy ieh
muwdf sfhmxy afvygf ik Bfrq srkfr df asr kbUl cuwkI knyzIan srkfr
knyzIan nfgirkF dIaF BfvnfvF nMU vI njLraMdfjL krn lwg peI hY.
ieh GtnfvF koeI PjLUl GtnfvF nhIN hn ies ipwCy bhuq vwzy vwzy kfrx
KVy hn ijMnF dI ivafiKaf krn dI sKq jrUrq hY. agr iswK kOm ies muwdy
nMU hoAU pry kih ky ivsfrn dI koisLsL krygI qF kYnyzf, ijQy asIN ieh
dfhvf krdy hF ik asIN afjLfdI df inwG mfx rhy hF, bhuqI dyr aijhf
dfhvf nhIN kr skFgy.
afs hY ik sfzI iswK lizrisLp ies pRqI icMquq hovygI. kfsL asIN afpxI
sLKsLIaq nMU aYnf bulMd kr leIey ik knyzIan rfjnIqk BfrqI asr nMU
njLraMdfjL krn leI mjLbUr ho jfvy.

Twg bfibaF qoN
iswK sMgq nMU bcfAux leI iswK lizrisLp vI afpxI ijLLMmyvfrI kbUly
pMjfbI pRYWs klwb vloN hr sfl sqMbr jF
akqUbr df mhInf Twg bfibaF ivruwD afpxy pfTkF nMU cyqMn krn leI
GoisLq kIqf jFdf irhf hY aqy ies mhIny dOrfn sfrIaF aKbfrF ivwc Twg
bfibaF sbMDI afrtIkl aqy irportF pRkfsLq kIqIaF jFdIaF hn.
hfl hI ivwc sMq rxjIq isMG ZwzrIaF vflf kYnyzf dI PyrI qoN vfips
igaf hY. adfrf sFJ svyrf vloN ies sfD dy dIvfnF df smfijk bfeIkft
krn dI kfl idwqI geI sI. sB qoN pihlF asIN smuwcI sMgq df DMnvfd
krdy hF ijMnF sFJ svyrf dI bf-dlIl kfl nMU sivkfr kridaF bfby dy
dIvfnF qoN iknfrf krI rwiKaf. ijs sdkf ipClI PyrI nfloN awDf iekwT
hI bfby dy dIvfnF ivwc vyiKaf igaf. asIN smfijk bfeIkft sdkf 20%
sMgq qy ies kfl df asr hox df anumfn lfieaf sI jdoN ik ieh asr ies
qoN ikqy vwD irhf aqy gurduafrf sfihb dI iemfrq ivwc hI sMgq smoNdI
rhI. Xfd rhy ipClI PyrI dOrfn mfltn dIaF glIaF jfm ho jfieaf krdIaF
sn. aYqkIN pRbMDkF vloN hfier kIqy gey trYiPwk kMtrolr pulIs krUjLr
vI ivhly hI bYTy rhy.
sMq rxjIq isMG afieaf aqy clf igaf. gwl ajy vI AuQy hI KVI hY. asIN
asly nfl juVnf aqy juVn leI pRyrnf krnI hY. ies leI sfDF df pRcfr
iblkul Ault pRikRaf hY. gOr krn vflI gwl hY ik smUh sfDF dIaF vwK
vwK sLKsLIaqF huMdIaF hn. ienF dI styjI sLKsLIaq, sMgq ‘c sLKsLIaq,
cyilaF nfl sLKsLIaq aqy cylIaF nfl sLKsLIaq iblkul vwKrI huMdI hY.
afpF sfiraF ny rxjIq isMG dI styjI sLKsLIaq aqy vYnkUvr ivwc hoeI
pRYWs kfnPrMs ivwc sLKsLIaq dyKI hY ijs qoN aMdfjLf lfieaf jf skdf
hY ik ienF dI sMq avsQf kI hY.
rxjIq isMG ZwzrIaF vfly bqOr iewk cMgf pRcfrk ivcr skdy hn, ijvyN
sMq isMG mskIn, poR[ drsLn isMG, BfeI hrijMdr isMG sRI ngr, BfeI
amrIk isMG cMzIgV aqy hor anykF cMgy cMgy pRcfrk ivcr rhy hn aqy pMQ
ivwc ienF df bVf siqkfr hY. kI loV hY sMq bx ky cyilaF dI BIV nfl lY
ky cwlx dI, zyry bxfAux dI. ieh sfD afpxI hI mrXfdf clf ky iswK kOm
df iKlvfV kr rhy hn. ivdysLI iswK lIzrisLp afpxI ijLMmyvfrI kbUlidaF
sfDF dy host bxn dI bjfey ienF sfDF dI cuMgl ‘c Pws rhI sMgq nMU
bcfAux aqy sMgq nMU sRI gurU gRMQ sfihb jI ivwc drj gur sLbd nfl
juVn dy sfDn muhwrIaf krn.
 |